Arnoldi Corvini à Belderen ... Ad titulum digestorum de verborum significatione. Commentarius locupletissima dote auctus ..

81쪽

EXPLICATIO. Tribin. a J Imo quatuor. Praeter modos enim infra enarrandos, & munus, Omnia genera ludorum complectitur. l. civitaιUM ILL si delegat. I. l. Publiud Maevius. 36. in ρrine. V. de cond. demonst. l. mortuo bove. 49. 3 D. F. do

legat. L.

Donum. bl Inter donum ge munus hoc interest quod inter genus & speciem. Nam donum genus est, munus vero donum est cum caussa ;ut puta natalitium,nuptiale. L inter donum. I94. F. hie. l. sed si vir. υir uxori. 1. 3. si vor uxori. 8.ss dedon. int. vir. , uxor. Onus. cJ Munus publicum, quod ei vile dicitur. I. ult. 3. 28. J. de muner.e, honor ut onus acceptum, est officium privati hominis, ex quo commodum ad singulos, liniversosque cives, remque eωrum, imperio Magistratus extraordinario , pervenit. l. pupium. 239. f. munm F hic. Est vel patrimoniale, quod sumptibus patrimonii & detrimento administrantis expeditur. d. l. ult. 3. i 8. & aut possessoribus aedium, agrorum, injungitur ; aut solis municipibus Sc incolis imponitur. I. 6. 3. pen. d. ι. ult. f. 2I. l. . f. II. Urimun .c, honor. Vel personale, quod animi vigilantia, & corporali labore , sine sumptu & sine gerentis damno perpetratur. l. I g. istud. d. l. uis. I. I. F. eod. sive id in administranda Republica sine titulo dignitatis ; d. l. I . f. I. sive in administratione rei privatae , ut tutela & cura consistat. fac. I.M. f. r. g. eod.

82쪽

sseod. Vel mixtum, quod & corporali ministerio geritur, & detrimentum gerentibus infert ; ut tributorum exactio. d l. . f. 26. Immunitatem. 8J Est ergo exemptio & vacatio munerum & onerum publicorum , a jure vel Principe concessa. oeiae concesso strictὸ accipitur. Unde cui munerum vacatio concessa magistratum recusare non potest; quia magistratus non munns est, sed honos. I. I a. f. de muner. honor. Personis datae immunitates, ad heredes non transmittuntur: l. I. 3 r. F. dejure immun. nis id in forma concessionis fuerit expressum. eod. Quo casu transeunt in posteros mares, non eos qui ex taminis nasciuntur. d. l. r. in sin.

cium. eJ Ueium es, quasi essicium ab

essiciendo, quod unicuique personae congruit, dictum. Donat. in Terent. Adelph. act I. scen. Sic ossicium Magistratus & jus dicentis, ut Praetoris. l i. F. de jurisdict. l. α7 F. de verb. oblig. I. et a s si cert. pet. Ossicium modo munus publicum honoremque significat. l. α F dehu quatit ind. l. 4. g. r. F. de Q. Procons. l. ια. f. pen. F. de udic. t a. V. de div. reg. fur. ut hic; modo officiales ipsos & ministros magistratuum, ac praesidum. l 6 3. ne tenuis.F. deo io prasidum. l72. 1. de furiis. l. 6. C. de sententiis S interlocvt. Munifices. η Munifices dicuntur qui munera faciunt. Festo. IInde milites dicebantur munifices, qui propter munera militiam facere coguntur. Heget. lib. I. de remisit. Sic & munificum

83쪽

cum praedium dicitur, publicae functioni & vectigalis collationi subjectum. l. 2. C. deprad. som. reb. navic. lib. II. I sipublicano. in Τ δε publ-vectig. Municipes. gJ Sicut , ergo, muni sex in militia , ita municeps in Republica nominatur.

LEX XIX.

Ulpianus Lib. IX. ad Edictum. LAbeo libro primo Praetoris urbani definit, quod quaedam agantur,

quaedam gerantur, quaedam contrahantur. Et actum a quidem generale verbum esse, sive verbis, sive re quid agatur: ut in stipulatione, vel numeratione. Contractum b autem ultro citroque ς ob ligationem quod Graeci vocant, veluti emtionem, venditionem, locationem, conductionem, societatem.

Gestum d rem significare sine verbis fa

ctam.

EXPLICATIO. Actum. aJ Acym generaliter intelligitur pro omni eo quod agitur: sive verbis agatur ut stipulatione: g. r. inst. l. r. st de verb. oblig. luci de in stipulationibus eum quaeritur quid actumst

84쪽

In Dig. Ti. ad Verborum Signis As

sit, verba stipulationis spectanda sunt; quae si obscura vel ambigua sint, contra stipulatorem sunt inter pietanda. l. stipulatio ista. g. insipula-ιiouιbm. Iunct. l. eum qui eatin . o, i sequia

- tur. in F. eod sive re agatur, ut in numeratione. g. i. inst quib. mori re contr. obbg. Et generaliter etiam saepe de quocunque actu accipimus actum; ut cum dicitur, quod agen- νιum non operentur ultra iliorum intentionem.

non omnu. 1s de reb creae Contractum. bl Contractivi est factum IInde dicitur facti potius, quam juiis. l. 7. in m. f. de curat. furi . t obligationem inter aliquos constituens. Factu in quo ob igamur, sed non ipsum vinculum juiis. quod est obligatio, ex contractu orta. prine. Inst. de obligat. Ultro citroque et Proprie puta ; Alias prie contractin est, in quo unus tantum obligatur; ut in mutuo, l. 2. F. de reb. erad.

tione . t. l. f. 4 1. de verb. oblig. l. i. f. in F da pact. donatione, l. 7. C de hu qua vi mei. causImproprie magis distractus, ut transactio, d. I. I. solutio, liberatio. t omnem. io .F. de iudi c. Gestum. di Gestum aut accipitur stricte, ut hic La. Uda curat. bon. danae aut latὸ, 8ctum gestum , & factum pro eodem ponitur. l. licet 18. F. hico unde in edicto de minoribus haec verba ,-cum minore quam viginti quinque annis natu gestum esse dicetur, Ulpianus in I. 7. ubi Cugae. F. de minor. sic interpretatur ;ut accipiatur, qualiter, qualiter, sive

contractus sit, sive quid aliud contigit: proin-

85쪽

de, sive emit, sive vendidit, sive focietatem coiit, sive soluta ei pecunia, & eam perdidit, inde ei succurretur. Sed & his Edicii verbis . siqua fraudationis caussagesta erunt: quaecunque in fraudem creditorum fecerit q iis continentur, sive alienaverit de suo , sive liberationem debitoribus praestiterit. I i us qua infravd.

L EX XX.

Idem Libr. XIL ad Edictum. V Exba contraxerunt, gesserunt a, non pertinent ad testandi jus.

EXPLICATIO. Contraxerunt , gesserunt. aJ Ad testamenti factionem neque contractvi , neque raei gessia pertinet. Non contractin quia in contractu , proprie sumto lut dictu mi utraque pars obstringitur: in testamento autem neque testator, Deque heres obstringi solet. Non testator; quia vOluntatem usq; ad mortem habet ambulatoriam,& pro libitu testamentum potest immutare. l. quod si iterum. g. de adim. vel transfer. leg. Non heres quia ejus non requiritur consensus. &plerunque dum testamentum conficitur abest: quia, si heres necessarius adire cogitur; g. necessarius. Insi. de her. quai. e, dis . si suus, auteXtraneus, si velit, renuntiare hersditati potest. Gesio ad lectamenti factionam non pertinet.

86쪽

In De. Tit. ad Verborum Signis. 4s

tinet. Quia sine verbis perficitur & rebus constat; l. praceae in sin. testamenti autem factio magis verbis quam rebus.

LEX XXI. Paulin lib. XI. ad Ediatam. ΡRinceps bona a concedendo, videtur etiam obligationes b concedere. EXPLICATIO. Bona. aJ Bonorum appellatio, sicut hereditatis , universitatem quandain ac jus successionis, & non singulas res demonstrat. I bonorum appellatio. 2o8. F. hic. Unde non mirum bonis ex Principis munificentia concessis, & ob- Iigationes concedi. Nam, si quod amplius est, bona conceduntur: quis dubitet quin id quod minus est, id est, obligationes concedantur

quae quasi appendices bonis inhaerent. l. r. 2. C. de sentent. pag. Obligationes. bJ Intellige tantum eas, undὸ

ei cui bona concessa commodum accedit, cum creditor effectus , nomina exigit: Non eas unde incommodum nanciscitur, cum debitor effectus ad persolvenda onera compellitur. Bona enim hic ; eum beneficium Principis in eius favorem cui aliquid indulget quam plenissime sit interpretandum, l. pen. F. de consit.

87쪽

Princi intelliguntur deducto aere alieno. I subsignatum. g. bona. I. F. hic. LEX XXII.

vinciais.

ΡLus est in restitutione quam in ex

hibitione. nam exhibere a est praesentiam corporis praebere: renituere best, etiam possessorem facere, fructusque reddere. pleraque o praeterea restitutionis verbo continentur. EXPLICATIO. Exhibere. a J Exhibet enim, hie, qui in publico apud Magistratum, potestatem videndae& apprehendendae rei facit, ut actor, copiam ejus habens, possit experiri iure, & actione exequi quod destinavit. l. 1. ad MLb. l. 3 Fritib. ho . exhib. l. 3. g. 8. Is det M. exhib. Restituera. bl Rsituere est non solum videndi, tangendique, verum etiam abducendi , habendi & possidendi facultatem praestare ;Irestituere. 3s. Irestituere.7s. F. hie. fructusque, id est, omne emolumentum & commodum , quod ex re restituenda vel ejus oecasione , superest, Isedinparatu. I 2. l. item si I . f. g- 'iatur. Τ. quodmet. eaus reddere. I. quoaesi minor. 24. 3 restitutio. U. de minor. l ait Prator. 23. g.

88쪽

In Dig. Tit. ad Verborum Signis. 47

23.- q. item ei. l. nec non. 28. g. sis. F. ex quib. caus major. l. . g. ex quibuε g. de alien. jud. mut. cauf. LII. g. l. 2o. l. fructita. g. de rei mind. Dicitur enim restituere quasi retro tue- νε , sive constituere, dc dare tireddere. Varro. Judex ergo si rem simpliciter, nulla fructuum mentione facta, . restitui debere pronuntiavit, res sine fruistibus non recte restituitur. L prate ea. 2o. F. da rei vind. Nisi res de qua agebatur aliud suadeat. d. L praterea. l. illud. Ude petit. h mred. l. videamus. 1. de Mur. l. in condemnatione. 17 . F. I. F. de div. reg.jur. l. cum prator. 8 I. infhic. Pleraque. cJ Puta; Ut eaveatur rem deteriorem non esse factam ; l. metum. s. g. ex hoe M ED. V quod met. eaus dolum malum abesse; I. si post acceptum. 18. L seq. si homo. 4s. F. de rei minae Ut lucrum ex re vel occasione rei acceptum una restituatur; l. 12. F. de rei vinc Usucapiendi cnssa reddatur, d. LMost acceptum. I. 37. L 7s. F. hic. item interesse. l. 4. in .ss de alien.jud. mut. eaus ut deteri oratio resarciatur. I. non serum ly g. de rei vind. l. f. i.F. com moae omnisque causa reddatur.

LEX XXIII. ianiti Lib. XIV. ad Edictum.

RE J a appellatione, & caussa &

continentur. EX

89쪽

EXPLICATIO. Rei. aJ Rei nomine vult Iurisconsultus, tam ea quae mancipi sunt, quam ea quae non mancipi denotari ; id est, tam corporalia, quam incorporabar, per , corporalia , perIum, incorporalia, indicans. Unde re vendita, &- servitus ei imposita, vendita censetur. Ist aqua. F. de eonir emt. Fundo simpliciter rei vindicatione petito, & servitutes debentur. l. via, s.

si fundum. J. deserv. rust. prALLEX XXIV.

Cfus Lib. II. ad Edictum Pro

vinciale.

Nihil aliud est hereditas a, quam

successio in universum jus, quod defunctus habuit

EXPLICATIO. mreditas. a J Similis definitio est in lege hs reditas. 81. F. de div. reg. Iur. Et apud Ciceronem in Topicis , in loco a definitione; ubi inquit; Hareditas es pecunia , qua morte alicu- Ius ad quempiam pervenit jure, nec ea aut legara testamento, aut possessione retenta. Sed Iurisconsultus ad vulgarem loquendi usum resipiciens, ut foro deserviret, magis hereditatis aditionem , quam ipsam heteditatem definit. Nam

90쪽

DDig. Tit. de Verborum Signis. 49

Nam cum hereditas, lut Oiaenae in XIL Tab. sit relatio juxta aequalitatem & inaequalitatem, ipse maluit definire juxta aetionem & passionem, ut est aditio. Gare& Ulpianus in cunia. 3 hareditas. F. hie ct l. hereditas. so. g. de hered. petit. Hei editas, inquit, nomen juris est, quod & accessionem & decessionem in se recipit, & sine ullo tempore juris intellectum habet. Hinc patet hereditatem non nisi successione deferri ; l. 4. 1f de inutii sipui. L D. C.

de pact. rei particularis non esse hereditatem ;I. quoties. I . C. de hereae instit. non interesse an quis ex asse heres instituatur cum ex parte scriptus, in partem juris universi succedat: l. cum heres de aequir. hered. hereditatem pro parte adiri, pro parte repudiari non posse. ι f. I. i. t si ex asse. Io. eod. Cicero, lib. II. de Inveni. inquit; Etenim unisu pecunia plures dis

ilibm de caussis heredes eo non possunt. Nec unquam factum est , ut ejusdem pecunia alius

testamento , alius lege heres esset. Eundem non posse pro parte testatum, & intestatum decedere : L jm mctrum. T. de reg. jur. Harmenoput. lib. I. tit. I. viventis non esse hereditatem ι jus

illud in definitione positum, antequam heredi quaeratur, & quamdiu hereditas jacet, dici; theres quandoque. de aequir. hered. l. sed si plures. t o. g. 1. V de vulg. ct ρο. su . hereditatem jacentem defunctum repraesentare. l.

uod risun tira habuit. bl Ergd in dominium, L in suis. II. de lib. ct pshum. non in C possessio.