De canonicis et dignitatibus, alijsque inferioribus beneficiariis cathedralium, & collegiatarum ecclesiarum, eorúmque officio tam in choro quàm in capitulo elegans et perutilis tractatus. Auctore Augustino Barbosa, ..

91쪽

.Augustini Barbose I. V. D. Lusitani, De Magistro Scholae. C A P V T X.

L M in Ecclesiis Cathedralibus unus constitui sol hae qui Clericos omnes inferiores,Cantum , Latinum sermonem,& alias artes,ac disciplinas docebat, ut scire iit Latine legere,scribere, loqui,& Cantare,& Vt quae de officiis diuinis recitabant probe intelligerent , hic Magister Scholae dicebatur, qui modo in nonnullis Ecclesiis dicitur Scholasticus,aliis Scholarchus,hoc cst Scholae praepositus,sive prinfectus,de quo licet in Iure titulus specialis non extet, nec ab eo cognitus fuerit eo modo , de forma, qua in usu cst in omnibus fere Hispaniarum Ecclesiis, in cis tamen iam hodie ex particularibus Ecclesiarum statutis, 5e istorum bcneficiorum erectione de principalioribus est Dignitatibus Cathedralium. Vide Duaren. deben ci

ficio, munere,& Dignitate Magistri Scholae. De eo explici id fit mentio in Concit. Trident. sus 1 D de res m. cap. I 8.versdeinde, ubi postquam multa de seminario eligedo pth dcfacto statuit, forma praescribit constituendi Scholasticu id est obtinente Scholasteriam, his verbis.Dei,de is cum minora impensa huiusmodi Scholis instituendis prouideatur, tuit Sancta Synodu ,ut Episcopi, Archiepiscopi, Primates,is alis locorum ordinarj Scholaserias obtinentes,

alios,quibus es lectionis,vel doctrinae muniis annexum ad docendum

in ipsis scholis instituendos per se ipsos , si idonei fuerint, alioquin peririneos substitutos ab eisdem Scholasticis eligendos , is ab Ordinariis a probandos etiam per subtramonem ructuum cogant, er compegant. Quod si iudicio Epsopi digni non fuerint,acium,qui dignω sit, nominent omni appesiatione remota:P. si neglexerint, scopus ipse deputet. Docebunt

autem praedim quae videbuntur Oscopo expedire. De caetero vero Of ia, vel Dignitates illa,quae Scholasteria dicuntur,nonnisi Doctoribus vel Magistris,aut Licentiatis in Sacra Pagina,aut in Iure Canonico, Ur aliaspe

senis

92쪽

ie canonicu, in Tignitatibuι. cap. X. 8a

si v idoneis, se qui per se i os id munus explere possint, conferantur, aliter facta prouisio nastu sit,ὸr inualida, non Obctant quibuseis pria

legiis, se consuetudinibus etiam immemorabilibus. Unde colliges Scholasteriam necessario coeaserendatri esse D ctori, vel Magistro, alit Licentiato in Tlaeologia, vel Iure Canonico , alias prouisionem esse nullam, & tradunt Benius de priuileg. Iurisconsulterivit. 18. n. 6. Molses in se . Theologia orat. tract. 6. cap.7. num. 6 i. dummodo sit in aliqua uniuei litate approbata gra- cluatus, quamuis non sit ex illis, quae existerent in illa regione, in qua esset Scholasteria , prout resert decisum Nicol. Garc. debens. parte T. p. apum. 3 s. quem cito Ego ipse, de Upcio,Vpotes. Episcopi parte 3. algeg. 6o. num. 62. Huic proscctis patrocinatur sententiae Illustris .dc Reuerendiss. D. meus Torquatus Pcrottus, quem summae auctoritatis, & honoris hic Cauisa nomino, Saxofera tensis p tritius, Urbani VIII. intimus Cubicularius.& maior Capellaniis, ac proximus, vir ti morum,& generis nobilitate conspicuus, cui quidem praeterquam quod veluti suorum iure haereditario diuite cruditionum cornu ut aiunt in copia circumfluat; nihil adhuc est potius, & antiquius quam sui ciuis Barioli ingenio, labore, & mcditatione lustrare,& implere vestigia diaque non mirum est, si hanc litterarum, quam in se videt, in aliis quoque pulchritudinem dea-met; atque eos quidem iuuandi, protegendi,& prouehcndi amore,& Officio prosequatur. Quid plura Vir praeterea, quem si suis de virtutis, naturae,& fortunae dotibus ignorasses, intuendo dumtaxat, ex augusta facie,ad omnia summa natum iudicares.

sVM MARL V M., priores in duplici sunt disserentia, quidam seculares, ali3 Regu

lares.

2 Priores secutares, alν rurales, a* GLegiales qui mi praesunt Can

nicorum Cossetis. 3 niores rurales dicuntur, qui curam animarum abrique Cestigio h

annorum in eptorum.

93쪽

Augufini Barbos I. V. D. Lusitani,

g Dignit u prima in citri ta necessario non requiritur m sit Dο-ector, auι Licentiatus in Theolog a, vel iure Canonico. Prior an aliquando possit excusari a residentia, osenditur. 8 Prior Colligiata non habet praecedentiam seper Canonicos Cathedratu.

9 Prior Cosiegiata si in Cathedrali interes ,simul cum istim Dignitatibus , ct Canonicis duplici ducta thurabuli thurificandus est.

I o Puor magnus insignis Ecclesie Uimaranensis inter omnes Coilegiata- rum Lusitaniae Priores primas tenet. it Ecclesia Cosiegiata Vimaranensis inter omnes Regni insignior, cst antiquior est. ix Ecclesia Vima aiensis, siub Beata Virginis tutela, qua de oliua nuncupatur, Ioannis Regis Lusitaniae, huius nominis Primi ,sumtu frmunificentia primὴm extructa. 1 3 Ecclesia Vimaranensis sex habet ex Capitulo Dignitates,'Praebendas vigintι octo. I 4 Prior magnus knmaranensis omnibuου praes in Ecclesia , ct Vicarium nominat, ad quem minora crimina in Primitiali viseratione referuntur,ad Primules vero grauiora flectant.

is Prior magnus Ecclesiae Vimaranensis nunc es aluinis o Reuerendis

D .meus D. Bernardus Atta dius.

De Prioribus. C A P V T X I.

R i o R E s in duplici sunt disserentia, quidam seculares , alij Regulares. Secularcs, ali 3 Rurales, alii Collegiales dicuntur. Rurales sunt, qui curam animarum absque Collegio habent; & sic Parochialem 3 simplicem, de quibus loquitur text. in cap. licet Canon. de Elea. libro 6. ut ait Foderic. de Senis, cons. 86. Casus talis est, quem refert Cardin. Tusch. practita conclus tom. 6. 6ιt. P. conclus o . numero I s. Collegiales vero sunt personae principales, quae 4 in Collegiatis Ecclesiis toti praesunt Canonicorum Collegio, ut colligitur ex superscriptione text. in cap. vlt. de maior. θ' obedire.& istos solos 'non alios qui in Ecclesiis praesunt non Collegiatis. dignitates cile, ex Selua benefic. parte I. quaest. 2. num. 61. tradit. Monet. Diuiligod by Cooste

94쪽

Te Canonicines Dignitatib/ώ. 6ip. XI.

soneti de Conseruatorib. cap. s. numera 9 q. & ex Fulu. Pa-an. resoluit Sc bast. Caesar in retire de Eccles. hierarchiap. 3. aes. i 3 di .n. i.& diximus supra 3 O.

Et iste prior, cum sit principalis Dignitas in Ecclina Collegia- S,M regulariter habeat curam animarum in foro interiori, vcl cx- tori, debet esse constitutus in aetate as. annorum incoeptorum, resoluunt Nicol. Garc. de benefici parte T. Gip. q. numero 6s. Fit c. in qu.est. moratib. tom. 3. traa. I. cap. I. Numero 3. quos insero

de of io , se potest. Epsopi parte 3. asiegat. 6o. numero 6 q. in tamen necessarib requiritur, ut sit Doctor, vcl Licentiatus 6Γheologia, aut Iure Canonico, quamuis illi Ordinaria iurisdii cum omnibus Iuribus quasi Episcopalibus competat, Collata Ecclesia exempta sit, quia hoc nulli bi cauetur, & Concit udo loquitur de Dignitatibus fessi .c. I 2. de reform. hortatur ut

ed an aliquando excusetura residentia solet ab aliquibus in rium reuocari , at id nulli bi melius potest decidi, quam exaratione Sacrae Congregations Conci l. in haec verba : Prior nis Ecclesiae Collegiatae obtinuit Prioratum piae itio examisis approbatione, ut fit in beneficiis curam Matinarum haben-;, in cuius litteris collationis dicitur Prioratui huiusmodi cu- Parochianorum dictae Ecclesiae, quae ctiam Parochialis cxi- imminere cum cura etiam iurisdictionali, & inter statuta dii cclesiae confirmata a Visitatore Apostolico disponitur , quod a Ecclesia unus debeat esse Prior, qui prae caeteris nominis gatiua, & duplici Praebenda perfruatur in Ordine Saceri existens, ibique ficiens assidue residentiam personalem cum super residentia dispensatum fuerit per eum, qui po-em habeat dispensandi tanquam personam , cui, seu cuiusitati, & officio Parochianorum eius cura imminet princi-r animarum ; qui etiam habet distinctas cameras in domoni Cali: in eadem tamen Ecclesia assidue retinentur duo Ca- ii, qtat actu exercent curam animarum ad formam dictorum riam, Mantcce res per longum tempus, & Vltra Io. an-γri residerunt, immb domus Canonicalis ad longum tema multo tempore locata reperitur laicali familiae. Quaeri-Prior modernus de Iuro ad residendum in dicta Ecclesia, is domo Canonicali praedicta dicatur obligatus S. Congreg. L L Concit.

95쪽

t et Zini Barbos I. V. D. Lusitani,

Concit die Lo. prasis 16o1. respondit hunc Ptiorem ad residem

tiam teneri.

8 Et quamuis Prior Collegiatae non habeat praecedentiam supra 9 Canonicos Gathedralis, eth tamen , si ibi interest, simul cum illius Dignitatibus, & Canonicis duplici ductu thuribuli thurificandus, ut censuit Sacra Rituum Congreg. in vara Tuscanen.ist vi sti

Io ' Inter omnes Collegiatarum Lusitaniae Priores noster magnus a I Vimaranensis Prior primas tenet, sicut Sc nostra Collegiata Ecclesia inter omnes Regni insignior, Sc antiquior est , illa enim in decentiori loco constructa cum nobili Priorali Palatio, Saficti Benedicti Monialium quondam coenobium filisse constat, condit sim-I 2 que anno a partu Virginis nongentesimo dcci monono. Haec aedifici, forma sub Beatae Virginis tutela, quae de oliua nuncupatur, Ioannis Regis Lusitaniae huius nominis Primi sumptu, dc munificentia primum cxtructa, exterius magnifica, gratissim huc prospectu, intus triplici testudine conformata, Beatum Damasum Pontificem Max.Patronum,& conciliem agnoscit, itemque Torquatum Sancti Iacobi Hispaniarum praesidis, ut creditur, discipulum ; est enim ipsius corpus ad duo milliaria sepultum in templo,quod Monasterium olim S. Augustini fuerati nuc tamen unitum mcnsae Ca-I3 pitulari huius Collegiatae Ecclesiae existit. Sex adsunt in Capitulo Dignitates,Praebendae viginti octo. His omnibus magnus Prior prae- est,cuius redditus ad sex millia scuta ascendunt,ut resert Emm . de

14 Collegiaris,ille Vicarium nominat,ad quem minora crimina in Primatiali vi illatione reseruntur,ad Primates vero grauiora, iuxta cocordiam intcr Archiepiscopum Bracharen. & praefatum Prioreminitam, ac Apostolica auctoritate confirmatam,quam originalemacauthenticam casu inueni in Bibliotheca Vaticana,cuius copiam ibi

fideliter mea manu transcripsi ex libro Honorij Papae III.anno I. Ax. l. i97.& hic inserendam duxi prout infra n. i q. t s Insignis huius Ecclesiae, illustris cleri inges nunc eminet Prior Illustris LM Reuerendissimus D. meus D. Bernardus Attaydius Illu-

, strissimi Excellentissimi Domini D. Antonii Attaydii Castri de

Αyro Comitis filius: qui quidem genitor praeter heroicam antiqui generis Claritudinem,qua spectabilis fuerataeo adhuc redditur spectabilior,qiibd olim ad Caesaream Maiestatem Regis nostri Cath lici Orator missus, officium tanto splendore administrauit, ut tam facun

96쪽

De canonicis, o Dignitatibus. cap IX. 8s

i undam viri eloquentiam,eloquentem facundiam,singularem in ebus tractandis spirantem prudentiam non potuerit Caesar ipseon praeconiis exornare, non Obseruare, non admirari. Deinde ex iratore praetor totius Regni Lusitaniae creatus,vix enarrari potestua morum integritate,qua legum, Iurisque pirudentia, quo Reliaionis studio,qua muneris vigilantia illud gubernare incipiat. Ita ue vir hic tantus edocuit Maiorum suorum gloriam inaiorem es- potuisse, si quae ei Virtus meritorum prodiga, promerendi orna-enta praebuit, Fortuna occasionibus auara non inuidisset. Filiusnto parente dignus ipsius implens Vestigia non tam augustisent ilium suorum natalibus innixus , quam propriis virtutibus infirmatus hunc Prioratum Regio munere obtinuit, ubi sapien- .m, quam cum liberalibus coniunctam artibus a puero didicit,m omni modestia,& candore semper excolens,velit nolit, merita aiora explicat; neque fefellit opinio siquidem senilibus ipse iu-γr excellens dotibus ad Vimaranens e Pontificium evehitur, qua specula constitutus dignior in dies magis, ac magis ampliorum enitatum incrementis efficitur. Concordiae autem confirmatio. us supra meminimus,est ut sequitur.

Archiepiscopo Bracharen.

Acrosancta Romana Ecclesia,s e. que confovere, ea propter C icto F. tuis iuriis postulationibu3 grato concurrente Uu,compositionem inter Ecclesiam tuam, P Uimaranen. Prio-

ιm super Iubiectione,ac aliis iuribus Dioecesano ipse debitu dmi-Jiter initam mediantibus dilectissiL F. Zamoren. F. Astoria

Archid. iudicibus seuper iis asede Apostolica delegatu sicut sine

ιitate provide facta est,s ab araraquepartes onte recepta, F

enuae obseruata auctoritate Apostolicafirmamus , se praesenti si patrocinio communimus. Ad maiorem autem euidentiam uositionis eiusdem tenorem is introut in litteris delegatorum . um perseeximus contineri, de merbo ad merbum praesentibus uin annotari,quitatu est. In nomine Domini, Amen. Vuam. ιὰ es mortalium memoria,utpote incudo lubrico constituta:

L 3 ideo

97쪽

ideo necessarium fuitscripturae remedium propterea, quotidie oblitterantur, , ad obliuionis tendunt interitum. Hac itaque pagina in perpetuum malitura uotum sit omnibω tam praesentibω, quam futuriri quod cum inter Archiepiscopum Dominum S. ω Capitulum Bractaren. ex ina parte,s' D. Priorem,ω canonicos, ac Fortionarios Vimaranen .ex altera super subiectione, in aliuturibus Dioecesano scopo debitis , re*tutione etiam quorumdam ablatorum, quibusdam altius in nostriscilicet F. Zamoren. F. Astoricen.orchidiaconoru iudicum a Domino Papa Innocentio bonae memoriae delegatorum praesentia quanio Nerteretur,placuit partibus dictam controuersiam per compsitionem amicabiliter termia uari, quae in hunc modum processit, ut Bracharen. Archiepiscopus liabera G, γ absolutam habeat, sin exerceat iuri ιιZionem in Priore, Ecclesia Vimaranen. quam habet de iure in aliquo seuo sum ganeo Episcopo,w eius Ecclesia, hoc addito, quod ipsi Priori posset

dare cedendi licentiam si ad alium locum se transferre evellit, quod possit eum amouere, elsius endere in perpetuum si causa exe. gerit,seruato ordine iudiciario. In Canonicis iero, Κ Portionarissidam habeat iurisdictionem Archiepiscopus, F in ilis casibus eam exerceat,quam habet de Iure,inin quibus casibus eam exercet in canonicis, is Portionariis alicuius Ecclesia D se graganeae Cathedralis Prior vero iurisdictione habet in sanonicis suis, es Portionariis qua habet Epistulia Diaresanus ins2is Canonicis,hoc excepto de quod grauioribuου, quae depositionem, mel Ius ensionem perpetuam exigui, cognostat Archiepiscopus, in non Prior. In aliis aute Clericis, in Laicis Vimaranen. urisdictio,quam hactenus habuit,eidem Amchiepiseopo non denegetur. Vocatus autem Prior Vimarauen. ad S nodum veniat Tracharam semel in anno,eosiocandus in loco ho- norabili secundum prouiden iam zomini Archiepiseopi Fraeterea procurationem Canonicam , quae ratione visitationis debetur semel in anno exhibebit dicto Archiepsivo idem Trior in optione Amcliepsopi permanente rvtru elit honpitari intus in claustro, mel

in Diuitigod by Corale

98쪽

Me canonicu,.zemtatibuι. cap. XI. 8 domo Prioru ckn dictam procurationem receperit. Item quatuor Ueta scilicet Ecclesia Sancti Perii, or Sancti Michaelu de δε- Eo,, Sanctae Eulalia de Fonomoniaci Sancti Michaeiadere omissint liberae a praestatione cnψω, c res iciant plenarieriorem Vimaraum. Pro duabus autem Capellas , stificet Sancti - incentii de Massuo elos,m Sancti Petri de Arsrei exolvat Prior 3 Kalendu Maiisex aureos annuatim, in non amplius hoc adiectouῖd Ecclesia V aranensoluat tertiam partem de omnibus eidemetio in ultima voluntate ab omnibus idis, qui non fuerint de 'Lε Vimaranen.Si autem ciuis Bracharen. apud Uimaranen. Eccletam elegerit sepulturam, et et aliquid eidem reliquerit, medietas re- Naneat apud Fcclesiam Bracbareu. e conuerso idem iurasserue-ur,putasi Vimaranen. Burgensepulturam elegerit apud Ecclesiam 3racbaren. vel aliquid ei legauerit. Promissum sit etiam exparte Prioris Vimaranen. qu)dcum Burgen. Vimarauen. voluerit facere 'tectamentum,clerici Uimaranen.quipraesente uerint hortabuntur eum, ut aliquid relinquat tanquam matri suae Ecclesiae Bracharm. In Ecclesia autem alia extra Burgum in quibus Vimaranen Ecclesia itu obtinet patronaim habeat Archiepsum iurasea secundum quod hactenus habuit, Prior praesentet in eis Clericos in Archiepsquου confirmet, mel eius Vicarius. Super restitutione autem ablatorum facienda Priori, fautoribtusius,se Ecclesiae Vimaranen.ab Archiepsivo hoc placuit inter partes, ut Archiepiscopus interrogetur,quod bona fide dicat νerum, V ea, quae recognouerit ad βρ ra ni si,vel culpa sua fuisse deperdita,ressituat. Super ita mero, A quibus res onderit sic, bona fide dicet quod haec non peruenerunt ad me,nec perierunt culpa nostra,fletur meris. Archiepistopi, ut nis1 neatur de eis. De aliis vero de quibus dubitauerit Arcbiepiscopu/, 'tur' iuramento Prioris, es Canonici , tamalui Canonici Uimaranen. ita quod iurent in veritate sic esse. Si quae veroi centur ad homines Archiepiscopiperuenisse , vel eorum culpa ae

erit se,exhibeat iustitiam Archiepiscopus de bomimbuu i is , tam

fuit

99쪽

88 Auginini Barbos I. V. D. Lusit hsuit etiam it ca nisi,'alii clerici Vimaranen. tam fautores Archiepiscopi,quam Prioris ad praebendas, Cr omnia beneficiasua,

- qua babcbant tam in Ecclesia Vimaraneu.quam alibi, rectituere tur: Traeterea acyum est,it iniuriae Ῥtrinque iliatae remitterentur,

statimque praestentes id humiliter impleuerint. Pro tu autem, quae se per uiscriptast adimplenda, g obseruandis praestitit miraque pars

in nostris manibus super Sacra Euangelia iuramentum. Praeterea Motam se visis Burgen. aranen.in quaestione,quam dicunt se habere contra Archie uicopum Bracharan.non potuerint persee, mel

per communes amicos concordare,Prior, e ' canonici Vimaranen.

sine usen a Arcbiepsopi iuuent eos , ita tamen quod in causa ipsa aliquam malitiam non procurent si ver de moluntate communῆ utramque partem ad hanc compositionem firmiter obsimandat, penes praefatos iudices potestas coercendi remansit. Facta suis ista compositio apud Beneuentum in Ecclesia Sa Petrisub Era 110o mensis OeZobris io Kalendis Nouembru , quae M perpetuum robur Obtineat,eamsigillis nostru, , Domini Archiepiscopi, Prioris, vitulorum seuorum facimus communiri Nussi ergo, .nostrae com firmationis instingere, vel ei, ,r. que contraire. Si Pu autem, Uc. usque incursur π,stc.Dat. Lauran. 4.Iώου Ianuarij, Pontis nostri Anno secundo.

a V M M A R I U M. 1 ononia est ius stirituale per quod quu habet non fiam Eum iis eboro se locum in Capitulo sed etiam im adpraebendam, os Llutem actu percipiendi di sunmnes quotidianaπ., Prabenda e stimuisem eripiendi certos prouentus in Ecclem competentes ex diuino 'ci'cui praebendatus deseruit. 3 Praebenda proprie dicimr quando bona Ecclesis fisi disse. Canonica portio seu HIDibaria duplex est.' 3 Praebenda dicitur a praebeo, quiapraebet reddisin ad congruam emtatio-,etret a praedio quasi t quoddam radisi pro dote sigra m-

100쪽

7 Praebenda sumpta large pro ipse titulo benefν , es itu praecipiendi

prouentus in Ecclesia ratione in j.

8 Praebenda interdum sumitur pro patrimonio,'redditibin ipsius beneficj. 9 Canoni uim trahit ad se praebendam, cum non positi esse ne praebenda saltem diu.

I o Canonia est mater praebendae. ii siens y in impetratione non est ops facere mentionem de praebenda, idi annexa.. I 1 Praebenda unita,ct accessoria diciIur quoque ressiritualis es sequitur naturam principalis, quamuis in bonis temporalibω consisat. ε 3 Praebendae, appellatione venasiritualis ubicunque agitur de collatione, vel de titulo conferendo I Praebenda quandoque accipit r pro certa portione per se distincta nihil diritualitatis habente, π laico conceditur pro labore temporali. I s Praebendae temporales quamuis i plures, σ habeantur insimul cum aliqua Dignitate non inducunt incompatibititati m. , s Praebendae temporales possunt vendi sine aliqua labe fimoniae, G pem mutari propria auctoritat e. 37 Praebendam temporalem obtinentes non obligantur horas Canonicas

recitare. γ

I 8 Cunonιμ se praebenaea in quibus dis erant, ostenditur. 19 Canonia es ius habendi sedem in choro ad cantandum, legenAum,

ac vocem in Capirato , proueiens ex electione ,seu receptione in fratrem,

, o Praebenda de se non habet sidem in choro,nec vocem in CapiIulo 2 i Praebenda stirituata est bene sicium ecclesiasticum. 22 Canonicus potest sne praebenda creari nisi saluta , aut consueturine

aliud caueatur.

23 Canonia supra numerum ad futuram praebendam hodie erigi non potes. 1 Praebenda. se beneficium tanquam genu , ecies distinguuntur. Σ3 Canonia, o Praebenda Canonicalis es quocunque alio beneficio praestantior, er honorabilior. 2 6 Fenestir appellatione in materia od os non venit praebenda. a 7 Beneficium quod vacaret in Cathedralis concedat Papa, non comprehenditur Praebenda Canonicatis.,8 Canonitatumsibi impetrans anae,' quando teneatur facere mentisnem de Praebenda, ostenditur. M Cano