Epistolae clarorum uirorum, selectae de quamplurimis optimæ, ad indicandam nostrorum temporum eloquentiam

21쪽

E P I s Τ O L Aglorum sermonibus, tum Sadoleti testimonio siummi Principis, probatissimi viri, commemoratio voluntatis erga me, items tuae, quam egregiam est e profiteris : eo si mrgis mecum ipse tacitus com

mouebur , quod intelligebam non fuisse tanti Up-ctu mea, quanti a vobιs aestimarentur . sed uobis , grati animi abundantia , ea quoque, qμα parua punt, magna uidentur esse . quae res, mea quidem sententia, nobilitatem vostram imprimis arguit, σνiobilitat . quam ob causam mirifice me rea parente, te filio abs te, tali parente dignissimo, ama-ν gaudeo: uobisq; Ufrmo, cum omnibus aliis in re bissu uobis me superari patiar, fide, Obseruantia , pietate erga uos uestrae in me beneuolentiae Deile restonsiurum. Te uero, adolescens optime, o ad omnem uirtutis laudem expectatissime , cum cogno Merim ex tuis literis quanta quam certa stes

non familiae tuae solum,quam amplisma'sylen

didissimam esse non ignoro, Ad etia nostrorum temporum situ sit in te, hoc mihi pumam pro eo studio, quo omnia tibi, clarissimo patri tuo, uniuersaeq; familiae e laeta, gloriosissima exopto, ut coher- ter ad ingenium excolendum. quod ut praecipuum

in nobis est,solumq; diuinum: sic omnia, quae ad

22쪽

inum pertinent, maxima, π maximae Ludis existimanda siunt. huius tibi facultatem natura elargita est,parentis autem voluntas ea est, ut nihil mu it, quam te, non fortunae bonis, in qzibus quantum insimitatis inesset, eis iniuria, nimium ta men experti estis,sed animi dotibus abundare; quae nobis adimi non possunt, er tum , tranquillam ut

titium uiuamus,praestant, tum memoriam nostri inemne tempus, oramess gentes disseminant. uides quam nihil esset tota uetustus,nis lumine literarum illustraretur. vides, neminem prope dixerim paula

nobiliorem fuisse, qui se nobilitatem tueri Hampos

se erederet, nisi uera nobilitas virtutis accedere . Neque te auferat nostrorum temporum deprauata

disciplina; quibus nobilitas literarum stlendore obscuriorem se fieri putat. nimis enim stulte , qlianta

in ignominia uersentur , non intelligunt. propone tibi ante oculos nobilitatem Romanorum, Atheniensium, omnium denique gentilim, qua magnam gloriam sint eu ecutae . eam imitare : ad eum te exerce: huc confer cogitationes tuus. habes parentem huius rei eausa uigilantem. es in ea ciuitate, in

qua graecae latinae 3; literae hoc tempore prope nasci

ineantar . noli tantus opportunitates adolescensi B et emittere

23쪽

hirtutem maxime ducas expetendum, cetera omnia fore tibi facilia . Atque baee feribo amore potius incitatus meo erga te, patrems tuum y quo necesse est ut uestra omnia mihi earlyma sint , qua. At uerear ne ab hac opinione dispentias: in qua per omnes vitae iliae gradus ut maneas , te uehementerrogo, oro ; una cηm praestantissimo uiro patre tuo, me in uestrorum numerum repenatis. Quid uero tutum multu de missione literarum ξ ego tibi eontra gratias ago, quod me dignum putaueris , ad quem scriberes, agamq; , quoties ad me aliquid tuarum literarum dederis. quod ut sepius facias, mira dum in modum cupio . erit tibi non inutilis exercitatio, mihi uero etiam iucundissima. nuqua Aribes, quin rescribam, et in eo occupationes nos,mihi crede, nihil impedient. Bembo ostendi tuas literas: qui tuam ad fummam glorium indolem complexus, tibi primum gratias agit, deinde tibi , patris tuose etiam atque etiam commendat. Valenos tui

studiossimos dilige. Patausi, III. idus Quint.

M. D. XXXIIII. ἰ

24쪽

CLARORUM VIROR. OLandrus Bonamicus Iacobo Sadoleto S. D.

IA M ptine constitueram leuare me hoc impedimento potius, quam onere, in quo quadriennium fui, cu tuae literae perlatae ad me sunt : quae summa quidem sententiarumgrauitate, uerborums copia, admissa incredibili quadam suauitate bonitatis, excellentisq; naturae tuae, quid autem dicam de benevolentia, quae nullibi tam efficax, tamq; persticus,

quam erga nos f) uehementer me ab hac ratione reuocabant. Ad erat in his nihil, quo euperem mutare sententium : etsi omnia prudentissime, amicissime scripta non ignorabam, qliae scriberes. Nam quod videbaris susticari, me id uelle aut leuandi, aut fugiendi laboris causa: hoc tibi perpuade, nihil

tam alienum a me: cotta vero,hoe mihise re animo insiedisse, homini turpissimum esse labore fragi,

industria ue debitituri, qui ceteris Uui ad uirtutem esse, aut ipse magnam eonsequi praestantissimarum reru cognitionem posset . qua ex eavsa, cum feriari nobis pubtice licet, tum maxime in studiis uersa mur, multos plus laboris toleramus. cognosce igitur et iudica, quam falsa fuerit opinio de me. tu putas me Patauinae conditioni renunciare velle abo 2 3 rem

25쪽

EPISTOLAE rem ut vitem: ego me cupere id scio , ut plus laboris impendam : quod proponis communem utilitatem: eam nunquam desierendum existimaui: sed, cum maiora onera in re literariu non nulli ex

amicis me sustinere posse sibi persuasissent, id eon

sil dabant, ut leuiora relinquerem, maiora amplexarer : idq; boni uiri esse docebant: mes ipsium , mihi diffidentem, impellebant, At non uiuentium solum, sed etiam posteritatis memoriae considerem. quam rem in hoc publico impedimento, nihil erat, eur quistiam optaret .video tibi, σε bis, er ipse philosophiae idem placere, set utilitati hominu in

uigilem. idq; mihi persuasissimum em sed imbecil

litas ingenij uenit in dubium . in altera utilitatem multo maiorem esse animaduerto. ad utram minus

ineptus sim, explicare non queo. in altera plus laboris ingenij inest: quod ut perexiguum est in me, eoq; deterreor, ita labore nunqua impediri soleo, π propterea sum alacrior. Hae misit erunt deliberandi cause, cum ad te scribebam: sed non audebam aperte scribere : quod erat scribendum aliquid de me a me ino: quod facio perinvitus. quam ob rem multa praetermis, quae ab amicis dicuntur,

falsa quidem illa,sed dicuntur tamen. utinam hie esses:

26쪽

pes: ut dui te illi, aut illos tu in tuam sententiam adduceres, si modo alia esset tua, re qzaesita in ternos , σdistulata : de qua iterum uelim audire quid sentias, id est ad utram me hominum utilitatem potius cohorteris . in qua cogitatione, obsecro te , ut nihil dubites, nos esse ad omnem laudem paratissimos . Vale . Patavij, idiblis Iuliis ,

Laddrus Bonamicus Iacobo Sadoleto Card. S. D. INCREDIBILEM antea voluptatem ceperam ex reditu tuo in Italiam, ipsi Italiae, Rο-mαs gratulabar, quae te aliquot iam annos carentes, tui nominis gloria quodam modo carere, eamq;

sibi Galli uindicare uidebuntur. qua in laetitia dolon tamen non mediocri alliciebar, quod subuerebar,

ne iterum nobis eriperere, et trans alpes usque euolares. sed, proxima renunciatione Card. audita ,

Dui immortales quanto gaudio exultaui, sublato timore, qπο angebar : eum summi pontificis iudicium , π uirtutem admirabar; tum sterabam, aut considebam potius, omnia in re ebristiana foretatisma. quid enim post hominum memoriam nuto 4 cuitatum

27쪽

E P I s Τ o L Ageogitat sim sapientius, aut gloriosius in urbe factum est y non enim ex uoluntate principum, ut

saepe, in amplissimum ordinem asciti: at sapienti'simi, innocentissimi, clarissimi , summa auctoritalepraediti uir , euocati Nati, facti sunt Cardinales. o praeclara comitis, o bis dissicillimis temporibus necessaria, o Pauli III. sapientiani, πbο- nitatem 'gularem. Christiano itaque nomini, σtibi gratulor: mihi gaudeo tibi reliqua ex sententia euenire eupio. nam quae sentis, q-q; Optas, omnia Amper cognoui ad religionem, ueramq; pietatem referri solere . quae causa fuit, ut de adepta tisi dignitate tuenda nihil seriberem hoc tempore . quid enim te potest titere in tanto ingenio, tantas doctrina, Uu denique, et tractatione rerum diui-ndrum ysi quid tamen es admonendus' illud te non

dubitauerim admonere, ut veterem eo uetudinem tuum censerues, te ipse imiteris. ita enim, ut omnes ad istam te dignitdiem iure,'cum ipsius dignitatis pulcherrimo ornamento peruenisse iudieant: se multo ampliore dignissimum existimabat.

Vale. Patauij, HI. cal. Ian. M. D. XXXVII. Lazarus

28쪽

cLAROR UM VIROR. Lazarus Bonamicus Reginaldo polo cardinali V T R V Μ tibi magis, an religioni christianae gratAler, nescio . utrique certe mirandum in modagra:ulor: sed tibi, quod in eum locum ascenderis , Ande praeclarum lumen virtutum tuarum ab omni

bus clarius constici, quamplurimis praelucere ad uerae religionis pietatem, decus poterit: ipsi uero religioni propterea, quid ex una dignitate homines uideo eligi coeptum esse, non ex copuis, ut antea videri fortasse poterat, atque diuitujs . nam etsi in Contareno, singulari uiro , idem prius factum

erat: eo tamen minus Pontificis animus apparebat , quo plures uarie interpretabantur Pontificis propositum . nune vero ipsius constantia, omnia ad rem christianum constituendam referendi, Ofundamenta iecit, ut sterent omnes istam dignitatem , in qua te uirtus ilia collocavit, multo qud omnes augustiorem, ac uenerabiliorem fore. qt od utinam aliquot iam annis faelium esset. istius enim ordinis asectoritatem non eam , quae essee coeperat , sed eam ,

qμα olim fuit, hoe est amplissimum haberemus. de

qlia multascriberem: tes cohortarer, ut non tam a Paulo

29쪽

Pdulo III. quam ab ipso Deo, in pummorum patrum collegium cooptatam esse existimares , qui dies ac noctes excubares , mre . ebripiame diligentiorem, quam tui ipsius, procurationem susciperes 3 nisi impetus animi tui diuinos penitus nossem . squidem es austus rei christianae eausu similia tuorum . quos ego ita miror, ut in religione nostra nihil aeque mirabile multis iam seculis extitisse putem . a quorum crudelissima , σ nefaria caede tunnus superfuisti qui religionem possis singulari doctrina , dicendi grauitate, re copia, uita denique factis diffindere, in priscam dignitatem uindicare . quod ut tibi maximae curae sit facere , non es rogandus nam a. σασμος ille tuus nos non latet. At vero id facias, eis prudentia tibi non deest , sed abundas potiris,summa tamen mea erga te obseruantia, ac pictas bde mihi facile concessit ut te etiam atque etiam obseecrarem , nihil tu quidem in ratione uitae mutares , quid enim esse potest sanctius )ρd tamen eam sideli custodia, maiore diligentia contra iniquitatem temporum sepi-τes, res nobis construares . quo enim diuturnior

uita tua fuerit , eo in ψι es magis atque magis utilem, o nomini Ar ι ano saluti, atque orna

mento

30쪽

CLAROR VM VIR OR. et mento si eramus futurum. Priuio , Rullo plurimam salutem adscribimus. utri ue utitiam incredibilem cernere videor. ideo utrique pariter , et utrique sium me gratulor. Vale. Pataust, III. cal.

Reginuidus P olus cardinalis L so

Bonamico S. D.

v T debitores facere solent, mi Larare, qui bus non uoluntas,sid facultas deest, unde ex prae sentibus fuctibus soluant se in temporis inter uku aliquam stem habeant, dies a creditoribus. auferendo, fidem suam tuenturi idem mihi tecum nise faciendum iudico , qui cum gratulationem litera-τu tuarum accepi bem,statim quidem me debitarem restodendi tibi agnoui . sed tamen, ut, si soluere debeam, dies aliquot abs te auferam, fit necesse: nee enim praesentes fructus eiusmodi punt, ut ex bis cosidam me, quod debeo,posse perpotuere: quodsi neν bis me tibi satisfacere potuisse existimassem , cum epistolam tuam grauem, plenam amoris, atque ιudietj, atque pietatis accepissem ; nunquam qηi

dem mihi uerba defuspen quibus facile tibi reston

derem.