P. Rami, ... Liber de Caesaris militia, ..

11쪽

P. RAMI LIBER

rigas sapientes & nautas insipientibus fortunatiores esse: Neque nomine fortunae temeritate casus ullam intelligamus: hanc enim fortuna, ut

postea dicetur, Caelar nullam in rebus secundis sibi adfuisse,imb nonnunquam in rebus adue sis obfuisse profitetur: Quamobrem scientia rei militaris in eligendo duce, sed virtute perfecta, authoritate& felicitate comitata requiramus, magnoque studio tales principes expetamus, idque perpetud propositu habeamus, ut usu periti rudibus erudiendis praeficiatur Nemo enim bene potest imperare,qui non ante paruerit,nec

alios docere quod a nemine didicerit: Haec igitur in principibus deligendis . cosideranda sunt. Militares principes sunt Imperator, ac post eum praecipuὰ Tribunus & Centurio: hos enim rei militaris magistros assiduὸ Caesar exprimit. Dux ipse,Pr tor,Consul aut ciusmodi Potestate a populo Romano deligebatur ut Gallico bello proconsulari imperio clelectus est Caesar. Vbi duces belli sunt electi,Tribuni militum deliguntur viginti quatuor: primo quatuordecim ex iis qui annii a stipendia quinque fecerint, decem ex iis qui decem, equites quide quatuor, pedites sex. Acquonia quatuor legionibus Romana res gerebatur, quadrifariam in singulas legiones diuidutur attributiturque E iunioribus quatuor primum lecti primae legioni tres proximi secundς, quatuor sequentes tertiae, tres postremi quartae'

12쪽

DEC. IVL. C Es. MILITIA. i

At e dece maioribus, natu duo primi primae legioni, tres secundi secundar,duo proximi tertia , tres vltimi quartae. Ea Tribunorum distributio erat, tum militum delectus e singulis tribubus in singulas legiones pariter fiebat: E tribu enim quae prima, sorte educta sit, quatuor adolescentes pares aetate & corporis habitu leguntur, priamus est primae legionis, secundus secundae, tertius tertiae, quartus quartae: Secundo e quatuor iterum similiter electis, primus est secundar legionis,secundus tertiae,tertius quartς, & sic deinceps in orbem dum similes milites in singulas legiones e quaque tribu legatur: tum militiae sacramentum exigitum denique sociis ciuitatibus imperatur a duce belli numerus, militu delectu consimili. Hςc e Polybio.Tribuni vero militum tempore Caesaris non solum erat comitiati & a populo delecti, sed rufuli in exercitu facti, ut ait Asconius: Itaq, cu Caesar amicos quosda potius qua idoneo, Tribunos, ut est primo libro, delegisset,ab iis,quia non magnu in re militari usum

naberet, totius exercitus perturbatio magna o ta est, eoq; Caesar errore sui delectus confitetur. Centurionum totis comentariis longo freque

tissima est mentio praesertim in periculis praeli rum,quorum princeps principibus seu primipili Ceturio fuit, qualis est apud Caesarem secundo, tertio sexto libris P.Sextius Baculus egregia animi magnitudine & multis vuln ibus insignis.

a iij

13쪽

P. RAMI LIBER .

Centuriones I castrorum etiam metatores vide tur C sari fuisse: Sic Nervico bello Caesar exploratores Centuriones'. praemittit qui locu castris idoneu deligant. Quapropter hi militaris hora ris magistratus erat,ad quos gradatim viri fortes& militaris disciplinc periti promouerentur. De hac promotione locus est ille sexto libro cum ad Eburonum Varutam nouitiae legionis cohortes

quinque a Germanis circunuenititur. Centurio

num nonulli fait Caesar ex inferioribus ordinibus reliquarum legionii virtutis caussa insuperiores erant ordines huius legionis traducti: Sic tertio belli ciuilis C sar Seua Centurionem squiscuto ducentas triginta sagittas, ut ex foraminibus apparebat excepisset ab octauis ordinibus ad primu pilum se traducere pronunciauit. A to; Varii testillo tumultu ut ait ibide Caesar modo coscripti atq; usus rei militaris imperiti, ad Triabunos militum Centurionesque ora conuertur, quid ab his praecipiatur expectat. Hic igitur Cassar Tribunos Centurionesque, tyronum tanquam discipulorum magistros essicit: sic Auaricensi obsidione milites studia sua per Centuriones Tribunosque Cailari denuciant. Quare magistrorum istorum delectus diligenter habedus est,per quosdisciplina rei militaris ediscatur,co-trariaque ignivia corrigatur. Atque hic magistratuu & principum delectus esto: In priuatorum militum delectu tria fere considerantur,ut

deligatur

14쪽

DE C. IV L. CAES. MILITIA.'

deligatur ciuis, robustus,in re militari eruditus: sed ciuis primum id enim Roman militiae sanctum & sacrum fuit romanis ciuibus, non tantum principibus, sed priuatis etia militibus Romanam ciuitatem tueri: maiore enim charitate

pro aris & focis,pro coiugibus & liberis,pro p. tria deniq; dimicatur, quam pro quavis mercede atq; pecunia. Ac disciplinae desertae seueritas totaq; disciplinae authoritas quae in principibus expetitur,in ciues multo proptior quam in exteros aliis moribus aliisque legibus educatos erit. Atq; id ait Liuius lib. tricelimo quarto ad memori insigne est, quod mercenarium milite in castris neminem ante quartu secundi bolli Puniaci annu Romani habuerunt. Hi Celtiberi fuere ui accepere a Poenis maiore mercede ut absic

erent,quam quantum acceperat a Romanis ut pugnarent, eaque proditione Publ. & Cn. Sciapiones eorumque exercitus Poenis vincendos

praebuere: Itaque ait Liuius) id quidem cauendum semper romanis ducibus erit , exemplaque haec vere pro documentis habenda, ne ita externis credant auxiliis, ut non plus sui roboris suartimque proprie virium in castris habeant.

Sic Caesare Gallis legiones electas habuit: sed Togatis Romanisque municipibus & colonis: E Gallis etiam his citerioribus Alaudam illam, quam gallico nomine appellabat, instituit: sed ciri ciuitatem romanam promiserat ac postea

15쪽

P. RAMI LIBER. . praestitit: unde etiam quaeritur in Philippicis,

Cicero decuriam Iudicum ab Antonio faciam . Auxiliares vero milites deligendi fideles & ciuibus amore proximi, quales Caesar eciterioribus Gallis Bracchatos, e Comatis He- duos, sed praecipue Lingones dc Rhomos: qu les etiam e Germaniae ciuitatibus quas pac*uerat, equites & pedites Germanos habuit. Deligatur sinquam in miles ciuis, aut certὸ animo ciuis, deinde robustus : Caesar enim militem ait Suetonius ) neque a moribus, neque a sortuna , sed tantum a viribus probabat: Itaque

miles ex iis legendus est, qui quotidiano op re laborem ferre didicerit, ut sint fabri ferra- iij, tignarij, lanij, venatores: Ac si plures sunt eiusdem ciuitatis pagi, in robustissimis delectus est habendus recth nanque Horatius,

Fortes creantur tortibus bonis,

Uin iuuencis, lin equis patrum Virtus,nec imbellem feroces

Progenerant aquilae columbam.

Veteres etiam staturam in delectu militiae exigebant , ut Marius fere senos pedes. At homeri cum illud est notum , Tydaeum paruum quidem,sed bellatorem fuisse,nec Caesar militem a proceritate, sed a viribus probabat. Versi ad roboris aestimationem aetatis consideratio multo iustior est: nec enim omnis aetas ad militiae labores perferendum idonea est : Iuuenumque

aetas

16쪽

DE C. IV L. CAE S. MILITIA s

aetas credita melior ad militares exercitationes

ediscendum: Atque ita primum c ut Sallustius ait iuuentus, simul ac belli patiens crat, in castris per laborem, usu militiam discebat. Annus militaris artatis decimvsseptimus fuit, quo dimissa praetexta toga, virilis assiimebatur: It que Romanis ait pro Caelio Tullius) olim annus erat unus ad cohibendum brachium toga

constitutus , ut exercitatione ludoque campe stri tunicati uterentur Eadem erat,ia statim mereri stipendia coepissent, castrensis ratio ac militaris: Florentibus igitur illis annis militia discebatur,Veteranusque, tyronum magister erat. Sic apud poetam rex Latinus Pallantem filium AZ-nere velut armorii doctori, erudiendum tradit, Hunc tr&praeterea speso flatia no bri, Pallanta adiungam, μb te tolerare magi 5 οMilitiam π graue Martis opus, tua cernere facta festa primis π te miretur ab annis. Vacatio autem aetatis in re militari legibus Romanis etiam definiebatur, & illud est nimirum Ciceronis pro Amerino, cum allegoria mili rari rabulas quosdam forenses arguit, Non ne cesse cst sal omnes commemorare Curtios, Marios, denique Mamercos, quos iam aetas a praeliis auocabat: postremo Priamum ipsum senem Antistium,quem non modo aetas,sed leges pugnare prohibebant. Hunc vacationis annum

Varro secundo de vita patrii quinquagesimum

17쪽

P. RAMI LIBER definiuit: & sic apud Liuiu libro quadragesimo

a Senatu imperatu est Petitio , ut omnes minores quinquaginta annis sacramento rogaret. A liquando etiam pro Reipu.temporibus,& praetextati assumebantur & vacationibus sublatis, veterani reuocabantur. Ergo ad istum caesariani roboris dclectum, artatis delectus habendus est: Verum miles non tantum ciuis & robustus, sed armis eruditus, est expetendus: id enim militiae opus est. Enimuero, ut liberalium artium,

sic militarium studiorum schola in primis instituenda est: Atque,ut philosophus animi, sic gymnastes corporis formandi gratia est habedus, unde postea miles optetur & eligatur: nunquam enim Respub. certos artifices & idoneos actores praestatium operum habitura est, nisi artium magistros,nisi discipulos habuerit: hinc omniuimperiorum fundamenta deducta sunt: quique rei militaris scientia plus valuerunt,minus vale tibus imperarunt: Ac si quisTheologorum,Medicorum,Iurisconsultorum,Philosophorii exe citus eligendus esset, e scholis nempe eam pro- sessionum legendus esse videretur. Ergo Romae campus Martiu , schola haec fuit, ubi Romana

iuuentus ad palum omni genere armorum, quidem veris duplo grauiorum exerceretur caput petendo lateribus insidiando, poplites suscidendo insiliendo, resiliendo, punctim potiusquam caesim feriendo,& interim tamen assidia Esese

18쪽

DE C. IV L. Caes. MILITIA. c

sese protegendo,item iaculando: Pars enim tDronum tertia vel quuta pilis, lapidibus, sagittis,

manu,fundae,arcu iaculandis exercebatur Tum

vero saltu , fossae latitudinem aut valli altitudinem superare: praecipue autem cursu locum occupare,fugiente assequi consuestebat: Sic Poman eius, ut a Sallustio traditum est, cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis vecte ςertabat.Nec vero futuris equitibus exercitatio sua deerat,equi lignei erant in campo,ut insili-re,desilire, dextra, laeua, inermis,armatus, distria isto etiam gladio futurus eques addisceret, ve ros etiam equos domaret, & futuris praeliis, assuefaceret sic Caesari ait Plutarchus equitandi usus a puero facilis fuit: consueuerat enim reflexis de post tergit implicatis manibus equum celeriter agitare Quin etiam equo ut Suetonius

ait) utebatur insigni, pedibuisque prope humanis, & in modum digitorii, ungulis fissis, quem

natum apud se,ctim Aruspices imperium orbis terrae significare domino pronutiassent, magna cura aluit, nec patientem sessoris alterius , primus ascendit: cuius etiam instar, pro aede Veneris genitricis postea dedicauit. Itaque pueris exercitatio quoque illa equestris proposita fuit,& septimo libro Caesar, cum Germanos equites accersivisset,qubd minus idoneis equis utebantur, a Tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque euocatis equos sumit: Germ

19쪽

P. RAMI LIBER

nisque distribuit. Ergo bonorum quoque equorum delectus ideoque exercitatio sua est. Dele- sit Caesar equites Germanos, equos non delegit . denique Tyberis Martio capo vicinus aderat,qui natando traductus, collectum exercitatione puluerem & sudorem ablueret, natati nisque solertia, cum necesse esset, aquam solum militibus tanquam piscibus efficeret, qua exe citatione quantum C far profecerit,Hircius t stis est Alexandrino bello, cum se ex nauigio eieci , dc ad eas quae longius constiterant naues adnatauit: Quod idem Suetonius magnificentius repetiuit, Alexandriae salt) circa oppugna tionem pontis eruptione hostium subita compulsus in scapham pluribus eodem praecipitantibus cum desiliasset in maxe, nando per ducentos passiis euasit ad proximam nauem, elata laeua ne libelli quos tenebat madefierent, palud mentum mordicus trahens, ne spolio potiretur hostis . Ac si quando ut idem author ait ssu mina iter morarentur,nando, vel innixus instatis viribus traiiciebat. Sic ut est primo belli cia uilis procliue fuit Hispanis tranare sume,qubdconsuetudo eorum omniu esset, ut sine viribus ad exercitum non irent. Tales igitur militaris disciplinae meditationes Romana iuuentus habuit: Momnes urbes ac vici festorii saltem die rum temporibus habere possunt. Tales qtia ante

regiam Latim regis fingit poeta quonda fuisse,

20쪽

DE C. IV L. Caes. MILITIA. ς

Ante ,rbem pueri primaevo flore iuuentus

Exercentur equis, domitantque in puluere currus, Aut acres tendunt arcus,aut lenta lacerti

spicula contorquent, suque ictuque lacessunt. Atque hic delectus,legionis totius communis est: partes veto legionis, delectu per genera mulitum & armorum quendam habent, eae collo tes,Vt patuit, appellatur: Prima ut Vegetius ait ' habet pedites mille centum quinq; , equites loricatos centum triginta duos reliquae habet singulae pedites quingetos quinquaginta quinque, equites loricatos sexaginta sex: Grauis armatura quam mν πλίαν Grqci dicut gladij maioris atq;

minoris,pili, sicuti galeae,loricae. manicarum,

crearum pediti tribuebatur. Pilum t Polybius describit) fuit logitudine serὸ bicubitali crassiatudine digitali, spiculo palmi, sed sensim sic a

tenuato atque acuto, ut statim primo iactu infi- . Tum infleeteretur,nec euelli posset: Sic Heluetj compluribus scutis uno imi pilorum transfixis, nudi pugnare coacti sunt, sicut Helvetico bello postea dicetur: Itaque telum hoc proprium fuit Romanis nec ab hoste, si semel haesiilat, reto queri poterat. Idem author scuti longitudinem quamor pedibus maiore facit , superficiem cu uam, latitudine fere tripedali, ut facile totus miles scuto protegeretur: Itaque milites Caesaris Alexandrino bello ἡ ponte deiecti, scutis tanquam lynitibus alleuati ad proxima inuigia