In presenti volumine infrascripta inuenies opuscula Aristoteles

31쪽

De senuis mi tautem et alia quedam obicetio ta,

m lis circa sensus:virum contingit duos

3 n simul sentire in eodem et indivisibili te

que est cepanei 'sensus: et circa hec tria fati primo movet questione.seclido oburit ad parte falsum ibi Si autes per emo determinat veritate ibi Demus aut dicta obiectione dicit ergo ptimo in circa ipsos sensus est quedaalia talis obiectio vim.sc angatin simul et in eode indiuisibili toe sentiat duo sensus. ta simul du vitiis videt colairem:auditus audit voceas ibi

CSi autem senis maior motus minore depellat. ppter quod delata sub oculis non sentim fifucrint vehemeter in ali intedentes vel timetes vel audietes multum sonu hoc itaqb supponat:et Q vnuquodq3 magis est sentire simplexeristens in commim velutuitium inteperatu et mel et colore et notam solam in in diapason qaobs rant se inuicem. casit faciunt ex quibus vim aliquid fit.si itaque maior minorem motus depellit necesse si simul sint et ipsum minus sensibile esse is si solus esset.aufertur n.aliquid minoris comixtionernuuide3 oia simplicia magissensibilia sunt Si igit equales fuerint alteri eti.

stetesmeuter erit sensibilis obscurat n.alter ab te*:simplice ante no est sentire. Quare aut nullus erit sensus vel alter ex utrisq3:qd udo et videre fieri excomiam in quocsim comisceamur.

vero no rurialia autem que sub alio sensu omiscetur eni3 quo* vltima ria. no est aut ex albo et acuto unu fieri:msis in accides:sed non sicut

et acuto et graui 'inphoniarergo nec setire cotingit ipsa simul equales n.existentes ipsorum motus exterminabunt inuicermonia vim no fit ex illis:si uero inequales:inelior faciet sensum.

Cobutit ad parte falsam.sad ostendendum et, duo sensus no possunt sit sentire. et pponit renes ad Bostendedu.secundo excludit quada falsas solutione per qua B sumiebat iri

Quod aut d ocirca p .d. .p.ponit tres ratiora Miraru

ma accipit eximiitationib' sensibiliv. secuta ex pte ipsi' sensua ibi adhuc si magi Metate seiabilis ibi Emp. trari 9circa prima rori ymittit ouas suppostiones. mprima est:o maior motus repellit minoreret ex hoc dicit. νuenire multotiens. eaque iacent sub oculis holas nosmissitis inera tu fortiore motui vel interiore siue ronis:sicut cuboles aliqn vehemeter intestit ad aliquis siue appetits ire virtutis sicut cu boles vehemeter timem etia exteri reali ius sensibilis sicut O holea audivi magnu sonu3.55 im riter euidentia dicit re iure edu.st a sim stio ea,

Huquodq; magis sentit si si simplex inii staueri mixtu Mulvinum: Draesentit G scit maudit ide eo mei leuitu ad gustu et de colore cstu ad vitiis et tu ad auditu e una voce a magis sentit si sola sit et ii audiat in nitia ad alia voce putat drapasonvel in umis alia o Matia: et 5 Hechqr ea et dimittatur obsturat se iuue.M B scia suppositio no est locii nisi in his exabus unu fieri pol l .n is,la miscent .ex his at duab'suppositionib'ulteri'. edit clisubdit Si itain maior et dicit et, si motor mot repellat minore vip suppositio dicit nece e si ambo mos sunt simia, et maior motus minus sentiat Gaeet solusrur alige eius aufert p minoris omixtioncivim ex secuta suppone finsimplicia sunt magis sensibilia * mixta si uter dicat si sint star maior mos qfimestra fortis que no mittit alius motu fieri: et luci nullo diminuit ex motu minorum no erstas non tantu maleam, oino ipediatminore motu fieri ob' moti existe tib' nerecthun minor mos in alia ob, iniret maiore pis mos fuerint odio eqliter diuersi stetes neuter erit seni ius m totaliter alter obscurataueri nisi forte existis duo motius mixtione fiat unus motrises no alias eo: simplex fetutiet sc oporteat et, vel nulliis sensus facit iubae motuue alius:velu, sit Idam alter sensus opesic viris τί inquam. id sentit e positu ex viri et B manifeste appetiolaus et omiscent. ictu ne

aliud e a miscet sed qddo alte di ostii ex his.sic g ex ipsis in M, si duo mo fuerint te les maior obscurat minore.Siat lea vel nil sentit: lalladominia ex his aut ulter .pcedit.ppones:ω etda exilbus mali unu fierinda vero sunt IN u fierino me huiusmodi sunt illa et sentiunt diuersis sensb'siecolor et odorallam.solu misceri tin 'extrema sunt 3riarm ominio fit petuam alterationaesed ea a sentitat diuertis seisib'nstat ria adinvice. vn no pili miscerivit no fit aliud unu ex colore albo et Q. no acuto nisi forte u accides inqntu menset in eode subie, etono at p se sic molaminiit ex voce graui et acuta: et ex bis cludit op nullo misit sentire sensibilia diuerso* se situ siletas eo* momini euictoino destruet stinuice cusno possit u fieri ex ipsis.Si uero sint ineqles maior motus malebit et ipse solus sentietur.Secundo ibi.

dhuc si inagissimul duo sentietisque anima uno sensinquo* unus sensus velut acutu et graue:magis n.fimul mos uni' ipse ipsins O duo

rsi paea visus: di uno aute simul duom est sentire fi nomitia fuerint.a wmra.n. vnu vultelarunius autenmul via' sensus: unus at simi ipse Quare nece mixta simul sentiretquia uno sensum actu sentit:vni' Gem.n numero u 'actsi unus:specie asit et pila potentias unus: et nvnus ergo sensus uri actu vim illud dicet: et misceri ergo nece ipsa. Quando ergo non fuerint mixta:duo emi sensus qui pin actu:sed sin una potentiam et indivisibile tempusvna necesse est operatione: uni'.n.qui ad semel visus et inofvnus: una aut potentia. Rostptingit duo finirsentire viro sensnratvero fi ea que sub eode3 sen

su fimul impossibile si sunt duo:pala3 iv adone

miti'u pin duos sensus pnngit simul sentire lut alta et dulce.Uidet eni34ide unu numero anima nullo alio dicere nisi in eo * simul. Eris aut specie v iudicate sensu et modo: dico Et hoc qr sorte alta et nigra altera c* riu id iudicabit et dulce et ama*:idem q&3 ipse:ab illo at alius:sta aliter v q3 prio*. Ecdcinat mo do sibiipsis coelemetam puta sicut gustus dulce. ita visus altae et sicut iste nisu: ita ille ama*.

32쪽

seculas ration/que sumitur ex unitate et plura/litate sensuu et arguit per locu amatos nepative. magis i uru anima possit ovo aliqua sentire simul pertinctia ad unus uixsicut acutu et graue in sonis G diuersa sens/talia ad niue sos sensus pertinetia per duos sensus.et hui'rone assignatiqr quam ino sunt magis diuersi min'videtur eide potetie simul attribui duo aut mo b ala mulsentit diuersa sensbilia diuers sensuu et diuerim gene,

xii sunt mula diuersi duo motrab'per mu sensus semissi diuersa sensbilia eiusde generis: de magis uidet: in possite re siriti una ala mos unius sensus respecm diuersoru sensibilia eiusde generis in ino uox sensuu putavij sus et audi posita hac oparatiocirem elid magisvidetum dicitur no cotingitst sentire duo sensibilia punusensus nisi fuerit sineta et luc qnmixta sunt nossit duo: or mixtu naturali est aliqd mutu, aut sensus via' no possit cognoscere multa nisi inquam fueritvnuper mixtura Ibat per hoc. vn' sensus in actu notat esse sir nisi ves: sicut nec aliqua una opatio aut vicinosterminat nisi ad aliae sesensus aut nomi esse si I in actu nilim' se nec aliqua potetia simul recipit diuersas formas: de ne: cesse est psi aliqs sensus puta uisus: vel audis debeat sentire plura sentiat ea incitu suntfacta unu permixtionciet hoc ideolor potetia sensitiva sentit illa duo munii sensu Dracm.fs in una operatione sensitivam: hoc aut sensus sim actu.i operatio sensitiva m vnitatenim numerae est vi sensibilis spes aut estum sensus simactu sue una operatio sensitiva ex eo us est in potetias una: sic ore ubnones quorumcnuisibiliu sunt eiusde spei sinermitate potetie sed visio Prei disseri numero a visione alterius retineresse est ergo si estum sensus sim actui usi dicata. iudicet ergo ops ensi sunt multa in comisceant in unu3:sino merui mixtamecesse est . sintduo sensus sin actinidue operatiora sensitive:sed necesse est et, uni' potentie in eode idiuisibili tepore sit una operatio ur uno rei no potesse simul nisi uni acce unusmo undecu opatio sen,

stiua nihil aliud sit uisias illaeque alautit potetia sensitura:erit motus illa ipsi' leuemquam sensus mouet a sentatacuergo vn'sensus sit una potetia non tingit ac multa sentiat uno sensu Si ergo eaque sunt unius sensus no possunt simul sentirhsi sunt duo manifesti idetur adhuc est min'ettingit simul sentire que sunt m diuersos sensus sicut albu et dulce:hac aute illationem ueter manifestat dices: ubaia nullo modo alio videt diiudicare aliquid ee unu numero nisi inditu simul ab ea pcipitur ipsa enis opatio sensitiva est una munero inmm3 est muli vi dictu est sed ala dicit alladeeunu spe no ex eo:q6 sit senititista qr est ide sensus il iudicat utrucurim est idem mo/dus. o utercu sentitiet ad exponedu B dixerat subdit

op ideyp .i ide sensus p us iudicat de duo Merssista alaciet dem et str dulce et ama* diiudicat tam sensus; est ide numero:qr eodem sensu.sgustu virum cognosciLE; iste sensus et ide ex cognoscitdulce et am olius est ab illo qui cognossit alta et nigriustam unus etiae sensus ait cognoscit virum conario*renueni3 cognos it sicut habitu et allad perfectu:et aliud sicut matione et allad imperfeci holaenis cotraria hoc mo se habet: tameide est modus quo uterin sensus cosnoscit coelenitaria.i. ciolasportionaliter sibi respodetia.Eo enis modo quo maesentit dulce visus albaeet scut visus nigru3: et gustus amarumat; ergo . aia iudicat aliqua esse diuersa spe vel diuerso sensu sicut athundulce vel eodes senissed diuenso modo:Mut album et ni Munii autem numero et ec, simul sentit Si eruo impossibile est illud est unus essemus numero videtur impossibile esse si anima simul

sensato

sentia velea que cognoscunir diuersis sensh' vel ea que cognoscit uno sensu sed alio et alio modo:que minus diuersa esse videntur

Ruthphus si contrarioru3 motus con simul antem contrariam eode let atomo non contingit esse:sub sensudiaute3 uno contraria sunt: velut dulce et amarummon utique continget sentire simul.

similiter autem palam . nemque contra ria: c quidem enim albi sunt: e vero nigriret in alias similiter velut saporrhi quidem dubcis:hi vero amarimec que mixta simul pro portiones enim sunt oppositorulit: velut ima pason et drapenicinisi sicut unum sentiantur: sic autem una proportio extremitatum fit: esse ter autem non.Erunt enim simul hec quidem

multi ad paucum vel imparis ad parem: Ne autem pauci ad multum vel paris ad impare3. Si ergo plus adhuc distant adinvicem etdiffe

runticcoe neniariter quidem dictarin alio an

rem genere Gque in eodem genere: dico auteputa dulce et album voce coelementariargenere aut alia:dulce vero a nigro multo ampli'

specie differt mathuimadhuc utiq3 minus cotinget ipsa simul sentire Gque generer quare si

s positis duabus rationiblandedu* no cotingit sensus duos simul sentire B ad id ponit tertias ratione quesu, mitur ex stratietate sensibiliu:et dicit. Mutationesque sunt antrariis sunt cotrari fictit calefactio et urisidatio. tram aut no simi simulee in eode atomo.Lindivistibii hin eodemis diuisibili possunt simul esse cotraria moiuersas partes manifestum aute esto, ea que cadui sub sensu sunt cotraria: at dulce et amarumaergo n5 possunt mulsenti et similia ratio est in his que no sunt retraria scue in medus: orsi queda magis appropinquat ad unus extrem&queda magis ad aliud sicut supradictu est de coloribusnsa es, qr c otii medioru quida i tinent ad albus et quida3 ad nigruiet iuniir saporumedi quidam pertinent ad dulcetquida ad amammiet eades ratio est de comi tis omnib'qrduiose cometiones habet quadam . trarietatem quia diuerse commixtiones fiunt m diuer

sas 3opositione ite habet quada; oppositione adinvice

ut pari in c5sonanis: ara una dicitur dyapason quem. Issistin dupla sportione: e induoru ad unumalia aut dicitur dy pente que sistit in sportione sexquialterae aestirius addi ustam&inquantu sunt comina diuersia .Pportionibus no possunt ut sentiri adipter oppositiori Iportionurnisi forte duo sentiatur Nivnu; r sic set una Iportio ex diuersis extremitatib'ostedit res uenter diuersas Iportiones re oppositas fim duplicem oppositio nem:que in numeris inuenitunquam una in m multus et paucum: et si hoc opponutur sportio dupli: et Iportio dimido .nam proportio dupli est multi ad paucu3 propor,tio vero dimidia est pauci ad multum alia vero est oppo, tio m par et impar et sm hoc opponuntur. ι portio tu. pla et sexquialtera. Nam proportio dupla est Do im ad unum: asi paria alimpar:vnum enim est forma impo, a numerus quialtera autem petoportio est trim ad duo

33쪽

ns est imparis ad patre; ne ergo tetu, no possunt simul

sentirtique cadunt sub eodem sensu pluscule distant ad inuicemque elemctoriter sibi correspondent in diuerso genere existendi.Pita Pulae et album:*ea que sunt his generis:qreaque sunt unius generis no distin litur spe cie nisi Opter modus scntiendi sicut album et nigrum.

vero questini diuersoriis generum sunt differre specieno solum ex partes sus stactu ex parte modi sicut dubce a nigro plus differt ut album: vindeminus possunt finirsentiarem est quasi esse virus numero:ut supra habitu est. Si igitur eaque sunt unius generis propter centrarietate no possunt simul sentiri multo minus ea quesunt diuerso, rugeneru possunt simul sentiri. Tibeinde ii dicit.

Eo autem dicunt quidam eoru qui circa sim phonias:*non simul quidem pertingunt is ni: videntur autem et latent cum tempus insensibile merit: virum recte dicitur vel non: forte enim utiq3 dicet aliquis et nunc ex hoc puta/hit simul videre et audire: quia itermedia tena pora latent his

QExeludit quadam salsam solutione huius questionis: et

primo narrat eam.seculo improbat ibi. Doc non est vorum dicit ergo mimo in uuida de sim onus idest de consonaras musicis tractates dixeruto, soni consonates no simul perueniunt ad auditu )sed videtur simul pertio Mire eo op tempus medius es insensibile propter paruita, tem:de quo potest esse diabili virum recte dicatur: vel no. si enim lue recte dicatur poterit aliquis similiter in propo, ito dicere sentiens premissis rationibustu, no est possi, Bile simul videre et audite sed tamen sensbiliter videtur: ita contingere:quia latent nos tempora media visionis et auditionis.CEmmdo ibi.

CAut hoc non verum:neque contingit tempus

esse insensibile nullum neque latercista omnia

quecuque contingit sentire.

C prohat predictam solutionem: et circa hoc tria facit. primo interimit id quod predicta solutio supponit.secudo narrat Mosterat ibi. Omnta quides igitur.) Dicit ergo primo.* non est verus au inedicta solutio supponuscio, si, sit aliquod tempus insensibile vel lates sensum: nullus enim tempus est tale sed omnia tempora contingit senibri. Lewinde cum dicit.

C enim quoniam ipse seipsus sentit: vel alia

in continuo tempore no contingit tune latererunia est:est autem aliquid in continuo et tantuquantum omnino inscnsibile est: manifestumia, tunc latebitvtiq3 si est ipse:ipsu3 etqd videt: et qs sentit: et si sciatit.

7 -probat M dixerat duabus rationibusaeirca quam prima 3 consideradus est, . tempus no sentitur quasi aliqua res permanes proposita sensui sicut videtur color magni tudo sed . ter hoc sentitur tempus quia sentitur aliquians est in tempore:et ideo sequiturio, si aliquod tempus nosit sensibilandi id do est in tempore illo no sit senshile Di cit ergo un fiali fido aliquis sentit tapsum esse in aliquo retinuo tempore no cocingit latere illud tempus esse: ma, nifestum est autes et, homo vel aliquid aliud est in quodacontinuo temporeret quBucum dicas parula; temptis esse

insensibile manifestus est d, latebit hominest ipse sit in ii, lo rem re: et latebitetici si in illo tempore videtvel sentit: est inconueniens omninoaergo impossibile est aliquod

Oensu

tepus esse in sensibile. Π Aecunda ronem ponit ibi.

TEmplius iace utique eritrere tempus nec vi la res que sentit in quo no fit:quia in huius albquo: vcl quia istius aliquid videt si quidcm est

aliqua magnitudo et temporis et rei insensibi lis omnino propter paruitatem. Si enim to tam videt et sentit codcm continuo tempore: non eo crin huius aliquo auferatur a.g. b.in qua no sentiebatur.mon ergo in huius aliquo vel istius aliquid: velut terram videt totam: quoniam hoc ipsius et in amne ambulat quo/niam in hac parte ipsius at vero.in. g. b. nihil sentit:eo ergo q1 in huius aliquo:kib.a.di semtit dicitur in totum sentire.a. b. et totam. Eadeautem ratio et in.a g.semper enim in aliquo et in aliquid.tem autem non est sentire.a.g.h.

irca quas pesmo considerandu eme, sicutdicit philo,

laphus m. .physictripliciter dicitur aliquod mouere aut Tico,p. moueri. o modo per accidens: visi dicamus musicum ambulare alio modo sin parte:ut si dicamus homines sanari:quia oculiis sanatur tertio modo mo et per se qua, do aliquid mouetur mim et no quia a pars eius tantus mouetur aut mouet sed quia totii mouetur in nubhet suas parten similiter potest dici tripliciter aliquid sentishuno modo per accidens:sicut lce uidet ratio modos in partes:ut si dicamus homine videri quia solu3 caput eius videturitatio modo pino et per scisc3 quia aliqua pselusvideatur.stitit ergo opsi est aliqua magnitudo vel teporismet etias reicorporalis insensibilis ypter paruitate sequet innec sinec illa res fitque sentit ut d sensus sen iit. in quo Ne sno studest no sentiatunqr in hui'aliquo. quasi dicat.nullu3tempserit possibileto, nodicatur seniripropter aliqua partem eius:et quantus ad rem corporea subditivel quia illius aliquid videt quasi dico nulla ma, itudo corporea erit inie non sentiam uia aliqua pars eius sentitur: est eam non esse senshilem ino: ad M. handum aliteqo dixerat subditu, sialiquis videtiuersentit quocum sensu aliquo continuo tempore no ratione ali cuius partis tempotiaevel magnitudinis:et tame ponatur aliqua magnitudo et tempus esse insensialis Ipter purustat .sc igitur quedam magnitudo vel temporis vel rei

pter paruitatem n5 ergo de hac parte insentibili mopter paruitatem poterit dictu, sentiatur in riuus aliquo: s sit tempus insensibitervel in sentianir aliquid istius:sisit is,

sensibile corpus eo modo quo dicitur de tota terrae in vis derer ah aliquo quia aliqua pars cividetiinet de aliquom ambulat in amnet quia ambulat in quadam parte amni: quia ergolas dinil sentit relinquitur cy dicatur sentire totum a.h. est tempus suae corpus: quia in residua par,

te eius sentinaris a pet eadem ratio est de magnitudineta.

g. e ponebatur senti quia aliqua pura eius erit insenubilis propter paruitatem Et ita semper dicetursentiti j cum sensbilequia in alique eius sentitur si si tempus ut quia aliquid eius sentitur si sit corpus.nihil autem senim

erit sentire sicut ne εχ hoc aures videtur inconuenies

non ergo est aliquod tempus:vel aliquod corpus insensi, hil expirem statemvidetur tri B ratio efiicacia nohabere:sentitur enim aliquid per hoc. habet virtute immutandi senstim cohatur aut rsi in si aliquod tot Ttum mouet aliquod mobile in aliquo tempore non om P

34쪽

pari eius m eat illud mobilem quia 3 tepore et tamedicitur esse inii mouensrar totum editici sorte nulla pars ess moueati simit remo videtur posse diciet, aliquid si mo sensibiscilic3 alique portes eius snt insens,les adipter paruitate est autes ad Foc dicendum: in dissen los De parte in toto existere:et parte separata a toto:psenis alicuiua mouetis primo a sit separata mouere no poterit: sed si in toto existens no cocurret ad virtute mouendi to, tius sed olo esset expers virtutis motive:sequeretur in totum noesset pum,moues ed ratione partisaa qua net uirtus motii Mimiliter etia nihil prohibet aliquam partes separatim accepta latere sensum sprer parilitate rvt supra habitus est: e tame*ut in toto ex stit cadit sub sensu inquatus sensus sertur super tota no exclusa aliqua parte et ideo ad hanc dubitationem aperiendam. con

sequenter cum dicit.

Omnia quide3 igitur sensibilia sunt:sed non

videntur Mecum lantisolum autem magnim do videtur: et q6 quatuor cubitorum a longe: sed non videtur quantiacuque: sed aliquando ui divisibile videtur non indivisibile:dicta autem est causa in anterioribus de hoc. quide3 igitur nullu est tm infenfibile: manifestu et his.

Tostendit quid sit verum circa predicta et dicit . omnia sne magna sue pania sunt sensibilia Sed no videtur chriam sunt Dinno videtur omni modos in opsundisicut ps sole:cuius magnitudo est longe mai*r:tame*pter hoc apa longe est videtur quatuor cubito, vel etiam minus: similiter etias lic; omnia sint sensibilia sensui m natura: no tame videntur in actu quati am sintsedaliud indiui Mile potest intelligi dupli. o modos m in indivisibile dicitur aliquod corpus naturale minimus: non potest diuidi riterius quin corrupaturi et tunc resolvitur in convmines et luc sensus erit: quem 'idiuisibile eude in seipso insensibilest tamen h/intausibile sensus videre no pot:

alio modo potest itelligildiuisibiter no est actu diuisus

sicut pars continui et i indivisibile non videt sensus in actu:et quantiu ad utram expositiones competit subdi tu . causa hus' dicta est prius in determinatione me questic maeuid raute secuda expositio meli quia per hoc solii tur obiectio predicta:ma pars quelim continue magnitudinis sentitur quidemin toto prout estis poten. tia in Ula: licet no sentiatur in actu quasi semrata.vltimo autem concludit linanifestum esse ex mediatis. nullum tempus est insensibile.

E prius autem dicta obiectione consis derandia virum contingat simul plu/s sentire:aut no cotingit. simul au/tia 1em dico in uno indiuisibili tempore

Tvos Ophus exclusit secundas solutiones falsas dicis, quirit veraret circa lue tria facit. primo inquirit ueritatem predicte questionis.secudo probat quodda Min precede tibias supposuerat mi. Quonia aures sensibile e . terito togatque in hoc libro dicta utibi. . sensitivis qui, , demi vir. zicit ergo pumo. quo clusus est: πριdam dixerunt plura sentiri simul no missi in indivisibilitem ess sin rei veritatased quasi in tepore impercepti diu a pter paruitate ops cosiderare de obiectione P

mutrux cotingat vel nd cotingat plura sentire simuhita

scilicet. intelligatur si 2hoc est indivisibili temporis. CDeinde cum diciti

sensato s

L Primum quidem igitur virum sic contingasimul quidem altero autem anime sentire et noindivisibili:Mautem indivisibili: ut omni e

stente continuo. CSupposito Q, animal simul sentiat diuerti sensibi ia Mahoc manifeste experimur inginquomodo D si possibile: et circa B tria facit pino sponit quedam modii falsum.socudo i probat ipsus ibi. Vel quonias pi uotot' .ppinnit modu vex ibi. gitur Fim eo indivisibila.9 Dicit ergoptimo cosideradus est viscetingunt simul sentire diuerata sensibilia peraliquam te anime assenstium ante si no indusisibile.Lno qnno potest diuitist tameidiuisi, biles no diuisum inactu:ac si esset quodda totus otinuu. Si autes stelligamus parte ala senstiua esse: sicut Meas cotinuus sorietur premisse renes qr nihil xhibebit diuersa:et conaria esse in virtute vel potetia sensitiva atem ei, versas partes eius sicut iraenim' u cium re albu in una parte et nigra in alia.Caecundo ibi.

CVel quoniam primum quidem ea questrimvirum sensum velut dico visum:fiestatio stimtiens alium et alium colore:pluresq3vtique partes habebit specie easdem: etenim q6 sentit in

eodem genere est.

C probat mota predictu et circa hoc tria facit.p osten, ditque sequeret cicon sensus puta visus diuidat i plurescies.s o ofidit B rei te ibi. Si aut qr. 3landiem noest pole Qtu ad diuersos sensus. Ei aut D laic g pias cu otingit plura ' eudesensim sentire sicut cus visus discennit iter albuet nigruaeportebit diceres, edde toti msos colores sentiatri diuersas sui pies:et sequet in Mesen. sus habebit plures dies easde spemo n. test dici. Messensus visus diserat spe qa oeqssentit p visum est eiusdegeneris in potentus senstiuis nihil digeriens spe nisi pst diuersa a sensibiliv. TSecundo ibi.

si autem quia et oculi duo dicat quis nihil prohibere:sic et in anima dicendu3rquia sorte ex his quidem viam aliquid fit et una operatio ipsorum.Ibi autem si quidem unu3 q6 G ambobus illud sentiens eri si autem separati3:no similiter se habebit.

ils dicatu, sicut sunt ovo organa visus. duo oculi sic nishila hibue in ala senstiua et re duos visus domest. Ioc e falsus:m ex duob'ocialis fit aliqdvnu:et una eo tio um , poculo*:lassitu. visio inruism oculi murrit pquosdanem ad ali imsecu in suu organu: e circa cerebruut supra dictu est.Pi aut sirin aia fiat unum: duo vis,hus p B in uteris visus scurrat admu illivniatus es oratio se edi si eo odio semivi se est duo visus in ala dfi no murratis aliq8 murtuc non fila se hahebit de vitae in alaesicut de oculis in cor Ista et silitudo no' fuit uenies ad manifestata xpositii. Non gronabila audet dici. sunt duo visus in ala. Tinea; rone ponit ibi.

CSmplius et sensus idem plures erunt:sicut siquis scientias indifferentes dicat Rem enim operatio erit sine virtuteque secundu3 seipsa3 nee absque hac erit sensus.

Et dicit up m pditici pone lue moerut plures sensus qui

ut ide spe. ita plures visus aut ples audis: sicut sietus dicat sciaa no differetes spe esse pus in eode ierin mea

35쪽

grimaticaguel plureo geometrias esse ille piles gramaticas nueror vel plures visus in diruersis holh' se est: n5 in uno et eodes te: sicut nec plures nuero albedines iunt in uno et eode subiecto: subiugit aut ad cndeditu no piat esse ples sensus eiusde spei in eodeor xtus sensitiva et operatio sciuice sequunt ita op nem uirtus est sin expria et pse opatioe nemopatio sine .ppria tute.opatio aut sensiti

via distinguit pinsensibiliari io ubi sunt olo eade; sensibi, ita no sui diuerse tutes sensitive causantes diuersas opa tionea et siti est de habiti,scia*qua*acsdistinguit pira obiecta. Tertio ibi.

CSi autem hoc in uno et indivisibili sentit manifestu' * et alia: magis en 6 contingebat hoc simul plura O genere altera. Si ita. alia qui dem dulceralia vero album sentit parte anima aut qd et istis unum aliquid est vel no vnum: sed necesse: una eni3 queda3 sensitiva est pars. Cuius ergo illa unius: nullisaque et istis virv. 'necesse ζ onsi aliud est ala quo ola sentit: sicut dictu est pri':aliud aut genus p aliud.

TDicostedit esse Vole i sensibilibχiuerso* sensuu: vi spium tale pretiissentiant:et dicitu, si sensibilia diuerso* genera sentiunt palladat evnu et ide ianuabilemanifestus e cymulto magis alia et sunt syneris ybatu est.n .suprac, magis tingit eau sunt uni'generis arsentire meaque sunt diuerso gene*:et B ma nex est uitu ad idelitate sentietis:ς, aut eadem idiuisibilia ala sentiat sensibilia di, ueri genear ibatrar si ala sentit palia sui parte dulce: et naua albuiaut existis ab 'Db erit aliud unti vel non eritis necesse est diceres sit alud unus ad os reserantur oesiste mes.s diuersi sensus qr senstiua est Odamvna pavie:no aut pol dictu, ps sensiti ala sit alicui' uni 'gene, iis sensiostiaenisi forte diceret v, exola sensibilib' mimilaria sensitu. ta colore sonori aliis hs fieret u sensibi, te correspondes isti uni parti senstive: que est cola ost xprias sensim cautes Uin lecesse est g q, fit alladmuale quo saloia sentitis aliud gendi aliud puta colo, res pulsuue et sonu p auditu et sic de alias:cosideradu e hic up ubiciiq; sint diuerse potetie ordinatiuiferior potetia conarat ad supiore p modii istrumetheo cumpior mouetilariorciactio aut attribuit pncipali ageti pistri sicut dicim 'ua artifex secat p serra et g huc moduphus dicit et, sensus

is sentit per visum et per audimxet alios sensus spetios: qui sunt diverse partemsicut alicuius counui: ut superius dicebatur. C indecim dicit.

CIgitur pili et indivisibile est pna actum v 3 est tmicis et albi: quando vero diuisibile factu

fuerit fim actum alterum. Costedit qsio eadem ale idiuisibilia possit sitientire os

uersaeet assignat duos modos quoup breuiter:et obsciare ponitiqr in libris de aia aperti' i est ad Megeuidetu sidera opationes sensuus o* reserant ad sensu coexsicut ad coe hoc mo se hue senstis cois ad sensus adimios et omnes: uvnu puctus ad diuersas lineas u in i curret punctu aut est termis 'diversm linearii:

R. in sessiderat est uet idiuisibile et isto modo sensus cois me, in se est si est idiuisibilis et in unu sensitiuus actu dulcis et albi dulcis p gustiari albi pulsus si qo sideres nauseorsus ut est termis' i' lineescin quod, modo diuisibilem inmur uno ducto in M':et uir sen.

supcois qn accipit ut diuisibile quodd&pota custorsus ut dicat de albo et iudicat statiusve dulci est alte* m actu:

sen .est v iudicat ditia senabiliti: est hoc soluuntrones supradicietqa quedamodo est unus et quodam ono est liue illud quod laniit diuersa sensibilia. L Secundum modum ponit ibi.

CVel quemadmodu3 in rebus ipsis contingit

ita et in anima: idem enim et unum numero al.

bum et imice est: et alia multa: sed non separa, biles passiones abinuicem: sed esse alteru3vnicuiq3: similiter ergo ponedum et in anima ideet unum esse numero sensitiuu3 omniu): s 3 esse tamen alterum et altam horum quide ge/nerer ru3 vero specie. Quare et sentiet utique

simul eode et uno: rone aute3 no eodem.

LEt dicit est sicut est in rebiseriorib'ita pol dici in alae

videm nia, corpremuletide numero est album et dulceret multa aliaque arentati de eo micant Gue in hui' passio. nes separant abluice: it tingito ali corpus retinet albedineet amittit dulcedine gindui ne se separant iste

mis8es albii et dulce remanetvlit Hesulio sue differiuritari sil pt poni de ala in unu et idem e sensi uolum sensibiliu ta eo*u efflauigiiciscalburet dulco * em et differui spe sciit albi, et nigrae et ' B dm erit e, ala sentit diuersa sensibilia qdamodo m vnia et Hessu do odamo

diuersa in*tus rone di mi.'pot aut 5 hoc obiachor in re que sunt extra almesia idemshee dulce et albumon inpetide esse assiliet nimiet ita videbit m aniano possitsrsentire sensbilia un generis cusint oria:hac aut obicictione Bristrem et in v. aiaxu dicita Vole est albus et nuru es e sit quare neci spes pati ipso*retinuit solbirem per hoc et, hi ita hui'est sensus: et itelligetiaver itellect'. pero dat itelligi in no olo se in sensu et itellectussiciat in corporib'nali xorpus enis nate recipit formas Resse nate:et male pinu, hiat in se orietatoetio no potides cor smul recipere albedine et nigredine sed sensus: et iterieci' recipiut formas v spua iret ima liter fim esse qdda iten, tionat ut no hnistrarietate unde sensus et uellectrainat pol recipere spes sensibilius cotramaticumsepol videri in draphanora, in una et ea de sui me mutat ob assio et nisgro:qrimulatio no est malis: gesse nate: ut supradictu ciaest et liud sideradu m sensus et iterlec no solum rectis piunt Damas re*:'et est 'dicare de ipsis:iudicium aut infacitat deum s no est rivis3 unu et ideqr p unu otiora

sumit iudiciu de alterciet Otum ad B v est supradi ciuestu, magis sirpnt sentiri sensibilia unius generis dem uno iudicat p a te; Φ sensibilia diuerso* sensuus. aut et athid circa lue dubiu*ra missaverba plicvr

firmari odio ston .q posueratu, no diuersis potenta sentit color et odortet alia sensibilia: sed nec sui diuersepossensim Sed ipsa ala riseipsam cognoscitota sensibilia rodisserct nisi rone.Sed res estu, saea solutio supponit mi,

mas:vn itelligesu estu, alacidensus cois unus nuero ex istens sola aute ratione disserens cognoscit diuersa genera sensbiliueque in referatur ad ipsus sin diuersas potetias sensuit imi Tlaeinde cum dicit

C aoniam autem sensibile omne magnitudo est: et non est indivisibile sensibile: manifestum est enim unum quidem non videbitur infinita distantia: unum antem videtur finita. Simili ter aute et audibile et odorabile et querem no ipsa rancentes s cntiunt. Et itaq3 aliquod ulti mus distanne: de non videtur: et primu

36쪽

Et sensato

de videtur: hoc itaq3 necesse offindiuisibile cer in ulteri quidem non contingit sentire existens in citerios autem necesse sentire. si ita

q3 aliquid erit indivisibile sensibile componat in ultimo unde est: vltimo quidem no sensibi bila: primo autem sensibile:simul accidet visibile esse et inuisibile: c aut i possibile.

Tvrobatq5 supposueratis nihil sentit nisi turet dicit. manifestuest.nMroe sensibile est magnitudo: etu, nullumidissibile est sensibiiciet ad B phadu iduciti up est

vistam ex ano potaliad videri et hac distam dicit esse Uni tm si in innitu illa distati tendat nihilide videt: est aut aliqua distatiae de allat v etf est finita distatia aqua lalpitali videri: et simile est de arus sensiti' et sen tinniaballu divitia a mediu extrisecum notagetes ipsa sensibilia sinit audinis et odoratus cuigitur distantia: vnno videtur aliquissisitiusmia per remotionem a vitatinita autem uersus visum sequitur in sit dare ultimus alimmiade nihil videarundista autem ex qua videtur aliq6estet utram parte finita.est ergo dare aliquem terminus depti possit aliquid videreomne autem qfest modium duarum quatitatum inuicem cotinuata rus est indi, visibile ergo nemo est esse aliquid idiuisibile ultra quod nihilpossit sentiri et citra et, secesse sit aliquod sentisca ergo aliquid indivisibile sit sensibile et ponatur in illo indiuisbili terminosequemn. illud fit visibile simul et inuissibiletinuisibile quidem inquantum est in termino. sibi lis distan uisibile aut inquan minest in termino misi hius hoc autem est impossibile.ῆi enim aliquod indiuia bile in predicto termino ponatur partim videbitur: et par η tim nonvidebimnq, d dmisibilidici non potest deturo ob hec probatio non valeatiquia non est dare aliquem terminum: de omnia visibilia incipiant uiderEquia maiora a malas distantia videnturiminoravero a minoi dicerendum esto, unumqtiodin s Mile ab aliqua determi, nata distantia videturia ergo illud idi sibileqs ponitur posse sentiri uideatur ab aliqua determinata distantia metit et aliquod diuisibile concludet ratio aristos vero nost determinare aliquam distantiam ex qua simul incipit videri cum aliquo diuisbithsequetur iterum . nullo modo possit videri oportet enim accipere proportionem mstantie ex qua uideturaliquod diuisbile M proportione magnitudinus queridentunsed non estaliqua proportio indivisibilia ad magnitudinem,uisibilem sicut nec puncti ad lineam:et ita sequetur et, ex nulla distatia possitvideri inutius bilecticiacuiuslibet distantieestaliqua propor. io ad aliam distantiam sequetur ergo si videtur:ς, vide tur coniunctum vista q8 est contra ration visum et alio, sensuum qui non tangentes sentiunt. ic ergo indiui, sibile non potest sentiri nisi fortem et, est terminus conti.

nui sicut et alia accidentia culinuorum sentiuntur.Cinde cum dicit.

C. sensitivis quido igitur et sensibilib* γmodo habent: et coiter pira unu que sensium dictu est. Reliquoru aute3 primo cosideradus

de memoria et reminiscetia et somno.

milogatque dicta sunt in hoc libro cotinuas se ad seqntia et dicito, dictu est de sensitu .i de organo sentitat iis sensibilibrata se habeat ad sensus et coiter et pm uomorganu sensus partu in hoc libro partu in libro de ain, ter relia uo Q, o conderadu occurrit est memoria et re/mini etia et de somno:* sicut a sensum cognoscutur me

Dememoria et renu. se

sentia ita per memorram cognoscitnmrpreterita et in somno fit aliqua precognitio futuroriam.

Explicit scriptu Egregia doctoris sci Thome de aquilio ordinis micat sua libro artistoe sensu et sensato. E cipit liber de memoria et reminiscentiam expositio

nem heati Thome

cendum quidem et propter quas causam sit: et cui anime partui nec accidat passio et reminisci. no eniij dci sunt memorataei et renninscitiui:stam frequenter memorabseliores quide3 qui tardi. Reminiscibiliores aut qui veloces et Mne dicentes. CLec.I.

gen'puta: ilde ad alia corpora sparatu videt M aia. tus adge aut aiasta inaiatur stra platis ad alalia quo. da stinuo ordine pgredit qroda antalia imobilia:u.1sterre adheret pa* vident a plotis disserre ita et et in I reisu

ab atali aboles da iureiun in ab' aliqua similitudo

sia quada prudelia porticipareno ne eoo habeat rone u raudi istinctu nae mouent papprehenone sensitive partis ad qclaeosta lacladatac si oparent ex roncipertinet aut ad utilama: ut prudes dirigat poes in his o terminet shiageda exosderatioe nolatu entiu sed et preterito*πn Tullius in sua rhetorica mes palatae ponit n5 sotu . bdentia per qua futura disponuntisset uellectius p qua cosiderant psentia:et memoria st qua apprehendunt pleritavn et in arusaiasib in qb'iuenit prude iesilitudo poni,cipata necesse est reno solusensum psentua sedet mento. ria plerit retio G in pn' meta.dicite, abustas cialibet memoria fidet pp B idetia sunt.S3 sicut prudelia ipse. cim hi it respectu is ita et et mem a Tramalia alia memorant tm: les aut et memorant et reminiscimhetici gradatis Trist post libiti in quo die iat de sensu a coisinoibsaias 'determinat de memoria et reminiscetiaeq*alte inueniε in solis hoib'tallex re in his et incialib' et, fectis.diuidit aut liber iste in ptes duas.mo.noeilyhemius in quo manifestati uti xpostumsino accedit intra

cladii ea de ab in redit ibi. - risu adeuit ocirca mudicit de duo edom. o ille de memoria et memora/

memotia et qd memorari et u sit ca eius: et ad apte anteptineat passio memoradices.n opera Ges sensitiue partis passiones uda sunt'. sentiremti quodda est.Scto mittit se dictu*de reminischet ne uideret deesse remi, uisci et memorari subiungit quodda signu disseretie ipso*ex parte ius inqbus iuenitur utramaro.n.ndri ies inueni ruta hene memoratiui et bene reminisci i ' mciat fremeter accidit sunt bene memorates qui sunt tardi adiurate 3 et discedum.3ui autem melius reminiscunt qui sunt velocis Uenii ad tuerietas ex se et ne discedus

ab aliis:cuius ratio estim diuerse habitudines holum alopera es uentutex diuersam otis dispositioe: vide Uaute in corporalib' illa que difficiliter et tarde recipiat impressione bene retinet eas laut lapis:que vero de laciurecipiat no retinent ne sciata Set quia memorari nil aliud est Ghone coseruare semel accepta inde emet, illi aiunt tardi ad recipiadum retinent bene recepta: est hi,

37쪽

memorari. Qui autem de facili recipiunt plerum desacili

amittunt Sed reminisci est quedam rein entio prius ac, ceptoriis no coseruatoru3:et ideo illiqui sunt velocis inge, mi ad inueniendum et recipiendum disciplinam: etia sunt bene reministi L Secundo ML

Calatinam quidem igitur accipiedum est qualia iunt memorabilia:multoties mi decipit h.

Tura itur spositu3 et primo determinat de memorari secuta de reminisci ibi. die reminisci aut reliquus est ebcere. circa pinu tria facit. o ostendito sit memorariscfo ait piis ala sicibi. Qin aut de fantasiad tertio spma cum fiat ibi. Eubitabit aures in vallas: moavitiones et habi et potentie specificant exobiectis io circap duo facit.pino ingestile sit Ohm memorie.scio Icluditila sit memoria ibi. Estude igit memoria.)circa pinus

o facit pino dicit de quo est itentio.saeo mani'stat positus ibi. Tre*.n .futura. dicit ergo pmo odi ad inter minadu de memoria.pmo Maccipere qualia sunt memorabilia mobiecta sunt priora actib' et aco potentus:vidi, ctu est insccto Mala. necessam aut est B determinare qrmultoties acciditideceptio circa ciqr alia putat quoru/da esse memoria quop noemCEerendo ibi.

NM enim flatura contingit memorari: sed est opinabile et sperabile:erit autevtim et scie/tia quedam sperativa:quemadmodu3 quidas

diuinatinam dicunt.

Tmanfestat xpositu.et primo dicitin memoria no est futuro*.seculo amo est presentiu ibi. Tlempntis. ertio Q in pterito*ibi. memoria aut facti est Eicit ergo et, nitura no otingit memorarisede est opinio ex me viri tutis cognoscit eduallas opinat aliquid esse futurum et speratex parte virtutis appetitiuedu sspes in aliquid frutum Mocs tenditi dicit aut si, et queda scietis pol re mmroraeque potest esse sperati scietiae ida te; nota, nant eas dinatiussim per easaliqui possunt cognoscere gain futura cotingere de quo est spes sed in spes sit futuroatque ab te acquiri possunt. id autem sunt futura otia, gentia de quib'no potest esse scietiaevidetur nulla sciotia possit esse vera a suturo*.ddi aute estor destinaris tingetibus fim se sideratis no potesse scietiae sed cu in causis suis Osiderant Oot de eis scia esse .put alique scien tie cognosculeeiclusiones quasea ad tales effectus: sic.n. et scietia natis est de generabili et corruptibili i et hoc et modo astrologi possunt per sua sciam inuciare quosdam laturos metus sperado muta ubertate vel sterilitatem padispone corpo*celestia ad tales esseco. CSecudo ibi.

sum presentis est sed sensus: e ciari neque fatu* neq3 factu cognoscimus: sed tantu piis.

Tostendit memoria noest pnus:sed hoc dicit pertinebreadsensus perque nem mmmmem factumae eritu cos 'sed tin modo res C Tertio ibi.

rhemoria autem facti est.presens autem madesti ut hoc album cum aliquis videt: nullus utim dicet memorari: neq3 qd consideramr: ciam sit considerans et intelligens:sed hoc qui dem sentire die nillud autem scire solummvero sine actibus scieramni et sensum tabeat: sic memoratur easq3 tria li Q duobus rectis quales: equidem:quia didicitiaut specula

tus fuit:illud vero quoniam audiuit aut vidit:

meiatoria

aut aliquid tale.semper enim cu3rari agat sic in anima dici Q hoc prius audiuit aut sensit aut intellent.

CCstendit . memoria est plerito*:et hoc aibatnxsu labquediaeu.n.aliad psentialiter ademputa cum allas psen, tialiter videt athii nullus diceret se memorari albu: sinit nullus dicit se memorari illud q6 peritellectu actu osciratur cu actu siderat et stelligaturamin iter holas vi, denthaeu nominat sotu modo scire. 3 aliquis autes ristiam habituale et potitia sensituras sine actib et opera, tioniblaoru tuc dicitur memorari preterito et actuu puta. 3 costaerat stellectu istius triapalus habere tres angu los duob' rectis equales et forte insibiliter descriptiones figura videtiet exudapte operationis itellectualis memoratur aliquiam didicit ab altocrerm speculat est per seiptice parte uero sensibilis apprehesionis memorat: ur audi,uit vel uidit et aliquo sensu preditsceni mala memoratur Mnunciat se vel milaudiui se aliud vel sensisse uel btellexisse ex quo must no est intentio phi dicere in memo vi no possit esset rerume in me tis Estasolumem que in pterito merui: t.ualiquis memorari non solus holus a mortui sunt sed etia qui nuc uirum sicut et suit Palinius dr reminisci nillud virgilq. Decialia passiis vlixes oblitusve sui est ita iscrimietato:pers stelligi voluit et, meminit sui seditentio test dicere in memoria est plerito*quam ad nostra apprehesonea..pri'sensimus vel stellaninus aliqua Histeretensiue ille res sis se siderate sunt in presenti siue no.QEeinde dicit.

CEst quide3 igitur memosa neque sensus nemopinio.sed horum alicuius tabitus aut pap

tareum factu3 fuerit tempus: ipsi' autem nucin ipso time non est memoria sicut dicius est: est enim presentis quidem sensus:futuri vero spes:facti aute3 memoria est: unde post tem/pus memoria omnis. Quare quecuq3 temp'sentiunt et quo hec sola animalia memorantur

et isto quo sentiunt.

Eracludit ex premissis qd sit memoriaeqr neo est sensus: vi solii est tithnem est opiniorque potet esse futuro*: nom*adaliad patineat vel per modii habit': puta si

fit aliqua uis permanes vel e modii passidis puta sist aliqua i pressio remensatiatit memoria minet adsensus vel opinione cu iteruenitalis te a medium iter peiore ap/prehctione sensus:vel stellectualis opinionis et memorias subsequetem sic memoria possitee plerite apphensionis: metus nuc apprehedit in ipso nuc noest memoria ridictura sed sensus quide est presentis spes Mifimari: momoria eo plerita. Et ideo os . ois memoria sit cu aliquo tepore itermedio iter ipsas et priore apprehesiones et ex lue concludit in sola aialiaque possiunt sentire tempus memorantur et illa parte anime memoraturque et temp' sentiui et de hoc in sequentibus inquiret.

Uoniam autem e fantasia prius in

mi bisque sunt anima dictus estiet sed Vitelligerenoesine fantasmate. z.II.

-ἀl C-post res ostendit quid est nemoriae hieostedit ad qua parte alaptine et circa hoc duo iacit priopremittit quodda est necessariu ad xposti manifesta.

ne sino manifestat .ppofitu ibi. magninidine aute et motu misca p .pmo premittit itenditis fio manifenat s dixerat per emuta accidi naeadem passio.ῖ

39쪽

e, fantam et memoria n8 sunt potetie disticte a sensu cohsed sintquedam passiones ipsius sed avicenna rationabiliter ostendit esse diuersas potentias cisi enim potentie senstiue sint actus corinralium organorus neceste est ad di, uersas potentias pertinere receptionem formarum sens, hilius: q5 pertinet adsensum et conseruationem eoru que pertinet ad fantasiam siue imaginationem sicut in corporalibus videmus inadaliud principiu; pertinet receptio et conseruatio humida enim sunt bene receptiua licita aut et dura beneconseruatiua imiliter euas ad aliud princi, pium pertinet recipere formas et conservire receptam per sensum et intentionem aliquam per sensum non apprehensam quamuis estimatiuae percipit etiam in arus animali. hus: vis autem memoratiuaretinet: cuius est memorari res non absolute sed put est in preterito apprehensa a sensu vel intellecmaeontingit tamen Φ diuersam potentiam: una est quasi radix et go aliariis potentiarum: quarum actus actio ipsius primemtentie mesupponunti fidit nubtritiua est quasi radie augmentative et maeratae potetie raram utram utitur nutrimento.Eimiliter autem sen, sus cola est radix fantasse et memoriaeque presupponunt actum sensus cois. Taecudo ibi.

CUnde et alteris qui scum inest animalium et non solum hominibus et habetibus opimo

nem aut prudentiam Si autem intellectaearn aliqua partium essetino utique i et multis alioru3 animal inforte antri nulli mortalius.

manifestat q6 dixerat per duos aequorin primu su/mitur parte animaliti; habentiu memoriam: et dicitur: quia memoria est per se pri sensitivi inde est in memoria inest quibusdam aris animalibus habentibus sensum e carentibus intellectu et no solum homini et quibuscuus arus habentibus opinionemque potest ad intellectus specillatinum pertinere: et prudentia; que pertinet ad intellectum practicus.Qi autem memoria esset aliquid de pototus intellectuus no inesset multis alioru animalium: eq.hus manifeste constat in habent memorias:et tamen non habent intellect et forte no inesset memoria alicui mor. talium nisi homini qui solus homo inter mortales habet intellectu dicit aures forteypterquosdam qui dubitaue, runt quibusdasaris animalibus ab homine:virus haheant intellectim propter opera quedas simita operibus rationis sicut sunt opera symiarum: ri quor udas hyalalim I Secundum signus ponit ibi.

PQuonia3 n 3 nunc omnibus propter id σ

no omnia tempotis sensu3 babent: semper enicum agat memoriarsicut et pilus dixi quoniavidi hic autem audiuitiaut didicitisimul semiaequia prius:ptius aut et posterius in ipe sui.

CEt sumitur exanimalibus no habentibus memoriam et dicit inde evi manifestus . memoria pertinet per se ad Ptem sensi adquid etia nunc cum supponimus solum .mine; inter mortales habere intellectus memoria notest omnibus animalibus sed solus illa habent memoria que sentiunt tempus queenenim animata nihil percipiunt nisi apud presentias sensibilium sicut queda animalia immodita ques,pter chabent laeternainatas fantasam: Tae. . ut dicitur in secudo et tertio De anima.et ter hoc no pos TA. 6. sunt cognosceremius et posterius et per cosequens no ha, bet memoria: semper enim cum anima agit per memoria ut prius dictum est simul sentitu, hoc us vidimul aruuluit aut didicit prius autes etposterius pertinent ad te

memoria

pus.17 Tertio ibi.

CCuius quidem igitur eorum que memotia fit: manitemiI quoniam me

ius et fantasma est et sunt memolabi 'TI

quidem quotii est fantasia stin accides a diis que q3 non sine fantalia. Π

Cconcludit propositan dicit manifestu esse re ad quas parte anime pertineat memor quia ali ianua rtinet fantasiaret . illa iuniper se morabilis. Affram est fantasia. sensibi per accidens aures mem 'bita sunt intelligibillaeque sine fastasiano a uehetidis, tur ab homineetinde est . eaque babent subtilem taritualem consideratione minus possumus memorari magis autem sunt memorabita que sunt gressa et senstitari oportet si aliquas intelligibiles radones volumua memorari facilius. eas alligemus: au quibusMalos fantas, tib'ut docet Tullius in suar toricasnemoria in bnitur aqbulast in parteitellectimn. h p m otia stelligit eis habitualia cos vino e que pertinet ad parte animetitelligitur ola habitualiscoseruatio eoae que pertinent ad partem intellectivam.

quid quido passione presente re voabsente memoratur quod non pre

Esem sostedit quid sit memoria et cuius partis aiestibic ostendit causas memoradi et circa e duo facit primo pponitdubitatione.seculo soluitibi. Sutest ut contingit irca primus tria laci primo mouet dubitatione. secudo manifestatquodda et, dubitatio suppoit ibi. mantinus enim quoniaci tertio iducit rationes ad quostione; ibi. Eed quides accidens est taleolaicit ergo pumo. potaliqs dubitarem in mem do:quedam passio entiatrassiciat alam re ocul'memoramur sit absens: pa quid memoramur id no in s.frri et no memoramur passionemesentes. I Secundo ibi.

C mistu enim quoniam oportet intelligore talem aliquam factam per sensum in anima et in parte cor tis habente ipsam velut pieturam quandam passionem cuius dicimus habimin esse in otiam:factus σου motus impii init velut figuram quandam sensibilis sicut igillantes annulis.

Ianifestat mes quodsipposuerat.s passione quadas

esse in aniamu memoramuriet mo manifestat hoc pram.

scto p signa ibi. Unde et his qde. icit g o manifestuesse Q, oin stelligerealiqua tale misione a sensu esse facta in ala et in organo corpis alathoe de ante memoria dicimus re queda quasi habiturque gesz pussio est quasi claspictura. qr sensibile Primit suam siniimidine in sensu et hui' similitudo remanet: in fantasia essensibili abeunte. Et ideo subiungitu, motus et fit a senstili in sensus imprimirin fantasia quoda figura sensibileque manet sensibili ab te ad modii; quo illiqui sigillatoe annulla immunt figura quada in ceraque remanet et sigillo vel anulo re moto dicit aut in ala et in me corsaeqrcus h passio peritineat ad parte sensitivia est actus organici cordis N paseso no laetae sola alm 'ad iuretim ovi aut notat habitus piis hui a me vi est in pte sensitivari eaque in memoria seruaw'Mncv noactu apprehctim' sed cahabitualiter tenemus. TSecudo ibi.

40쪽

c Unde et his quidem qui in notu multo prose

pter passion taut propter elatem sunt:non fit memoria tanis reque in aqua fluentem incidente motu et sigillorati s quidem propter stigida esse:sicut antiqua edificiorii: et propter duritici accipiciatis passone non infit impressio: ppter quod quidem multu noui et senes inremores: iluunt enim hi quidem propter augmentur illi

vero Opter decrementu.Similiter aute et multu3 veloces:aut tardi neutri vident memores:

hi quide emb plus oportuno bumidiores sunt: illi uero duriores:bis quidem igitur no manet fantasma in anima:alios vero non tangit.

manifestat .ppositum per signa sci. in memorado sit predicta passio presens et dicit in xpter hec talis passio 'noeessaria est ad memoria Gungit et, quibusda no fit memoria r sunt in insto motu siue hoc sit xpter passione corporis aciit infirmis velebros uelatasicut in his qui sunt co/moti ad iraevel cocupiscentiainit etiam hoc accidit inpleretatem deputata augmento siue decremento:et sic propter huiusmodi causas co pus hominis est in quoda fluxu et io non petretinere impressione que fit ex motu ni sen ilia sciat cotingeret saliquis motus vel etia sigilluuprimeret in aqua fluentestatim enixpter flum deperiret figura in quibusdX vero arua non recipit predicta impressio quan/dom quidem .ppter frigiditate cogelantes humores sicut a cilli in his qui sunt in magno timore costitutii et, Minerfrigiditate quanas:non pol imprimi aliquid in ala ipsorus et ponit exemptu de antiquis edin scu paries est nouus ante j cementulam sevir potest de facillimum renon aia,tem potas inspissat equaecis aut accidit non Mpter infri

gidationesta sprer duritiem naturale eliis c5 debet rectipere possione corporis terrestria duritie habetesias si sint calid Ecorpora vero a ea induratur per hoe ob supra in/frigidantiet Miner predictas causas illi qui sunt multu no. uisitiit eri et etia senes sunt immoreaeqa corpora moro* sunt in augmen tu senu vero pa decrementur ideo in neutris bene retinet impressio: ngit tri et, ea et ga meritia accipit firmiter in memoria tene pierveheme, tia motus ex quo cotingitvtemue admiramur magis memorie imprimanr admirant aut nona precipue et insolita pueri u de nouo mundu ingrediunξ maior aduenit admiratio de allabus quasi insolitis:n ex hac causa firmiter memorant m aut coplenon fluentis corpisnaliter copestit illis ut sint labilis memorie subiungit aute cν similiterypterpredicta neutri vitresse bene memores nem illi qui sunt multu velocis apprehensioniamee illi qui sunt multu tarde 3llieni qui sunt multu veloces sunt magishuidi cooporiri. missimi est facile recipe spressionea 3lli autem qui sunt magia tardi sunt etia magis duiletide elocibus

no remanet impressio fantasmatis in ala duros aut no tangita non recipiunt antas natis impressione potetia aliter exponiq5 dictu e vi primo quidem intelligat assignasseram defectus memorierino motu superueniente qua postea manifestauit pereremptu iuuenu et senti Mo autem assignamicam ex naturali copi oncivel mur aliquibus ahudat humor minis qui est trigidus et humidus: et ideo disperguntur de facili in eis impressiones fantasmatu sicut faciliter idilabuntur antiqua edificia: vel ur in aliquibus habundat humor terrestris qui propter duritiem non rebripiunt impressiones: et hoc postea inanimauitper exeminum velacium et tardoru Est autem consularita . ideo

premisi inpressione; fantasmatis fieri in animariis par.

te corporis:m postmodu ostendem homines thiermo, de se habere ad huiusmodi impresionem diu am cor .m dispositioni. eindecum dicit.

Esed si quidem tale accidens est circa memo/m:virum hanc incinorat passione:aut illud a quo facta est si quidemi est hoc absentiu tabhil miM memorabimurisivero illud quom do sentietes 5 memoramur qd no sentimus qis absens. Et si est simile sicut figura aut pictura in nobis huius ipsius sensus xpter quid virus erit memoria alterius:sed non hui'ipsius:ages enim memoria speculatur hanc passione: et sentit c.Quom5igit non presens memoratura erit enim utiq3 videre non presens et audire.

Targumentat ad questione pilus proposita: et primo lammanifestato quod suppostuerat resumit neet dixit m a caccidit circam otia. . fit in ea passio oda presens ut in pictura que dii est utrum aliquis memoratur hane passionesque presentialiter est in memorante aut rems . sibilem aqua facta est ista impressio.s o ita. Ei quidem i. h. o cit ad st paristet dicitque si quis dicate, ho/mo memorat hanc paronem presentes uti up nihil ab

sentium memoreturiquod est contra medeterstinata.to.

Mihi. Si vero illuddo cit ad parte alias tribus ratiosnibus: quarum prima ponit dicens si aliquis memoret illam rem aqua facta est passio videt esse inconuensens Φhomo sentiat id quod est sevisscs passionem:et quod mmul cum hoc memoret id quod est absens quod non poesentire.dictu est enim et, memoria pertinet ad primu sensistiuum et sic non videtur Q sensus sit de uno et memoria de

alio.--da rone ponit ibi. Et si simile.didicit ΦηhVposio a est pna memoranti est in nobis sicut queda figura

aut pictura ipsius sensus inrepresentado ma Mutatio sens a sensibilhqre memoria erit alterii acg rehet nolin dici figure vel pietur ueni sit figura sensus manifonuestu, apprehendi pol et etia hoc experimerem millea memorat specular alio p intelta circa hac passo e vel sentisper parte sensitiva: τε aiatine eruens. presente eo cadit .happrehensioneillud non apprehendat sed alicuid aliud Tertia rone mitibi. Cuo igit. uritquo aliquis possit per sensum interiore memorari illud et no est presensaeueni sensus exterior stoeformis sensui interio. ti sequit sensus exterior esset rei no presentimim.so1 co tingeret videre et audire rem non presentem: od videtur inconueniens. LEeinde cum dicit.

CSut est ut mingit et accidit hoc: Nem in tabula scriptu aial: et animal est et imago: et idem et

vnum ipsum est ambo:esse tamen nossici amo horsi et est siderare: et sinit vili et Mntimaginem:Metos in nobis fantasma oportet suscipem et ipsum aliquid ni se esse et alterius fantas. ma. secudum quidem seipsum speculamurrvi fantasma est. inquam vero alterius:xtimago et memorale.Quare et cu3 agat motus vi sus:siquido inquantu piri se sic sumpseritans rea ipsu3 ut intelligibile aliquod aut fantasma: videtur adesse si aute lauantu alterius: et fient in pictura tanqua imaginem considerat et u no

didit Coriscia ut consti imagine3 h alia passio.