Rochi Perusini De epistola componenda liber

171쪽

aestas imperantis, ne cui praeest, subesse: aut quem cogere potest, rogare videatur.

In hoc genere aut nullo, aut quam breuissimo exordio utendum est. Id, si res postulabit,ad ea quae facienda sunt, lectorum animos praeparabit, rati nemP, qua ipse ad imperandum d ctus sit, aut utilitatem exponet. nomnunquam rei magnitudinem, dissicubtatem,honestatem laudem prsmium proponet. Id si opus non erit, a narratione incipiet eius rei, de qua imper turus est. - Rem autem, quam imperabit, primum fieri possie ostendat necesse est: deinde etiam facilem,aut certe non disficilem: honestam praeterea Sc utilem,

non ei qui imperat solum, sed ei quo qui imperium sustinet: dc si poterit,

etiam necessariam.

Modum quoi rei gerendae, facul- . talem praebeat. Postremo,quid ex ea

Maodare re emolumenti vel laudis sit uters co-

- ποῦ secuturus, ostendati Mandandi eadem

Dene

172쪽

pene quae imperadi ratio est i nisi quod qui mandat, rogare potest: qui impe rat , si modo imperat, non potest. .Pre- cum tamen loco adhortationes at* in citationes succedunt: quae imperanti nunquam inutiles, saepe etiam necessariae sunt. Praeterea qui mandat,familia rius ac lenius: qui imperat , grauius ac seuerius agiti Prohibendi quoi ratio non sane ab imperando multum discrepat. Quibus enim rationibus imperamus,ῆMe quoque prohibeamus necesse est. Sed prohibemus asperius praemii loco p*nam,ignominiamin proponimus. Plus tamen in omni re humanitas Θc aequitas,quam ius ullum aut severitas valet. Sed de hoc toto genere hactenus. Vide Brandol. lib. t. cap. a 3. Quomodo au tem imperanti aut prohibenti respondendum sit,credo id satis super ex tot generibus hactenus explicatis disci cognosci potuisse: multa enim inde hue

recte accommodabuntur.

173쪽

De episeola Dedicatoria, seum uncupatoria.

CAPUT XLVILGEnus unum est pistolarum, qu0

τι, ia. Vtimur, cum quacunque tandem Deditam de materia librum vel a nobismetipsis se qML scriptum confectum ,vel illustraturi , vel emeridatum, vel commentariis,aim

notationibu , scholijs explicatum, vel nostra solum opera typis impressiimag aliquem aliquosue mittim s. iiii

ob M. autem eiusmodi sint oportet, qui uno aliquo eximio ornamento, ut multissimul emineant, qui maximos in Repub. honores gesserint, Gnguinis no , . bilitate clari, eruditione praestantes, Barones, Comites, Principes, Reges, Imperatores,Episcopi,Cardinales,P5plices.Vnde appellatio fluxit epistole. ω dedi Namm csi Deo Diuis dedicare quippiam proprie dicamur, isti herpes prae- reliquorum hominum c u d 3 quiiqamrerrestres ob maiestatem potestatis.

174쪽

amplitudinent,virtutes,diuitias,&ce, tera tum animi, tum fortunae bona Viρ c. Μ.. . dentur. Vox,nuncupatoria,inscriptio patρria. nem respicit: ut epistola nuncupatOxia sit, qua quis librum situm cuipiam inscribit, cum quo librum nominari, - , seu a quo libru nuncupari cupit. Comfundunturporro,et pro eodem ista duo

vocabula, quando de Epistola sermo

est,ula pantur. DedicamuS autem id casti δε- circo lucubrationes nostras magnis dicatiori . Principibus, ct eorum eas nomine insignimus: primum quidem , Ut ipsi Tum nobis beneuolentiam , gratiam amoremque conciliemus, conciliatum augeamus atque confirmemus. Tum, ut priuati homines eo meliorem de nostris laboribus opinionem conci-Piant, quod eos ad tam illustres viros , ad ipsa capita 8c Rectores orbis terrarum mistas conspiciunt: quibus procul dubio nihil inelegans , indo' dium, vulgare, abiectumque donatur. Hinc fit, ut libentius & cupidius tales libros euoluant, ac magis venerem

175쪽

'o DE COMPONEN DA

tur: videlicet, ne illorum quibus con , secrati sunt auctoritatem parvipendere , oc iudicium irridere videantur. Quemadmodu ergo fures citius a d dicatis atque sacris quam a profanis rebM manum abstinent, sic obtrectatores Ac inuidi linguas suas fere coercent ab illis doctorum vigilijs laceram dis, quas clarissimis 8c potentissimis Princinibus dicatas intuentur: alios rum libros, qui nullum illustre splendidum* nomen praeseserunt, negligunt ferme, 8c legere vix dignantur, Ita non auctoritas modo, sed patrocinium quoque oc tutela libris compar

iuro

Olim ad eruditos homines, 5c ami- s potius ac necessarios, quam ad n

biles mittebantur libri. Sic Aristoteles Ethica ad Nicomachum filiu ,ec quosdam de Rhetorica non illos 3. qui feruntur hodie, sed diuersos ab illis ad discipulum suumTheodecten,M.Tul.

Iius bonam suorum monumentorum partem ad M. Brutum, T. Pompon. Atti-

176쪽

A tticum, Q Fratrem, M. Filium, I

lius Caesar, ec M. Terentius Varro de latina lingua suos ad Ciceronem ni e runt. Tunc nomen illius ad quem lia her mittebatur, cum titulo dedic tio cum ipsomet opere tanquam illius exordium coniungebatur, hoc modo. M.TERENTO VARRONisDELIN-GvALATINA AD M.TvLLIUM C1C E R Ο N E M L I B E R Qv A R Tvs. Item, M. TVLLO CICER ONisad 4 FRATRE M DI ALOGI III.D EO R TO R E. Postea sic incipit. Cogitanti mihi saepenumero, ec memoria vetera

repetenti, perbeati fuisse, Quincte se ter,illi videri solent Oct. & in oss. Qua

quam te Marce fili annum iam audiens tem Cratippum. His temporibus more Mor recen receptum est, ut dicatio separetur,& sit epistola in aditu operis collocata, ii hens talem inscriptionem siue titulum. M. ANTONI vs M vRETVs S. D. SCIPIONI GONE AGAEMA CHIONI, ET S. R. I. PRINCIPI.

Hoc ita sit iustas ob caussas. Etenim si . operi

177쪽

opers copularetur, non possent ea disseri, quae in tali epistola disseruntur: esset quippe nimis longum saepe, , ut paulo post manifesto patebit, absur. dum. Age iam, aliquot leges oc praece . ' pia in hoc genus demus, non illa quidem fixa prorsus immutabilia, atta men satis congruentia satis certa. Genus dicendi siue character qualis ,-- nam hic deceat , disci potuit ex cap. Ixw ς -- grauis scilicet, copiosus ac summus, sit summa fuerit personarum auctoritas, existimatio, amplitudo, dignitas. Si

mediocris, poterit recte medius temporatusque character adhiberi. Quando insimus nunquam, aut perraro,quo

niam ad plebeios infimos, nisi forte

ad amicos, non solemus mittere libros.

ε Exordimur ab aliqua re pulchra, illustri, praeclara, delectabili, seu a loco

communi, paulatimque ad operis a gumentum institutumque delabimur, uomodo facere plerumque consueuit

aul. Manuta in suis quas appellauit praefationibus. Interdum a nostris bus

178쪽

bus,oecupationibus,negotijs,sortuna, vitae statu ais euentis principium d

Deinde occasionem A caus as eriplicamus, quibus incitati fuerimus ad Iibrum conscribendum,ne quid inco sulto aggressi putemur. Hic de utilita tibus ex ea lectione illo studio capi dis licebit disputare: haec si quidem una solet existere ratio, qua docti viri ad libros diuulgandos impelluntur. Tertio dicendum est aliquid dem do Zc oeconomia quam tenuerimus in opere nostro. Hoc & superius praeco Ptum,in tanta libroru eadem,aut quasi

eadem de rescriptorumultitudine,obseruatu sunt vehementer necessaria, ut

si minus res nouas, noua tamen comoo i

dioret via oc methodo, diligentius, apertius quae singula per se magna sunt tradere nos veli intelligatur. . . Post haec Patroni nostri laudabile actiones, egregia facinora insigniter praedicabimus, ac, si videbitur, ad e rundem laudum ampliorem gloriam

179쪽

cohortabimur : qua in parte nihil vel hit esse longiores. Quamuis necesse non fuerit, rhetoricu quendam in laudando ordinem persequi: verum, simulta sunt,praecipua deligenda,& ver his exquisitis in caelum extollenda erunti Postremo munus non ipsos offer

mus, extenuantes nostrum ingenium, doclitinam cum libro deprimentes, at Paucis , suauiter ac moderate. Rogabiamus item, Ut nos in suorum numero' habere pergat, plura, maiora, elaborae

lioraipsiusm splendore digniora pollucebimur. Verumenimuero, hic ordo Praeceptionum tam anxie custodie dus non est: nam hic quos, ut alibi i- hera est epistbla. Ego quae de hoc gen resentiebam, strictim exposui.

SCHOLIA.

M. Tullius bonam) ad Brat.seripsit lib. de

natura Deor. de sinibus bonorum e malorum.

Tuscul. dissutat. Paradoxa, orat. persepimaliquot, ad ad F. lib. de Orat.Hepistol. libr. . ad Atticum libellor de Senectute er A tritia,

180쪽

EPISTOLAE

epistolarum lib. 3 6. ad M. Filium de omad quem plura seripturus fuit, ut 'semet m exordio afrmauit. Horum librorumpraefationes legat, qui grauiter, polite cir sapienter praefari eoumpi eis. Habebat Cicero olume rooemiorum , Ni estis quadam ad A trie. epist. ex eo et gebat , si quod institueret. Vnde eonfirmatur id quo Geuimus , commune quippiam cir in dedi torijs tractandum esse , principis , alioqui neeM. Tulitas Nolumen pro 'oemiorum, nee Demosthenes πο&Uen exordisrum paratum haberepotuisset.

De Composita seu

me dicendum est merito ultimutenet locism.Nam si epistola ijs constat generibus, quae per se quod modo via dimus separata sunt, necesse erat de x . singulis primum separatim dicere,mox lde misto. Quod proprie fit,cum diue sis epistolarum generibus contexta est M epse