Samuelis Diestii, ... Clavis linguae sanctae; seu Regulae 20. de mutatione punctorum quibus Hebraea lingua, omnium facillima, sed solius mutationis punctorum repagulis occlusa, nude aperitur praemissis illius linguae rudimentis, quibus eadem, sine ul

11쪽

PRAEFATIO ad LECTOREM.

E mireris Lector, quid me in tanto Philo- .logorum, cum quibus minime comparandus sim, celebritate, inque tanta editarum Grammaticarum ubertate, illis nullatenus conterendum hoc meum opusculum conscribere commoverit; haec Te in Praefatione monitum volo. Non me insatiabile scribendi cacoethes, non vanae

gloriae aucupium, sed Discipulorum meorum, quos ab aliquot annis, hac quam trado methodo, haud poenitendo per Dei gratiam successu, in Lingua Sancta informavi, implacabile desiderium, ad foetus ninus editionem exstimulavit. Quorum honestae petitioni ne plus nimio indulsisse viderer, summos ali-q us Philologos, artis Grammaticae Linguae Hebraeae P l 'ρο imo , ac Litteratos Viros, quibus quidem familiarius innotueram , mihi animi incerto judices atque aequos arbitros elegi: quos quum rigidos censore 3 xipectaIem, qui multa minus polita, atque e. actiora judicio limanda, obelo configerent, plurima quae adhuc desiderantur, in quibus mihi ipse , obtemporis & otii angustiam, neutiquam satisfeci, supplenda postularent, adeoque hujus partus immaturi atque multis modis adhuc perficiendi editionem mihi

cilluaderent, protinus, supra meam exspectationem, Doc meum opusculum unanimes approbarunt, utque

illud, velut nova ac facili methodo, haud mediocri cilcentium commodo conscriptum , publici juris fa-

Cerem, auctores mihi fuere gravissimi r ut ex subjectas eorum Iudiciis & Acclamationibus patet. Nec me inanis praesumtio , Grammaticos Eruditorum labores carpendi . aut cornicum oculos confi-

Rendi, innavit; quippe qui eorum bene inventis pauim ulus sum: imitatus Apum exemplum, favos suos

12쪽

ex alienis floribus studiose colligentium, & suo more

componentium. Quod ipsum si quis mihi vitio verte- re voluerit, eruditissimos quosque in omni disciplina scriptores, optima in proprios usus colligentes, repetundarum accusabit. Nec apum solummodo, sed &Bombycum, fila sua ex seipsis gignentium, eXemplum sequutus, novum quid circa Punctorum Mutationem , ex propria meditatione ac praXi, in tredecim annorum Professione Publica , molitus mihi

Sed haec plenius ex Scopo meo cognosce; qui est,

Doctrinam de Mutatione Punctorum, quae sola m Timam Tironibus parit difficultatem, multosque ab illius acquirenda notitia, tanquam objectum Gorgonis caput, absterret, facilem ac planam reddere. Quod ut in usum privatorum collegiorum praestarem,

eam, latissime diffusam, & innumeris fere Regulis

atque Exceptionibus oneratam 3 imo intricatam, Pau- , cis Regulis adstringere tentavi. Praeivit hic mihi vestnerandus meus Parens in Grammatica sua Hebraea,

Cap. VI. dans VIII. Regulas Generales, de Scheva, de Gutturalibus, de Vocalium Permutatione ac R solutione; quibus nono loco Mutationem ob Acce tum subjicit. Quas Regulas generales plenius pro instituto meo concepi, atque exemplis, ubi desiderabantur, auxi. Ad harum imitationem etiam XI. R gulas speciales, ob Formationem Grammaticam , de ungulis vocalibus mutandis, deque terminationibus Vocum abjiciendis aut immutandis composui ; sic ut unicam de vocalibus non decrescentibus, unicam quoque de qMlibet vocali mutationi obnoxia, R gulam conceperim: ac singulas Exemplis, ex universa Grammatica mutuatis, illustraverim. Scilicet quum plerique Grammatici, & speciatim Cl. Buxtor-fius ac Parens meus quorum ego praeceptorum meo-

13쪽

rum vestigia ut plurimum premo quatuor locis,' s nempe in Flexione Nominis e Masculino in Foemini- num, & e Singulari in Pluralem Dualemque, inque Statu Constructo & Assixo, Regulas tradant ; &sic quatuor illis locis de una eademque vocali quater

b agant , de afixis autem Verborum ac Particula- rum nullas Regulas, sed nuda solum praecepta, ha- beant: ego de singulis vocalibus unicam trado R es gulam, e. g. unicam de RametZ penultimae, unam de eadem ultimae syllabar, unam de TZere penulti-: mae, unamque de eadem ultimae syll. & sic in caete, ris; ac singulas Regulas Exemplis non solum Nomi- num, quae e Masc. in Foem. e Sing. in Plur. Dualem- , que, e statu absoluto in Constructum & AExum ' moventur, sed & Verborum ac Particularum cum: Assixis declaro. Similiter quas quatuor illis locis de

una vocali habent ExceptioneS in unam contraxi, si, illae speciales fuerint; aut si generales fuerint, qua- rum certam invenire rationem potis fui, in Regulam eas redegi: imo quandoque plurium vocalium plures Exceptiones ad unam Regulam revocavi; uti ex E ceptionibus omnibus, quae de ΚametZ , ΤΣere, Cho- Iem, Schureh & Patach, diversis in locis de singulis seorsim ingeminantur, quod Dagelati adsumant, uni- cam Regulam VIII. confeci; & uti omnes Exceptiones, quae de Rametet,' TZere, Cholem, Sargol l & Patach non decrescentibus saepius inculcantur, unica Regula complexus sum, sic. Regulae X. Membro III. & sic in caeteris. inibus XX. numero Regulis omnem aut saltem praecipuam, & ad intellectum Vet. Test. sussicien- tem, rationem absolvere nisuS sum. Et hoc meum opusculium Coinran Lingua Sanctae appello, qua Lin guam Hebraeam, omnium quidem facillimam, sed

sola punctorum multiplici Variatione quasi obsera

14쪽

rationibus concinnatam , currenti oculo perluIrravi, T dicium quod mihi defers non sumo, maxime cum irrid tribuas elogium , cujus nulla in me agnosco vendia; vpeccaremque in me non minus, quam in alios is Te imprimis, si quid bἰc pronunciarem. Unus omnium sco- pus hoc agentium, una meta ; sed non una, quam in F sunt via; Aliquibus compendium placet , aliis securis σοῦ quidam in simplici veritate acquiescunt, quibuη satis per inductionem ire, experientiamque ab exemplis conseEt ri: nonnulli causas eri inquirere amant , scientiamqGelinguae blim consequi. Hos inter ego jam dudum nomen meum professus sium; quam feliciter aliis judicandi jus est, ei arbitrium. Saltem meos diseipulos hac ratione satis expedite , non tantum ad anaolis, sed etiam ad genesin deduco. De Tuo labore nullus dubito , fore tibi extisu multiplici eam facilitatem, tit auditoribus queas ma- i nu Etionem prastare , qua ad linguam, es hinc ad men- rem Vet. MIN. progrediantur , adeoque evadant , tanto digniori elogio, quanto ab ipsius Dei Ore propius pendebunt. svod quisquis assecutus es, non oleum nec operam perdidit. Huc nos pariter contendere par es: Deus autem nostris conatibus gratiam suam e benedietionem addat, tit qua agimus sibi gloriosa fim, Ecclesii Me prosina. ,

JUDICIUM , clarissimi ct Tomismi miri,

D. IOHANNIS LEUS DEN,

Phil D. & Linguae Hebraeae in Ultrajectina Acad. Prosese datum septimo Kal. Aprilis, I 669. Prosessi datum septe . Um severendus ae Clarissimus Vir D. Samuel

meritus, S. Theologiae et Philosophiae Doctor, illiusque ut S linguae Sancta in Illi tu δω-

15쪽

o timia Hardero, cena Profe1sor, a me judicium petiisset

de libro suo, cui titurus, Clavis linguae Sanctae, seula XX. Regulae de mutatione punctorum; ego, honektae, illi petitioni volens satisfacere, attente V sedulo dictum e librum lustra i , H pleraque perlegi. svantum vero millia observare licuit, judico, laudatvm illum librum nonia rantum accurata methodo esse dige sum, sed etiam mul-s tiplici eruditione , ac singularis peritia, praecipue circa a mutationem punElorum, demonktratione refertum. Primo 2 Author hic proponit brevia Rudimenta, sine ulla a mutatione punctorum, qua Oronibus in initio remoram: i in)icere solet: deinde tradit Clamem mutationis puncto, rum, ac Regulas, quae plurimae de mutatione punctorum g a plerisque Grammaticis formantur, multisque exceptio- mibus saepe onerantur , ad paucas contrahit - ut una so-

lum sit regula de I bimetr penultima dilabae, tina des Trere, quarum quaelibet exemplis totiuN Grammaticae illustraturi suibus xx. Regulis laudatus Author

totam mutationis punEtorum rationem, tum in Flexione

3 Nominis , tum in satu segiminis, atque A is Nomis, num, Verborum ac Particularum, plene absolvit. suas propter cum totum illud negotium mutationis vocalium , t alias satis arduum S intricatum, nova, facillima & ac- , curatissima methodo sit concinnatum , non possum non, didium librum laudare , eundemque de melio- ri nota commendare: is Id Perendo ac Clarissimo Auctorii; pro novo suo invento gratis agere: atque ut Deum t. Max. orare, ut Usum bono publico diu servet inco- Umem.

16쪽

tam & inaccessibilem, Tirbnibus nude refero, ape

tamque, planam atque aditu facillimam trado. . Has autem Regulas characteribus malusculis, quos Tvpographi PItinianos Romanos Vocant, CXPrimi curavi; Regularum vero Explicationes, atque

Exceptiones nisi specialissimae fuerint literis Au-συχtinianis currentibus, ut loquuntur ; & Exempla ac otas Regularum literis minoribus, dictis Mediaeuexpressi i ut linguae Hebraeae Studiosus Regulas, quae tenacissime memoriae imprimendae sunt, a suis EX-plicationibus & Exceptionibus, quas secundo loco addiscet, & ab Exemplis, quae Regulas illuurant, atque a Notis, quae uberioris explicationis ergo 1ubiiciuntur, sine ulla molestia distinguere queat. Quae

vero altioris indaginis, atque a tironibuS Initio ne usi queunt. minusculis literis, dictis Brevier , impreila,

i ejusmodi uncis s J inclusa sunt: quibus iisdem

minusculis expressum est, quoties Lector ad aliam Rogulam vel Paginam ablegatur. '' Huic Clavi praemitto Linguae Hebraeae prima Et dimenta, eX Parentis mei Grammatica, quam discipuli nostri terere assueverunt, maXimam partem contracta, servatis, in memoriae eorum subsidium,

iisdem fere praeceptis, iisdemque capitibus; ut quod

breviter in Rudimentis exhibeo, plenius ex pleni ri Parentis Grammatica, tanquam ex illius commemtario , hauriri queat. His autem Rudimentis prima Linguae Hebraeae fundamenta, paucissimis praeceptis, sine ulla mutatione punctorum, brevissime explico, exemplisque mutationi non obnoxiis illustro: ne Lingua: Hebraeae Studiosi in limine ob punctorum m lationem absterreantur; quam postea, jactis his primis fundamentis, ex Regulis nostris nullo negotio addiscent: utque Variarum linguarum scrutatores,

qui relicta Theologis plena Linguae sanctae indagine,

17쪽

i aliquam illius linguae notitiam indagare cupidi sunt, .. ex his nostris brevissimis Rudimentis, sine ulla ob

mutationem punctorum remora, desideratam ejus

linguae scientiam Grammaticam haurire queant.

JUDICIUM . . Tsserendi ct Clarissimi nri,

& Linguae Hebraeae in Groningana Acad. D. &Pros. Excerptum ex ejus i teris ad auctorem datis es Aprilis 1669. '

mmiae tuae argumentum prodit, quo stodis ducaris erga literas Hebraeas, o quantopere etiam alios ad eundem amorem inflammares tuas. . Virinnus enim, prob dolori: eo seculo, q- non minus lingua, quam natio Hebraea, in odium 1 contemtum adducitur. Sunt qui persuasum volunt aliis, es suam autoritatem potissimum salvum persuasionis momentum, habere nos eam Versionem, qua nihil consummatius edi queat; inutilem Ueram fere fontibus im-

pendi; Criticum pruritum 6se, se qDid tu iris ponatur im disriae; nec plus reperiri, quam 7uod pueri in faba. Ex eo siquis bla surgat, o puerilia ista, H enissentiunt, tr

clare occipiat, inonne famae suae pindigu censebitur f tenim non omnes idem error renet ; sunt etiam praetor me, qui Veterum amore novaturiunt, quando omni- bus , ab aliquot seculis receptis, tum verba, rum res Scripturae , uti primum haec authentica prodiit, longe praeferunt. Caeterum quod methodum attinet, qua iuvenit tem ad notitiam Hebraeae literaturae deducere conniteris, p nim μ Hen. Patre mitiuatam, partim privatis obser-- vationibus

nisi irae G tig

18쪽

IN CLAVLM LINGUAE SANCTAE

Sive

Compendium Linguae Hebraicae, nova, brevi,& simul facili methodo adornatum , Clari mi atque Doctissimi viri,

D. SAMUELIS DIE STII

S. S. Theol. & Phil. Doctoris, illiusque &

S Acrata sacris castioribus pubes,

Cui pectus ardet labra, prae caballiso, Rigare iante nigricante Cidronis, Toto vel etiam Iordane ablui totos ;Bicepsque Sinai prae bicipite Parnasso, Helicone amoeno amoenior Sion, praeque Pindo, sacro arridet jugo Thabor, Christi Calcatus ille saepius Thabor plantis: si serte sentibus satae Viae terrent, Multos morata & hactenus selebrosa

Mutantium subinde tesqua punctorum ;Linguae ecce sinctae Mysta, sanctiorumque Mysteriorum DIE STIVS facem praefert, Magno parente digna DIE STIVS proles. Qui mente solers Daedala, pede dc fausto has Vitans salebras, semita nova dc plana, &Compendioso, at nec minus facili calle Recta ipsem in arcem & linguae adyta manu ducit., Augusta quorum limina hac CLAVE en parva Ipsumque dextere sacrarium pandit. -

19쪽

Quare librilus iste mole quam parvus, Tam seuge magnus, regulis quater quinis Mira arte totam, puncta quae variat, artem l Complexus, omne jure fieri suo punctum. ol tu ergo fausto nunc pede i, sitim sacro Restingue sonte, augusta limina, i, calca, Haec plana ducit semita, haec Clavis pandit, sacrata sacris castioribus pubes.

Costera conjunctissimo L. M. gr.

-- ALIUD.

20쪽

aris ct Doctissimum Hrum, s

sS. Theolog. & Linguarum Orientalium in billustri Getrorum Academia D. & Profess

CLAVEM LINGUAE SANCTAE: in lucem prolaturm esset.

Ua pater excellit toto clarissimus orbe, Perspicuam methodum tu quoque rite colis.

Quin, quod vel primus gaudebit dc efferet ipse Laudibus, inquiris quod facias melius. Te duce, Punctorum missis ambagibus, unam Et certam dc facilem nunc datur ire viam. Perge ita, sic olim, me vaticinante, futura Tempora sinit, magno cum Patre major eris.