Grammatica pro pueris methodica ratione digesta, per Eligium Vergerium, eius autorem, iuuentutisque Matisconiae moderatorem, à mendis iam recens repurgata ..

211쪽

tum ire,uel Venturam cs,Vensendi, Cr Veniam ventu in rei, quis omnibus sunt milia. Declina Fio. INDICATIVO modo tepore prae titi sing. Fi ','.

Sing.Factus flum,uci suifctus es, is fuistifctus est,uel uit.Plin. Facti μη Aelfuimus Acti estis tri fuistiscicti sunt, fuerat, uel

sucre. Praeterito plusquampermo sing.Factus eram, vel fu ram fictus eras,nes uerasci ius erat,ita luerat. PlanFacti era-msquel ueramusscti eratis,uel fueratis mi erant,uel fuerunt... Futuro sing. Fum csset. Pluraliter Fimus,mus,sent. IMPERATIVO imodo tempore praesinti ad focundam,Cp tertiam personam. sing. Fi, iat. Plur.Fiamus trifant. Emturo Sing. totu, lille. Pluri amussise nio. OPTATIVO modo tempore praemii, Cr Praeterito limpermo sing. utinum Fierem,sicresseret. Plurauinum Fier

mus, feretis, ferent. Praeterito perficto σ Plustu perficto sing. urinam Factus cssem uel fuissem, Actus eses, uel fuiss,mctus es t uel fuisset. Pluriutinam Facti es mus uel fuissemus Acti essetis uel ui ti m esent, uel fulbent. Futuro Singcit,

nam rium,fas,fui. Plum. utinam Lamus, uti sunt. CONI UNCTIVO modo tempore praesenti sing.quunt Filii affui. Plur quam unius, fatis,fiunt. Praeterito im .pcrimo sing. Dum Ficre,feresseret. Pluriquam Fieremus, sterctis,ferent. Procrito perficto sing quin rimissis, uel

Actus

212쪽

ANO MALI s ET DEFEC . . fissus erit uel uerit. pluriqκ- Facti crinius, vel urrimus,mcti eritis,uel fueritis,mi erunt,uel lucrint. INFINITIVO modo tepore praefient cr Praeterito in perfidioerieri. Praeterito persectoaer pli quampersim,rictim esse,uelfuisse. Futuro,nctum iri. Gerundi' curet. Supina Factum, Factu, mutuatur a sicio. Vnde rictus participium rem Faciendus Aciens. Declina Memini. INDICATIVO modo tempore praesenti cr praeterisspescto sing.Μemim,meministi,meminit. Plur.Meminimus,m ministis, memincrunt,uel meminere. Praeterito imper=cto crplusquampescto sing.Memnera,memineras mirarierat. pluri

memineramus,memneratis,meminerant.

IMPERATIVO inodo tempore praefenti cr Iulum ad secundus tantum personas singul Memento tu. Plures. Memet

OPTATIVO modo tempore priesint Cr Praeterito in procto,Persicto ex Plustu persteio singue utinam Meminis scin meminises,meminisset. Plannutinum Meminissemus,mem ne tis eminissent. cONIUNCTIVO modo tempore praesinti, Cr Prael rito pescto, singuiquin Meminerim, memineris,meminerit.

iis,meminissent. Futuro sing.quum Meminem,meminciis,m minerit. Plur. Dum Menanor is,memineritis,meminerint.

INFINITIVO modo tempore praesenti, Cr Praeteriis imperficto,Pescto cr Plusquamperficto Memini R: cetreis c ret. Sic dcclinantur Odi, Noui, coepi per oe, diphthongumnis quod imperativo deficiunt,ut dictum est supra: Cepi uera sine diphthongo praeteritum est a cupio capis. Decl

213쪽

DE VERBI LDeclina Oportet. Indicativo modo rempore praestimi, Oportet. Praeterito impcscto, oricriti Persecto, Oportuit. Plu quamperficto. ore erat. Futuro, ortebit Imperativo modo tempore maestim Oporteat,diruta. Optatiuo modo impore praesenti Cr Praeterito impermo num oporteret. Praeterito permo Cr Plustra crimo, ut num oportuisset. Futuro utinam oporteat. Coniunctivo modo tempore praesent quum oporteat. Praeterito impersecto, quin oporteret. Persecto, quum oportuerit.. n quamperjicto,quii Oporruit L.Futum,quia oportuerit. Infinitiuo modo impore praesenti Praeterito impermo, oportere. Praeterito permo,Cr Austu permo, Obortuisse, teria curet. bDeclina Taedet. Indirativo aedes,ne bur, Taedui Er Pertaesum ei ebuit Triuerat Cr Pertaesum eras,uel uerat,Tedebit. '

αtiuo, utinam Dret, duisset, σPertaesum esset. ω fiisset, des. Dcomunctivo,qum Taedeat, deret, Taedueri Crri, si uel ucris, Taeduisses, cx Portaesum egre,vel uit,t. Tarduerit. Cr Pertaesum erit,uci uerit. Infinitivo Taedere, Taeduisscier Hrtoum esse trisu p. di Eriptum habet Per fus. Declina Contingit.

indiealiuo Cotingit cor in Divi collit, contigerat, Cotinget.

In crativo, Contingat,tantum. Optativo, utinam Contingeret, mi Fre,contingat. Coniunctivo,quam,contingat,contingeret,Contigerit, coni

gisset, Contigerit. Infiniriuo contingere nugisse, arterisciret. DE

214쪽

n PARTICIPIO.

ART I cIPIVM est pars orationis

partem capiens nominis, partemq; ire bi:recipit enim a nomine, nera,& casus: t a uerbo aute,teporan significationes:ab

utroq; numeru S figuram. Dictum est Participiua parte & capio,quasi particapiti:participat nam uim

partium duarum,quae sunt eNimiae in toto sermone. Inuentum est Participissi,ut sermo breuior eskim dilucidior, et is Relativis, uerbiis,Cr coniunctionibus. ut, Homo pa ea loquens inter sapientes connumeraturi pro eo quod est, Homqui pauca loquitur inter eos,qui sapiunt, connumeratur. Iterm enutus eo cubitum hoc est,postquam coenuui. Et legens disce,

pro,tege Cr diste. Et Mulieres ornans est, ne usae derideantur: hoc est ne si uideantur, rideantur. Participio accidunt seX. Genus,Casus, Tempus, Significatio,Numerus & Figura. GENERA participiorum sunt quatuor. M sculinum,ut lectus.Foemininum,ut lecta. Neutrubiit lectum.Omne, ut hic & haec S hoc legens.c As v s participiorum sunt seX.Nominativus, Genitivus, Dativus, Accusativus, Vocativus,&AblativuS. TEMPORA participiorum sunt quinq;.Praesens dc Praeteritum impersectum simul : ut, Legens, qui legit uel legebat.Praeteritum perfectum Sc plusquamperfectum simul:ut, Lectus,qui lectus fuit,uel fuerat. Futurum per se:uGLecturus,uel legedus,qui leget,uel legetur.

215쪽

αο, DE PARTI cIp1 α quinq;, Actiua,Passiua,Neutralis, Deponesin Coi, , Ratio significationum in participi s finitur a uerboru generi buxquae ut diarum est nihil aliud sunt,qua significationes:nam

generibus nominum restondent participiorum genera. Ab Actiuo uerbo participia duo ueniunt: alteria Praesentis & praeteriti imperfecti temporis,ut Leges: alterum suturi in rus,ut Lecturus. A Passivo,duo. alterum Pr eriti persecti & plusquamperfecti temporis,ut Lectus: alterum Futuri indus,ut Legendus. A Neutro,duo:alterum Praesentis & praeteriti imperfecti temporis,ut stans:alterum Futuri in rus, ut

laturus, A Deponenti,tria:unum Praesentis:sterum Pra teriti,tertium Futuri in rus. ut Loquens, Locutus,

Locuturus.

A communi,quatuondito in sgnificatione activa, ut Criminans & Criminaturus:duo item in significatione passiua,ut Criminatus,Criminandus. OBsERVATIO. Sciendum inueniri aliquoties a uerbis neutris praeteriti temporis participia,ut Vigilatus, Laboratus, Properatus,Discessus,occasus, Transcursus,& id genus plurima.

Ouidius: semiusti implacem uigilata nocte ferebat. Vergilius: Arte laboratae uestes,ostros si prebo. Ouidis: Vsqucadeo est properatus umori cecilius: Custodibus di resis multi inter cerentur. cilius: Quae bonis blata usus omnia sunt sole occaso,ductos. . Ouidias: - Decursu noui 'mu incta est.

216쪽

A neutropassivis fieri praeteriti temporis participia certissimum est.ut, Ausus, Confisus, Gauisuso Solitus:ab audeo,confido,gaudeo & soleo Quae ideo neutrapastud appelluntur,quia praeterit: habent pasi declinationi quod fit per participium praeteriti impotriher uerbam sum: ut supra quos dictum s. Quae praeterita utriusq; habent declinationis, habent & praeteriti temporis participia.ut Iuratus, Tillibatus,& Passiis a iuro,titubo,dc pando. cicero: Malo ei iurato seu,qua iniurato alioru nbellu comittere. Vergilius: Vectigia presso haud tenuit titubata solo. Id Ecce trahebataer pusis Priameia uirgo crinitas.

A quibusdam neutris reperiuntur etiam in diis participia.ut,Dubitandus, Vigilandus, Carendu Fc Dolendus:a dubito,uigilo,careon doleo. Verg. Et haec Letus longaevo dicta parenti Haud dilitanda restr. Tibullus - cum fetu nox vigilanda uersit. Ouidius: Vim mihi dempto fine carendus abest. Idem: Quae uenit indigne poen dolenda uenit.

APPENDIX. s

A deponentibus,quae communia olim sierunt significantq; modo actionem, legimus etia in dus,pa ticipia,ut utendus, sequendus, adulandus. Ouidius: Multa rogant utenda ΔαIdem: Non tibi sic dices)PMdi sequendus eram.

Val. Maximus Eliam tribunus militum adulandus erat.

id narra uideri debet inuenimus enim aliquido participia. ν praeter

217쪽

io. D E PARTICIPI o praeteriti temporis a deponentibus uerbis actioncm significantiabus pastum habere significationem.

Vergilius:Ipse uno graditur comitum Actute. Idem: Nunc oblita mibi tot carmina. Terentius: Meditata sunt mihi omnis incommoda. Participiorum formae. Participiorum terminationes sunt septem ens,ut

In ns,participia sermatur a prima persona praeteriti imperfecti indicatiui,mutado bam aut bar in iis, iit, Amabam anaas,Legeba legens,LuEt ibar luctans, Loquebar loquens. Sed eo,& queo,cum compositis mutant bam,in ens,iit Ibam i 'Rediba rediens, quibam quiens,Nequibam nequiens. In rus,participia firmantur a posteriore supino,

assumendo ruxut, Visu uisuriis, Amatu amaturus, Pem peXurus. In SuhTus,&Xus,participia serinantur a posteriore supino,asi umcdo s.ut,Visu uisus, a tu amatus,Pinu pinus. Sed a Pario sit partus,no paritus:item Pariturus, non parturus.Sic ab eruo Erutus dc eruiturus:a careo Cassiis Sc Cariturus:a morior Mortuus & Moriturus:ab orior Ortus Ec Oriturus.

Horum omnium restimonia ui sunt in supinis. Ceteram cassus mugis uidetur nomen esse,quam Participium. In dus,participia sormantur a genitivo participis

praesentis temporis mutando Tis,in Dus.ut, Amans huius amantis,amandus, Venerans,huius uenerantis,uenerandus. Quae

218쪽

Quae participiis carent. Verba omnia supinis carentia,participiis quoque in Tuso in Rus,deficiunt. de Timeor, Metuor, ct consimilia fiam habent Timendus, & Metuendus participia.

APPENDIX.

Quocunque tempore uerba desciunto particupiis careant necesse est. Legimus tamen Memines, Coeptus,& Osus a Memini Coepi,& odi. Liuias Andronicus: Montinens Varro corde uolutat. Verg. Iuppiter omnipotens si nonia exosus ad una Troianos. Ouidius: Iste pirosius optas uas Cr rura colebat. corpius fatis probatum est in Supinis.

Lat ine dicitur. Eris uero est analogis non repugnat,ut ait Prificianus io tame peritur apud Latine loquentes nam quoties inquir) costructio nominatiui cu genitivo pre ecb simi uel uerbi neutri substantivi,

vel eius participij pro triur, ut filius pesti Achictes , ubauditur participia em,quod in usu nobis no est. Haec Pristianusqui pari cipium hoc nucupauit potius qua usurpaui .Poria Futurus a Fuo verbo antiquo descendit. teri in pu Fio solam pasione signi,cet,er omne participiis praesentis temporis olum significet acti nem, Fiens dici Latine no potest nam omne participisi fignificatiorum verbi fui sequitur. Et quonia Faciendus insignificatione γρμα ii misimum est,Fiendus est barbaris relinquendam.

APPENDIX.

Ab imper natibus nulla sitit participi nisi a D cet Decens. Libet Liben a Piget Pigendus,a Poenitet Poenitens,& Penitendus,a Licet Licitus,a Pi det Pudens,Pudendus & Puditum ςst.

219쪽

aeo DE PARTI cIPIO. Ree t en nonnullis magis censentur nomina i pertae vi a Taedet: quid vorborum suorum constructioncm non sequanis penitus.

Quae Participia sunt ori

ginis incertae. Praegnas,hoc est grauida effecta:& Delibutiis,hoc est perunctus, participia esse uidentur: sed nondum constat unde habeant originem. Dicitur enim praevians,quae tum occupata est in generando: quod coceperit. Delibutus uesi quasi ualde oleo imbutus.

Nomina participiis similia,

Nomina quaedam sormam habent participiorsi:

sed quia nec ex uerbis nascuntur,nec tempus signiocant,nomina es censentur denominatiua.ut Galeatus,Scutatus, Loricatu Pileatus, Tunicatus, Tog tu eminatim,Cristatus,Stellatus,Literatiis,Demo natus,& id genus pene infinita,quae a substantivis nominibus oriuntur.

Participia passiuae significationis

inuoce activa. Participia quaedam passius sunt significationis in uoce activa,ut Voluens, lutans,Pr cipitans,& huiusmodi pauca. Vergilius: Turdus Eleusive matris uoluentia plaust, a. Ideme Genibus uolutans Herebat. Idem: Praecipiis truxi meci . Voluraliud oc est quae voluimturita Volutans hoc est uolutatus er Praecipitans hoc est praecipimus. Item Euidens negotiu dicitur io quod uidet, ed quod uidetur,m persti u est Cr indulcns puer,noti qui indulge sed cui indulgetur hoc est delitate aliquid conceditur.

220쪽

Participia significationis activae

in uoce passiva. Qitaeda participia in passiua uoce actionem quamdam significantiu Ignotu Prosulas,Tacitus, Des ctus,& pauca id genus. Quintil. Nequis tamen erret ignotus. satistius de catilina I quem: Alicni appetens ui pro usus. Vergil. Quis te magne Cato tacitum,aut te cosse relinquus maritidis: Dulcia desim modulatur carmina lingua cantator ennus funeris ipse Ignotus γα est ignorans Pro usus ut hoc est pro undens Iu Cr Catonem tacitum,hoc est tuentem silue taciturn .er lingua desim hoc est desciente. sic circunstectus,mo qia circunstic, t sed qui prudenter omni circusticit. consideratus,qui Q duconsideres. Distrius qui probe disserit. cautus,qui itβ-bic ere. Argustus,qui acute arguit testigat p. colantus,qui continet quod unimo satisfacit. Di cretus,qui persona quo litates,Cr momenta rerum discernit.

APPENDIX.

Falsus,& Tutus,tam actionein,quam passionem significare uidentur. Vergil. Solem quis dicere salsurm Audeuis Hoc est fallacem. Sallusi. Nec ea res me alsem habuit.Ηoc est, ceptu. Sic Tutus portus,tula urbs dicitur:no quod ab alijs di datur ed quod es in tueatur,ac de dat. Ite tutus quis dicitur,ab hostibus me est munitus er ne pericula.

Fltous Inveteratus,& scitus,nec actionem plane, nec passionem significant: ideoq; nomina potius esse uidentur,quam participia..Fluxus enim fragilis est,Cr caducus. Inueteratus est,qui im