장음표시 사용
341쪽
protollunt, ut vitae plane taedeat inter carniscum tormenta et Esnici longissimas Medicinae moras protractae, et fere et tu Sit wr0- histoc, tusse quam sanari. Ius igitur promissi, amice tamen, exigo praemittas oro, in arrhabonem reliquorum, si quid habes hac iure confectum. Humaniter et sincere e lices qua methodo, quibus auxiliis, hoc morbo captus se redimat quam queat minimo. Satis est ut amer sub DEO, non etiam pejus sub Medico, vulet. Hoc oratum pluribus set, et ad me aliqualis saltem ars storiae redibit, utpote cujusprecibus desideratissimum hoc opus in lucem dederiS.
342쪽
ORNATISSIMO ERUDITISSIMOQUE VIRO
ACADEMIAE ORATORI PUBLICO, ET IN COLLEGI GRESHAΜENSI APUD LONDINENSES
QUANQUAM eum quem De Acutis Morbis, Vir Spectatissime, nuper edidi tractatum quae est Tu tam humanitaS, quam animi in me propensio, ceu pus undique consummntum depraedicare digneris usque adeo tamen tenuitati tum meae, tum istius opellae, mihi sum conscius, ut me nihil aliud egiSSe XiStimem, quam viam praemonstraSSe, qua qui ingenio magis valent, dictorum morborum et historiam et curationem queant investigare:-
fungor te cotis, acutum Reddere quae ferrum valet, exors ipsa secandi. ' Horat. De Arte Poet. 30 . J
2. Et profecto ita multiplex, incerta, et delicata ut ita dicam, est Natura, atque ita ludit in his morbis producendis,
ut unius non sit hominis, utut Vivacis, Vari eorum c=αινό- αενα, et curntione iiSdem accommodatas, graphice depingere. num hominem' dixi quid quod vel decem quidem homines, per tot saecula sibi invicem succenturiati, atque iidem tum maxima ingenii vi, tum indefessa industria, praediti, tum etiam in praxi quae numerosas observationes Suppeditaret versatissimi, perpulchre hic peram Suam collocare OS- sint ' Tantum abest ut ad Artem Medicam vel pervenerim ipse, Vel me putem perVeniSSOQ-
mecum habito, et novi quam sit mihi curta supellex. ' Persi Sat iv. 52.4
3. Morbo istos Chronicos quod attinet, quorum historiae perscribendae spem tibi feceram, ita penitus animo meo in-
343쪽
sodit eius rei studium, ut non tam alia de causa si bene me DB ue
aliquo conamine communi hominum utilitati inserviam. At vero singuli me dies docent quam sit arduum coeptum id, et quam periculosae plenum aleae', mihi prae caeteris, qui isto ingenii acumine atque solertia, quibus hic est OpuS, non Sati valeo, cum apud scriptores Rei Medicae divinum Hippocratem Si demas, atque alios paucissimos umero, vix ulla deprehendi queant vestigia, quibus adjutus per rerum Vi spinis et sentibus impedita, iter faciam cum quae promittunt Subsidia authores et lumina ostentant, magis ignes fatui Sint, quam Vera faces, et in Salebras potius ac praecipitia Sequentem agant, quam mentem fideliter et recta dirigant in genuina Naturae methodo indaganda atque invenienda : utpote quorum scripta fere Omnia hypothesibus innituntur, qua sepserit lascivientis ingenii et phantasiae luxuria ipsaque deo morborum phaenomena, in quibus eorundem hiStoria vertitur, prout ab iis describuntur, ex eadem hypotheseω ossicina prodeunt; quin et ipsa praxis qua morbos aggrediuntur, quod humani generis pestis est certissima et pernicies, ad hujusmodi postulata componitur, non ad rei veritatem. US-que adeo graSSantur, et regnant sere in singulis pagini Cere-brOSOrum hominum commenta jacent interim Naturae judicia. Quibus non obstantibus, si vitam DEUS atque otium concesserit, eXperiar fortassis aliquando quid valeant humeri. ImpraeSentiarum, ut animum agnoscas in Tui obsequia paratissimum, en ibi Ossero, ceu ejus quod molior operi Specimen, dissertationem hanc brevem illam quidem, de ue enerea, et quam Olam adhuc prael adornavi. 4. irimum autem id attingere volo, me haud paucos
conVeniSSe, qui, Sive prae studio honesto quidem eo, incontinentiores a peccato coercendi metu insecuturae poenae, SiVeu castimoniae laudem sibi arrogarent, non dubitabant RSSe Nil hi, brere, ut Venereae curationem docendam non esse. His ego a jubet non assentior, utpote qui existimem nullum fere locum Cha Lui Vo ritati atque operae mutuae relictum iri, nisi ea quae sibi sua ipsorum culpa improvidi accersunt mala humaniorum ossicii docere
Periculosae plenum opus aleae. ' Horat Od. ii l. 6.) Deestilench. Rer in ed. 80.
344쪽
sarciantur. Omnipotentis DEI est sontes castigare, nOStrum Vero miseris pro virili succurrere, atque aegri opem ferre; non autem curiosa causarum indagatione illo acrius urgere, Rut censorio vexare fastu Tradam itaque quae in hoc morbo ObServaVi atque expertus Sum non quo hominum animos
deteriores effetam, sed ut corpora quod mihi negotii datum est, reddam aniΟΓR. 5. Lues Venere ex India primum Occidentali, Anno Domini 1493, Europam appulit cum ante id tempus ne quidem nomine tenus quantum scire licet, nostro orbi innotuerit. Unde etiam morbus vulgo censetur iis tractibus Americae Iidemius, in quos nos primi colonias deduximus. Mihi Vero potius e regione aliqua igritarum uineae conterminorum Originem traxisse videtur cum a plurimis nostratium,
iisque fide dignis, qui insulas Caribes dictas incolunt, didice
rim, mancipia recens a Guine allata, etiam antequam in terram descenderint, tum alia ibidem degentia, hoc morbo tentari, nulla copula impura praegressa ita ut non raro universam aliquam eorum familiam viros scilicet, mulieres, liberosque, male mulctet. Neque ista ues, quae amictissimos hosce saepe saepius invadit, vel hilum a Venere nobis
dicta, quantum ego quidem intelligo, quoad Symplomata,
dolores Scilicet, ulcera, etc., habita nempe diversorum clim tum ratione, videtur discrepare, licet nomine prorsus abludat, cum the aio ab illis dicatur. At nec medendi methodus qua utuntur illi, a nostra abhorret, utrobique enim Salivatio ex hydrargyro utramque facit paginam; non Obstante eo quod hic apud nos dicitur de eximia gustiae et Sarsaparillae vi quam in natali solo exerant, quae e longo ad nos itinere tantum non exhausta putatur. 6. robabile itaque mihi videtur Hispanos, qui in Europam primi hunc morbum traduxere, eodem infectos fuisse ex contagio Nigrorum emptorum in Africa, quorum genti alicui multi enim sunt populi uineae confines, apud quos invaluit mos ille barbarus homines Europaeis mercibus permutandi, endemius
esse potest. Ut ut sit, contagiosa ista Lues paulatim Serpens has orbis terrarum partes eo usque inquinavit, ut Si ea celeritate grassaretur adhuc qua primum invasit, intra Saecula aliquot actum esset de genere humano, vel saltem, OSOcomiis de caeter addictum, prorsus impar esset iis rebus gerendis
345쪽
quibus continetur homilium societas nisi quod, vegetabilium I Lun
instar, in alienum a patri Solum quaSI tranSplantata, sero Gutio hii Paeo nostro non perinde laetatur, Sed languet indies, et miti guet inoribus phaenomenis fatiscit Novus apud nos hospes cum
taminabat, et diris capitis atque artuum doloribus, tum etiam ulceribus variis in partibus, se prodebat At vero centUm Centum retro annis Onorrhoeae virulentae specie Se primum Sten ob 'm' debat, ostenditque adhuc, hac sibi porta exitum quaerenS; rhoeae bnullo alio manifesto Symplomate, niSi quod in perpauci ut 41 6disi ocusculum in pudendo vulgo a Manker, primum morbi est primum indicium cujus virus, cum per Gonorrhoeam non dieintUr, bat. Sanguinis massam dicto citius pervadit inficitque. 7. Ρropagatur autem Venerea haec Lue Vel per gene Quot 0rationem, unde misellus infans ab inquinato parentum altero, iii 'v' mala ducit stamina vitae vel per contactum mollioris alicujus partis, quo Virulentia atque inflammati corpori insinuantur, X Occasionibus hoc in loco dicendis. Primo in lactatione, Verbi gratia, vel infans nutricem per rariore mammillarum Oros, Vel nutri infantem per Os tenerum inficere potest. Securido, infantes si nudi cum inquinatis in eodem lecto dormiant licet enim adulti, quorum caro jam firmior aetate obduruit, vix nisi intercedente impuro Oitu, quamViS simul dormiant, possint infici, infantium tamen laxior Caro, et teXturae rarioris, venenum facile eXcipit; quod non Semel observavi infantibus a genitoribus quibuscum dormiebant insectis contigisse. Tertio autem, partis mollioris contactus maxime in coitu impuro sit, ac proinde eo prae caeteris modo Serpit ues cum scilicet penis spiritibus generationi dicatis turgiduS, n Venere Sive ulcere, Sive etiam pustula, in uteri vagina stabulante noXam de facili haurit, quorum alterutro intus latente mulier nihilominus sana videri potest Veneno nempe vel istarum partium illuvie ita detento ut segnius in- Vadat Sanguinem, vel per menstrua purgationes diluto ne- piuS, et quadantenus exterminato. 8. Contagio haec carnosam Virgae SubStantiam quantum ego judico, primum
adoritur, quam quidem corrumpens, eidemque primo inflammationem, O ulcerOSam &αθε ' sensim inducens, emcit ut Sanies, qualem in Onorrhoen cernimus, in rethram lente
extillet quod idi credam, lac uationae promoveor, ipse
346쪽
D LV scilicet vidi virulentam huiusmodi materiam per substantiam
ulcere vel glandem occupante, Vel praeputium Tandem ero altius penetrans glandulas prostatas efferato ulcere solet depascere quod haud raro cernitur in eorum cadaveribus quos hic morbus e medio sustulit.
Quibus 9 Gradibus mox dicendis procedit hic morbus Aeger
minusve fuerit inquinata, pro ratione etiam temperaturae Mάσμιατ excipiendo magis minusve idoneae, primum dolore genitalium insolito cruciatur, cum quadam rotatione quaSi teSticulorum; postea, si recutitus non it, macula, primo morbillum jam erumpentem magnitudine et colore aemulanS, glandis partem aliquam invadit. Statim ab hujus maculae exortu liquor quidam lente extillat, semini inStar, qui, quotidie a seminis tam colore quam consistentia recedens, smeScit tandem aliquanto dilutius ovi vitello et in Lue virulentiore intensioreque non modo virescit, sed et aque humori permiscetur sanguine assatim tincto. ustula jam dicta ulcus tandem fit, primo haud absimile phthis infantium ora obsidentibus, quod indies latius et profundius depascitur', Supervenientibus orificii callo et duritie. Animadvertendum eS autem, quod memorata pustula raro GODOrrhoeam comitem habo in iis qui aut jam pridem Gonorrhoea laborarunt, aut recutiti sunt; utpote quorum glans tum ab aere cui X- posita est, tum a frequenti linteorum attritu, indureScens, noxam non ita facile suscipit. Hujusmodi verpi igitur glandis ulcere sere non tentantur; sola Gonorrhoe dicto modo Varia enu- nascitur' I0. manu alia mox symptomata excipiunt ut
sympto primo, magnu dolori SenSu In pene quot1e erigatur, permitem x ac si valida manu transversus sortiter constringeretur, qui Constrio noctu praecipue urget, quoties in lecto aeger coepit incales- . . . ' ceres quam quidem constrictionem penis dolorificam morbi dolorifica hujus in hoc statu existentis signum rαθογνωμιονικωτατον ΟXi- ωὰob, ' stimo. Incurvatur etiam veretrum a fraeno jam contructiore, μ' κοτμ' quod, cum in erectione extenditur pro natura Sua, acutiSSi-A db uti mum dolorem adfert Accedit etiam ardor urinae, qui plenae, rumque inter mingendum vix percipitur, at Vero aeger jam a
347쪽
mictu ceSSans per omnem urethrae ductum acriter admodum i Luguritur, maxime qua in glandem desinit. Nonnunquam etiam
erosa atque excoriata urethra jugi puris acrioris fluXu, Natura lao in carne nova vice jam deperditae justo occupatior, laxam hy ' 'δ' quandam et Spongiosam Substituit, quae mole quotidie aucta et sensim indurata, caruncularum excrescentii ita meatum unde is- urinarium infercit, ut tandem lotio non detur exitus quae '' ' δ' quidem carunculae nihilominus ex ulceribus 'ibi adnatisichorem quendam evomunt, et tum medico crucem figunt inter iurandum, tum tegro magis ipsa morte timendum malum Quinimo saepe accidit, ut sanies, quae per Gonor- rhoeam deplenda erat, vel a motu violentiori, Vel aStringentium usu, in scrotum deposita, atrocissimum dolorem et Scroti scroti in- inflammationem accersat, nunc alterutro, nunc utroque ejus ' ' latere in molem ingentem elat : Onorrhoea interim progreditur tardius, ut vero urinae ardor non mitius urget. Atque haec sunt communiora morbi hujus symptomata, manente hoc ejus Statu. l I. at vero quoties sive morbi diuturnitate et in dictis Ou6m6do partibu mora contagio sursum fertur et sensim sanguini '.' labem imprimit, aut materia virulenta indebito adstringen adolescittium usu in corpore retenta humores putrescunt, Vern Lue Lubri 'exoritur, in qua tumores, SiVe buboneS, Saepe in inguine Com Bubones, parente primum ejus gradum constituunt Dolores tum dolores
Caput tum artus in articulorum interstitiis, humeros scilicet, 'brachia, et talos, crudeliter laniant, nullo ordine invadentes, et per intervalla, licet noctu aegrum lectuli calore perfusum rarissime destituant, nec nisi sub auroram libenter Vanescant Crustulae etiam et porrigines Varia corpori parte crustulae,
deturpant Flavescunt hae ferme ad instar favi, quo signo
caeteris omnibus queant internosci quandoque Iuperficie pr03 e, latiore varia Occupant corporis patia ad eum modum quo lepra in Medicorum scriptis depingitur Quanto autem magis scabies haec diffunditur, tanto minus aeger diSeruciatur Universa symptomata pedetenti incrudescunt, dolor prae reliquis, qui tandem eo usque Xaeerbatur, ut Seme- queat miser diutius in lecto continere, sed protinus exiliens, huc illuc in cubiculo cursitet irrequietus ferme donec illucescat Adde quod prae doloris vehementia ranium atque X0stoses, Ossa tibiarum brachiorumque hinc inde attolluntur in peri
348쪽
D Lum dura tubera, Mostoses dicta, excrescentiae osseae in equorum
tibii. vulgo a savin, haud absimilia; quae quidem ossa
tuberculis obsessa jugi dolore ac inflammatione tandem cari- ulcera os redduntur et putrescunt Ulcera etiam phagedaenicanter is, Varia corpori parte depopulantur, quae fauces ut plurimumgψζ4ΦR QR primo aggredientia, sensim per palatum in nasi cartilaginem Propagantur, quam O RbSumunt, ita ut is jam fulcro destitutus plane concidat. Crescentibus indies ulceribus, et dolore aucto aeger, partim indesinenti carnificina enectus, partim ulceribus conlaetus et putredine, vitam trahit cruciatu, foetore,
carie opprobrio, moleStissimam, et quavis morte longo inter-Vallo miseriorem donec tandem, pereuntibu per Vice membris, lacerum cadaver, et jam Superi grme humo Condatur.
Natura I 2. Intrinsecam hujus morbi naturam, Essentialem quam khhis,h. Oeant, niSi quatenia ea ex isti quae jam depinximus symp- nos latet. domatis elucescat, non mihi magis perspectam SSe arbitror, quam est essentia sive plantae cujuslibet, sive animalis Quicquid vero de ea sit, certo mihi constat humorem hunc Ommittentem inflammationis haud mediocris participem SSe, unde haec tot malorum Ilias constat etiam dictum humorem CVReuandum esse, idque iis mediis quorum efficaciae experienti Medicorum magistra. Suffragatur. Cum mondum inveniatur immediatum aliquod specificum, cujus Ope Sine Vacuatione praegressa ues debellari queat Neque Noe mero enim Vel mercurius, vel ligna exiccantia dicta, speciscorum 1 h. ., sh titulo SUHt OnRnda, iSi exemplis in medium allatis probaro
cantia pr0 quis OSSit Vel mercurium absque salivatione, Vel lignorum diunt psi decoctum nullo SubSequente Sudore, uis Venereae curati-ςinsiς' Onem quandoque absolvisse. Utque experientia didici sudorifica vulgaria haud minus profecisse in hoc morbo quam lignorum decoctum, ita nullus dubito, quin, Si reperiri possit aliud quid, sive in regno vegetabili, sive animali, quod in X-citanda salivatione pares cum mercuri vires haberet, pariter etiam ad sanandam Luem valeret Quandoquidem autem hic morbus adhuc intra Gonorrhoeae limites subsistens, longe ab
Alia debet eodem distat cum jam omnem sanguinis maSSam ContaminRetiali iti erit, et Venereae uis Omen praecise mereatur, ita etiam GψH0x evneunti qua GOnorrhoeae materia eiicitur, alia prorsu est
in uelar atque Illa qua Lue jam formata eliminanda est.
13. Monorrhoeam itaque quod attinet, de qua primo ge-
349쪽
mus, in remediis catharticis quantum huc usque usu com DE LUB
rum corporis naturalium, qui aliter OSti in pabulum cede coiiiii rent. Quamvis autem tum ratio, tum Xperientia, mihi die G6u6r
tant, hunc morbum a quolibet demum cathartico saepe diu ''
que exhibito sanatum iri, ea tamen caeteri. δρaστικωτερα cardo in mihi videntur quae bilem, maXime Vero Une eborem Sero' cithartieis Sum sortiter e Sanguine expurgant et subducunt Ac Dro Vertitur. inde sola alapii radice pauperibus aliquoties subveni, quorum P. tenuitati et rebus domi angustis consulendum erat. Cum teris pur-
vero et morbus conspicuam Secum tralint flammatIouem, et dedit. medicamenta purgantia, quibus Xpugnandus is est, calida Di et re etiam sint, diaeta refrigerans Omnino est imperRnd a carceri careoribus
bus quod dicitur, ad metus f. ad metaS. 14. Sic itaque sole praeScribere -
Form 58.J R Massae Pilularum C hiarum Muri una drachmas tres, Extruet Iludit drachmam unum, Resinae Jalapae, Diagi dii, anu semidrachmam, cui sussiciente quantitate opobalsaini; Fiant pilulae e singulis drachmis OX.
Quatuor ex his singulis auroris deglutiendae sunt horn quarta Methodus vel quinta ita ut aeger superdormiat, ad dies duodecim et . h.' quatuordecim, Vel etiam plures, donec scilicet urinti ai clor albarSin. et materiae Seminisormis color avia admodum imminuantur; quae cum pro Ot SucceSSerint, Sati QSSe nutumo, Si aeger, interjecto Semper die uno, eaSdem repeta ... Septim ua adhuc duas quo tempore elapso, uincit ut bis in septimana Sumantur pilulae, done humor ex rethra stillare soli- tu prorSuS Vanescat, quod ut plurimum non nisi post multos dies contingit. Quamvis enim vulgo affirmetur, quod ejuS- modi chor, qui, ardore urinae et flavo materiae extillantis colore disparentibus, mane praesertim in summitate colis digitis compressi ad guttulam unam alteram cernitur, a debilitate tantum et a laxitate partium ob diutinam viros fomitis in eis moram oriaturi miseri tamen Xperiuntur magno Suo malo reliquias has esse contagii non penitus deleti quod,
350쪽
D LUS licet quadantenus subactum, ex levissima quaque OeeRSione potu scilicet nimio, aut exercitio quolibet vehementiori aut simili alia, novas excitat tragoedias, Gonorrhoen postliminio recrudescente, Si nempe aeger catharseos molestiam defugerit, nondum Xtirpato radicitus morbo.Quid de I5. Si post hujusmodi purgationem Gonorrhoea nondum otidum cedat, X US erit loco pitularum maximo in iis qui dissiciliuspm g xi'ni purgantur, potentius aliquod medicamentum subinde inter-
rit Gonor eRlRTO, vi HSmod Si potio sequens, quae semel tantum ' ς' hausta magis aliquando fecit ad 4istendam Gonorrhoeam quam leniora cathartica saepenumero ingeSta :-
Form 59. - amaritidorum semiuncium, Foliorum Sennae drachmas duas, Rhei sesquidrachmam ;Coque Sussiciente quantitate aquae colaturae unciis tribus dissolve Mannae, Syrupi Rosarum Solutivi, an unciam Unam, Syrupi de Spina Cervina, Electuarii e Succoruosarum, ana drachmas duaS; Misceri sat potio.
Vel curatione tardius procedente, detur tu illi minerale ad grana octo tantum bis vel ter, idque interposito debito tempori Spatio, ne forte oboriatur tyalismus, quod quidem remedium in radicanda Gonorrhoea pervicacior facile primas fert. Vel bis in septimana pitulae sequentes exhiberi
poterunt:- Form 60.J II itularum ex Duobus semidrachmam, Mercurii Dulcis scrupulum Uuum, cum sufficiente quantitate opobalsami; Fiant pilulae quatuor, Sumendae Summo mane.
quid si I6. Est autem ubi aeger a catharsi dicto modo repetita dλψβyn usque adeo abhorret, ut ne conspectum quidem, Vel odorem Solum, remediorum ferre queat. Est etiam ubi corpus ex ἰδιοσυγκρασια quadam ita pertinaciter purgantibus refragatur, ut debita peccantis humoris quantitas nequeat educi atque ita, dum impensius in hoc laboratur nullo cum fructu, uestandem brepit, quae eos saepissime aegros adoritur quorum corpora catharticis fortius obsistunt Cum ita se res habeat,