장음표시 사용
471쪽
44o Praxeos inedicae Lib. VII.
vel tabellas diatragacanthi frigidi. Tum utatur Φruo. violac. vel iuiubino ex cochleari frequenter. Vel viatur eclegmate sequenti. -sachari candi,& penidiat. an. J. j. pulu. electar diatragacant.frigidi 3.h. syrup violac.& iuiubini, anaq. s. Fiat looch, quo utatur frequenter cum baculo li quirit. sensim lambendo. Vel fiat eclegma ex butyri, mellis, & sacchari aequalibus portionibus. Oleum se n.lini vel amygdal duic recenter sine igne
extractum cum saccharo mixtum,& exhibitum,egre
gie tussim lenit,& dolore pleuriticum demulcet Prae 1ertim si cu tusculo,aut alio decocto affatim bibatur. Si sputa crassiora sint, quaedam incidentia , & at tenuantia erunt permiscenda, ut syrup. de tussilag. deliquirit. oxymeli simplex, puluis diatreos , &alia huiusmodi. Ecla mala,autem supino corpore semenda quia sic melius pulmonem subeunt.
Pre rediente morbo , ad corroborationem virium conssitum restaurans usurpari potest. Conseruae flor. viol r. J.j.conseruae BQr.borrag.
iacchari rosati ad pondus omnium. Fiat conditum a To coopertum, quo utatur frequenter ex cochleari.
Purgatio in pleuritide vera non conuenit, nisi omnino ad declinationem peruenerit: & tunc sequenti medicamento illa potest institui. V. Sennae mundat. g. sem anisi 3.j. l. bu ossivi capill .ven .ana M. g. liquirit. ras.& passul. mundat. ana 3. iij. flori bugio T. & violar. ana P.j. Coquantus
ad J.iij. In colat dissolue xhab. in aqua scabios e cum 1antalo citrino infusi s iiq. mannae granat. Sc symp- rosac. an. J J. Fiat potio.
472쪽
Toto morbi decursu Vtatur aeger pro potu ordinatio decocto hordei, & liquiritiae , vel decocto pau. ihiead cum syrup.capill- Ven. Potus vero non tit actu frigidus, quia pectori noceret. Vinum in hoc affectumerum est venenum , quemadmodum acida omnia, o ae tussim excitant , & constringendo a cathar sim impediunt.
In declinatione post purgationem, & febrem valde imminutam,si dolor perseueret, admoueri poterit ipsi parti dolenti cucurbitula cum scarificatione. Ιmis 3c sequenti die iterum applicari,ad sanguinem denub ex
trahendum. Possunt etiam applicari ante declinatio nem, post iteratam phlebotomiam, bis aut ter. Et si dolor augeatur, vel redeat post aliquod tempus , iterum secabitur vena, & post iterum cucurbitula applicabitur.
Zacutus Lusitanus locis scarificatis detracta cucurbitula , hirudines sex admouit foetici successi, ut ipse
observ. Io . lib. I. praxis admirandae. λIn eundem finem , ad reliquias materiae morbificae discutiendas , tentatis prius fomentis , & linimentis p0tenterdiscutientibus,utiliter parti applicabitur em plastrum de sulphure,vel de baccis lauri. Praeter remedia vulgaria huic morbo valde proficua δ quaedam usurpari possunt propria & specificam 'pς rasera dentis apri, cinis priapi, tauri vel cerui; flo- ζ papaueris rubri corallus praeparatus. Quercetanus in Pharmacopoea laudat pomum excaru ium , & thuris masculi 3. j. repletum, & ad ignem stum,quod aeger deglutiat,superbibendo aquae card Nned J iij. postea vero bene contectus sudet. HOC re' dium post tertium morbi diem usurpandum ello Ult, eoque multos asserit fuisse restitutos. Flares buxi adeo sanguinem purgare feruntur, Ut si E e s eorum
473쪽
4 2, Praxeos Medita Lib. VILeorum pulueris 3. j. cum aqua papaueris rhoead exhi bita,sanguis post horam mittatur,floriduS iS manet. Stercus equinum in aqua cardui benedicti distatu tum , & colatum pleuriticum dolorem , & humorem illum producentem potenter discutit. Idem praestat stercus album gallinae,ad 5. j.cum e dem aqua exhibitum. Stercora illa multum habent salis volatilis,qui ina xima penetrandi ac discutiendi vi praeditus est.
Ex duobus illis stercoribus potest fieri potio efficax
c. sem. cannabis j Contundantur in mortario, deinde adde stercoris albi gallinae,& stercoris equini,
ana. g. Dissoluantur in aquae card . bened. v. Colentur per linteum,& exhibeantur.
Sanguis hirci sylvestris ad gr x.exhibitus cum aqua praedicta, potenter discutit pleuritidem. In illius defectu sanguis hirci domestici usurpari poterit.Sed climvires illius sint infirmiores , ad 3. j. exhibendus. Eius
autem praeparatio in hunc modum se habet. Hircum suspende cornibus, & crura posteriora re secte ad cornua, testes abscinde. & sanguinem fluentem excipe in vase amplo , & exsicca in sole , si aestas sit, vel retro furnum pistoris. Longissime distat ab hircino sanguine officinarum. Fuligo camini ad 3 j. exhibita multum confert,sed multo magis spiritus fuliginis, ab Harimino desai-ptus in praxi medica. In pleuritide epidemica sudorifica,aut diaphoeretica medicamenta usurpanda si1nt, qualia in febribus malignis praescribi solent , quae tamen hanc morbum, quantum fieri potest,peculiariter debent respicere. Diarrhoea pleuritidi superueniens periculosa est. Ideo temperari debet syrteo myrtino,qui eam sistit, nihilominus
474쪽
ita cum aliis syrupis die miscendus est. Venter δ renes astringentibus inuta tiit , ut in omni diarrboea fieri solet. Clystere; in siendi , ex decocto hordei excorticati, quod, vi Galen. docet,refrigerat & astringit, additis rosis rutabris,& in eo dissoluendo ouorum vitellos.
De Per neumonia. ΡEripneumonia eandem habet cum pleuritisse esse
tiam ,&parte affecta tantum distinguitur , quod illa sit pulmonis inflammatio , haec vero membranae costas lucringentis. Materia etia aliquatenus disserui. Siquidem pleuritis frequentius fit a bile;p eripneumonia frequentius a pituita; quamuis omneS humoreS, ut de pleuritide dictum,) huc affectumProducere va leant;humores,inquam massam sanguinis constituentes & sub forma sanguinis contenti. Quemadmodum enim humores crassi densam pleurae membranam difficile penetrant,tenues vero dc biliosi eam facile pervadunt. Sic contra pituitosi dc crassi in mollem Sc raram pulmonis substantiam facile transferuntur, eique tenaciter adhaerent ; bilios1 vero δί tenues facile prae terlabuntur. Hoc tamen non impedit , quin sanguis biliosis interdum pulmonis inflammationem essicere valeat, quemadmodum Hippocr. I. de morbis. Erysipelas pulmonis describit. Fit autem inflammatio erysipelatosa ex sanguine bi iiDio a dextro cordis sinu per venam arteriosam in pulmonem delato. Oedematos a vero ex sanguine pi- uiroso per via fluxionis a capite in subiectas partes
475쪽
444 Praxeos Medieae Lib. VII. l
Irruente. Sola tamen pituita excrementitia per viam
catarrhi a cerebro defluens peripneumoniam eficere potis est,quatenus iri pultune putrescens sanguinem
attrahit , ex cuius admixtione inflammatio oritur, &haec si issime in senibus contingit
Messaeus tamen peripneumoniam magis fieri a bile asseruit, quia pulmo sanguine bilioso nutritur, qui magna copia astiuit per viam patentissimammemp e-
Respondemus,sanguinem floridum , tenuem & vaporosum in dextro cordis sinu elaboratum ferri in pulmonem, qui propter puritatem facile regitur a natura, dc per arteriam venosam ad sinistrum cordis ventritaculum transmittitur ideoque raro tantum subste a naturali statu recessu is, qui peripneumoniam eficere narus sit. Contra vero fluxionem a capite irruentem &per vias amplissimas ad bronchia delatam, si ibi putrescat, sanguinem accersere & peripneumoniam
Generatur vero peripneumonia interdum primario, sine alterius morbi interuentu : interdum vero aliis morbis sucoedit ut anginae M pleuritidi GaI. in comm.1I.θα T. bor docet , duobus modis peripneumoniam pleuritidi succederet, vel quando morbus late-ralis in peripneumoniam transmutatur, vel quando morbo laterali pulmonis inflammatio si1peruenit. Haec autem trans nutatio fit, quando priore cessante morbo aduenit alter; sepexuenit autem quando altero manen te , alter adiicitur.
Causa igitur interna & immediata peripneumonix sanguis est, frequenter pituitosus, rarius biliosis , ramitissime melancholicus. Qui vel a toto fluit corpON plethorico Vel Cacochymico; ver ab aliqua parte sim, iter repleta int praeternaturam affecta. Causae
476쪽
m. De Per neumonia. 44Scinis externae peripneumoniae & pleuritidis eae Eem omnino sunt , quaecumque Videlicet fluxiones ad
eas . parteS commouerς p unt , quarum praecipuae primo motus corporis & eXercitium vehemens, praesertim post magnam quietem &j multas epulas: tunc enim humores ex ciborum multitudine asseruati& praecedenti quiete intus detenti , superueniente exercitio funduntur, attenuantur , & incalescunt ; ac 'postmodum, ad partes debiliores & fluxioni eorum recipiendae magis idoneas propelluntur : inter quas thorax & pulmo principem locum obtinent , quia valido exercitio anhelitus magnus & creber efficitur, sicque partes praedictae maxime fatigantur & pulmonis substantia mollis & laxa humorem influentem facile recipere potest. Secundo inter causas externas efficaciores poni tur aer frigidus & aquilonius , austrino & tepido subito succedens ; a tepidiusculo 11qaidem aere pori laxantur & humores fluidiores evadunt , qui adueniente acte frigido comprimuntur & ad partes debiles exprimuntur.
Denique ex Hipp. de aere , aquis , Vsus quarum lacusti iam & stagnantium pmpneumoniae Mnerandae idoneus est ; Dicit enim diuinus Senex in gionibus lacus cibus & paludosis frequentes pulmonias obseruari.
Signa etiam peripneumoniae cum signis pleuritidis NMOri parte conueniunt Duo prorsus eadem , febriSMRῖ ,& tussis quae aliquando sicca, aliquando humi-' est, Ieu cum sputo magis pituitosis colorato exi/ς aut sanguine : imb & in progressit sputa fiunt
pMulenta, materia morbifica , calore Cocta matu-
yiquod fit plerumque illaesa pulmonum substantia, Qui enim, ea exulcerata, phthisis succederet. Sic
477쪽
4 6 Praxeos Medica Lib. VILpas im videmus in oculis ophthalmia laborantibus A pure sordidis humores in Osconuerti,non sumpuras
neque ulcerata partis subs tia.
Reliqua signa disserunt ratione partis affectae. Dissi cultas spirandi maior est quam in pleui itide, ob angu
stiam instrumeti inflammati, ut aegri suffocari videan tur,& non nisi erecti respirare valeant. Pars enim obtestonem & repletionem comprimi nequit, Π que amplius dilatari,quamuis magna adsit pulmonis dilatati6, paucum tamen aerem capit, id ed celer & frequens est respiratio cum steriore. Augetur necessitas ex febre,
cum ematione calidioris spiritus , Sc aeris frigidi de siderio. Pulsiis magnus , languidus, mollis , 0b pituitam& pulmonis laxitatem ; aliqua interdum durities ex bise sanguine ; inaequalis , ob compressionem
arteriae prope cor, in crassis humoribus magis; in-ῖ terdum vero intermittens , intercurrenβ , Vndosus, Vermicularis, cum ex immodica humiditate pulmo
Disor grauans & profundus ex imo ad pectus &spinam pertiri egos. Quandoque inter scapulas, quandoque sub una tantum scapula dolor percipitur & iugulo ac mammae communicatur ; praesertim in tussi. Quandoque dolorem non sentiunt, nis1 cum tussire inceperint. Quandoque etiam dolor apparet puncto' xius in latere,cum pleuritidi coniuncta est peripneu' monia, quod saepissime contingit.Licet autem mem brana pulmonem inuestiens sit eiusdem naturae cum membrana costas succingente, ut docuit Gal. .isloc dolor tamen ita intensus non percipitur in taneumonia,quemadmodum in pleuritide,proptGcem differetiam,quae ab eodem Gal. proponix; Dco inato.Prima est quod nexui,qui feruntur ad mem branam
478쪽
ebustat ossibus & carne, quae resistunt tensioni, unde initor dolor ; pulmo Vero mollis cedit tensioni, unde minor dolor. Rubor genarum apparet ob vapores calidos ad cataput exhalantes & tenuiorem sanguinem secum rapie tes,cuius color in malis praesertim efflorescit, quia eatarum curis te ior est. prop6sitis signis accedunt anxietas impotentia,iactatio cum caloris4ngentis sensti in toto corpore. Color linguae flavus,deinde processu temporis rubescens,
sitis ingeny culorum extumescentia,& Venarum rem
porum elevatio. Delirium,quando peripneumohia fit
ab humore bilioso ; & coma, si ab humore pituito
Si a sanguine bilioso morbus oriatur, sputa erunt fina aestus maior & sitis;maior respirationis angustiacum minori grauitate; expiratus aer calidior febris ar dentissima, wm pulsu creberrimo, delirium ingens, urina tenuis, citrina & pellucida. . EtaS, anni tempuS,Ngio, ictus praecedens bili attestantur. .
Si pituita, squod frequentius est, morbum proda eat, sputum erit album , viscidum & spumans ; febris,
xhoracis incendium,sitis, linguae siccitas,minora thoracis grauitali maior,pulsus rarior,& mollior, aetaS Vt- plurimum senilis, habitudo, anni tempus,reato frigida &humida. ex sanguine puro affectus ortum duxerit,sputum
orit rubru, urinae rubrae & crassae , faciei rubor maior, vstnarum temporum euidentior eleuatio , cum totiuS
rporis grauitate ac tensione,& reliquis quae sanguinis ah dantiam ostendunt. Si denique melancholicus sanguis in causa fueriς:
479쪽
sputum apparebit nigrum aut subliuidum , lingua iprincipio nigra, sicca & scabra : aderunt etiam tristia tia de magna inter respirandum suspiria , ac reliqua melancholiae in toto corpore dominantis signa appa
Prognosis huius affectas in hunci modum institum da est. Peri eumonia pleuritide periculosior est,&vtpluarimum lethalis ob respirationis necessitatem & cor dis viciniam: Hoc sane morbi genus, inquit Celsus
plus periculi quam doloris habet , & plerumque in
calamitatem abire soleti Spem tamen salutis ostentant virium roburiminoesymptomatum vehementia, sputa subflaua, non multo per mixta sanguine: circa initia excreta, sanguinis fluxus e naribus copiose & die critico erumpens,vel alui fluxus biliosus & spumosus,vel mensium aut haemorrhoidum conferta eruptio. Abscessus eirca aures vel partes infernas debit purati & aperti , salutem ostendunt, ut docet Hipp. in prognosicis. Si peripneumonia in pleuritidem transmutetur,bo num est Et quamuis id raro contingat, ut docet Gal. commem. hor. O. sectII quia ex morbo periculosiore ad minus periculosum fit transtus. Et cognoscitur huiusmodi transmutatio ex superuenietise lateris dolore punctorio & imminuta spirandi difficultate. Periculosam vero ac lethalem peripneumoniam portendunt morbi & symptomatum vehementia, sputi carentiae,vigiliae assiduae , delirium vel coma,ex tremorum frigiditas, sterior cum maxima respiratio'nis angustia, unguium liuor & incuruatio . Praeterea pleuritidi peripneumonia succedens peri culosissima est ot docet Hipp. isect. 7.quia bo mssis
480쪽
Cap. III. De Peripneumonia. 449hioris translatio a parte ignobiliore ad nobiliorem inula est ; & vires a praegresso morbo fatigatae noui &deterioris vim perferre non possunt. urinae circa initia crassae & postmodum ante diem quartum tenues factae, mortem portendunt. Hippocr.
Peripneumoniae curatio pleuritidi curatione similia lima est. Ac primum in ea Vtramque paginam implet phlebotomia, quantum Vires ferre possi1nt , semel aut bis in die , donec morbus mitescat. Cum enim pulmo multo sanguine abundet , & a corde aestuante magnam illius copiam attrahat; minime verendum est, ter, quater, quinquies, & sexies sanguinem detrahere.
Si tamen peripneumonia anginae & pleuritidi se
cedat,maiori cum religione sanguis mittendus est,qui vires afilictae sunt priori morbo.
Mitti vero debet sanguis e basilica utraque, si totus pulmo aequaliter afficiatur; vel ab alterutra,quae lateri affecto magis respondeat; in quo scilices aeger dolorε,
aut grauitatem maiorem percipiat, &ex quo sputum potius euehi sentiat. Mulieribus peripneumonici g, quibus sanguis me struus actu fluit,k tal cimo, & mox intra sex horas a brachio sangui m mittere oportet; nisi adeo Vrgeat iculum , ut cogat primo accessu sanguinem e Ga-ςhio fundere. Quo in casu, toto venae sectionis tem- p ζ, & parum ante illud, cucurbitulae femoribus sunt
assigendae. Posteaquam verδ non videntur vires ulteriorem
'onae sectionem ferre posse , cucurbitulae admouend e xs pulis,& dorso, tum siccae, tum maxime sicarincatae,quanemn yixes ferre possisnx. Clysteres etiam emollientes, & lenientes reuulsorij Ff quantum