Grammatica pro pueris methodica ratione digesta, per Eligium Vergerium, eius autorem, iuuentutisque Matisconiae moderatorem, à mendis iam recens repurgata ..

31쪽

as DE GENERIB Vs

nerum:quanquam neutris etiam adiuncta leguntun Lucanus: Italiam si coelo aut ore recusas. Vergilius: Nulla dies unquum mei re uos eximet amo.

In or, a Colore, Decore , dc Corpore composta, communia sunt duum generum.ut, hic & haec dist lor,indecor,bicorpor. Quaedam tamen m his nomnunquam neutris adiunguntur. Ouidius: Et uolat admisis di color agmen equis.

Comparativa in or,communia sunt duum gen rum.ut, hic Sc haec melior, priidentior se Praeter Senior masculinum,quod stoemininis etiam Sc meutris ueteres adiungebant. Plinius de apibus loquens: seniores intus operant . Seneca: rima miratrix fensoris aeui

In ur,neutra sunt.ut,hoc guttur,murmur. Astur tamen dc Furfur masculina sunt.

APPENDI X.

In ur, quorum significatio ad mares & ad tamunas pertinet,communia sunt duum generum.u hic Shaec fusiligit augur.

In as, taminina sunt.Vt,haec ciuitas,pietas. Praeter As,& Mas,quae masculina sunt. Vas,uadis,masculinum est,sed uas vasis neutrum Fas & Nefas neutra sunt,& aptota.

APPENDIX.

Graeca in as, masculina sunt.ut,hic gigas,adamas.

32쪽

In es, foeminina sentitit,haec seges,acies. Sed Praes, Aries,Verres, Pes, Paries, Lebes, Magnes, Tapes,& Bootes masculina sitnt. Hippomanes S Cacoethes neutra sunt. Dies in singulari generis est incerti,sed in plurali masculini tantu:sicut ab eo compositum Meridies. Terentius: Offius dies hominis. Vergilius: Venit flamma dies er ineluctabile lampas. Vates commune est duum generum

APPENDIX.

In es, e in i mutantia, Sc crescetia ingenitivo,masculina sunt. ut, hic linies limitis, poples poplitis,obses obsidis,pneses praesidis.

Miles, ues,Pedes,Deses,ladiges, Antistes,laterpres,Cocles,& locuples comunia sunt duum generii. Sed Diues, Hebes,Hospes, Comes,Sospes, Teres, Praepes Inquies, Superstes, Sc Ales etiam neutris adiuncta leguntur. Diues. Ouidius: Addidit externo rumore diues opus. Hebes.Id , Os tibes est,positaeque mouent idia mose. Hostes. Statius: Hostin pandas Flumina. Comes. Lucan. Rerum nos summa sequetur.' emque comes. Sostre. Iuvenalis: Depositum tibist bes ero. Teres.Vergilius Hec tereti mos est a re fugero. Praepos.Ennius: Nec restirundi fit copia praepete ferro. Inquies.statariaeNolis primae disen lares uitio humani ingetl egenere,quod inquies atque indomitum iri certamine libertatis, aut gloriae aut dominationis agitur.

33쪽

,D DE GENERI BusAles nonnunquam pro aue accipitur:& tunc promiscuum est sub incerto articulo. Vergiliu Excubitori; diem cantu praedixerat ales. . nartialia A litis eximiae cauda superba fuit. Sed Al es adiectivum uelocem fgnificati ifilius. Alite uectus equo.. .

APPENDIX.

In es,a pede composta,communia sunt trium g nerum. Vt,hic Ec haec & hoc bipes,tripes,loripes. Sed Sonipes masculinum duiminat inuenituri Copes uero & Apes foeminina.

In i reminina sunt. Vt,haec auis,bilis. Sed Gulis,' ermis,Assis,Sodalis, A nacis,Cenchris, Aqualis,Canalis,& Cassis pro reti,inatallina sunt.Ciuis comune est duum generum.

APPENDIX.

. Quaedam adiectiva in is sub articulo hic substantiva sunt.Vt,hic natalis,aedilis, contubernalis, moi xis pro dente uel lapide.

In is,antecedente i imasculina sunt. Vt,hic panis, missis. Sed Finis & clunis tam mastulina quam steminina leguntur. Ouidius: Fine coli modico forma uirilis amat. Silius :Finis si adita dictis. Due lalis Ad terrum tremulo discendunt clune puerita Borat. Cum pulchrae clunes,breue quam cuplitiardua cersiis.. Canis uero & Iuuenis comunia sunt duum generii,

In is,habentia duas consonantes,aut unam dupli-

34쪽

NorOT V IL plicem ante is,in eadem syllaba,masculina sunt. Vt, hic piscis,uectis,inis. Sed pestis,sebris,aspis,restis, ptis,uestis,iaspis,pimis. eclipsis & orexis foeminina sunt. Testis uero &hostis communia siuat duum generum. Iimeritur er testis neutro adiunctum apud Imralium diem-tem, Testis est Metaurum fli m. Anguis tam masculinii qua scemininu inuenitur. Vallax.Anguis eximia magnitudinis usus e cospectu ibi'. corn. c. Vnum continuo anguem tuum narrare solitus est.

1n is,penultimam una m liquidis terminantia,m3sculina sunt.ut hic collis,amnis,corbis. Sed Vallis, Peliis,Turris,Peluis,& Bipennis foeminina sunt. - T quis tam masculinum,quam scemininum reperituri mr: lius: colla viri Iuluo radiabant a ea lorque. - P roperum. Torquis ab inuisa dccidit unca gula. .a

In Is,crescentia in genitivo,masculina sunt.ur,u mis uomeri lapis lapidis sanguis sanguinis. Piduis pulueris oemininum etiam reperitur,sta licenter. Propertius: imbi praecipue piauis Hetrusta dolor. Sed Lis litis,Cuspis cuspidis, Aegis aegidis, Chl mis chlamidis:& Cassis cassidis,steminina sunt. Dis ditis scemininis etiam,& neutris adiungitur.

Horatius: Bruto praetore tenente.

Ditem Asiam Rupili er Persi pars pugnat. Valerius FlaccNon populos,non dite solum on lita parentis

Regna peto. Samnis semitis,commune est duum generum. AP P EN

35쪽

In is,ab asse composta,masculina sunt:ut,hic tressis,centussis. I

In os, masculina stuat. Vtatic flos,mos,ros. Sed Cos,DoLGlos, Arbosn Arctos foeminina sunt. Os oris & ossis,& Graeca quaedam neutra sunt:Vt, Chaos, Melos. Bos, impos,compos,custosin sacerdos,communia sunt dirum generum. sed tactos interdum nentris adhaeret. Iuvenalis. -Titiast c pido. Hesuri saxis cinerum custodibus.

In us,secundae declinationis,masculina sunt. ut,hic uentus,nimbus,aceruus. Sed Humus,Colus, Vamnii Carbasus,& Aluus steminina sunt. . ista carbasus pro sacro amiculo ira cultam reperitur. Vatnax. Q num carri, , quem optimum habent, oculo imp fuisset, ubito ignis emicuit. Pelagus neutrum est,sicut Pus & Virus aptota. Vulgus tam mastillinu,quam neutrii inuenitur. Vergit illasargere uoces In vulgum ambiguas. Idrexscinditur incertum studia in contraria uulgus.

Graeca quaeda,os in us mutantia, steminina sunt. Vtaiaec Papyros,uel Papyrus. sic Bilbu,Eremus Periodus,vnodus costasius, Methodus, Diphthongus, Alus,Phastilus, Costus. Sed pauca ex his masculina legutur. Vt, hic Hyacinthus,Smaragdus,Chrysolithus, Zelus,Gyrus, Go- Phu , Citius.Pauca quoq; communia sunt duum: - gener

36쪽

NOMINUM. 33 generum. Vt, hic&haec Philosophos uel Philoso-- phuxsic Philocalus,Chironomus,Bubalus, & Cameluso huiusmodi pauca, ut uult Pristianus.

APPENDIX.

In iis, tertis declinationis,neutra sunt.Vt hoc tempus,pondus,munus. Lepus tamen masculinum est.

. ' APPENDIX.

In iis,tertiae declinationis, si retinent ii, in genitia UO , foeminina sunt. Vt,haec incus incudis,tellus telluris,uirtus uirtutis. Sed monosyllaba neutra sim&Vt,hoc crus,ius,ilius. Mus tamen mastulinum est. Sus commune est duum generum.

APPENDIX. .

In us,quartae declinationis,mastulina sent.' Ghic gradus,metus,uisus. Sed Porticus,Tribuis, latius, Domus, Anus, crus, Nuriis, Acus, ct Idus semper plurale, foeminina sunt. - Penus & Specus tam secundae, quam quartae declinationis , modo mastulina, modo foeminina leguntur: tertiae uero neutra

tantum.

Plausis: Nis penta annim hodie conuenit, cras populo prosti

tuam vos.

Lucit. Magna pentu paruo stula confiampis peribit. Horatiru:Annonae prosi portet stumenta, nus p. Ouidius: Est lecus in medio bluis,Cr vimine densis. Silius Tubicum expirat enis ecus liliana. Vergili :Hic sterus horrendum, seris oracula dilis.

In aes,unum inuenitur mastulinum. Vt,hic Praes. Vnum item neutrumut,hoc Aes,aeris. C IN

37쪽

parte tam masculina quam sceminina leguntur. - Martialis calculusq; tuo subpese lucet onix. . . 1 in Unguentum lucrat,quod onix modo parua gerebaLauumul In inunibus densi rudiant testudine tota Sardonicias. Idem Condum Paulus agebat Sardoniche. Horatius Nec curat Orion leones: Nec timidos agitare bilcm Vergil.succin lam pharetra,Cr mutilose tegimine bricis. P si ue:In portanir idos calces exto dit.' eras. Quadrupedemscit strata calce sistat. A P P E 'B i X. Quaedam uerbalia in trita, sis irate neutris adium a leguntur Claudianus Victrici concepta solo. Lucanus:Tot lite iam pridem,uictricia tollite gna. NatriX etiam masculinisciriandoq; adhaeret. Lucanici Et nutrix violator Mitie.

APPENDIX.

Sed Fornata, SmilaX, Care VibeX, ForseM PA- lex,& SupelleX sceminina sunt. ICorteri SileX,PurneX, & ObeX tam masculina, quam foeminina leguntur. cortex. Oxidi: .sensit enim trepidare nouo sub cortice pectM.

Verg.

38쪽

NOMINUM

Vergil. Musco circundat amne corticis. silex. Statius: Indomitus' flex citrua furnare si 'c cit. Vergilius stabat acuta lex praecisis undis saxis. Pt ex.Idem cui domus,c dulces latebroso in pumice nisi catullus cui dono lepidum nouum libellum Arida modo pumice politam. Sex.Ouidius Quas obice firmo clauserat Iliades.

Vergiliu Ecce muris magna claudis nos obice pontus. In 'quorum significatio ad mares tantum pertune masculina sunt.' t,hic re tra'phry cili In N,quorum significatio ad mares S ad foeminas pertinet , communia sunt duum generum.Vt,hic Schaec dii conitin I N s, alia antecedente consonante. In s,alia antecedente consonante monosylainina sunt. Vt,haec mors,plebs,mens. Seyllaba,se minina i unt. V t,naec mors,plebs,mens. Sed Mons, Pons, Fons, Dens, & Seps pro serpente, masculina sunt. Scrobs tamen, dc Stirps pro trunco,tam an sculina quam foeminina leguntur. . .

Plautus Ibi crobes cfodito duos exagenos in dies. λOuidiui Aut procul egesta crobibus rellure duabus. Vergilius: Et admorso signata instirpe cicatrix. Horatius:stirpesque raptas,Cr preM,Cr domos.

APPENDIX.

la s,alia antecedcte co nate supra syllaba,inasculina sunt. Vt, hic catil,s,tridens pro sceptro Neptuni. Sed Hyems, Cohors, Forceps, ct Bidens pro Oue, foeminina sunt. Rudens & Serpes tam masculina, quam foeminina leguntur. Ouidius: s gemuere rudentes. Plautas Hanc,quam trahis,raeciam complico.

39쪽

3s DE GENERIB Vs Veres corpora nato mρπciis amplexus uterop. Iuvenalis Et mouisse caput uis est argentea semens.

V s,alia antecedente consenante, quorum signiscatio ad mares δc ad foeminas pertinet, communia sunt duum generum. Vt,hic & haec parens,princeps,

effrons.

NUMERI nominum sunt duo.Singularis, ut hic magister.Pluralis,ut hi magistri.

FIGURAE nominum sunt tres. SimpleX, ut magnus. Composita,ut magnanimus. Decomposita, ut magnanimitas,c A s V s nominum sunt se'Nominativus, Genitivus,Dativus, Accusativus, Vocativus, & Ablativus. Dictus est casus a cadendo, quia unus ab alio cadit. Vnde nominativus abusue dicitur casus, quia a nullo cadit:sed ab ipso nascuntur omnes alii.

Ex casibus duo sunt Recti, Nominatiuus & Vocativus: quippe qui finitis uerbis a fronte iunguntur sub eiusdem personae ratione: ut, Semper graculus assidet graculo. S, Tityre coge pecus. Alii ue- , quia nunquam sic construuntur , Obliqui appellantur. Nominatiuus prima uox est, qua rem quamlibet nominamus. Geniimus,non quia castis ullas gignat ,sed quod eo utamur interrogati,cuius uel originis,uel posessoris res aliqua fit.ut, cuius est liberi Ciceronis. cuius est filius Aphricanus Pauli Aci libVnde idem Cr Putrius casus dicitur. Dativus, quo lilimur attribuendo aliquid cuipiam.Vt: Dat lienum corvis, uexat censura columbas. Dicitur er a

Granimaticii Omllus cous,quoties in Accusativum soluitur cum praep

40쪽

NOMINUM. N praepostione In ia Asu It clamor coelo. Hoc est,in, vel ad co

lum. Accusatium,quo litimur,quin personam, aut rem geris sub cimum.V Virum malunt uel mus mordeat.Irem, Sperne uoluptatem,nocet empta dolore uoluptas.

Vocativus, quo quempiam ues uocaniam, uel suscitamus. Vt, Huc ades ὁ 'most puer.Item, salue sancte parens terum fuissete reccpti Nequirium Idunci. Muttius, quo utimur, quum auferri aliquid significamus.Vt,Aulertur id praemit a me,quod promi si per iocum. Idem casus etiam a Diomede Septunus appellatur,quurm aut absolute ponitur:ut,Fit fonstituestumantesilo. Aut uiui ne praepositione citretur.ut,c oritu ferit ille,cducto.

De declinationibu

riclinationes nominia sunt quinque.Prima,S cunda,Tertia,Quarta,& Quinta. Prima est,cuius genitivus & dativus singulares inae diphthongum desinunt. iit, Musa, huius musae,

Secunda est, cuius genitivus singularis in i,& dativus in obdesinit. ut,Magister, huius magistri, huic magistro. Tertia est, cuius genitivus singularis in is & d puus in i, desinit. ut, Sacerdos, huius sacerdotis,huic

sacerdoti. Quarta est, cuius genitivus singularis in iis, & d tiuus in ui, desinit . ut, Manus, huius manus, huic

manui.

Quinta est, cuius genitivus & dativus lingulares in ei desinunt.uGDies,huius diei,huic diei. c et Decl