장음표시 사용
381쪽
ollis in eam rem ex argilla , longe fortiori quam in nostra patria, confectis indunt, ae aquam addentes eam curiose baculis circumagitant, dein fornacibus in hunc usum e fictis imponunt, ac per ignem exsiccata omni aqua, dein terra hac calcinata lateribus praedictarum ollarum, demptis sordibus quΣ infundo haerent, Tutyam lateribus asexam abradunt, quam arcis inclusam venalem ferunt per totam Indiam : eius enim usus est in depilatoriis apud hasce gentes, praesertim foeminis , dum se in balneis , vel nuuiis la
In Persae autem Prouincia Κirmon dicta huius terrae argillaceae ex quae Tutya coquitur, a Persis ac Armeniis mercatoribus qui negotiandi causae huc aduehuntur,magnam copiam reperiri non semel audiui,qui etiam ut locrum ex Tutya, quam Persica lingua Tutyath vocant uberius faciant, eam distribuunt in lapidem Tutyali ac in puluerem eius magis vilem, quam seor sim volentibus tum divendunt.
In C Ap. XIV. 'De Ebore 'ibi quaedam scitu non iniucunda de
Rhinocerote. Fol. 49. Ρηr Hapha io: Auctor fatetur se Rhinocerotem nunquam vidisse ; ast.
ego eum non tantum centies cauete inclusum vidi; sed & in sylvis vagantem. Cute e nigra est cinericea, instar Elephantinae,rugosa admodum cum profundis plicaturis circa latera ac in dorso: crassam admodum habet pellem, ut quae ictui Iaponicae machaerae facile resistat. Neque enim haec bostia tui apud nos pingitur J scutis munita est ; sed hae plicaturae hos clypeos mentiuntur, neque una pars durior est altera. Rostro est porcino ; sed iante acutiore neque tam obtuso, in cuius extremitate cornu istud extat; vnde nomen sortita est bellua, aliud altero maius pro aetate Rhinocerotis. Colore etiam cornu variat, modo nigrum, modo cinericeum, modo album est. Magnitudine autem corporis mediocris stiturae, Elephantem proximiraccedit mediocrem, nisi quod pedibus sit longe humilioribus ,&proptereatam conspicinam etiam non est animal. Caterum innoxium estj nisi lacessi-rum neque crudiuorum est ut Tygris; sed herbis vescitur ac virgultis ij que perquam spinosis, nam linguam sud infra dicetur in habet asperrimam: sed si irritetur hominem simul, ac equum tanquam pulicem prosternit, quem dein lambendo necat, dum asperitate linguae cute ac carne usque ad ossa hominem denudat. Carnibus eius Mauri vescuntur : sed neruosa planς est , ac ferratos dentex postulat. Vt porro ferocitatis huius exem' inplum habeatis, attendite. Vir mihi notissimus ac familiaris rei ulit, se duo bus aliis comitatum in sylvas exspatiatum equitem iiiisse , ac reperisse Rhi nocerotem semellam cum catulo suo n luto se voluntatem : nam hoc ani' mal aeque, ac sues & apri, coeno mirifice gaudet: bellua ipsis visis affurgit ac
xo passu reced*s pullum suum prae se rostro trudens agebat. Vnde no
382쪽
fibus temerarie satisi eram insequitur , ac exerta quam serebat machaeuii Iaponica belluae nates ac tergum serit, nullo sequente sanguinis fluxu, eruntamen dissecta aliqua ex parte cute,striae latae ac albae apparebant,quod patienter bestia ferebat, donec hidae appropinquans , catulum suum vir guttis ac carectis occuluisset tum Vero retro conuersa ac horrendum grunianiens , equitem nostrum invadit: ssed bonis auibus equus perterritus reatro saliit, sed Rhinoceros tamen semQralia equitis mordicus apprehendit,
de quia e serico materia leuissima confecta erant, discerpsit, ac noster se in fugam, quantum potest , dat insequente eum acriter Rhinocerote : ipse per ueniente ad derelictos socios, qui impetum belluae declinantes , post duas ingentes arbores vix duos pedes latos a se inuicem ditantes; se stiterant: se Abinia furore correpta, priore equite relicto in duos pedites ; nam equos li. gatis pedibus pastum dimiserant: sed seu ingenito ipsi stupore, seu furore
impedita viam inter duas istas arbores omnii vi quaerebat, quas quidem thorribiliter tremere faciebat: sed vim eius crassities ipsarum insignis impediebat tantisper, donee ipsis daretur tempus siclopeia stia expediendi ac sese colligendi e metu, tum belluam iteratis ictibus in fronte feriunt percere- btuur , quam collapsam mox Mauri serui, qui lignatum in sylvas abierant ac ab equite periculi admoniti erant , securibus ae dolonibus & lanceis interfecere, sociis non parum maledictis in equitem se inuehentibus , non sine reliquiis ingentis terroris, ac sic fortissimae belluae ferociam euasere: nam
libe animal si selopeio laesum, aliquando per sylaias fugit, quicquid bbuium est cum summo fragore, ac horrore audientium , prosternit etiam
satis crassas arbores: sed saec de Rhinocerote ausi fiant. Quicquid por ro de Elephanti docilitate dicitur verum est : ac desino, si prius 'tibii) , ae liani errores detexero , qui inflexi siles pedes , & crura sine flexuris Elephantos habere scribunt, quod adeo falsum est: nam praeterquam quod
hominibus tantum circa crura, ac femora articulationes sunt, Elephanti bus praeterea flexurae in medio. tibiarum sunt. Proboscide porro sui bene Plautus tanquam manu Utitur in cibo capiendo , ac ea tanquam manu in os ingerit:
De Agati Ao seu ligno Alies , Calumbae Indis H
ctu Iauae sita, nascatur: etiam, frequens oritur, ac optimum in Cha pac vicina Chinae regno regione, in Coeliinchina Ac quod cortice nu datum hinc in patriam feratur, non ideo euenit, quod sine cortice crescat: sed quod saepe quasi uno trunco etiam diuersae species virgultorum ac sti pium temporis diuturnitate coalescant, haud secus quam in benjoifera arbore fieri diximus: nam hoc mirum nobis videri non debet, cum sciamus
383쪽
. per artificium etiam diuersis speciei arbores alienae speciei inseri. Caeterem hoc modo incolae lignum aloes, ab aliis virgultis ac ligno separaui. Truncos aloes caesos deponunt in ripis fluusorum in coeno ac luto, ut diuersi generis lignum carie consumptum se a ligno calamba seu aloes separet: unde cortice calamba consumpto, qui tam oleo sus non est, quam ipsum lignum , quod praeterea minus teredinibus ac putredini obnoxium est, tale quale in ossicianis in patria, ad nos quoque defertur. Lignum hoc porro Aloes gustus,lane aromaticum est ac subamarum, unde forsan aloes nomen mut uatum est. Pulvis eius ad scrup. I. pondus silmptus cholerae medetur, quam morderi incolae vocant, ac omnibus intestinorum affectibus frigidis, ac ventriculi medetur egregie. Tum tineas, ac ascarides puerorum erica Iter necat Chi-
non sibus pae ro ac omnibiis Mauris ethnicis, insacrociis pro In CAp. XVII.
D Aragrapho tertio, auctor noster refert pallidum acssauum santalumptu. X'rimum in Tymor insula nasci, de quo hoc porro memorabs te hic certo accepi, e mercatoribus nostris aduebe adi santali ni ligni gratia eo commeantibus. In hac insula nasci febris continuae ac ardentis quandam speciem,quaesit e sy noctii putridae genere, cum delirio ac mentis alienatione mira ; durante namque exacerbatione, quae plerumque quatuor est horarum nam hoc obiter sciendum est, quamuis adaptirextam haec sebris non perueniat:
tamen exasperationes mas habere, non secus ac tertianas continuas) ridiculas admodum actiones aegri edunt, id opifici vel muneris imitantes, quo si ni functi sunt ut latius in Method. medendi mea Indicaὶ ac astantibus risum excutiunt. Tenentur quoque boul7mo, ac fame canina insatiabili, ut quicquid iis obtuleris etiam is dum ut mos est nauticis nostris sociis eo genere
scurrilitatis delectari) auidissime devorent, extra exasperationem eam, caetera sani ae mentis integrae. Hunc porro affectum ortum situm trahere ex recens caesarum arborum santali cortice viridi, incola certo certius assirmant: nam cortex tum viro si nescio quid expirat: ac cerebro inimici, tum cito in . corporibus cacQclaymis,ac peioris diaetae, ut sunt nauticorum nostrorum,tales effectus ed h. Sed latius in praed. mea meth. Antequam caedantur arbores santali, cortice inciso exploratur ab expertis odor num mali irae sint ac tempestiuae ad secandum. Auctor porro finia- lini fructus ait esse cerasi magnitudine : baccas lauri non male reserunt, nam exsiccatas habui, ac masticati purpureo ac morino colore inficiunt. Fructas hi aut de comeduntur ae turdorum quadam specie, ut baccae orni in patria, quos denuo per aluum excernentes, arua ac montes nouis arboribus con serunt , ita ut quamuis tanto tempore tot millia arborum caesa sint a Lusita . nis ac nostris, tamen Sylvae nunquam defetant..Porr cum Ar inentionem hic faciat unguenti ex santali puluere: egφ
384쪽
Hiiu; compositionis usum, in gr xi/m tyronum Medicinae h1c subjiciam, aeptimum hoc modo paratur. dant i tenuissime moliti florum Champac. fio tum mogorian. m. I. his parum contus ad dor/d curcum Vnc.ij camphor q. s. ad gratum odorem: haec omnia in plano marmoreo lapide pistillo subigunt, addendo sub finem olei nucis Indicae recentis q S. Vng. formant in pultis
consist. Hoc inungunt tam viri, quam mulieres Malaicae totum corpus &quamuis propter favum colorem, quem e cur cum a contraxit, primo aspectit foedum sit ; tamen suauissimo ac saltiberrimo odore nares serit. Prodest vexatis a Solis, vel etiam a febrili aestu, rigorem quoque in febribus tollit , aenimias vigilias arcet ii positum quoque regioni ventriculi choleram sistit, & corroborat. Quae latius in praed.
Ρ Aragrapho tertio, priorem saecum exspuunt quod priorem si ictu iniexspuant prudenter me iudice faciunt, nam alias calx admixta, gingiuas ac palatum excoriare. Hoc quoque obiter notandum Qu9d si betele, acarecca sine calce mastidetur, succus inde masticatione elicitus viridis est:addito vero calcis modico succum eamdem magis rubicundum, quam sanguinem conspicies. Q d me in principio vehementer fefellit, qu bd crederem . eos excreatores sputo sanguinis laborare. Quid porro de usu huiuscemodi herbarum credam, paucis ac plane aperiam: ego masticatorium hoc longe antefero famigio tabaci , veruntamen ipsius longus , ac continuus usus ut hominibus hic mos est non solum dentes, ob admixtam calcem erodit: sed etiam excidere facit : immo non semelvidi aliquos , qui nondum iuuentutis terminos egressi omnibus dentibus carebant ob usum Syrij pynang. seu be-tele ac arecca cum calce, quam Maliij caput Vocant. Hinc etiam videas Ia uanos , ac caeteros Indos rariores ostendere dentium ordines, in quorum vacuos locillos ditiores aureos reponunt dentes. Praeterea ubi nux fati selseu fructus pynang nondum maturuit, quod Iavani Pynang Mouda vocant, quasi iuuenem dicas, repentinam Vertiginem capiti inducit, quae quamuis' comeso pauco sale, vel haustu aquae gelidae cito evanescat; tamen hinc conajicere licet , id medicamentum quod tamrepente arcem diuinam mentis afficit, non admodum cerebro, ac iteruis amicum esse. Ergo ur concludam moderatum eius usum pro dentis itio, ac ad commendationem halitus ori laudo, caeterum abusum, non minus ac Tabaci vitupero : nam mea quidem sententia dementia summa est, ea pro alimento velle habere, quae medic menti tantum vim obtinent.
385쪽
FEruntur e Banda Moluccarum insula grandia vasa fictilia, huc perque reliquos aliquando scum permissione superiorum ὶ insularum circumja
centium tractus, plena Nuci is myristicis, aceto ac muria condita: nam si ne permissu nullo modo efferre licet, quod insuta Bandenses nostris armi, subactae prouincia Batauorum factae sint. Nuces has maceraras per diem, unum, aut alterum, dein leuiter excoctas saccharo condit ruisiuic. Caeterum de Cortice nucis huius condito hoc dictum sit, ac de nuce quoque ipsa, iis parcius in his locis ese utendum, quoniam oleos, ac pingues vapores ex esse eius in cerebrum elati,obstructionem ventriculis cerebri afferunt, ac inde somnolentiam, immo stuporem quendam uuiuersis subiectis membris inferunt. Et quod maius est, ex nimio huius Nucis usu aliquot periclitari vi di, qui amplius quam per diem naturalem sine sensu, ac mo tu Ἀ-cuere, tanquam caro correpti, certissimo indicio cerebrum, ac uniuersum neruorum genus nondeuiter correptum fuisse. Praeterea incolae inflanda, ac iam etiam nos rates,ex viridi cortiae nucis myristicς pultem excoquunt non
insuavem quae ferme sapore resert istud ferculum, quod in patria conficitur ex pomis acidis coctis: sed qui ea pulte usi sunt ex fide mihi retulere, stupo- .ris ac somnificos iam dictus effectus edere.
In C Ap. XXII. DE PIPERE. Fol M.
Non tantum piper prouenit in Maliuaput Auctor Io. paragrapho, amsed maxima etiam quantitate nascitur in Regno Iaua,praesertim in Bam tamen si prouincia : Praeterea crescit abunde in Iambiensii Sumatrae tractu, qui peculiarem regem obtinet non subiectum imperio regis Achinensis,qui potentissimus huius insulae Tyrannus. Ex hac prouincia ab amico rege, nostrae naues quotannis bis tertie petunt: Qus d porro Auctor paragati GL 39. inquit,aceto ac muria icondiri pipe ris racemos virides,verum est. Ac quia aliquoties repetendum erit, id conditurae genus Indi generali vocabulo Achar vocant. Ac tali modo condiuntur etiam Zineiber viride, radices galangae,caryophyllorum racemi. Hoc modo etiam saliunt cucumere&iuuenculos, quos Murcas Lusitani vocant;praeterea mangas,addito caepe, allio, ac porro. Et certe in his locis, ad orexin excitan dam ac ciborum concoctionem,nihil sanius reperiri potest. Cum propter ς-ris in hoc clymate calorem simulac humiditate subiecti capiti partes,ut sunt Pulmones praecipue, ac ventriculus assiduis Catharris infestentur : ad hunc fiam genita quoq; hic crescens ac cappares e Persa, ac seratς adseruntur huc
386쪽
Au or porro huius Capitisparagrap. I 2. refert ridiculam Indorum de piperis qualitate opinionem. QDm etiam hic Iavani confirmant, nimirum quod frigidum sit piper, credo forte ea ratione qua quondam quidam peruersi Sophistae, argumentabantur ignem frigidum, ac Nivem seu glaciem calidam esse, vel ut Hyperbolice Poe a, ait, Penetrabile figus adurit: Contra quos tamen bene monet Aristotelev non esse disputandum,nisi sola experie tia ; nisi forte vellent nimio eius usi, calorem natiuum dissipari, ac debilem
inde reddi : ast illi scredo) tam alte non philosophantur.
INsigniter hoc Capite paragri s. hallucinanir sarrias ab Orta , qubd dicat pisorum instar seri, ac simili modo siliquas dependere e sarmentis, quippe
ego qui millies crescere cardamomum vidi magna copia instar arundinet O-rum I nam & Caulem habet arundinis omnino similem,internodiis quoque distinistum, sed intus spongiosum, non concauum; folia quoque arundinis solitis perquam similia sunt, nisi quod non tam fastigiata, neque in pyrami diSacumen desinunt verum Coni instar, Teretia magis sunt: Si liquae autem hoc modo crescunt, exit circa radicem Spica primum viridis, qualis est spica Nardi, quae sese aperiens emittit in fastigio flosculos instar anagallidos, nisi quod albi sint luteo colore distincti; odoris aromatici plane ac suauissimi; maturescens porro spica cerealem tritici colorem induit, & hac continentur iiij quae istae, quae semen continent, quod virescens colore est albo, purpurreis maculis pulchre intermixto; arescens porro, ac ubi sicca euadit, puni Ceum istum colorem induit, quem apud nos in ossicinis ostendit: sed alibi in Exoticis meis Indiae plantis historiam cum pictura ad viuum expressa, vobis ostendam, quod nullum ante me fecisse est quod glorier. Cardamoni porro semen palatum grato calore assicit, ac blando : Ac ego arbitror nullium inter aromata esse, quod sanius pecto ri, ac ventriculo sit, nam nullum Empyreuma ut reliqua omnia aromata in in ore, nec visceribus telinquit.
In C Ap. XXVI. De Nuce lassica, Coquo, Lusitanis dicta. Fol. I 2 o.
CArolus in annotationibus ad hoc Cap. sol Π'. refert, Solere Im .dos foliis huius palint inscribere literas suas;immo,quod vero propius, literas hisce foliis ob longis insculpunt stylo ferreo,atque id adeo artificiose faciunt, ut vel elegantissimum scriptorem e nostris longo interuallo post sorelinquant, & tam emendate staracteres silos Indi Arabicis autem utun-xu hisce foliis imprimunt , ut subirasci . mihi aliquoties contingat nostris Aa a
387쪽
Europaeis & praesettim nostrae nationi ; quae ferme nil nisi sua admirantur,. ac has nationes barbaras vocitant, cum multo significantius paucis characteribus,more Laconum animi sit sensum exprimere queant ,quam nostri longis periodis, ae verborum farragine inutili. Praeterea quamuis regum in Iaua videatur Tyrannicum imperium: tamen id ita pro conditione gentisseae politice gerunt, ut aliquis, cui non cornea fibra est, neque de genere est Arcadici pecoris, hic satis cito addiscere queat, compendiosam hic politices viam esse, regibus bene imperare, ac subditis melius obedire.
In C Ap. XXVII DE MYROBALANI S. Fol. III.
MYrobalanos Emblicos ac bellericos officinis Europaeis vocares, ' hic nasci in Iaua vidi:ac pr er solitas myrobalanorum species hic nasci uvidi hactenus nostrrs incognitas, figura plane rotunda, ac quae fine striis, ac incisuris sint, laues plane ac aequales: caeterum trunco, foliis , ac sapore retia quis myrobalanis similes sunt, nisi quod depurgatiua caeterorum myroba- lanorum virtute non participent, ac inde constat non temere palato astringentem magis reliquis gustum addere. Hi myrobalani conditi nobis in quotidiano usu sunt pro decumbentibus in nosse comio e dysenteria, Chole-ra: ac biliosis febrium caliditatibus , & quod caput rei, putredini egregie resistunt.
QVod par rapho hic Garcias ab Orta dicat solia Thamarindorum est
se minutim incisa, verum est, ac vere reserunt forma, ac virore ciceris
aerietini:vt & quod eodem parag. dicit folia Thamari dorum ad erysipelata valere,cum sint astringenti ac summe siccantia,tum frigida. Sapore quoque: plane referunt acetosae,seu oxalidis, hinc ad dysenteriam, ac Choleram stim-ame utilia sunt. Vt porro potus nobis quotidianus ex infusione Thamarin-dorum , ac sacchari conficiatur, admixtis malis citreis, dixi alias in method. . meta medendi. Indica,. Thamarinorum porro arboris figWram in Exoticis aneis videre licebit
In C Ap. XXIX. DE CASSIA SOLVTIVA. Fol. II π.
388쪽
riit, in cuius tamen sylvis coriose prouenit, huius pulpae usus stequens est apud Malayos in renum,ac velicae morbis,ac omnibus nephriticis morbis;in sonorrhaea quoque ex impura Venere contractast misceatur ei pulvis there binthinae coctus. Non ausim tamen in dysenteria vera hic frequentissima, ac Cholera nisi cum cautione exhibere, quia ut 3c manna facile in bilem comuertitur, ac morbum hoc modo per 1e periculosum lonae magis lethalem
Porio hoc Cap. Ity ridicula refertur quorundam 'opinio, nempe boues hic assiduo alui fluxu laborare ex pastu foliori1m arboris cassis,&c. Causa autem vera huius fluoris mea quidem opinione est, quod regiones sub vel circa aequatorem star, aerem sortiantur calidum, ac humidum, Ut alias latius explicauimus,qui visceribus, jecori, ventriculo lieni cintestinis putredinem'nurit , ac fluxus intestinorum, ac Hepatis inducit.
DE CALAMO AROMATICO. Fol. I 2I.
PRaeter usus excellentes, quos praestat in medicina Calamus aro maicus hoc Cap. descriptus, etiam Malaicis mulieribus in Culina inseruit , incondiendis piscibus, ac carisibus elixis, cum radicibus Zinetiberis recentis, radice Curcumae, ac galangae ac reliquis aromatis, ac sic cibis odorem, ac sa'. porem suavem conciliat, ac concoctioni ventriculum, ac intestina apsa essicit. Caeterum ut hoc parergiu dicam, hae nationes, quantumuis nostris bar' barae vocatae,polonos,ac Germanos in condiendis piscibus superant, qui tammen hJc palmam sibi vendicare non erubescunt.
Caeterum ait Calamum aromaticum, nec galangam, neF aeorum
esse; bene quidem cum acorus, ac galanga, quantum ad folia potius ad gla- .dioli species debeant referrii ac calamas aromaticus sit gladioli species.
In CΑp. XXXIII. DE NARDO. Fol. 128.
NArdus Indica in Iaua magna quantitate crescit eiusdem in Culina apud
Iavanos usus est, qui Calami aromatici, ac Iunci odorati ; nimirum incondiendis Iustulis piscium, ac carnium elixarum. Plantam Nardi viridem hactenus non vidi, quod in montibus circiter I .leucas ab urbe Batauia crescat nos eo propter praedones Iavanos, & tygrides excurrere non audemus. Nos hic,non secus ac Calendulae flores exsiccatosin patria, Nardum infundimus in aceto, ac dein Syrupum quoque inde conficimus aduersus 'frigidos viscerum affectus Hepatis nimirum lienis,ac mesenterij obstructiones, quae postremae hic adeosnequentes sunt, ut hinc misere multi extabeLςRat Rc marasino moriantur,sine dolore tamen, ac pauco sensu, de quo latio. Asta h
389쪽
in metho . med. meae Acetum porro, ac strupum hunc nardinum certo mi Erieonstat ad morsus venenatorum, ut serpentium, Scolopendrarum, scorpionum, & similium valere imposita,vel intus sumpta: quod experimento comperi praecipue in uno.qui morsus erat a serpente quodam,quim Lusitani hie Cobra de Capello.vocant: atque huius morsus hic adeo venenatus, ut certe Lusitani hunc regulum seu Basiliscum esse putent: sed de eo aliquid inferius
Sequentib. de Iuni o odorato nihil addo, quam quod auctor fallatur, qui dicatIunici odorati nullum alium esse usum apud Indos,quam substernendisequorum Cubilibus, cum etiam eo in Culina ad condiendos cibos ut C lamo aromatico Indi utantur : quapropter etiam, quamuisan sylvis copiose, crescat, studiose a mulieribus Malaicis in hortis colitur, tum quoque ad lauacra,fomenta,insessiones,Vtilissimus est; ut & ad omnes multestes affectus;& cum sit graminis species, ac simplicis, ac vulgaris graminis usus, in multis tantopere commendetur, quis neget gramen hoc plane aromaticum vires longe excellentiores possidere3
In C Ap. XXXV DE COSTO. Foli 137.
Aet hoc capite tantum unicum gentis Costi es se asserit, quod di ego hasermo: nam vetustiores Medici sua tria Costi genera distinxere magis a Carie, & vetustate corrupta Costo .. Costipor radices huc e Cambo dia plenis saccis adferantur, cum pIurimus eius. usus sit in medicamentis apud omnes Indos, ac Chinenses praecipue. Coeterum Costus. vulgato vocabulo inter mersatores Indos Pucho vocatur,Chinensibus Potiioch vocatur. Notas omnes haec costus habet,cum ea quae hoc Cap. describitur. Cum ego primum radicem costi viderem , putauresse hellebori albyradicem, &nisi me odor monuisset, in ea opinione adhuc haesissem, quia Costi radice per medium secta, tot initia fibrarum, quot in hellebori radice, reperies: Adulter iri porro radicem hanc , Ut ait, non credo: nam vidi ego integrum Pi- col quod pondus centum , ac viginti lib. in auctione decem realibus di stribili. Auctor sequenti cap. xla viri. de Radice Chinae; multas, ae veras laudes reser t. Quabus ego hoc tantum addo: quod haec radix non tantum ad affectus Venereos utilis sit: sed& ad omnes Chronicos morbos, qui hic communi
ter grassantur, ut sum Ochexia, Leucophlegmatia, Hy drops, denique para lyseos ea species quam beriberij in meth. mea Indica medendi vocari dixi, ad quam curio sum remitto,quod in me ipso dum molesti stimo libc malo: per
quatuor menses decumberem expertus sum, cum ante eius usum neque pedes, neque brachia commode mouere possem, quod & in plurimis aliis ex perientia didici. i
390쪽
DE CROCO IN DICO, SEU CVRCUM A. Fol. 113.
CRocus Indicus, quem author hic describit, mi aliud est, quam ra fixCuicum at oscinis patriis dictae, cpiae hic in f,luis tam copiose crescit, ut inde vel integras naves onerare possis : verum seritur etiam in hortis. Foalia habet oblonga longe latiora, quam folia Cai damomi, quibus alias non sunt absimilia caeso variat, qui in Cardamomo est internodiis tanquam arundo,distinctus: astin Curcuma leuis, ac aequalis. Miror cgo Garciam ab ' Opta iam nobilissimam plantam tam leuiter transisse, cum apud omnes Indos, nulla planta sit in frequentiori usu, quina Curcuma. Nomen Crocisbrtita est, non quod ullam habeat similitudinem cum Croco Anglico, qui' optimus iam est in toto terrarum orbe: sed quod radix eiuε, non secus ac Crocus verus colore flavo tingat. Vnde etiam Lusitanis uiliandatierrae vocatur, quasi Crocum subterre strem dicas ;Malai j communissimo vocabulo borbor) indigetat, cuius usum
infra docebimus. Vndevota nobilissimi paulo supra descriptivnglienti compositio nomen suum sortito. Flores flauo sunt purpureo;qui in summitate plantae emergum, similitudine reserentes flores gladioli cuiusdam, qui
in Hollandia inense. Iunio aut circiter, egregie purpureos flores profert. QDd noster auctor dieat , par . s. sub finem huius capitis, se existimaresne noxia hanc radicem posse sumi, audacter quamuis meo periculo dicito neque xlhim frequentius condimentum apud nostros Indos est, in coctis piscibus , a arnibus elixis. Praeterea nobilissimus eius est usus in medicamentis , tam topicis, quam intrb exhibendis in omnibus obstructionibus vias certim, ac mesenterii hic frequentissimis : tum in mulierum morbis nullum aeque celebrant Malaicae mulieres, quam hoc borbory, tam ditiinis gaudibu . efferunt in facilitando partu, ac urinae dissicultatibus, ac Renum affectibus. Tum in utero remedium est specificum. Ad certe ut verum fatear,nihil aeque in his affectibus praestantius in quotidiano usu reperi, quam praestantissimum hoc inter omnia medicamentum: sed de hac radice latius, in meth. medendi
CVin author hoc capitet de Galanga satis superque dixerit , nil habeo
quod huic addam, nisi in acetarus eundem huius radicis usem esse, qui v1rentis Zingiberis radicis, ac loco capparum ad orexin excitandam ea Indos cum assis piscibus ac carnibus Vti, hanc condituram, cum muria, ac ace-tQuam aliquoties achan incolis vocari diximus.