장음표시 사용
371쪽
Venas poplitis ab AEgyptiis secari, χ.b Venas narium ab AEgyptiis Venas angulorum oculorum AEgyptios secare, di bVenas frontis AEgyptios secare, ibid.
Venas capitis,ut commode secent,quo
modo AEgyptii recte apparere fa
Venam iugularium quomodo AEgyptii secent, ibid. Venam poplitisquom ogo AEgyptii secent, ibid. Venarum iugulariustistionis vel etiam usum AEgyptios sequi, J9. a Venis Rigularibus sectis, qui morbi
tollantur ibid. Vena altera iugularium secta, atque plurima, ex ipsa vacuato sanguine inultos έere plane suffocatos ad vitam rediisse, ibid.
Venartim iugularium sectio quos mor- bos curet, ibid.
N enasi magnorum angulorum oculorum dissiculter secari, & cum periculo futurae fistulae, a quibus etiam paucus sanguis exit, ibid. Venas magnorum angulorum sectas non escere fistillam, J9. b Venas post avres sectas sterilitatem inducere Hippocrate praecepisse, ibid.
Venas magnorum angulorum ocul O-
ium sectas plurimum sanguinem concedere, ibid.
enam magni anguli qculi sectam in Francisco Rigono plurimum sangui- hem profusisse, ibid. Neneri AEgyptios nimium libere indul-' gere, Io 7. a
Venena calore praestantiora, ac auctio- ra fieri, Venenum' petere cor quaenam signae Splicent, 73. b Venenorum esui homines assile fieri posse, . I9. a
Ventriculum opobalsimo maxime Ii8. bVentres hyme cur sint calidissimi, detestate frigidissimi, II. avertiginosos inustione sanari, 98. Venti, quibus AEgyptus euentatilr, I r. a Ventis Septentrionalibus aegyptum plusquam aliis esse expositam , ibid. Venti Septentrionales quo tempore in
Venti Septentrionales cur aerem AEgypti refrigerent, ibid. Ventos Septentrionales Etesias voca- ins tota secunda aestate abortu solis usque ad occasum in AEgypto per stare, I . b Ventos campsm ab AEgyptiis vocatos facere primam aestatem; io. bVentos Euros, Austrosque facere primam aestatem in AEgypto, ibid. Venti Euri, Austrique plurimas inflam malas arenas in Aegyptum aspo tant, ibid.
Ventorum campsim vocatorum variae opiniones, II. a
Ventos Euros, Austrosque interrupte in Aegypto spirare, Io. bVentos Euros, atque Austros multas
ophtalmias gignere, ibi . Venti Charonii in Aegypto qui, ibiae Ventis Euris, Austrinisque in prima aestate fiantibus fieri plures pestiferasse bres, atque inflamationes,ibid. Ventorum austrinorum proprium esse humores' ad caput subvehere, 2j. a
Ver apud Aegyptios quot mensibiis
Vet quando in Aegypto incipii , dc quando desnit, ibiά. vesicae os sc dilatari , ut per ipssima la
i pides satis magni exire queant,IO--birificantium usus in peste insectis,ΙΑ'. Vesicantium usus ad brachiorum , Scrurum pulsus pro febribus inus
372쪽
. minentibus si AEgyptiis frequent
victus, quo AEgyptij utuntur, IJ. a victus Igyptiorum qualis, . . ' victum frigidum frequentant βgyptii,
Vigiliis, ac deliriis scarificatio intra nai res commoda, 79. a
Vigiliis, quibus medicamentis AEgyptii
vigilias quibus auxiliisaesyptij curent,
Vinum quibus sit utilissimum, eto. bVinum modice sumptum natiuum calorem auget,&immodice,refrigerat,
Vinum immodice sumptum morbos frigidos facere, ibid. Vinum aqua praestat ad corporum sanu, eni, ibid. Vini facultates, ibid. Vinum in pueris Gal. damnat, 2 O. bVinum in calidis & humidis damnandum, ibid. Virgas balsami odorem ac saporem
Virenn dysenteria plurimum ex cre-binestistione,dolore,uigilia resolui,
Virium. robur plurimam habere partem ad indicandam sanguinis missionem, 9 a Viridariorum atque hortorum terram quotidie aqua nedum irrigari, sed multum inundari, a Vitam hominis quae conseruent & corrumpant, ira, Vitam longiorem ex quibus AEgyptii habeant, Vitam longioremGEgyptios ducere ob parcum & sobrium victum, I8. a Vlcerum ad peste insectos usus, I 9.b Vlcera intestinorum non sanari nisi tollantur ipsorum caulae sanguinis mis-
sone, Jι. bVlcera quaticumque partem cprpori3 obsidentia effatu digna non curari nisi praecedant vacuatio, atque pudii gatio, . D l la J3. a Vlceribus ad eicatricem non deuenientibus scarificationόnutilis, yc. b Vlcera orta exustione articulorum s mucidorum esse sanahilia, Io o. A Vmbilici circumuolutio , qua ad dy semi tericos AEgypt' utuntur,i quomodo i possit fluxui dysenterico esse auxilio, Ios. bVnguentis recte olentibus AEgyptij a
bundant, Io 7. a Vnguentorum recte olentium copiam incredibilem mulieres AEgyptias ad Vuluae ornatum . i. ad corrigendum foetorem dissipare, IO2.a Vomere quos iuvet,& quibus ossiciat,
Vomituum aliquando usitatorum utilitas; Πo a Vbmituu vse multos a podagra & aliis morbis se tueri, H I. a Vomitationes, quo medicamento prouocant AEgypti j, b Vomere in balneo facilius homines posse, I H. a Vomituum usu freqtientiore ventricu.
tum debilitari, ibid. Vrinae, quae crassos humores abundare significant, 7ybVrinae crassae cum crassis contetis,quid, ibid. Vrinae crasse, vel cum crassis contentis
albis, pituitosis in pestiferis febribus conspiciuntur, ibid. Vsus dulcium balneorum cur apud oyptios sit frequentissimus, Io , . bVsus balneorum praecipuus qualis, ib.
Vsum refrigerantium medicamentorum cur Agyptij frequentent, 3 bVsum leniter purgantium ubique ple-
373쪽
tique sequuntur, u9 vxςVRm0p0balsamoiuuatio hi sususprqualidissimorum purgantium in quibusdam morbis laudatur, Iso. a XVsum inuredi partes corporis antiquis fuisse funiliarem, 97 b Yilphδlsimum verum AEgyptios . Vsum inurendi partes cur Arabes fre--betre, t33 aventent, lQς0 ς lobalsamum esse Usus inurendi partes adquos morbos utendum, utilis, ibid. Vsus vel leniter purgantium, vel valide et purgantium in purgandis corporibus uter sit me; tor, ri'. a 'Arotus Medicuι,
374쪽
i. Notae in Garciat ab Orta. L. De Diaeta Sanorum: 3.' Meth. Medendi Indica. . Obseruationes e Cadaueribus.
376쪽
UAM PRIMUM in Dilta basie Orientales )enissem, coepi animum intendere non solum herbarum hic in Iaua nascentium notitiam nanciscerer: Sed toe aromatum , quorum feraci ma nostra est Dua , pleniorem cognitionρο haberem. Cui rei magno mihi sui fore credidi Seriptores aromatarios Garciam praecipue ab Orta Proregis quondam GOensis Medi- m , ac Christophorum a Costar coepi igituν eos Aligentius paulo rimari : ast inueni ipsos plurima ex aliorum relatu hausi se , quae ego abe o us longe aliter se habere reperi. Sed certe confieri libet hos tros , praesertim Garciam ab Orta, in iis qua Uu ao issu comperta habuere , bona sis egisse : ego itaque non Ῥt corrigam eos scriptores, ha3 Animaduersiones istis adieci : Seu, quod malignitatem saperet, 'π-sis, me doctioribiti , detre flarem : sed )t sendum oculatum testem num plus Ῥalere , quam auritos decem , quod fama sit tam ficti, pravique tenax quam nuncia Peri. Nicolaus Monardes multa qui- .em sic satis accurate scripsit, aliqua oscitanter quoque transiliit. Dissilentissimus rei herbaria indagator Carolus Clusius, conatus etiam
suo, laudanάοι hue attulit: sed pace doctissimi diri, in multis verampet indit, quod in ρruressu patebit. Ego itaque ne mihi soli 3iueνε ,-
377쪽
Mir , Ociab pe cepi, ac quotidiaηο comprobaui is bi. Lo . . conterraneis meis sincere ob oculos ponam ἰ tum etiam di, Osimiam materia tam nobilis 'Ilum, quamuis renuem , deesse non debere. Itaque hec qualiacunque tibi, frater Orome, ex merito usero, quod sciam, te horum au f&νum diligentem semper leditorem Dise , tum quod meae fortuna quasi febricatorem te agnoscam : Pt qui mihi auctor inter ea- repos fuisti, )r, relidis patrio sob, ae sterili propter medicastrorum ibi sequentiam , prouentu , 'berrimos Iasa eampos peterem, )bi, a u orbo insidia , irtutis paulo maiον ratio babetur. Aecipe igitur bia Animaduersioneι in fraterni erga te animi S mbolum , ac expecta
anno sequenti , si sen mihi Pita seversit , amplam descriptionem.
Plantarum , stirpium , fruticum, ac Arborum adiecta uniuscuiusque ad viuum delineatione. Exotica, ac patriis auribin incognita, forte aequus rerum aestimarer, non parui faciet. Tandem si hae praeis digna ditibuntur, eum caeteris meis Indicis tractatibuου, Methodo seisiret medendi in bifre locis, ac diaeta qua Me cum Fumma cura obseruanda Penit) mea Indica , quam bis subieci, exeant in lucem : sim minus limata censentur, domi apud te, boni erga te ae fraterai mei indicium seruabivius mi obseruantissimus frater
378쪽
ὐNIMADVERSIONES IN CAPUT ILLGarcia ab Orta quod rescribitur de Altibi, heu Asias ida iratus ac Mala in Hiis dicta. ' '' ' ρ ης 4ς xi duo Capita abunde & suscienter
de ambaro ac aloe egerunt, ego quod in ea commentarer non
habui: sed quia auistor hoc cap negat non solum se vidisse hanc herbam, sed nil certi de eius forma adfert ; ego quae de
assa foetida planius comperta habeo, hic vobis adsero Itaque planta e cuius radice assa exprimitur, magna quantitate crescit in imperio Persico inter Laram ac Gamaron ciuitates, quarum prima non to ge distat a mari, ac nostris mercatoribus ac Anglis etiam frequentatur. Estaque haec planta duorum generum:prima sarmentosa est,ferme ut Salix aquatica, ex cuius foliis ac stolonibus incisis assa foetida per torcular exprimitur, quae,ut reliqui suce Sole indurata in consistentiam euadit, qualis est aloes. Secunda porrb assar species longe foecundior est , estque soccus expressu.ex radicibus huius plantae, quae crassissimos raphanos referunt, solia autem Tithymali solia referunt. Huius generis ego aliquot radices domi habui, a
mercatore Armeno mihi amico donatas , qui illas huc. e Per sa detulerat, ac etiamsi iam essent exsuctae tamen tam fortis erant odoris , ut totas aede s stemtore replerent ; qui insuetis vix tolerandus esset. Qim Iavani, ac Malaij,ac caeteri Indiarum incolae negabunt, se quicquam odorasius naribus Vnquam percepisse: apud hos Hin' hic succus nominatur estque in tam frequenti usu in cibis condiendis, quam author hoc cap. refert, ut propter hanc causam una sit cum opto ex praecipuis mercibus quae per Indiam distrahuntur : ac semper societas Indica magnam quantitatem huias succi in armariis habet, quam incolis Iauae , permutatione aliarum mercium aut pecunia imper
QEcμndoparagrapho,huius Capitis auctor mentionem facit opis Meseri di-Οcti, quod putat optum Thebaicum filisse : nam in AEgypto Thebar istae Centi-portae extitere : ac Meseri ac contracte Misti AEgyptus hisce incolis ac reliquis Indis est. Paragrapho. y inquit eos, qui opto utunt; dormitabundos videri: tamen nil minus quam stultae sunt hae nationes in mercaturis exercendiS, a mis ac arte belli ab Europaeis forte superantur. Certe laudes huius succi ep*pRRςre expressi si vellem teferre , viderer Chymicis velle .siuim honorem TZ
379쪽
praer spere, hoc saltem dico, si nobis hic de Opio, ac optatis non esset pro iaspectum frustra in calidissimis his regionibus medicinam faceremus, dysenteriae, Cholerae, febribus ardentibus, ac reliquis biliosis affectibus orgasino rurgentibus:& ne vobis fucum videar obtrudere,quid in nostris regionibus vonfectiones optatiae tantopere celebratae, Theriacam, dico, ac Mithryd tiam i quid denique Philonium λ quae nisi opto tanquam basi sustultae estent frustra ab iis effecti istam manifeste iuuantes quis expectet. Et profecto insignis est oscitantia ista, quae in abusum medicamenti, ac minu, bene praeparati dicuntur , in usum nψbilissim, inter omnia pharmaci velle referre ; sine
fundamento saepe, ac in Scholis fine Experientia. Pauperes purro Indi,ex soliis, ac stolonibus Papaueris opth speciem vilio
rem excoquunt, quam soli porro indurandam exponunt : hoc medicamentum P oust Vocant, quique eo utuntur contumeliae ergo Pousti a ditioribus Ocantur, tanquam mmcenianos, ac proletarios diuas. Pauperiores pos r O , in diuites conuitium regerunt eos assioni j vocantes, tanquam siluXuriam, . ac delitias vellent exprobare. Assion enim acquibusdam Amphion, Arabiabus ac Indis optum Graecorum est , indeque magis adducor ut credam Graeculos, a vetustissimo populo vocabulum op derivasse, cum ab Omni memoria illi eo usi sint. Graeci vero tantum noxas huius medicamenti videntur nouisse, usiam verum, ae virtutes eius plane ditiinas non satis explora' tas habuisse. Porro ego hjc Extractuin utilissimum ex opto,&Croco Indico, I. curcuma ad quod is: Extremis tanquam ad sacram anchoram confugere
soleo: in iam ferme desperatis Cholera, dysenteria, phrenitide, ac spasmo hic admodum frequentibua r sed hoc melius e moihod. med. Indica nostra i. Videbitur. In C A P. V.
Ρ Ηr Ur ,ο 18. author est benjoiseram arborem valde esse proceram ac i
Ego verbbenjoiseram arborem hic in laua, ubi optimum Benjoin colligutur longe alia facie vidi,quam qua hic describitur; immb vero videtur planta seu si arborem appellare malis ex pluribus sarmentis coalita, qualis est Smilax aspera,seu salsa parilla nisi quod tameta hic brachi j crassitudine aequent,
Vel etiam siperent, ita ut in modio sepe truncus arboris continuus satis cras-US appareat: subtus vero, ac sepra Coelum per sarmenta a se inuicem dissitabceat euntemptari.' Saepe quoque alia virgulta, a benjoifera arbore specie
plane diuersa, hac coalitione includuntus: itaque si quis ignarus diuersia tem foliorum in huius arboris farragine videat miretur sane: sed hoc eti miseri in trunco aloes seu calai ha postea docebimus. Et porro ex huiuβ sς, stirpis,seu arboris cortice inciso saepissime odoratissimi benioini gummi fisi sta aliquoties collegi.
380쪽
frequentiam minus inditum collisi, quiana dis parergius ae extra ordinem, ego tamen de Tygridis natura hoc adjiciam, Ferocissima igitur haec bestia, proh dolor: nimis frequens est in Iauae sylvis, quod e tristibus discerptorum
ea lauerum exemplis saepe discere cogimur : nam tam ingenuos, quam seruos venatum seu lignatum in syllus abeuntes, ex insidiis, necopinantes haec fera impetit, ac exsucto prius sanguine, cuius auidissima est, deuorat inod insidiis hominem impetere dixi, eo hoc euenit,ut ostendam Plinii errorem, sagacissimi alioquin naturae indagatoris, l. 8 c. 18. qui illic ait Tygridem esse animal tremendae velocitatis: ac nescio quas fabellas de venatione catulorum eius assert. Qilin haec sera tardigrada est, ac hominem multo minus aliam seram in vix cursu assequeretur: hinc est quod apri, tauri sylvestres,cerui sagacius hoc animal odorantes eius ungues cursu tacite eludant: ideoque in carrectis, ac inter virgulta latens circa flumina, quo praedictae ferae ad potum veniunt, saltu obliquo in aliquam earum fertur, non secus ac feles in mures ac glires impetum faciunt: sc etiam ex insidiis hominem aggreditur, ac si quod uepe fit in nimia cupidine praedae aberrauerit in saltando, lente ac rugiens recedit: si quoque ab homine detectam se sentiat; abibit, ita natura huic truculentissimae bestiae aliquem adhuc nostri metum intilicauit: nam alias, neque in oppidis, neque in ciuitatibus inobis, tantillarum virium cre, turis, hic tuto vivere liceret Dum in his describendis occupatus sum, sub initium mensis Maii anniri 3 o. Tygris capta fuit, prope fos as ipsas ciuitatis Batauiae, praesente generoso Domino nostro Generali Iacob Specx, quum aliquot dies , ac noctos non sine ingenti metu circuinhabitantium, horrendum rugiisset. Caetera de cobore huius ferae reseruamus in alium locum. C Ap. VIII.
AVthor hic formicarum istarum, quae laccam elaborant, mentionem se,. cit: unicum hoc addo, quod formicae istae alatae sunt ac coloris punicei, ac super flores, frutices, arbores ac herbas circumuolitant, ex quibus, non
secus ac apes, lac cae conficiendae materiam colligunt ac in communes operas canserunt ue nonalatae autem formicae eam non elaborant.
NAllitur vehenienter hic noster Garcias ab Orta, quod Tutiam e cineribus V cuiusdam arboris oriri dicat : sed confitetur hoc se auditu percepisse, itaque deceptus fallit alios. Nm fit ex terra quadam argillae instar glutinosa, quam colligentes Indi,