Bernhardi Verzaschae scholarcae & archiatri, Centuria prima observationum medicarum. Cui accesserunt celeberrimorum virorum consilia & epistolae. Cum indicibus necessariis

41쪽

crandum hoc piaculum ulteriore experimento confirmari. Porro quam detestabilis sit humani sanguinis usus, rara historia lectu digna confirmat Johannesvius olim quinque Electorum Palatinorum Ariater, hib. I. epist. med. LXXI. Pastor sicarius Sc homicida duos filios habuit, quos sibi in latrocinii subsidium ascivit, ast cum Pater juniorem ad tam saeva obeunda facinora pusillanimum agnovisset, occiso in sylva Othonu tabellario, qui a recto itinere deviaverat, Pater panem sanguine occisi madiadum Filio esurienti edendum praebuerat, quo de- , gustato tanquam Daemonis oestro percitus sese ad quaevis perpetranda flagitia longe audaciorem factum, dum de eo & Patre ac Fratre supplicium sumeretur, ingenue confessus est.

OBSERVATIO. II X. l

Dema Thoracis.

Osteaquam Filius sex annorum optimae indolis & spei,per duos menses empyemate thoracis laboraret, ac interim omnia in pejus ruerent, tandem & ego in consilium vocor. Magni Patris illectus amore comparui, & praemisso examine observavi, Puerum istum pleuritide cum febre continua correptum fuisse, unde suppuratio in cavitate thoracis manifesto aegri damno sucag -

42쪽

succrevit. Cum autem vidissem,pus subcruentum& coenosum per vulnus effluere, totumque corpus febre lenta consumi, Venerando D. Parenti, ob promptam operam lata occasione magnum, quem opera testabuntur, affectum pollicenti, eheu de restituenda Filii te tissimi valetudine spem praebere non potui, nam experientia dc Hippocrate teste sect.

Ωρῶδις ' δίυσῶδες quicunque suppurati uruntur aut secantur, siquidem pus purum o albam fluat, evadunt. Si vero subcruentum ct coenosimn ac graveolens, pereeunt. Interim ne industrium hunc puerum sine remedio derelinquerem, ad promotionem puris &mitigationem febris lentae sequentem trageam ac electuarium praescripsi. N. Pulv. cacheclic. Quercet. f. θα. diarrhod. abbat. 9j. oculor. cancr.prap. 34. corn.cerris philos nap. f. corast. rubr.praep. 33.sacch. rosat. tabul. 'V.

q. s. F. s. a. electuarium. Ad conservandum robur viarium saepius aquam cardiacam in exercitatione mea

de apulex. g. XL descriptam usurpavit, cui margaritae jussu meo praeparatae admiscebantur. Nihilo minus proh dolori morbus non desiit, sed tandem phthisis pulmonum & febris hectica, lento serpentes gradu, elegantem istum puerum, cum acerbo Parentum luctu,rebus humanis exemerunt.

Monendi heic sunt juniores Medici, in pleuritide adeo necessariam esse venae sectionem , ut illa nunquam omitti debeat, etiam in mulieribus

43쪽

menstrua patientibus, gravidis, senibo, pueris. Toties autem sanguiS mittendUs, quotieS lneVItais bilis necessitas extorserit, quae saepius aveo prae ceps est in pernici hoc morbo, ut grande sit paucarum horarum momentum, & quod vespera facile icurasses, id in crepusculo plerumque videas immedicabile, ac cum certa desperatione conjunctum. Proinde si ullibi hic fallem acri circums pectione opus est, ne praepostera omittendi sanguinis forismido inducat praegnantes, pue peraS ac pueros in periculosum pectoris suppuratum, a quo paucissimi liberantur. Quae enim haec dementia est Zprimum metuis exile brachii vulnusculum & leve sanguinis dispendium, deinde verb incidis seis cure ipsum thoracem, & elicis inde non aliquot sanguinis uncias, verum integraS pelves pure refertas, interdum per aliquot menses sed saepius 'per plures annos. Vita haec vada o Medicet satius quippe est, prudenter vitam prorogare, quam tumide mortem maturare improvida namque sollicitudo saevitia est non lenitas, nedum securitas sed speciosa temeritas: secanda itaque vena inpleuritide cuicunque aetati & sexui, uti Amplissumus Aulpius lib. II. observat. medis. ωp. I. nOS severe adhortatur.

44쪽

' Oas x RUATIONES MEDICAE. 23

Calculus Renis Sinistri.

Ncilla vetula adhuc superstes cujus in

Riper. contr. lib. XIV cap. I. mentionem seci

lin paroxysmum nephriticum acerbissimum incidit, nam terebra perforari ureterem sinu strum lamentata fuit: usurpatis Dispis, emulsionibus, ct steribus & linimentis , quorum formulas dicto loco proposui, tandem fere minimi digiti magnitudine& crati itie calculum cum urina excrevit, quem instar lapidis preciosi cum innumeris aliis lapillis as. servat: hunc calculum dum in Mercatoris Integerrimi aedibus notantino conspexistet, imperiosus pernegavit, illum a rene expulsum esse, cum ureteres tantam capacitatem adipisci nequeant, ut talis calculus stupendus transire queat, hinc ex scrupulo hoc pluribus injecto diu haesitarunt praeclari Viri, an calculus esset renis sinistri y quam statim hoc Ancilla ex ore Heri rescivit, libere edixit: dicant Alii, quicquid velint, egometipsa sub finem dolorum experta sum, juxta ductum ureteris sinistri calculum in vesicam cum impetu ruentem. Ut impactum hoc dubium solvatur, non opus est cum

Clarissimo Bauhino Patre ex lib. I. rheatr. analom. cap. XXI I I. respondere: ureteres figura teretes palmum circiter longi, paleam latitudine imitantes, concavi, in mulieribus autem lati, recti ct breves, hinc minore cum dolore calculos rejiciunt: nam MagnuS nolanus in animadνπ-

45쪽

mbus ad hunc locum ostendit, ureteres pares esse 9 latit dine =progressu tam in viris quam in mulieribus nec majori facilitate calculos ejiciunt a renibus per ureteres, facilius a vesica foris extrudunt. Insuper apud Anatomicos nostro hoc seculo celebratissimos Thomam Bartholinum Danum, Nathanaelem ΗΨhmorum Anglum, Johannem Insuvium Patavinum, & alios de hac ureterum

sexus masculini & sceminini differentia, altum est flentium.

Quod Ancilla haec calculum tantae magnitudinis e rene sinistro reddiderit,ex dilatatione ureteris hoc accidisse, magnorum Virorum testimoniis fultus adhuc assero. Bartholinus pater lib. I. instit. anatoni. tap. XIX. in calculos s dissectis saepe vidit cavitatem ureterum duos digitos admittere, imo a qualem intestinis fieri,magno Patre major Filius o

servavit. In calculosis, qui lapillos vi parturiunt, iureteris cavitatem ita dilatari, ut post obitum in apertis cadaveribus digiti crassitiem sequare visa 4

fuerit, Riolanus lib. II. encheirid. anatom. cap. XXIX. a testatur. Fernelius lib. VI. depart. morb. O ssymptom. cap.

XII. asserit, se in iis,qui jam pridem doloribus ne- . . phriticis assueti erant, usque adeo dilatatum ureterem comperisse, ut in eum major digitus immitti posset: Imo ipsemet Bactinus Pater in dicto Theatrisivi loco ureteres in calcul Uepe ad modum INTEST, NI alicujus dilatari assirmat, cur igitur lapillus mini- mi instar digiti non transiret Nicolam n ius illustris Re . Ambierodamensis Consul & Archiater lib. m.

Obserrat. medic. cap. VI. testatur, se vidisse ureteres tam amplos ob ealculos illae crebroque transeunc res, ut 'in se haud gravate digitum humanum ad.

miserint,

46쪽

miserint, unde nequaquam dubitandum, quod

propter hanc causam anus septuagenaria Sc uxor cujusdam Praesecti societatis India orientalis , unico impetu trecentos amplius calculos minxerit, uti Idem Lib. II. cap. XLVII. resert. Johannes LindeniuMagni Nominis Professor Practicus Lugduno-Bata. s, M. II. medic. phyol. cap. R. artic. X. asserit, ureteres hoc beneficii a natura habere, ut transmisso calculo nunquam postea ad priorem angustiam contrahantur, inde Am erodami, cum sub umbone Antonii Patris in notitiam praxeos & hominum duceretur, vidit in mercatore calculum nuce myristi. ea majorem, ista via in vesicam pervasisse. Dominiacus Panarolus Prosessor Romanus penteίs. IV. observari XXXI. in suppressione urinae mortuis &a se aper

tis ureteres ad exitum lapidis ita dilatatos bis observavit, ut digiti circumferentiam adaequarent. Sic Gothostedus Mail , Professor genetistis excellentissimus, in Viro nobili lapillum dactyli nucleum aequantem, per eundem angiportum spacio septem mensium transeuntem conspexit, sequentibus, licet etiam satis magni essent, cum minore molestia exeuntibus, uti in fundam. medic. - ωι cap. XVII. perhibet.

Lethargus.

IR Nobilis quadraginta annorum, obe sus,catarrhis obnoxius, saepe floribus II beri Patris conspersus, subito in veternum

47쪽

26 BERNA ARDI VERE ASCHAE tincidit, ita ut a Domesticis vix expergefieri potue-xit. Vocatus magna cum difficultate illum e profundo somno excitavi, sed oculos propter ne X- plebilem dormiendi propensionem vix attollebat, quapropter julli statim sequentem clysterem in

incolat. ξx. sol. elecI. diacatholic ἔ,. hier. yicr. Logad. Pl. ruta, ι hamem. a se. GLgem. M. F. clyter. Hoc ejecto ob febrem continuam lentam vena sectio in brachio dextro instituta.& ad vesperam vesticatorium cervici admotum fuit. N. pulver. cantharid.subtilisis, euphorbii ferment. ct ac t. q. s. F. nissa pro vesicaIorio. Pro cerebri affecti robore conservando seq. aquam praescripsi. IV. aq. iliptic.ct caestac. nostr.Zti, cera fori nigri φ.julapi rosit. β r. citri, a. Misice: de qua aliquoties plenum cochlear exhibitum fuit. Formulam quae epilepticae & cardiacae reperies in exercitat. de apoplex. s. Lo XI. Sequenti balsamo tempora ac nares illinebantur. N. Ol. destili. angelic. ruta, o mar. sis. μι-

cini. a. 9 L balsam. petravim liq. 3j. ol. nutam expresi. q. F. balsamum. Secundo die sequentem potiunculampu: gantem sumpsit. IV electi desucco rotar. Ist aq. be-tonis. q. s. F. potiuncula. Tertio die,cum sere in eodem statu aegrotum observassem, clyster repetitus,&sub vesperam cucurbitulae cum scarificatione sca-Iulis admotae fuerunt. Quarto die mane seq. pi-ulas praescripsi: N exu. cachian catholic. a. castor. v. ij. H.salv. gr. J. F. pil. XL deauri Quinto die rati

cinatio & memoria officium suum rursus subire

48쪽

oasERVATIONES MEDICAE. 27 inceperunt, nam ad interrogata mihi & adstantiabus convenienter respondit. Antequam ipsi valedicerem, monui, ut praesese vationis loco mane & vesperi seq. electuario vel tragea utatur. N. constra. rosar. rubr. betonis. a.--jor. rad. cichori cond. nuc. indis. cond. a. Iss. μι. marchion. 3'. diambra. 9g. confect. assem. BI. mithrid. O . 9θ.5 .poeon. q.s F. electuarium. .ssec. aromat. car oph. di trionsentat. a. Bij. Hamosibi dulcis, viamis. a. l. ol. cinnam. . iiij. μ h. opt. Buj. F.s a. tra a. Porro vere& autumno venaesectionem instituere jussi,si prius corpus seq. sacculo purgatum fuerit. IV. Lρoeon. cichor. a. 3i, herb. betonu hepatic nobιl. a. q. major. 6. fol. senn. elect. ἔθ. Maric. res. troch. ἔβ. rhabarb.HM. 3i,sem. anis. h.'mc. 3J. macis. f. incisa ct contusa dentur cum sacculo exodone albo, cui mensura vim albi veteris asinfundatur, de civi colatura mane alternis diebus cum regim ne diata grue siumantur.

Convulsio Rara.

Usticus dives territorii subiaci cum Viciis

no prolixas habuit rixas, unde a verbis ad verbera deventum fuit: hic lapillum pedibus proximum arripuit, & vulnus temporibus sinistras illius inflixit. Vocatus Chirurgus debitum fecit officium & convenientia applicavit remedia. Cum quinto die horrendae convulsiones inoppo sita

49쪽

BERNA ARDI VEREAS CARsta parte accessissent, ad aegrum invisendum rogatus fui: declinante paroxysmo Pharmacopolam justi sequentem clysterem injicere. N. rad. althIj. paeonia, herb.betonic.salvia,parietar.malpa,a. My. semanisi Si, coq. in colat. ξviij. solae eieci. hicr. picr. Log. M. mest. antiss. gij. F. Cfister. saepius per os aliquot guttas oleiseuccim cum aqua mea epilotica sumpsit, unde convulsiones remiserunt, sed non omnimode ceΩ bsarunt, nono enim die tanto cum impetu aggressae sunt AEgrum, ut illum e medio sustulerint. De proxima harum con vulsionum causa celebres Chirurgiae Scriptores consului, sed salvo aliorum judicio solus dubium hoc egregie solvit Germanorum Chirurgorum Antesignanus, Fabricius Hildanus centur. II. observat. II X. Oppositus, id est, partis sanae musculus dum fungitur ossicio suo, maxillam ad se trahit, laesus vero quia interim quiescit, fit ut maxilla versus partem sanam non sine maximo dolore & vitae discrimine trahatur, unde con vulsio haec rara originem ducit.

Ophthalmia.

λrtensibus nundinis autumnalibus domum

ediens, in ipso itinere defluxionem ine oculum passus fuit: vocatus ad illum observavi insignem oculorum rubedinem, cum lacrymis,

50쪽

lacrymis, dolore & calore continuis, insuper venulae oculorum ita turgebant, ut adstantes vix cernere potuerit. Primo die sequentem potionem purgantem usurpavit. IV. folior. sienn. elect. siem. ans H. cremor. tartara 9θ. aq. euphras cichor. a. q. s. infunde per noctem, mane bulliant parum, in colat. giiij. siolae 1ymp. ros sol.simpl. misce. Secundo die larga venae sectio in brachio dextro instituta fuit : tertio die seq. potiuncula utebatur. IV. eleet. desucco rosar. aq. euphras q. s. Fiat poriuncula. quarto die vena in brachio sinistro aperta erat: cluinto Vesicato rium cervici admotum & seq. collyrium praescriptum fuit. N. aq. euphras rosar. albar. a. gig. trochisic. albi Rhas s. o. tuti praep. E. F. collyrium, quo linteola imbuta & expresta tepide mane & vesperi paupebris imponebantur, nec non guttulae aliquot oculis instillabantur, unde rubedo & dolor imminuebantur. Sexto cucurbitulae cum scarificatione scapulis admotae fuerunt : septimo die sequens electuarium ad visus robur conservandum praeis scripssi. N. cons rosar. rubr. l. euphras betonic. a Ass. sor. ror mar. 3j. rari cichor. cond. roob ribium a. 30. pulver. herb. o sor. euphras. 9θ. 6 r. paeon. q. s. F. electuarium, de quo pro lubitu quantitas nucis mositata sumatur. Unde malum ces a re & omnia symptomata mitigari inceperunt. Ad reliquias inflammationis oculorum tollendas usus erat unguento ossicinarum nostr rum ophthalmico, cujus formula sequens est & inventio magnis Mingeris debetur. N. Turiapraeparat. ij. camphor. h. arugin. aeris gr. xij. aq. rosar. butyr. recent.

A. 30. F. s. a. unguentum. Usus illius est, dimidi j pili magnitudinem canthis oculorum ophthalmia lainboram