Amoenitates literariae, quibus variae observationes, scripta item quaedam anecdota et rariora opuscula exhibentur

81쪽

lebam uitae literata: ut ita dicam) genere, amplecti aliud quodvis iuberent: homines si non prudentes: at meti certe commodi, quod facile sensi, inprimis studiosi. Etenim excitatum iam erat & parabatur helis Ium , quod Mauricio & Alberto ducibus, liberandi Landgrauit, & recuperandae liber

talis Germaniae gratia susceptum, pervasurum in uniuersiam omnino Germaniam uia debatur: ut cogitare de transferendo domicilio, & collocanda alibi rerum fortuis narumque sede, tum quidem non possem I .msi locum potius mutare, quam fortunam r. imo e fumo in ignem praecipitare me MLlem, ut plerique dicebant. Non ego me

quidem indignis homine Christiano angoribus dedi & amictaui immodice t sed ta men dicam enim quod res est in hominem

me esse sensi, & fortuna tam afflicta, non tam mea, quam uxoris suauissimae, & li- herorum obsequentissimorum admodum moueri. Sed quia effugium patebat misero nullum mihi, uersiare saxum illud meum , qua potui maxima animi aequitate perrexi : implorata interim eum meis sedulo Diuina, qua me una sustentabam, Clemen tia: quam tandem & quidem in ipsoaDflictissimae fortunae articulo, sensi admirabilem.

82쪽

hilem. Accidit enim ut non multo post, ex iis quos dixi discipulis meis quidam,

Georgius a Sehuuarizach, meo hortatu T bingam se studiorum gratia conferret, egoinque pro eo ac par erat, rogatu parentum, magistro eum suo, Ioanni Benigno, uir

hono, homine erudito, amico ut ego sum expertus) integerrimo, Rhetoricam tum docenti, per li teras commendarem: ille autem discipuli credo istius mei, fortunam di uicem meam deplorantis, Oratione ad ductus, apud Augustinum miserum, Synducum di Scholarcham Augustanum prudentissimum diligentissimumque squi tum so te Tubingam, ut magistrum scholae Augustanae conquireret aptum, missus erat) mentionem mei faceret eam, qua is ad me amandum, & conducendam quoquo modo operam meam, facile impelleretur. Αpparuit id ex eo, quod altero statim ab eo sermone mense acciderunt autem omnia haec extremo anno I si Σ.) Constantiam nescio cujus negotii conficiendi causa prosectus, id ipsum munus ultro mihi detulit ratque ut cognoscendae rei totius gratia uenire accersitus Augustam, non grauarer,

rogavit. In quo ego me illi rebus meis ita ferentibus) nequaquam difficilem prae-

83쪽

hui. Sed cum in mense Februario seisquenti Augustam literis ipsius, nomine &ius tu Scholarcharum scriptis, euocarer, non inuitus eodem mense me illo contuli, nainctus itineris comitem optatissimum, Casta. rem Mendlisboueum, qui se, urbis tam pra clare inspiciendae gratia, adiunxerat ultro mihi. Transigi autem inter nos tum qui dem non potuit: sed post mensem unum& alterum tamen, missis ultro citroque literis ita inter nos conuenit probe, ut apinprobatis, quae ferebantur conditionibus uniis uersam huc mense Iulio transferrem famialiam : ubi annos aliquot non minus quam

in patria obscurus sui scis) uixi, publicoque

abstinui: non tam conscientia inscitiae cuiusdam meae , quanquam id quoque) quam

ignoratione, usitatae hodie, ac prope ne

cessariae ostentationis, & pudore subrustico quodam: qui innatus mihi, ita diuturno

uitae solitariae usu confirmatus auctusque est, ut praeterquam quod aliis conatibus honestis meis multis saepe obstitit, ineptRm e iam me in frequentandis hominum coetibus reddiderit: eorum praesertim, qui non tam ueris quam gratis audiendis assueti , ora. tione hominis ingenui facile offenduntur., Quae causa est, cur etiam nunc hominum

84쪽

congressus minus expetam, & aequiore animo istud siue naturae, siue institutionis uiistium si uitium est, prae te, fronte, Oculis, yultu denique toto & lingua ferre, quod antimo sentias, nihil neque simulantem, neque dissimulantem feram: cum praesertim eo res redierit, ut ueritas iam non odium,ut olim, sed exilium atque exitium a erat. Sed ut, omissa morum alienorum insectatione, in scholam redeam: etsi quam nunc annos 18. Obeo adis ministrandae scholae Augustanae prouinciam depoposci mihi atque appetiui nunquam, sed delata ea mihi non petenti est: tamen tantum abest, superbiorem me ea res ut fecerit, ut, quasi diuinitus administrato negocio, hoe nomine me plus etiam amplissimo Reipublica Augusana senatui debere semper iudicarim: qui me si non sciens ex

iis quibus tum premebar aerumnis, clementer eripuerit, saltem sciens inde emergendi, ac me meosque honeste alendi uiam monstrarit optatam. Constituit enim mer cedem mihi, quantam alii antea nemini,

ac ne doctissimo quidem, humanissimoque uiro, eidemque diligentissimo ludi magi- ,

ctro Osti Betuleio. Sed eo tempore conis stituit, quo non modo rerum omnium cariistas in dies prope singulos crescebat, sed &l hor

85쪽

hor augebatur egregie mihi. Quanquam enim initio minus probaretur quibusdam tmea docendi ratio, qui summotis e schola autoribus dissicilioribus, ostentationis cuia iusdam inanis causa magis, quam quod di- stipulorum uel aetati uel eruditioni conuenirent, proponi solitis, libros in eam intro duxissem uel reuocassem potius, usitatos¬os, sed eos necessarios ; & eo nomine male apud eos, qui nec status scholae, nec consilium meum quod esset, satis intelligebant, audirem: accederet etiam hoc incommodum, quod comitiis crebris grauata ciuitate, studia tum omnino minus, quam tempore alio quovis, a parentibus plerisque curarentur, & incumbere in curam

amplificandae ornandaeque scholae Scholarchae uariis distracti cum publicis tum priuatis negociis, non facile possent: tamen ita paulatim creuit discipulorum numerus, ut

locus Egis in ludo omnibus non esset , sed . esset augenda mox etiam classium ut hodie uocant) numerus. Quam autem sit

dissicile, alienatis a schola, quacunque etiam de causa, hominum animis, & cessiantibus, imo uero non sedulo advigilantio . hus, adiuuantibusque pro uirili Scholar- chis, scholae statum etiam mediocrem tum

. ea

86쪽

Collocare, tum tenere, ipse quoque, Osi, adiunctus postea rogatu meo collega mihi, sic enim appellari te patere sensisti. Obiectae enim etiam tibi initio dissicultates similes quaedam sunt, ut scis: quibus fieret, ut minus quam uelles & excellentis eruditionis tuae illustri fama dignum esse uideretur, scholae prodesses: Sed effecistitu breui, tum autoritate & gratia, tum

. crebro monendo, hortando, rogando, r

medium ut istis malis Magistratus quaer ret, ac primum quidem rebus scholasticis procurandis praeficeret scholarchas alios, non minus illos quidem , quam fuerant ' , superiores, claros uiros, sed minus Occupatos tamen, quique administrare eas, pro , suo erga literarum studia amore, quam . . optime cuperent, & pro eruditione ac pruindentia singulari sua, facile possent: Dei de collegis nostris snam ego quidem dum pudori potius meo obsequor, quam rei familiari consulo, constituta mihi inde abi initio mercede contentus semper fui) sti l pendium augeret: Postremo, auctis scholae

conclavibus, pueros in classes plures distria ' ζ chueret, atque ita tandem ea fieret, quam videmus, ad discipulorum numerum accessio: ut in urbe admodum ampla Mis - ' Tom. x. Zga quea

87쪽

quenti, parua: ut in ciuitate opulenta, quaeque non tam Mineruam uidetur habere propitiam, quam Venerem & Plutum, sic satis magna, & quae tantum facessit negocii mihi, ut temporis vacui, quod studiis impendam priuatis, relinquat plane parum. Doceo enim quotidie sui scis) non ut in Academiis, horam unam , sed tres, idque ipsum hoc maiore quam illi labore, adde etiam cura & solicitudine, quod illi periuncti iam putantur, cum bona fide,' quocunque tandem euentu, docuerunt: ego, fecisse osticium non uideor, nisi praeostem, ut fructus etiam operae meae appa reat aliquis. Ad hanc uero docendi molestiam squam me unam sustinere quidam opinantur quae accedant aliae, haud scio an praeter me sciat quisquam: nemo certa me scit melius, qui eas quotidie experior, loco habitans, non ut collegae, tranquillo Aaliquo, & ad exereenda studia accommo. dato, quo me post obitum in schola m nus tanquam in portum recipiam e sed multas ob causas inquietissimo : in media ipsa schola i domo tantum non publica &omnium communi, atque ab hominibus interpellatoribus uix unquam uacuar quip-Dρο oriri or n. g, quibus uel aliquid cum

88쪽

quoquam, uel magistro uel discipulo, rei est, confluunt: qui profecto plurimi sunt,& me quidem unum prope, ceu excipiem dis laboribus omnibus destinatum media. sinum ae primarium uti me plerique hodie uocitant) magistrum, adeunt Omnes. Primum frequentes parentes: quorum aliisus filium adducit, ut explorata eius, siqua est doctrina , cognitoque ingenio, praeceptori se digno tradatur instituendus, alius de filii studiis quaerit, alius de moribus queritur, alius consilium auxiliumque expetit. Deinde quotquot huc uenuunt, non abhorrentes ab ea, quam nostrasthola profitetur religionis doctrina, literarum bonarum studiosi, peregrini: diubres, pauperes: illi quidem maximam par rem scholae & bibliothecae inspiciendae. gratia : hi uero qui minime pauci sunt alio atque alio consilior plerique autem, ut uel in distipulorum gregem sic enim Io-quuntur recipiantur, uel consilium rebus amictis suis subsidiumque quaerant, uel uiatici aliquid auferant. Nam de iis, qui in scholam iam recepti, canendo ostiatim stupem colligunt, ac uictum quaerunt, quid dicam 3 quibus uel solis in officio eontinendis, negocii haberem satis. Etenim

Zeta a cinn

89쪽

cum schola quasi domus illis sit, in qua ha-hitent , & unde nunquam prope, nisi s mes, aut qua alia necessitas cogat, egredia antur : fieri profecto non potest, quin molesti multis modis sint mihi, & studia mea uarie interturbent. Quibus si addas, sa-1utantes me populares Constantienses, adeuntes officii gratia amicos, uisentes me homines notos, consilium exquirentes affines, stipem rogantes mendicos, literas uel asserentes, uel petentes, tabellarios etenim illi cum Latine nesciant, qui quid propemodum epistolarum Latinarum Augustam mittitur, ad D. Annae deferunt:& quoquo ituri sunt, reperturos se in tanto puerorum numero putant, unde aliquid literarum pecuniaeque accipiant.) ΗΟS erisgo, inquam, si superioribus illis studiorum meorum interpellatoribus addas, nae tu non me nihil scribere mirabere, sed dare rei ulli alii operae quicquam posse. Sunt autem continendi adhaec in officio conubetores quoque atque in his stipendiarii quos uocant: bona si non scholae totius, at claiasis certe supremae pars: quorum nisi coercerem petulantiam, reprimerem audaciam, castigarem segnitiem, excitarem, alerem

que diligentiam, illud quod uidem proinsector

90쪽

secto, consequerentur nunquam illi, priamum ut inter discipulos locum semper tene- rem. Nisi uero eos suapte sponte ossicio fungi ac calcaribus plane nullis squibus ne . Prouecta quidem aetate homines carere semper possunt indigere credibile est. Ego sane, qui usu annorum ferme triginta coma Peri, esse homines omnes quidem, sed adolescentes inprimis , a labore procliues ad ocium, maliciam, libidinem, ne deesse in eo uiderer ossicio, ac fidei Reipublicae parentibusque datae, non satis memor: blahliothecam etiam meam & Muisum cou- , iunctum cum eo, in quo illi studia exeris Cent sua conclaui, esse uolui, ut inspector . . eorum quae agerent essem assiduus , atque a latere illi meo quam rarissime discedetarent: magno utique illorum cum comis modo, sed, quod uel tacente me sanusquisque intelligit studiorum meorum, commodo nullo,cui ille libros depromenistium, aperientium, recondentium strepiatus non esse molestus non potest: ut taceam quas cauere prorsus omnes nemo u

lat) illorum confabulationes, di quas prohibere inhumanitatis esset, interpellati nes crebras, modo hoc, modo illud mintentium, quaerentium, ad me deserentiumὼ

a Zeta 3 Est

, 1 . .