De ortu ac progressu haeresum Io. Witclefi in Anglia presbyteri narratio historica authore fr. Petro Maria Grassi Vicentino augustiniano

371쪽

Cap. XX.

Mor tua Ella betha dimersarum Heresum Secta exoriuntur. Rebelliones ac seditiones causant. Iacobus LMagna Britannia Rex veneno extinctus. Filius Carolus securi percutitur, eius memoriam Ioannes Miltonus atrociori calamo proscindens a Salmagis refellitur. Galeatius Comes Gua dus Prioratus insignis Hri oricus iam datur . Oliverius Crom si Anglis decennio dominatur, immani fersequ-tione Hibernos in ligit Caro,s ILRex conclamatur. Ab Hareticis in Catholicos in L Casur, qu rum per multι uisImo Iupplicio aesciuntur. Mo tuo Carolo in Regnum Iuccedit Imcobus Catholicus eius Frater Dux Ebo

quadriennio pos T Mono deicitur; Regno pulsus a Melibus Hiarnis inc

tum. Iematur. Quaedam Am sticani Partamenis Decre- , ιa contra Catholicos. Eresis, quae surculante Elisabetha nulla prorsus germina emittere hactenus valuerat , ipsa de- flaucta in tantam copiam produxit, ut prs ex

372쪽

protestanticam ab eadem tanta vi ac saevitia stabilibiam, quinquaginta annorum spatio Presbyterianorum, Independentium , Brounistarum, Puritanorum, Quakeroruin, Fanaticorum, Anabaptistarum, alueque qua plurimae minoris notae Sectar ad centum quinquagint & amplius in lucem prodierint , adeoque trium ubique Regnorum inoleverint , ut adhuc nostris diebus summa cum licentia vigeant; ita quod omnibus cuiuscunque generis , conditionis , sexus , aetatis publice in Ecclesijs docere, concionari, Sacramenta administrare,

quidquid lubitum, credere, liberum sit, ac connivente Magistratu permissum. Quod Claudius Salmasius homo alioquin heterodoxus exaggerans in Responsione ad librum , cui titulus Defensio pro Populo Anglicano

quem manu Carnificis publicis flammis combustum imperante Carolo secundo Rege Londinum vidit Miltonum Authorem cap. I. pag. s3. his verbis exagitat: Errorum , vel erroneorum dogmatum monLira ,

que diversa apud Anglos. 'reseon Secta pro totι-dem articulus fides defendunt, iam recensuit Thomas Edoardus Londinensem Pactor. s summam ex his collegit aa centum s octoginta . Θιod autem exemplo Hostandis defendere contendis illam licentiam, qua datur in anglia etiam Chrisum io Scripturam abnegantibus Sectis , s Ecclesiam nullibi terrarum extare affirmantibus, s eam quarentibus quς nusquam sit, fructra es . Nullus est in Hollandia locus ubi mulieribus conciones Eccle-saracas habere , docere, disputare de fide , s S

cramenta admini Dare libreum sit de licitum. At hoc licet mulieribus , pedissequis , s militibus vessu media Vrbe Londini, qua e I Regni Metros φ - Nullus apud Hostandos cum menta Equos

373쪽

3co NARRATIONIS HIST. HAER. mo in Hollandia ferret, Feles habitu injantium indutos, s fascijs involutos aqua sacra tingi ad

deridendum Orthodoxorum Pedobaptismum , apud

Anglos Anabaptista id Iepe fecerunt . Et pag. 97. An obscurum est, quod in piablico fit; cum Muli res contionantur, docent, de mei dogmate diomtant . quas in Ecclesia loqui non debere praecipit Apostolus p AIM Secta multa detestanda, s su Deum impia in propatulo fuas res agunt, es qui eas profitentur etiam ad O cia publica aditum habent eae Magistratus capessunt . Ita Salma

sius.

Dum ista scriberem Ioannes Baptista Comes de

Garaadoris nobilitate Familiae ac militari peritia honorificis a Serenissima Venetiarum Republica dipi matibus decorata , Patriae nostrae ornamentum, mihi narravit; Quod cum anno I σ1s. post Dunquercanum

Praelium, quo sub auspicius Principis Condaei militariae

Munia exercuerat, Londinum celeberrimae Urbis invisendae causa se contulisset , quoddam die per Urbem obambulans, de repente offendit Hominum ac Foemi narum frequentiam in quandam Ecclesiolam sive Oratorium confluentem; curiositate motus locum ingressus vidit cannabis Carminatorem staminibus e brachio pe dentibus e Suggestu deblaterantem . Stetit stupens aliquantulum , mox attentior, inter alia impia atque enormia, haec effutientem audivit i Spiritus Sanctus

me afflavit , ut talem quam praesentem digito demonstravit in is Uxorem accipiam, quod se ab ipsa, vel suis denegatum, idem Spiritus mihi mandaus,

i quoquo modo rapiam. Quo audito excitatum risum ore presso aegre compescit, quem loco egressus, tam bellos Ritus per viam non sine admiratione memte obverians, essienem dimisit: Sed cum quidam casecta

374쪽

secta ridentem casu vidissent , statim conclamant ;Papictam Religionem irridere, ac sine mora insequinuntur, immissisque duobus molossis, voce manibusque in sugientem incitant, quem sine dubio laniassent, nisi amica manus periculo eripuisset, ac in suae Domus secretiori parte occultasset. Praeterea in quaddam M. S. Relatione Italica Equitis pneclarissimi, qui Londini Crom eli tempore extrao dinaria Legatione pro Principe fungebatur , quam ad manum habere soleo, haec leguntur: Subito che Crom

et fu elevato at polla dei commando non solo s' et distaccato dat numero degi' Ιndependenti , ma gi' hadi sapprovati e perseguitati. Cosὶ a misura degi' int resti di Stato, egit E andato cangiando di Religione , e vede che comple alia sua politica, che si professino in Londra ducento quarenta sei Religioni tuite uniis mi neli' alienatione dat Pontefice, mi in se steste mol- . to dissimili e repugnanti. se volessi a questo passo rappresentare la dissonaneta , Qvariabilita delle Religioni farei perdere molio tempo,

e commoverei la compasilone, & ii riso, perehe come. quelli che hanno smarrita la strada vanno eiecamente errando senaea sapere ne dove ne come; Cosi doppo. abbandonata la Religione Cattolica seno caduti in una

infinita di superstitioni, e di Riti piu degni di favolache di Storia. v' ἡ una Religione chlamata li Tremanti, questi s riducono in una gran Sala, e princ, . plano a scuotersi, ed a tremare sino a Iasciarsi cadere in terra, dove doppo essessi trattenuti un peΣχo com addormentati, che sono chlamati estasi, risergono e pr dicano cose stra vaganti, e ridicole; Vi sono gl' Ada... miti, Anabatisti, Luterani, Calvinisti, & attre infinite Sette sino at numero sona detio.

375쪽

la predica det Ioto Ministro , ε Iecito ad ren' uno montare in pergamo e larvi un sermone, e non solo e le- cito a predicare a gr Huomini , m si vede tal viata montare in pulpito qualche Femina , Ia quale inte pretando la Sacra Scrittura in non agglutato senis , causa piu tora Ie riia che la divotione. Appresso u mia habitatione vi stava attaecato un Barinne principale con sei Figlioli adulti tuiti di Religione

diveria , e venendo fovente alle dispute vivevano in contentioni perpetue & infinite, e ces venire anco talvolta alle mani tenevano it loro Padre sempre impie-gato e imbaraχχato net separasi e pacificarsi. Ex qua Sectarum inter se dissidentium colluvione, quae inter Familias odia, quae proditiones inter Proceres ,

quae homicidia , quae bella civilia , quae tandem in Principem rebelliones atque insidiae post Elizabetham

miseram Patriam funestarint. narrare libentius omiserim, ne memoriam nobilissimo Regno, suisque Regibus infaustam resticarem . Verum pauca tantum, ea scilicet, quae in proprios Principes instigante Haeresi peracta fuere leviter attingam. Iacobum Mariae Stuartae Sanctissimae illius Heminae filium, Eli1abethae successorem, magnaeque Britanniae primum Regem anno I 623. ab Haereticis veneno perditum Scriptores omnes istem tur; cuius tamen inlandi paricidi j Carolum filium imsimulare non erubuit hominum mendacissimus MiItonus, qui in citata Defensione cap. a. pag. Os ipsum cum Salomone comparans haec scribit e Salomon ameriti imo fratris supplicio Regnum auspicatus e

Carolus a Patris funere, non dico a nece, quam vis indicia veneni omnia in corpore Patris mortui

conspecta sint, ita enim suspicio in Tucchingamio con tit, quem tamen Carolus s Regis interfectorem-fui Patris, non solὰm in Comitijs omni culpa

376쪽

etilpa exemit, sed ne omnino res ea Senatus coagn1isoni subijceretur, Comitia disseisit. Quam im pudentissimam calumniam contundit Salmasius libro nuper citato cap. a. pag. 238. his verbis r Sed vide malignitatem es tectam improbitatem pestMeri ferpentis. Non audet aperte Regem Carolum insimulare necis Paterna , quia ipse sibi conscius est , id falsum esse; sed per ambages insimuare vult talem de eo fuspicionem fuisse proditam. Non dico, inquit,

a nece, quamvis indicia veneni omnia in corpore matris mortui conspecta sint. Quid tum ὸ Si aliqua no ta veneni in corpore Patrιs mortui visa sunt . An inde sequitur a filio Patrem veneno oblatum 'ista suspicio in Bucchingamio constitit . Si fuspicio hae in Tucchingamium cecidit, non ergo in Alium .

Quem tamen Carolus ti Regis interfectorem & sui Patris, non sollim in Comiti, omni culpa exemit , sed ne omnino res ea Senatus cognitioni subiiceretur

Comitia dissolvit. Notandum est , quod primo DL picionem tantum fuisse dicit, mox tamen non duabitat, quasi res esset indubitata, Tucchiugamium Regis interseritorem pronunciare . s in Carolum totam eam suspicionem sceleris patrati derivare , quia in Comitijs eum omnι culpa exemit, s ne ea cognitio ad Senatum deferretur, Comitia disio mit. Hac calumnia mera ut ab hostibus Regis conscia, s a Miltono eorum defensore non minus calumnios confirmata. Falsum quippe, Comitia ob

hanc causam a Rege fuisse dissoιuta, cum certum D s tenatum , Tucchmgamium in sequentibus Comiiijs publico iudicio se subiecisse. Harum rerum fuem facere possunt publica Acta qua mocant Re

- gistra: Carolus quoque Filius iniquiori sato succubuit 3 ex eo

377쪽

3σ NARRATIONIS HIST. HAER. enim quod pristinae dignitati Episcopos , Lithurgias ,

musicosque concentus in Ecclesiis restituisset, ac erga Catholicos quodammodo propensum se praeberet Haereticis invisus. a Puritanorum & Calvinctarum Ammnibus seditionum semina seri caeperunt, eoque magis incrementa suscepere . quod mense Augusto anni Carolus Comes Ossetvs Ferrariensis a Summo Pontifice Urbano VIII. Nuntius ad Reginam missus , LOM dinum pervenerat; qua quidem occasione, dum summo Zelo parique doctrina , promissis etiam auxilijs , cum Rege de restituenda Catholica Religione secreto

ageret, Re a Sectarijs detecta structis insidiis perdidissent, nisi a Regina occultatum, Legatus Venetus eratra Urbem clam deduxisset. Hinc aucta propemodum

suspicione de promovenda a Rege Catholica Religi

ne, in apertam rebellionem erumpentes, Partamentario Decreto vectigalium iura Regi eripiunt , Edicta capitalia in Regios Ministros promulgant, ac Principis Maiestatem, propostis conditionibus iuri Regio iniqui Lsimis, deprimunt. Demum conscripto exercitu Ducubus Farfaixo, & Crom stellio per fere decennium rebellantibus armis persequuntur ; Quem tandem bello Victum, sugatum, Regnoque exclusum, cum Scotorum suorum fidei se commisisset, quatuor mille librarum stertingarum pretio, infami proditione hostibus vendiderant , quod ignominiosum facinus nulla alia querumonia doluisse sertur, quam, se libentius in empto rum potestatem venire, quam in manibus eorum remauere, qui iam ipsum vendiderant. Idque prinfecto Peractum non avaritia tantum, sed odio Religio nis, quam a Carcio in Scotia certissime restituendam Argatheliae Marchio ingrati animi perfidia Scotis antea instillaverat, ut resere Galeatius Comes Gualdus rem

ratus aevi nostri insignis Historicus , quem Antonius Maglia

378쪽

Io: UvITCLEFI cap. zo. 3 Malgiaiacus literarij Orbis miraculum mihi Florentiae commoranti gratulatus , ita decoravit Elogio : II S, gnore Conte Gualdo vo Iro Vicentino nesta livma Italiana e si miguore Morico de nostri tempi; lib.

I Revolutionum Francicaram pag. I si his verbis:

siuesto Marches d'Argile fis decorato talia benignita dei Re desie pia e picue dignita s honoriari juo Stato, e non eno sis it primo , che s D levo contro di tui in Scotia . insinuando negli θ,

riti dei popolo, che si Re era risoluto d' introdurre in quel Regno la Religione Cattolica, it che obli ιι Moracissi at Convenant otio colore d' un hones ox is, che coso finiamente la vita M'infelice Re .ugi tam turpi Scolorum venditione Rebellium potitus in custodiam traditur , de carcere in carcerem muta tis sepe custodibus traducitur , postmodum ad Curiatilillam Cromsellianam contra ius, contra fas, contra ges & consuetudines Regni congregatam adductus 1 dicio sistitur, quo milites illi perduelles non contenti Dedisumis conviiijs optimum Regem coram proscii, dere , ad tantam improbitatem devenerunt. ut alii

oum venimenta eius conspurcarent; Ald fragmis no fictiliam sta laaeum quibus tabacum satiriebant in capsi proiserent i quidam etiam auras est in faciem illius infamem Ialivans ore expressam ι urscom ere, qui hoc nomine laudatus en a Tribuno quoddam militum qui inter Iudices sedebat. Tamdem exemplo plusquam detestabili capite damnatum, sempiterno Anglicanae Gentis opprobrio paricidali securi

Percusserunt. Regio cadavere, quod horret animus, nequidem parcitum 3 Inaudita siquidem barbarie mille ignominiosis modis tractarunt. Cruore eius manus inerunt, baculos in eius Languinem intinxerunt.

379쪽

NARRATIONIS HIST. HAER.

miserunt, arenam quia etiam sanie delibutam , capillos etiam a capite avulsos . vendiderunt. Et Quamvis Miltonus horumce molotarum pessimus de- sensor fictas quasdam ac imaginarias in patrati paricidi j defensionem causas congesserit, quas Salmasius evidentissimis rationibus tam in Defensione Regia , quam in nuper citata ad ipsum Milionum Responsi ne falsitatis, imposturae, ac calumniae convincit, illam tamen unam ac praecipuam, odium nempe CatholicqReligionis . ore, alias quantumvis mendacissimo veri smam evomuit ; Ita enim in foedissimo illo libello Cap. I. pag. 23. ait et Nos Regem neque bonum , neque iurium, neque clementem, neque Religiosum,

neque pium, neque pacocum, sed hostem prope δε-cennalem , nec parentem patria, sed manatorem de medio D ulisse. Siquidem Reformatus is dici potest, qui scriptis ad Papam literis Ianctissimum appellaverat Patrem sius Papiatis squior semper. qMam

orthodoxis fuit e Orthodoxos vocat divae suae Indepe dentiae Mystas : Ridicule. Sequitur: Talis eum fuerit, ne fua quidem Fami' primus a Reformatis est de medio sublatus. Quid i Eius Avia Maria

nonne a Reformatis exuta Regno folum vertere coacta e R. supplicio demum capitis affecta P Et pag. 3 i. qui Ecclesia bellum intulit, tit Episcopos Religionis hones s tyrannos in Ecclesia remtueret .. Furitatem autem Religionis qui potuit is confedivare ab impurissimis Episcoporum traditionibus ceremoni, ipse sub iugum missus P Item capite a.

pag. . Hic alios non solum tiberrimis corrupta

Ecclei premiis pellexit ; sed etiam Edictis S Cm

nonibus Ecclesianicis coegit, si invise Reformatis omnibus Altaria flatuerent, s pictos in pariete crucifixor Altaribus imminentes adorarent . Tan-

, dem Dissilired by Cooste

380쪽

dem cap. ult. pag. a 2. haec addite Interea consio enlijs Religiosorum hominum, scilicet Independemtium , supra modum gravis ad ceremonias quas dam s Iupernitiosos cultus , quos de medio P pomo in Ecclesiam reduxerat, omnes adigebat. Ex quibus fit manifestum , rabidos Haereticos in primis ob Religionis Catholicae metum , optimum Regem patibulo imposuisse; Quibus tamen cum postea haud satis visum fuisset, proprium Regem manu Carnificis obtruncasse, Regioque cadaveri, Belluis & si immanissimis inhumaniores, ne quidem pepercisse, novum Casenificem, alio tamen infamiae nota sertasse nequiorem nacti sunt Ioannem istum Milionum . qui atrociori quacunque securi stylo venerandam tanti Regis memoriam, honorem, atque famam probrosissimis calumni, dilaniare non timuit. Tyrannum Nerone ipsoneroni Orem appellat, verbo tenus Regem , fraudole

tum , insidiosum, proditorem, homicidam, superstiti sum, ignominiae causa Pontificium, Papistam, stolidum, imbellem, iniquissimum, impudicum , quem, ita sisqbiungit cap. 4. pag. ras. cum Duce Pucchivamio fugitus omnibus coopertum novimus . Secretiora

eius re recessus perscrutari quid attinet siui in eatro medias Mulieres petulanter amplecti, es suaviari, qui Virginum Matronarum papillas,

ne dicam catera, pertractare in propatulo consu verar ὸ Praeterea ne morituri quidem constantiam atque pietatem a conviti js immunem relinqueret, eius Aviam Heroinam Sanctissimam lingua plusquam Diabolica feriendo, eodemmet ictu Carolum ita configit cap. Io. P. I, 2σ. Scito Amiam eius Mariam infamem

Heminam, pari in oeriem pietate, Lanctitate, com alia in Pegmate occubuisse: Ne animi ressentia, - in morte quibusvis e vasto maleficis Permagna