장음표시 사용
461쪽
ter non valeant ad magnam aeris copiam attrah
dam , quae ad cordis aestuantis refrigerium necessa ria est.
Pulsus durus fit ob membranam affectam illius ubtensionem, quae arterias otiam distendit, & illae pro- lpter eandem tensionem , eam pulsus differentiam es ficiunt , quae serratilis nominatur , quando scilicet, dum plures digiti arteriae admouentur , una illius pars magis attolli, quam alia videtur, ut serram hoc modo aliquatenus repraesetitet.
Tussis molesta inpleuritide sontingit, quia natura continuo rem molestam e parte secta expellere niti- ltur et tum etiam ex illa aliquid in pulmones resudat, iquod Oius facultatem expultri in commouet , Vnde lxussis exoritur.
Ρ opositis signis adiungitur istum cruentum quod quidem neque in omnibus pleuriticis, neque lin omnibus morbi temporibus apparet ; ideo inter l signa pathognominica non recensetur. Qui pul- lmonem perpetuo assici in pleuritide afficinant , spu- ltum cruentum a pulmone efferri asserunt, idque a membrana costas ruccingente ad pulmonem transire lposse negant , cum membrana densissima sit , tum etiam membrana pulmonem inuestiens sit eiusdem naturae , quae a sanguine alis extrauasato penetrari non possit. Verum hos Galenus manifeste redarguit s. H lo c. a fcap. 3. Vbi primum ostendit,materiam in thoracis cavitate contentam Transsumi in pulmonem, & peram' catharsim expurgari,duobus exemplis luculentis:Vnu est eorum ,qui Vulnus in thorace acceperunt, in cauitatem illius penetrans. Si enim mulsa in cauitatem pectoris iniiciatur & vuΙnus confestim occludatur,paruo interiecto tempore mulsa per os cum tussieiicietur,&
462쪽
CU. II. Pleuritide. 1iter multae sapocem in ore percipiet.Alterum exemta .i i desumitur ex ossiu fractura. quae fit illaesa cute thea enim dum callus coficitur & ossa fracta conta Mutinari incipiunt porri O sanguinis qui ad partem asta tectam confl-it,ad cutem desertur,eamque pervadit, ita ut vittas Lsciasque membro Obductas irriget, Mconspurcet. Docet etiam modum Galenus , quo sanguis , pus aut alia quaevis materia in caudiate: thoracis contenta a pulmone transstumi soleat, nimi tum per orificia extrema bronchiorum siue ramotarum asperae arteriae , qui per pulmonem disperguntur & ad illius superficiem desinunt. Quamuis enim
venae arterius e & arteriae venosae orificia ad pulmo nis seperficiem etiam deserantur , bronchiorum tamen orificia reliquis ampliora & potentiora sunt.
Quanto enim aspria arteria ratione caudicis maior est caudice venae arteriosae aut arteriae venosae, tantδrami maiores sunt ramis & orificia orificiis , cum omnia haec vasa aequali quadam diuisione scindantur, quo in uniuersum pulmonis corpus distribuan tur. Deinde asperae & arteriae bronchiorum eius sub
stantia cartilaginosa est, unde fit, ut non ita con- niuere ac concidere vileant, ut reliqua Vasa, eo rumque orificii magis aperta maneant, sicque ma teriam in thoracis cauitate contentam facilius exci
Ista autem transsumptio materiae in thorace cotentae fit,docente Galeno ,in constrictione thoracis, dum 'piratio perficitur : tum enim thorax quae in sua ca- itate Cuminentur, premit verus pulmonem,&in ip-iRm impelli ut portio saltem eorum in bronchiorum Qxificio exprimatur. Neque obstat pulmonis molli 'δς quae compressioni cediti, atque ita materiam ad impulsam recipem non cogitur. Haec enim moulities
463쪽
lities facit quidem , ut tota materia impulsa non recipiatur : non impedit tamen , quin portio quae dam illius in partis substantiam sese insinuare valeat s amuis maxima pars in cauitate remaneat ob molli item praedictam. Addamus & nos huic Galeni doctrinae admirabilem naturae prouidentiam , quae passim inuenti vias non solum manifestas , sed etiam incognitas & saepe inco prehensibiles , per quas res noxias & molestas expur gare consueuit ; de sanie in fracturis dictum est, quὰ per poros insensiles musculorum & ipsius. cutis expura
Spuria pleuritis legitima distinguitur , quod in
hac dolor exacerbatur dum aeger decumbit in latus oppositum : tunc enim pars inflammata pondere suo diuellit maioremque patitur distensionem in illa vero musculi externi inflammati comprimuntur quando supra latus affectam aeger decumbit. Tempora huius morbi sequentibus finis indica tur. In principio omnia symptomata pathognomonica debiliora sunt , dolor & se is exigua, tussis sicca vel certe sputum exiguum dc crudum In augmento febris& doloris incrementum adest , sputum copiosius. In statu symptomata vehementiora, inquietudo , delirium , dolor capitis , & si morbus salutaris sit, sputum concoctum , liberum & copiosum. In declinatione sputum perfecte coctumilibera catharsis omniumque symptomatum remissio. Signa causarum diagnostica generaliter desumuntur ex temperamento aegrotantis, anni tempore , re
gion Victus ratione , auisque communibus. Specia
ster vero a sanguine puro fieri pleuritidem ostendunt Sputum rubrum & sanguinolentum, dolor tensim regu utinuo mixtus, venarum plenitudo praesertim
464쪽
Cap. IL De Plauritide. - 433 Erca tempora & frontem , mbor faciei totius, pulsus
hienus, urina rubea & crassa , cum corona interdum
3ilio in sanguinem ostendunt sputum flauum,se-bris ardentior , sitis Vehementior , pulsus durior &Velocior , dolor pungens acutior, vigiliae & inquietudines maioreS , oriS amaritudo , urina tenuis & iniatense flaua.
pituitosum sanguinem demonstrant,sputum album viscidum aut spumosum,dulce & tarde erumpens, febris remissa, sitis pinc saliua & excretio multa,dolox remissior & grauatiuus,somnus maior , pulsus paruus& minus durus , urina pallida & crassa. Sanguinem melancholicum ostendunt sputum nigricans , tenax & tarde erumpens , febris & dolor remissior , urina rubea, obseura, tussis siccior, lingua nigricans , es aspera , aluus adstricta.
Prognosis primum ex symptomatum Temisone aut veheme tia dessemitur. Si enim dolor , spirandidissiculias & febris non multum molestauerint mor bum remissiorem significant ; si vero dolor vehemens seerit & tussis magna, in qua nihil excernitur, febriSilem valida & anhelitus dissicultas maxima,periculosam pleuritidem existimare oportet. Pulsus in pleuriti de paraus,stequeiam & valde durus
mouem praenuntiat. Et ex eo nullum sanatum esse affirmat Gal. . de praesag. ex pia . cap. F. .
Pleuritis exquisita,in qua nihil expuitur,aut in qua inpurum postquam apparere incepit, iteru suppressu ςst, dolore lateris & pectoris grauitate superstit in viculosissima est. Crudissimum enim morbum signi-hς t,qui aut breui hominem iugulat,vel non nisi longo temporis spatio finitur. Sputum initio & intra tertium diem apparens,br
465쪽
Flaua bilis pituitae vel pauco sanguine Valde per mixta , cum satis copioso sputo In principio morbi
apparente, salutaris. Sputum valde languinolentum periculosum est;ve narum enim aut tarnis ruptionem significat, unde suppuratio expectanda est Paucus vero sanguis per
Sputum album, ac glutinosum rotundum , malum est. Lentor enim & viciditas ab igneo calore materiam adurente proficiscitur. Sputum viride & aeruginosum, alum; nigrum vero pessimum: Summam enim adustionem vel caloris natiui extinctionem significat. An atharsis copiosa , quae dolorem aliaque symptomata non sedat, mesa. Magnam enim materiae copiam argis. pleurit1s in senibus , mulieribus utero gerentibus, asthmaticis . & iis qui bis terve hunc morbum: pasti sunt, perniciosa. Quicumque laterali morbo laborantes in quatuordecim diebus non repurgantur , empyici sunt.
Alij ad vigesimam diem expurgationem
Diarrhoea pleuritidi aut peripneumoniae sup Eue'nienS, mala. Quod intelligendum est de pleuritide in qua tanta est inflammatio,H hepar &ventriculum in consensam trahat,aut quando prostra tis a morbo viribus retentrix facultas fere abolita est. Si vero pleuritis adeo magna non sit, &in corporς contingat multa cacoclaymia laborante , alui sum interdum salutaris esse solet , praesertim si quaed mconcoctionis signa praecesserint. Vomitus
466쪽
. I L De Pleuritide 43 y vomitus biliosus. & copiosus in principio pleuri-lidis salutem praenuntiar, Leuata enim natura ab illaeuacuatione biliosae cacochymiae , morbum facilius f pleuiitidi si peripneumonia superueniat,malum,ex i h. 17. Fit enita translatio materiae ad partem, biliorem. si pleuriticus dolor cum sputis biliosis sine ratione evanuerit, aegri in delirium incidunt. Hipp. 3erorrhest. Humor enim biliosus sursum ad caput rapitur, & tune etiam urinae tenues & est, M apparenx Pleuritis quae diuturno morbo succedit aut in coria pse .cache ico accidit periculosic U Densa & exercitationi dedita, corpora citius eae pleuritide & peripneumonia intereunt. Hipp. Coac. Et quotidiana docet experientia, fossores pleuritide correptos,omnes propemoduni interire. Quila robusta illa corpora 11on nisi ex grauissima causa in morbos incidunt, M6ropten: densitatem non facile transpirant, 't morbi resolutio fieri non possit. sQuibus in morbo laterali plurimurix sputo strepitus in pectore sonat, & vultus demissus est, oculusque aurigine suffusus , & caligineobductus , in his mors expectanda est.Hipp. tu ,
Quibus pleuriticis lingua circa initi biliosa est, hi
intra septimum iudicantur quibus vero tertio autquar
Ad pleuritidis curatione primo humor illam committens , reuellendus , derivandus & discutiendus est. Ac si totus discuti nequeat, concoquenduS, matura dus & expectorandus. Tum febri,quae non raro essentialis in seuritide, non semper symptomatica est,pro' priis remediis succurendum. Quae omnia sequentibus uxiliis perfici poterunt. E e a. Et
467쪽
Praxeos Medicae Lib. DI LEt quidem ab initio sanguis detrahendus est e b silica eiusdem lateris, praemi clystere , si affectus non valde urgeat; alioqui post phlebotomiam ille poterit infici. Mitti autem debet sanguis singulis diebus , donec
dolor , & febris multo mitiores euaserint. Ιmd verbinterdum bis in die, cum peracuta pleuritis est.
Hippoc. a. de rat. victus in cutis, text. I O. insignem.
regulam , S in praxi utilissimam posteritati tradidit; ut mittatur sanguis usque ad coloris mutationem. Si . nimirum prima,aut secunda phlebotomia sanguis apparet crudus , pituitosus , aut aquosus; contimanda singulis diebus, ut bis in die vacuatio, donec sanguis detractiis appareat rubicundus, vel flaues c s. Si verbin principio appareat ruber, iteranda toties phlebotomia , donec liuidus , aut niger appareat; Significatur
enim sanguinem illum posteriorem i parte affecta,aut venis ipsi vicinis effluere , qui quidem q calore partis
inflammatae alteratus est, & ex crudo ruber factus,vel ex rubro niger, aut liuidus per adustionem. Licet autem huius praecepti obseruatio in praxi vi- plurimum optime succedat, aliquando tamen coloris illa mutatio pertinaciter expectanda non est,sed prius a sanguifiis missione desistendum ; cum videlicet, aut vires sunt debiles; aut aeger habita raro, aut valde resolubili praeditus, aut tempus anni calidissimum. Quamuis autem sanguinis missio in principio morbi praecipue conferat; si tamen ea fuerit omissa,aut insufficienter celebrata, etiam post septimum, nonum aut undecimum, venam secare licet,exemplo Hippocratis, qui 3. Epi dem. Anaxioni venam secuit octaua die, vel DBd citius noti fuerit vocatus ; veΙ bd inpleuritide crudissima , quae undecimo die vix coqui Coepit, morbus inducias dedit. Cum
468쪽
cum vero anacatharsis libera, & liberalis fieri in Epit , tunc rempori phlebotomia abstinendum; a catharsis supprimitur, & aeger in vitae distri r en coniicitur. Adeo autem necessaria est Venete sectio in huius asseiactus principio,Vt nuquam omitti debeat,nedum in seianibus, pueris, grauidis mulieribus, puerperis,& mentastruas purgationes patientibusiquibus Oinnibus experientia docuit phlebotomiam, praesente hoc affectu, fulsi e ytilissimam. Cautiones autem in vente sectione ieruandae in mulieribus puerperis , aut menstruas purgationes patientibus, videantur infra lib. 1 f. ti-
-,in morsorum acutorum puerperarum curatione.
Ab isso etiam morbi initio, bis aut ter in die exhibendituit tulepi refrigerantes, humori S ardorem, δύebullitionem cohibentes , de fluxionem sistentes , in hani modum compositi.
Aquae papau rhoead.J.iiij.syrupi violac.vel ei ast dem papaueris j salis prunellae 3. j. Fiat talep. Post primam phlebotomiam inungatur latus doles
sequenti linimento, partem postea tegendo lana su cida linteo inbuta. Ol. lilior. chamae & amygdal .dulc.ana, xyri recentis, & axungiae gallinae, ana j .i. s. Fiat lini
Multi addunt cera huiusmodi linimentis,quq tamen non conuenit,quia obstruit poros;vt neque mucilao-Rς ,quae emplasticς sunt,quia refrigerant & astringui. in pleuritide maligna, & pestilenti, 'timer additurhRiusmodi linimentis olei scorpion. Muthioli, Vel
PQst iteratam venae sectionem fotus admouendus in sequentem modum compositus. Radic.althaeae lilior.ana J.ij. I maluae, EOI E e Parieta d
469쪽
parietar. ana M. j. sem.lini,& foenugr. anachamaem.melilol. sambuci,violar. anae P.j.Fiat omniudecoctio,qua foueatur latus dolens,cum vesica suilla. Post fotum admouebitur linimentum praedictum; cui in progressu morbi adai potetat 'olea magis resol uentia, Vt anethinum rinum,tum etiam puluis ireos,& crocus Imo vero ipsi fotilento addi poterunt herbqdiscutientes, ut originum , calamentam, hyssopus S semina valdo discutientia. Multa alia topica,pleuritidis curationi valde profi-cua, ab auctoribus usurpantur,quorum praecipua haec
Prius inungatur pars unguento de althaea , postea cumini puluis inspergatur. Vel post inunctionem brassicae folium ad ignem calefactum , &inunctum
admoi gatur. Fauintinus miseet unguentum de althaea cum ol.
amygdal. Post inunctionem aspergit puta. cumini, &superimponit folium caulis,& miris laudibus effert. Item cataplasina sequens utilissimum est. Residentiam decocti pro fotu supra descripti.
Contundatur in mortario marmoreo , addendo OLamygdal dulc. lilior. & chamaemel. anaiij pinguedinis gallinae j, farinae hord. fabar.ana q. s. Fiat cataplasma. Item gallina viva per spinam secta , puluere ireo
Florent. conspersa, & ad mota multum prodest.. Omentum vervecis recenter ab animali extractum, ves in aqua calida calefactu , optimum est anodynum At pulmo eiusdem animalis idem efficacius praestat oleum cerae arte Chymica extractum,linimentis ad mixtum dolorem lenit, & materiam morbificam portenter discutit. Panis recens e furno extractus,per medium sectus,&
470쪽
sh butyro recenti liquato madefactus,& admotus,materiam lateri impactam potenter resoluit.
post ite aut quatuor doses tulepi praedicti, usurpari
ubterut tulepi pectorales,in hunc modum compositi MEHord. integri P., .liqvir.ras.& passitat mundat ana* Juiubar.par.xx.sem.quatuor frig maj. an 3.iiij.flor. buglossi & violar ana Ρ.j. Coquantur ad quartaria v. In eblat dissolue syrup. violac. & iuiubint,anaiij. Fiat tulep. pro quatuor dolibus,mane & sero sumendis vel si febris valde acuta sit,cum vigiliis coniuncta,
emulsiones usurpari poterunt in sequentem modum. Amygdal. dulc.excorticat. & in aqua frig macerat. J.j.quatitor sem. frig. maior. ana g. sem. lactuc.&papau albi, ana 3. ij. Contundantur in mortario marmoreo,sensim affundendo decocti hord.Mli quirit.
d. i. g. In colatuta dissblue syrup. violac. J.in .l Fiat emulsio pro iij. do sibus mane & sero sumendπ- Quidam practici urgentibus vigiliis aude exhibere 'arcotica, ut syrup.de papau.philonium minan.& laudanum optatum. hae tam in hoc affectu erniciosa sunt,sputum enim retinent,dc pectuS coarctat. Vnde non raro praeceps exitium consequitur.
Quod tamen intelligendum est de integra narcoti-ς0rum dosii; nam in perexigua quantitate exhibita prodesse possunt in dolore vehementissimo,tussi mo testa,& inani,a valde tenui humore oriund , & vigiliis assiduis. In quibus casibus saepe laudant gr. j. ne lici cum successu exhibui , & pluries aliquando it
x ui. Sed illius usus praevipue in principio morbi convenit ; tunc enim humor influens in partem cohiberrpQtest,& morbi incrementum impediri. Quando tussis importuna est , & natura incipit pec κλῖharsim aliquid evacuare,teneat aeger sicquenter δὴ ore saccharum rosaceum, candum, aut Peniciarum,