장음표시 사용
441쪽
vinique ascendentibus infecto; cibis praeterea crassis, ac melancholicis de pituitosis, ut sunt pisces marini, quorum hic magna captura esst: quibus in colae assiduo vescudtur, quod reliquς annonae sit talis indiga reeso. Magnum etiam momentum huic malo adfert Vsus placentarum, quas vice panis, per totum istum tractum egunt ; ac ab incolis sago vocatur, & est ρ corticibus arborum excussa farina .Adhqc confert potus importunus liquoris cuiusdam Saguer vocati, qui ferme eodem modo ex arbore elicitur, quo e palma Indi ea seu Coquos arbore liquor iste, quem incolae Tovvac; Lusitani Vinlio de Palma vocant. Hic immoderate sumptus non secus, ac vin m , &ceruisita inebriat; caput ac neruos infestat, hinc etiam in sis insuli; crebrior est ista
Paralyseos species, quam Beriberii supra diximus appellari. QKantum ad
curam attinet, east recens sit hoc malum, non admodum dissicilis est. Sin in- . ueteraturniam,molestior est curatio. Porro iisdem ferme remediis cedit, quibus lues venerea, ob iustiones lienis, Leu Fhlegmatia, ac ipse Hydrops, caeteri chronici, ac rebelles morbi. Decocta hic itaque parenture Chiuae radice, Salsa parilla , Guajaco & csticibus eiusdem, quibus incoquantur Anagallides aquaticae, seu Becabangae m. ij. Post peccans materia vehementioribus catharticis educenda est: nam leuia hic non pro sunt. Talia sunt Extract. guttae Cambo lja, Elaterium: dc si his non cedit, ad chymiua, & mine- talia deueniendum est: vi sunt Mercurius vitae, seu Butyrum Antimo iij. Turbith minerale; tum Mercurius praecipitatus abus. Unguenta quoque Mercurialia secundum artem parata hic externe adhibenda stitit: quae omnia b
ollis aliis doctioribus ac versutioribus Chymi eis petite.
442쪽
selectae, ex dissectione cadauerum ac desumptae:
EM pr cedentibus iam dictis non parum
IL E S quidam, cum per integram no ctem , ebrius in solo decubuisset, euigilans tam repente spasmo correptus est,flexo in posteriorem partem corpore , ut omnino rigidus, ac incuruus permaneret. Ipse in nos comium delatus nostrae curae mandatus est. Nihil deglutire po terat, & turbide loquebatur, tanquam ex loco subterraneo vocem emittenS, truculenter nos intuebatur; cui cum omnia frustra adhibuissemus remedia squae supra in methodo medendi videre est j ille. post saeuis imos cruciatus, intra quatuor dies interiit. Libuit mihi. musam tam atrocis mali indagare: itaque adhibito Magistro An raea Duraeo, Myscomu Bataκiei Chirurgo expertissimo, cadauer aperuimus: Vitalia ut cor, ac pulmones,& Naturalla membra, ut hepar,ventriculum , ac lienem omnia integra inuenimus. Itaque quod reserat in suupicati, malum altius haerere. Cerebrum ad ventriculos seque dissecuimus, quos repletos inuenimus materia quadam viscida,ac glutinosia, colore luteo, vitello ovorum perquam simili : sed foetida admodum: haec incumbens primcipio neruorum , tam saeua symptomata in subiectis partibus excitarat.Venae intercurrentes Vtramque cerebri menyngem admodum turgidae erant biliosos angvine : Obiit anno I 619. mense Februario. Eodem modo pauco post
tempore affectus fuit signifer, qui in arce, valli Rubini dicta, praesidium agebat ; sed hic praeter praedicta symptomata, spasmo Cynico in dextra maxilla, torquebatur, ita ut loqui plane durante isto paroxismo non posset; & intra 24 horas exvmisgxcessit, timenta , si quis alius, fortis, ac robusta.
443쪽
HEnricus NN. mercator Danus decumbens in aedibus Am hos mandenyher, huius urbis scabini, post mortem ἱ Magistro Andra init : uterque lobus pulmonum, non tantum arcte costis ad natus erat, sed etiam inferius diaphlagmati, ut sine laceratione, inde avelli non posset. In dextro later e, ubi maiorem dolorem senserat, inuenta sunt fragmenta bronchiorum ab substantia pulmonum auulsa, cum sanie copiosa; quasta, dum viveret in magna quantitate excreare consueuerat: vox illi erat clangosa, qualis gallorum Africanorum, aut Calecutiensium. Laborauerat longo tempore antea sputo sanguinis ; unde huius miserandi mali principium ; quoi etiam eXtreme extenuatus, obiit I 62M die Augusti 19.
ca Chirurgus aperuimus aliquot cadauera ex Dy sent eria mortuorum; inter quae corpus militis cuiusdam, e diuturna Dysenteria vita functi, quae tum temporis cum obsessi essemus a Iauauis hic tanquam morbus epidem cus grassabatur. Et inuenimus intestina vehementer inflata, ac eorum in t riorem tunicam plane abrasam ; Tum folliculiis selli , quod maxime in eo mirum erat, repletus, ac distentus erat humore lento , ac viscido , alboque instar pultis ex Amylo, quem nostrae mulierculae vocant: Bilis autem nequidem vestigium relictum erat. 162 . Nou. I .
AKno Isag. mense Majo, aperuimus cadauer nautici socij, ex ritis mor tui, cuius pulmones substantia & colore externe sani apparebant, qui bus tamen dissectis, exiit pus copiosum, viride, ac foetidissimum; Et dextςx pulmonum iobus costis adnatus erat. Quod obiter notandum in plurimi , quos aperuimus, nunquam sinistrum iobum solum adnatum vidimus; scd Vel utrumque, vel dextrum tantum. Ratio sui ingenue fatear) me latet, nisisserte, quia in dextro latere tantum vena arygos sine pari est, quae inpi xi
444쪽
id e . tussi valida rupta,hanc amurcam a se rejicit; unde etiam in dextro latete Pleuritides exquisitae magis oriuntur.
O a s. V. I, KIles quidam eum potu Arae apprime se ingurgitasser,dc serme sine se
IVLsu, ac motu in arcem serretur, credebamus ipsum ista nocte superuia uere non posse : ille tamen, partim euomita, partim edormita crapula,postridie in dextro latere Pleitritide exquisita correptus est ; cui , licet post sanguinis missionem,dolor aliquantum sedatus esset: tamen inflammatio in vicus,& inde, eo rupto, in Empyema desiit, materia, in dextro latere, super di phragma effusa. Erat adhuc viribus fatis constantibus, neque febris iam tam vehemens vigebat. Iraque inter quartam, ac quintam costam cauterium potentiale, quod vocant, applicauimus, dein scalpello es caram porro aperui- mus. Indeque effuxit sanies copiosa, cum ramentis, ac particulis aliquot membranae succingentis costas , iam putrefactae. Et ille, adhibitis opportu-uis Sy ringationibus, conualuit praeter spem, &, cum haec scribimus, Mala
Os s. VI. NAuticus quidam socius, dum nauem, in statione hic stantem, a sordiabus, quas in mari contraxerat, cum caeteris purgaret,&conto scapham prohiberet, ne temere naui allideretur, dum se inclinat , ut funem, qui sc phae inferius impactus impedimento erat, auferret, tristi fato, scapha naui undarum pulsu impegit, & caput ipsius, quod intra scapham &nauem medium erat ita collitum est, ut totum cranium comminutum crederetur; ipse mutus repente, 6 sanguinem, peros, aures, ac nares reliciens, inde dei, tus est in Nosse comium. Huic iam, ut putabamus, desperato, cum Mag. Aego seriam manum praestaremus; Primo a posteriore capitis parte contusionem ingentem inuenimus; quam, postquam aperuimus, plurimum concreti sanguinis inde extraximus. Postero die, cum iam mundatiora essent omnia, cranium in multa fragmenta communitum apparuit chine cum aliquot particulas exemissemus, reliquam curam sui in tali casu decet) aggressi sumus. Ille porro haesit inter nostras manus circiter sex men-sta; quo tempore totum illa d os, quod circumscribitur futura Lambdoide, per fragmenta exemptum est, paulo supra illud foramen, cui in seriatur prima ceruicis vertebra, dentiformis dicta. Ille quidem, optime sanus,
445쪽
Nouemb. mense patriam repetiit, apposita posteriori capitis parti semi tale, argentea, ei, in eum finem donata a Domino G enerali Coin vi cerebrum ab
De Chronicis ae implicitis morbis in no subiecto. Os s. VII.
ANno 1619. Septembr. 3: dissecuimus cadauer militis cuiusdam Germani;
qui ferme per integrum annum languerat,iluxu ventris gruginoso,tussi sicca, &insigni respirandi dissicultate,&c. Mortuo eo, omentum, ac M senterium repertum fuit serme absumptum; ita ut intestina sibi inuicem adanata, vel potius nullo ordine inter se confusa essent, paruulis villis hinc inde enatis. Lien erat contractus in minimam pila magnitudinem, & rotundita tem , ita ut Renes subiecti longe maiores essent. Iecur tam vari j erat coloris, luridi, pallidi,flaui ac viridis, ut miraculo spectantibus nobis esset. Cystis fel lislonge maior solito, repleta ac distenta erat bile aeruginosa : Ventriculus,ac intestina erosa, insignem quoque huius humoris copiam retinuerant. terea e vitalibus dexter lobus pulmonis costis & diaphragmati erat adnatus, i ut inuicem continui viderentur. Videant benigni lectores, num mirum stdissiciles hic esse curationes, cum tot simul mala concurrant, quod non in hoc uno, sed plurimis subiectis reperi. Et hoc nobis praestat nimius potus imaledicti Arac ex oryga&Holotia iis confecti. Et quoniam dicunt scriptores Physici, leporem marinum qui ut & Saeptae,de Holo thuriorum sunt genere) venenosa ac peculiari qualitate, pulmonem erodere, lubens in eam sententiam descendo, omnes istas immundities eandem tabificam vim libbere, &c.
medullos substantia quatam. O ss. VI I L
SEptembris . Anni 7 . me praesente ; apertum fuit corpus ciuiusdam ci
uis Batavi ensis, qui per tres annos languerat miro, ac incognito affectu: Nam si stiper umbilicum , aut circiter, quis manum imposuisset; Pulsus,qualis cordis, ac arteriarum, tam Vehemens sentiebatur, instar salientis infantis in matris utero , quae iam partui vicina est, ita vi manum eleuando repelleret. AEqualem fuisse hunc pulsum cum arteriarum δc cordis, lioc mOdo deprehendi : Sinistram umbilico aegri imposui, dextra arteriam, circδcarpum, tetigi i inuenique in systoles,&diastole sintvvallo plane comic
446쪽
ni εἰ ride ego statim c6njeci arteriam magnam ioborare; quod& post mortem inuenimus. Nam Vena caua repleta erat, loco sanguinis adiposa substantia, ac medullae spinali admodum simili, quae, pondere suo, arteriae vieinae incumbens, dum illa e contra istud onus a se rejicere conaretur hunc pulsum excitabat. Arteria magna duplo solito laxior erat, ac repleta si gui ne nigro; ac seroso. Cor etiam M erAπdraas dissecuit ; quod etiam, se
lito maius, ac flaccidius inuentum est,ac spongiarum modo comprimebatur,:tum uterque eius Ventriculus amplior,ac etiam sanguine isto nigro repletus. Quis rogo,mortalium non obstupescat, taliter affectum tam diu vitam pro trahere potuisse i Iecur erat vitai di coloris, ac consistentiae, nis1 quod coma munem mensuram ferme duplo excederet. Cystis, qua bilis continetur,etiam ibo uinam magnitudine aequabat, eratque intus reserta cholera ex nigra viridi, lenta, ac tenaci, crassitudine syrupi spissoris, aut potius extracti. Obiit 7. Septemb. 1649.
Ops. IX. 'lv K Iles Anglus, cum inflammationem primum hepatis passus esset, di I. Astra tentassemus ea, quibus opus erat, dolor se remisit quidem: seldesiit malum in fluxum hepaticum ; tumore, qui ante erat, in hypochondrioi plane evanescente. Cum hoc modo pet sex ferme menses languill et,tandem ad extremam maciem ita perductus est, Vt ipsissimam, qualis pingitur, mortem dixisses,&sic miserrimam vitam eum morte permutauit. Aperto corpore inuenimus loco hepatis, solam membranam ipsum vestientem, satis crassam, instar sacci, cui adhue portio saniel, loturae carnium suntlis inerat, qualem tam longo tempore excreuerat. Obiit 16 19 Aprili. mens.
De Vuln/re capitis, )bi perperam si sum craniam credebatin
e F Ense Majo υ Σο. vocatus fui a Chirurgo quodam viviserem militem a Ian suprema frontis parte vulneratum ; vultuisque , ferme ante tres septimanas, laxius inciderat, ferramento suo credens, quod Prouetiam V camus, dum asperitatem in cranio, & osse frontis sentiret,sssuram subesse iv dicauit,& etiamnum erat in ea opinione; Sed, dum ego oculos propius ad inoui, inueni, quam illessiasam putabat, esse excurrentiam suturae sagittalis ivtiniis solet natura ludere) usque ad nares. Itaque corripiens Chirurgum, ostendi ei errorem suum. Interea ab aere os iam alteratum erati itaque curaui aegrum in Noso comium deferri ad Magistrum Andream,dc iam sextus
447쪽
niensis est, quo sub cura laostra egit. Exemimu ipsi a sutura coronali parthi fiossis usque ad os temporale, stupetrosiim,& ab altera parte non contem nendum fragmentum ; Tum ossis frontis duas partes: quae sutura excurrenate distinctae, apud Ma strum And. Dκne metiamnum reseruantur : & iam, dum haec scribo, die io. Nouemb. totum V Klnus consolidatum ac cica trisatum est, & ille, hac vespera, iturus ad nauem bene sanus; & in Patriam,
intra tres, aut quatuor dies remeaturus est.
De catham suffocanti in Nobilissmo Domino Ioanne Petri cien Generali in Inlis profecto. O A s. X I.
CVm generosus Dominus noster Ioannes Petri coen aliquandiu Diarrhaea laborasset,& tamen,ut illi erat summus animi vigor, nihil de solita diligentia remitteret, dum opera, ac munitiones bellicas ipse corasti inspicere vult, & tamen a me aliquoties monitus , Ut paulum quieti se daret, ac valetudini suae consideret, negauit sibi tantum oti j esse ut decumberet, quasi diceret praesagiens, Imperatorem stantem mori oportere. Tandem, decimo nono Septembris I 629. circa octauam vespertinam repente in arcem ad Dominum sum vocatus, quem inueni aegre spirantem, cum tussi sicca; externe membra frigebant, sudor aderat frigidus, ac glutinosus. Deiectio per inferiora erat admodum multa,flatu lenta, aquosa, ac bullis plena; vomitus praecesserat biliosus. Pulsus arteriae tam languidus erat, ut vix sentiretur, & ille quidem vermiculans. His ego omnibus consideratis , adstantibus Amplissimis Dominis meis Consiliariis Indiae D. Antonio vanoemen, & D. Q mrino a Raereb rch statim pronuntiaui D. Veneralem supremis appropinqtiare:ipsis re subita attonitis, ac tantum deliquium animi, ex vomitu, dicentibus , dum patilatim vires, ac spiritus redituros putarent, cum pauco ante tempore cum ipsis discumbens familiariter confabulatus esse te Ideoque dicebant se mirari, quod tam audacter de tanto viro pronunciarem : Respondi modeste, mihi in more non esse positum, artem meam ludibrio exponere, dum aut ignorasse, aut seselli se viderer: si sententiam meam non explicuissem : me tamen in eo optare , uti vaticinium meum fallat. Interea Dominus Generalis inter duodecimam, ac primam noctis horam, superueniente spasmo, quem momento temporis ante pr. edixeram, animam creatori suo reddidit. Qui
Amplissimi huius viri staturam, ac formam contemplati sunt, nihil miri accidisse sciant. Erat enim longa, ac erecta ceruice, alis seu scapulis prominentibus. Complexione ex melancholica, pituitosa, opportunissima ad phtisin &Catharrum suffocantem, quo etiam mortuus est. Obiit anno Domini nostri
448쪽
Obseruationes. De quodam ex Pulnere in pectore mor . Ops. XII.
CIuis Bataviis Io. ρηn Dragon nomine, 76. Septemb. I 629. in pectore punia chim vulneratus es: ictu transeunte os sterni, seu scutiforme, per pulmones in Oesophagum, superueniente febre, ac singultu, octiduo post vulnus illatum, mortuus est. Aperuimus praesente magistratu cadauer, inuenimus secundum coniecturam nostram partes ante dictas laesas.Thorax plenus erat sanguine seroso cum potu, qui ex gula esiluxerat mixto.
plurimis selectar, de Epidem iis, ac contagiosis, in Indiis, morbis. De D enieria 'iuemica.
V M anno 1618. a Iauanis Maiaranensibus obsidione cing remur , amplissimus vir, Ieremias de Meser, Senatus Indici consiliarius, primuimn febrem continuam incidit, dein in Dysenteriam, quae tum populariter grass abatur; exonerans per aluum cum faecibus sanguinem nigerrimum, cum summo cruciatu, ac faetore, tandem, cum omnia remedia, quae excogitari ad huius mali leuamen potuissent, adhibuissemus, ex vivis excessit; superuenientibus, paulo ante mortem, exanthematis nigris, ac liuidis, smilibus iis, quae nostri PetPercoorn vocant, cum sudore frigido, ac
male olente. Similiter Seeretarius Domini Generalis, Iacob, i a Deor ster, praedicti Deia
mitii dὸ paucis diebus post, Dysenteria viridi ac genere veneno sa mortuus est, apparentibus copiosis maculis liuidis, in pedibus ac bra, esitis, ante dictis respondentibus.
449쪽
De euiem msentem Epidemica. O 3 s. II. Eodem tempore GHlelmM V vn is, Fisci aduocatus, mihi fraterna amia
citia deuinctus ,incidit in Dysenteriam veram cum summis torminibus, quae perdurans cum febre ardentissima per quinque, aut sex dies, adhibitis omnibus, quae morbi violentia,& necessitas su bita requirebant, cum summo meo, & Sonorum omnium m rore, iuuenis Optimus mortuus est, apparentibus, tam crebris, ac densis per Universam corpus maculis liuidis, ut quod in prouerbio est) locus non esset, cui caput acicatae imponeres.
De febre ardenti, insen tota , VlcerJ-malignis, 3 s. II L
N Euerendus, ac Doctissimus vir Is nes Cavasterius, verbi diuini praeco. .circa idem tempus correptus est febre ardenti , superueniente Dysente ria attabiliaria quae cum per aliquot dies continuasset,eruperunt sub axillis, in tergo circa lumbos,& in inguinibus,etiam in collo,pustulae ac vesicae quaedam, plenae ac distentae pure viridi,& subiectam cutem ad carnem usque ero- .dente, quae nobis, prima facie , spem cris eos faciebant: sed Dysenteria non cessante ac febre, cum phrenitide ingrauescehte, probissimus simul, ac doctissimus iuuenis,ex hac vita ad coelos raptus est. Eodemtempore,liberi pubcherrimi D. Adriani Bloc , eadem Dysenteria maligna obierunt.
Dissertati cuti,itram morbi Epissemici, ac pestilentiales etiam bicis radiis orientalibus grossentur.
O3s. IV. HAEc paucula,ex sexcentis aliis,exempla ego in medium produxi, ut probarem frustra eos dixisse, qui pestilentiales, ac Epidemicos morbos in his locis grassari negauerunt: Q o nomine, alii eos appellent, mea nihil interest. Certe mihi constat contagi' sum hunc, de quo loquor fuisse, & qui
plurimos simul, ac celeriter occuparet. Causi,quaeso,audite, dein recte iudicate. Obsessi arcte eramus, a triginta quatuor millibus Iavanorum Malara nensium, Duce Tommagom Bauraxa expertissimo, inter ipsos ac audacissi mo milite. Quotidie a nostris excursiones, A velitationes fiebant, saepe pluri mis
450쪽
mis ex hoste tum hic, tum in oppugnationibus, quae ferme sngulis noctibuς
fiebant, desideratis: quorum cadauera in flumen praecipitabantur,& summum foetorem , ac corruptionem aquae conciliabanti Tum corpora homunum, & iumentorum, ex fame, & vulneribus mortu Orsi, passim in campis ac siluis insepulta iacebant,quae non leuem contagionem aeri addiderut. Praete rea flumen inficiebatur radice 4erpentariae,quam Indi, in profluente aliquot mille corbibus impositam, macerabat, ve venenosam qualitatem, ac glutino
sim suam substantiam exueret, quam vidi inus, si vitrum aqua plenum reponeremus, per aliquot horas, in fundo tanquam album en oui desidere; dein tosta vice oryzae, cuius in castris semma penuria erat, uterentur ;dum unico insultu nos posse capi sperassent, & hinc minus sibi prouidissent. Haec non tam mira videbuntur iis, qui sciunt in Indiis Occidentalibus radicem Casaui , locos panis esse, uius tamen succus expressus praesentaneum est venenum. Ad rem venio: Adde his potum aquae subsalsae: Nam, dum ventis emari spirantibus, stato riempore aqua marina in fluuium impellitur, eius alueum salse dine inficiebat :& nos propter obsidentes hostes , altius ex fludimine petere aquam non audebamus ; Adhaec cadaueribus infectum qume' vermibus scatebat. omnibus istis adde tempus anni,quod tum calidissimum smul ac humidissimum erat, propter assiduas pluuias tum temporis,Vtpote a Septembri, usque ad Februarij initium, tum sole supra verticem nostrum existente in linea aequinoctiali: Quae omnia me quoque, per quatuor contian uos menses lecto a Exerunt, cum summo vitae meae discrimine. Primo m-uadente me febre ardenti ; subsequente dein Dysenteria, & augςscente, qua iam an te mensem affligi eceperam Paralyseos ista specie , quam Beriberijsocari diximus. Quae omnia Deo propitio superaui, Uxore interea, ac utroque filio meo iisdem molestiis vexatis, ac decumbentibus.