De elucutione L. Junii Moderati Columellae [microform] : Abhandlung

11쪽

- III et exilem materiam eleganti ratione Vestiendo et ornando id compensavit et tersior est quam ceteri rei rusticae Script0res. Enimvero n0 pauca in eius el0cutione inveniuntur, quae Sermoni cotidiani propria Sunt, neque mirum hoc est, si cogitamus Columellam rusticis libros suos conscripsisse nonnullis 10cis, qu0d attinet ad rationem Syntacticam, declinavit ab aureae aetatis scriptoribus argenteae aetatis vestigia eo quoque deprehenduntur, quod n0nnunquam poeticis vocibus utitur ); at non invenies apud Columellam quaesitum illud et artifigi0sum et praedulce scribendi genus, quod peculiarem ei aetati, qua Columella Suum de re rustica opus composuit in ,10quendi ind0lem ac Drmam effecit. Recte igitur V. Barberet' dicit: quam

maxime discrepat ab omnibus Suae aetatis Scriptoribus, ut nemini ex ratione tantum c0nicienti occurrere p0SSit, eum iiSdem temporibus, quibus Seneca nec multis ante Plinium et Τacitum latinitatis eam speciem edidisse. Columella non c0ngerit aut cumulat ornatum, non inhiat effectibus, Sed elocutio eius nativa simplicitate naturalique candore excellit. Ut saeptu corrupt0 Suae aetati m0res queritur et laudibus effert simplices pri0rum temp0rum res μ), ita in Scribendi genere non aequales imitatur, Sed Veteres, inprimis Ciceronem et VergiIium quasi exempla sibi proposuit

ad imitandum. Itaque exceptis paucis l0ci lepida et venusta ptimisque latinitatis

auctoribus digna utitur dictione et praecipue praefationes singulis libris praemissae Specimen SSe possunt rationis cum perp0litae, tum aequaliter et ample fluentis. Sed jam praefari desinamus et accedamu ad ipsam quaeSti0nem.

λὶ tr. . . I, 2, 23 agro vomere Sauciare ill 23, 3 alma tellus annua vice velut aeterno quodani puerperio laeta mortalibus distenta musto demittit ubera. 8 Veri simillimum est Columellam opus suum consecisse circiter annum 5. 3 l. l. P. T. fr. praes. praes. 2. XII praes. 8 al.

13쪽

caput I.

Ut optimi scriptores nomina leguminum et frugum Singulari numero p0nunt, ita Columella, ' o. g. II, 7, 1 leguminum genera maXime grata sidentur: 1aba, lenticula, piSum, phaSelus, cicer, cannabiS, milium panicum, lupinum, linum, 0rdeum, ptisana, Vicia. II, 11, 11 ervum laetatur l0co maero XII, 52 4 ne bacam transmittere queant. Livianam dicendi consuetudinem secutus Columelli aliis quoquo nominibus haud raro c0llective usus est XII, 2, 5 in exercitu neque miles neque imperat0r quicquam Valet eXplicare, cum armatus inermem, eque peditem, plaustrum equitem confundant I, 3, 1 hostis, civis; , , 5 Servus X, 12 perpetitur querulae Semper OnVicia ranae. N0mina pr0pria plurali numero ponuntur, ut genus aliquod hominum insignium significetur 1 praef. 32 multum profecerit, si usu Tremellio Sasernasque et St0l0nes nostros aequaverit. Variandi studio ductus Columella singularem iuxta pluralem numerum adhibuit IV, 11, 1 qu0 frustra Vergilius et Saserna Stolonesque et Cat0nes timuerunt.

2. Substantiva abstracta C0lumella frequenter pluraliter adhib0t; haec fere asserenda putavi adiutoriam praef. 1 aestus II, 9, 8; II, 2, 5; IX, 7, 4. calores , 5, 4; 2 praef. . desideria VI, 27, 7. 0 praef. . ebrietates praef. 16. fastidia VI, 6, 1 VI, 8, 1. atus I, 5, 8 frig0ra I, , 8 XI, 3, 11 12 praef. . fugae X, 25. gelicidia II, 10, 6 II, 8, 3 III, , T iniuriae I, 8, 17. immunditiae , 6, 11 langu0res VII, 7, 1. 0rtes IX, 1 l. 2. munditia IX. 14 i5.

1 in clecim libro, qui Oolicis numeris conscriptu est, haec verba plura litor dicuntur 30l ascuntur gracilique melantia grata cumino. s. X, 3 ut pica X. 31 ocima.

14쪽

Ex substantivis materialibus haec inveni exempla pluralis numeri:

aquae I 2, 5 XI, 3, 20 al). adipes VI, 2, 15; VIII, 14, 1 l. arenae' 1 praes. 24. carice X, 20. cera IX, 15 7 VIII, 9, 1. frumenta II 6 1 VIII, 9, 2 saepissime). ignes I, 6, 18 IX, 5, 6 ΙX, 6, 2 lanae XII, 3, 6. mella IX, 4 4 IX, 4, 6 pluviae V, 17, 7 XI, 3, 3. pruinae II, 8, 3 XI, 3, 3. rores II, 10 10 VI, 3, 6 rura IX, 5, 8. Sales VII, 4, 8 VIII, 7, 12. salivae V, 9, 2. sola horreorum I 6, 16. Soles II, 15, 6 II, 19, t. stercora ΙΙ, 3 9 ΙΙ, 22 3.

venena VI, 17, .l 3. Nonnulla substantiva, quae exeunt in tor', Columella adiectivorum loco surpat VI, 2, 11 cubitorem b0vem mendare. VIII, 2, 7 ne obsidiis, insidiatorum animalium diripiantur. XI, , 16 vix dici potest, quid avus operarius

ignavo et ceSSatore praestet.

caput II.

Usus ille adiectiva et participia substantivorum l0co adhibendi, qui, cum iam apud optimos scriptores exstet, tamen inde a Livio multo l0ngius manavit, apud Columellam maxime Viget. a Usurpantur ita persaepe adiectiva et participia masculini generis singularis numeri. 0 minativi alienissimus rusticae vitae III, 21, 3. armatus XII, 2, 5. aviarius VIII, 3, 4. conterminus I, 3 7 feras IX, 1, T locuples praes. 12. nullus I, 1, 11. Valentissimus, peritiSSimu XI, 1 T.

Genetivi domestici exteri XI, 1, 13. rustici VI, 37, it VIII, 1, 1. docentis magisterium Ι 1, 6. medentis VI, 19, 3 possidentis praef. l. probantis VI, 36, 3. providentis III, 20 1 prudenti est 1 praef. 2 et saepius). Dativi alieno, suo VII, 9, 11 ebrioso XI, 1, 13. jejuno VI, 30, 5. cunctanti XI, 1, 29 empturo I, 2, 2. observanti IX, 8, 9 possidenti IX, 5, 2. Accusativi defectissimum 1 praef. 2. maleficum VII, 12, 3 prudentem

1 A. Gellius Νoct. Alt. l . 8, 3 reseri, C. Caesarem arenas vitiose dici existimasse.

15쪽

III, 21, 2. Somnicul0Sum XI, 1, 13. fatigatum XII, 3 7 advenientem I, 1, 6 ementem VIII, 6, 3. insidiantem VII, 12, 4; ΙΙΙ, 13, 2 peccantem XI, 1 9. Serentem III, 19, 2. Ablativi: cuni dumestico, extero I, 8, 5. ab imprudenti imo III, 20, 6 a stante VIII. 10, 2. a tenero V, 6, 20. ab impubi obstinentissimo

rebus VenereiS XII, 4, 3.b Adiectiva et participia masculini generis plurali numer0 pr Substantivis p0sita permulta apud C0lumellani inveniuntur: Nominativi antiqui I, 7, 2 saepissime). callidissimi rerum rusticarum)II, 2, 1. cupidi 1 praef. 3 imprudentissimi ΙΙΙ, 10, 6. morbidi VI, 5 l. nostri I, 17, 2 periti II, 4 4 prudenti0res IV, 2, 1 ruStic ΙΙ, , 8 Saepissime) priores I, 4, 3 prisci 1 praef. 6 et al.). studi08 1 praef. . vetere I, 1, 6 dispera Ι, , , rimantes 1 praef. . Spectante audientesque XII, 2, 4. Feminini generis Si lanigerae oves VII, 6 5. Genetivi elegantium VII, 2, 1 l0cupletum VIII, 17, 3. mortalium ΙΙΙ,1 3 SaepiuS). praep0tentium Ι, 3, 12. validiorum IX, 13, 1 vetustiorum IX, 9, 1 canentium XII, 2, 4. 0ntendentium III, 13, 11. discentium 1 praef. 28 effeminatorum 1 praef. 15. intrantium exeuntiumque Ι, , . nantium VI, 7 VIII, 14,

1. natorum VIII, 27, 13. pascentium VII, 3, 10 praetereuntium IV, 20, 5. runcantium XI, 3, 13. spectantium 1 praef. 15. Frequentissimus est dativus aegris XII, 1, 6 agrestibus VIII, 2, 1. ingenuis 1 praef. 13. jejunis VII, 10 4 junioribus IX, 11, 2 mortalibus 1 praef. 1 III, 21, 3 pr0bi XI, 1, 25. rusticis II 2, 22. sanis VI, 30 1. Studi0si I, 1, 17. subiectis XI, 1, 4. Summis, inferioribus 1 praef. 31. teneris VIII, 5, 18. audientibus XII, 2, 4 discentibus IV, 29, 2 febricitantibus VII, 5, 20 festinantibus IV, 29 5. circumspectis Ι 8, 16 intrantibus VIII, 3, 2 laborantibus VII, 5, 19. lactentibus VII, 5, 21 medentibus VI, 19, 1 mercantibus III, 2, 1. nantibus VIII, 15, 3. retractantibus I, 4, 1. runcantibus II, 20, 26. Sitientibus VII, 10, 5.

volentibus IX, 13, 3. 0 80lum aliud acturiS, Sed etiam agrum paraturi I, 3 8. plantae magis alvearia curantibus quam litoribus c0nseruntur XI, 3, 39. Rari 0 est accusativus et ablativus apud antiqu0s nostros 1 praef. 13. agreste VII, 2, 1. 0nos et Sedul0S XII. 3, 10 gnar0 t praef. . ignaV0SQ,.

9 8. per innecentes I, 9, . mortales 1 praef. . per noxios I, 9, 5. peritos praef. . apud priscos 1 praef. I. Subiectos I, 8, 10. Suos et alienos VIII, 5, T. per alligat0 I, 9, . in cessante I, 9 6 delinquentes I, 8. 10. - a diligentioribus IX, 15, 13. ab ind0ctis 1 praef. 11. aliqui ex melioribus, bonises,

16쪽

8, 10. a participibus agrestium perum 1 praes. 28. a sanis VI, 5, 1 pro nocentibus 1 praef. . summis atque humillimis 1 praef. 1.c Neutra Singularis numeri adiectiva et participia n0 minus Saepe substantivorum l0co posita reperiuntur. Nominativi et Accusativi exiguum VII, 3, 17 Saepissime). minimum, plurimum 80lis I, 6, 2. Saepius). nubilum XII, 55, 3. restibile II, 10, 6. serenum XII, 38 6. terrenum VIII, 16, 1. tantum humoris XII, 10, 3. totum , 6 17. viride et tenerum IV, 37, 3. insigne VIII, 2 8 conditum Ι, 7, 7 debitum 1 praeso malefactum I, 9 6 pastinatum III, 13 7. - Genetivi eum alicuius indigeas XII, 2, 3. 0ni malique III, 5, 2. calidi et frigidi, humidi et aridi, densi et rari III, 12, 3. recti viam d0gere XI, 1 9. virentis III, 10, 2 quicquid immundi IX, 14, 13. quicquid residui III, T. 4. quicquid viti0s VI, II, 6; a IX, 1 b, b legitur quicquid 80rdidum). - Dativi fluido VIII, 16, 1. nigro II, 10, 35. consaepto , 6, 1. - Ablativi alio distat taurus VI, 20. claus custodire 12 praef. . inferi ire I, 6, 7. rigit IV, 3l 2.

uno differt V, 5, 11. Praesertim ver Columella talia adiectiva coniungit cum praepo- Sitionibus, non raro ita, ut adverbialem quandam vim habeant eiusm0di 10cuti0nes. Qui usus, quamquam ne apud ptimo quidem Scriptores deest, tamen Satis anguStiS

finibus apud e0 circumscriptus est. Exempla habes apud C0lumellam haste: ab imo I, 5 saepius). ab inchoat IV, 3. 1 ad medium XIII, 1, 5. ad multum necessarius IX, 16, 1 ad summum IV, 20, 2 ad Vivum VI, 12, 3 de medios, 6, 35. de integro IX, 16, 1. ex aequo Ι, I, 2. ex ait III, 7, 3. ex anguSt0IX, 14 9. ex c0ncitat VI, 29, 3 ex c0mmod VI, 2, 14 e c0ntrari XI, 1, 11 saepe). e duro III, 10 3 ex facili IV, 33, 4. VI, 6, 1 XII, 46, 1 ex integr0 IX, 13 8 ex longinquo VI, 2, 3 XIII, 1, 3 ex placido VI, 29, 3 ex praescripto praef. 23. ex propinquo IV, 15, 3. e tener II, 20, 2 saepius). ex toto II, 21, 2;V, 8 6 ex vicin IV, 29, 13 VII, 2 4 I, 6, 7. in adversum IV, 25, 2 in altum XI, 3, 62. in apricum XI, 3. 38. in ca8Sum recidere), IV, 3, 5. in commune 12 praef. . in diversum III, 15, 2. in futurum ΙΙΙ, 10, 13. in infinitum V, 3 9. in perpetuum , , . in p0Sterum XIII, 6, 3. in pr0fundum III, 11, 3. in summum IV, 4, 2. in quantum III, 10 20. in tantum XI, 1, 28 saepius). in t0tum III, 2, 31 XI, 2 80 XII, 1, 4. in univerSum II, 12, . in ium XII, 28, 1 in ali XIII, 6, 4. in aperto 12 praef. . in arcan et perto III, 10, 10. in gen IV, 31, i in im XII, 2, Saepe). in mediterranees XII, 25, 1.

17쪽

5, 1 XII, 4, 8 per Summum terrae III, 11, 3 per proscisSum II, 2, 25 pr0pter inSigne candoris VIII, 2 I. vivo tenus IV, 25 5. usque ad imum XII, 56, 1. usque ad summum XII, 47, 2 usque in summum ΙΙ, 0, 3 XIII, 4 5.d Adiectiva et participia neutrius generis plurali numero inStar substantivorum adhibita apud C0lumellam non ita multa exstant atque ea pleraque n0 minativum et accusativum indicantia campestria collina ΙΙΙ,2 6 cuncta II, 12, 3. modo in elatiora, m0d in depressiora clivi II, 4, 10. 0ntium ima III, 11, 8 cf. II, 17, 7. iusta reddere I, 8, 11. iusta cibariorum V, 6, 4. ne iusta perducere VI, 30, 5. in hiberna et aestiva digerere I, 6, 1 ad minora XII, 55 1 paria agere I, 8, 13. haec ut principalia I, 3, 2 reliqua Ι 8, 12. similia VI, 36, 4. singula 1 praef. . Sollemnia festorum VIII, 21, 5. Per Summa terrae III, 19, 1 in transversa - in edita IV, 12, 3 vetera I, 8, 12. vicina ValliSIX, 5, 2. 0ngesta II, 14, 6 excreta tritici VIII, 4, 1 VIII, 8 6. Sata ΙΙ, . . placita IX, 2, 1. virentia IX, , . culta I, 2, 5. Genetivi dise0rdantium II, 2, 3 praeterit0rum-praesentium I 3 7 Virentium ΙΙΙ. , 9 IV, 1, 4 XI, 3, 51. - Dativi editioribus X, 5, 1. similibus VI. 36, 4. virentibus I, 5, 8, et saepius es II, 2, 23 III, 8, 1. ΙΙΙ, b, 5. ' Ablativi m0dicis avis VIII, 3 9 in clivosis III, 19, 1. esculentis X, 14, 3 de frigidis in frigida, de calidis in similia III, 9 8 secretis III, 10 10. de SiccaneiSet riguis I, 2, 4. tepidis VIII, 14, T in vestiariis I, 8, 17. viridibus VIII, 16, 4.

in aratis II, 17, 7. aventibus iam satis II, 20, 2 in praebitis Ι 8, 17. g 5. Gradu adiectivorum C0lumella nonnullis adverbiis minus usitatis

augere Solet.

a Ad vim positivi gradus adiectivorum augendam persaepe adverbio, bene utitur, id quod Vulgaris esse serm0nis inter omnes c0nstat. II, 9, 1 bene uberem campum. XII, 2, 2 bene illustre c0nclave. XII, 21, 2 semuncia bene plena. XII, 30 1 quamdiu bene frigidum erit. XII, 8, 2 bene maturae uvae. MI, 39, 1 uva bene matura. XII, 53, 1 vas bene Solidum.

Dativi usum cum apud omnes scriptores, tum apud Ciceronem rarissimum esse Draegerit . . t g. docet. 8 Cfr. . oel nin Lat. et rom. Compar. p. 34. hielemann de Serm. Cornific in Dissertat phil. rgentorat. Vol. II. 38 s. g. 3.

18쪽

b Ad vim comparativi gradus augendam Columella fere semper adverbium .longe' pro multo adhibet, quod n0ndum apud Ciceronem et Caesarem, Sed persaepe apud Sallustium invenitur. )Η0 qu0que cotidiani serm0nis videtur esse proprium. Pauca affero exempla longe laetior V, 6, 3. longe celerius III, 5, 2 longe magis VII. 12. 12.

longe maior III, 14 5 XI, 3, 20 longe melior VI 2, 12 VI, 3, 6 longe melius XI, 3, 20; ΙΙ, 26, 2. multo melius XII, 28, . longe min0 V, 8, 1; ΙΙΙ, 9 longe utilius VII, 3, 13.

Fortasse hic locus est, ut commem0rem, C0lumellam Saepius comparati Vum gradum exprimere adverbio magis Vel minu S cum positivo gradu coniuncto, quem usum apud optim0 Scriptores rarissime inveniri docet Woelminus. )Jta Columella dicit V, 6, 24 beriorem fructum et magis facilem cultum Sequentes III, 10, 22 haec pluibus dicta sunt, quam exigebat ratio veritatis, minus tamen multis quam etc. IX, 1, 3 magis diuturnu8. magi aptus. IX, 3, 1 magis modus XI 2, 23 magis frequenter XI, 3, 56. magis Similis VI, 37, 5 magis tolerabilis VIII, 8, 1 magis utilis VII, 3, 3.c Superlativus quoque gradus a C0lumella n0nnullis l0cis adverbiis

minus usitatis augetur: IX, 3, 3 apis, Si saevior, maxime pessima St. VIII, 17, 1 stagnum censemus eximie optimum, quod etc. Eximie cum positivo gradu coniunctum exstat I, 3 9 ager angustus eximie). His ex locis apparet, superlativi vim Columellae aetate iam ita fuisse deminutam, ut paene eadem esset atque p0Sitivivis. Jdem cernitur, ubi Columella superlativum et p0sitivum haud raro comp0nit; )praesertim vero haec Sententia probatur e0, quod C0lumella viginti locis particulam quam Vis cum Superlativo c0niunxit: I, 3, 2 quamvis feracissimo

pinguique agro III, 2, 13 quamvis gener0sissimus sapor sit. XI, 1, 6 quidam quamvis operum probatissimi artifices h)

Usus ille adiectiva pro adverbiis p0nendi apud Columellam multo crebri0 est quam apud aureae. quae vocatur. latinitatis scriptores: a praef. 16

19쪽

I nt apti veniamus ad ganea VII, 3, 2 circumspectus ac Vigilans, moderetur. 1 praef. 17 qui desides cunctarentur. XI, 3, 3 sepe diuturnior permanet. III, 1, 3 vitis felix provenit. VI, 27, 8 quanto Drtior mas inierit. III, 11, 15 haec solent Drtia et laeta et gravida fructu consurgere. I, 1, 8 frequens. L VIII, 16, 9. IV, 29 6 ni surculus imbres immobilis pati possit. IV, 24, 18 palmes infirmus exit. VI, 2, 10 invitus est III, 3, 13. III, 21, 3 alma tellus Haeta mortalibus distenta musto demittit ubera. II, 20, 5 Favonius lenis aequalisque pereat. XI, 1, 1 lenti procedunt. VI, 2, 10 piger iuvencus iungitur. II, 10, 23, napus meli0 exit. I, 6, 1 qui situs si nullus adsit. 1. XIII, 12, 2. XI, 3, 4 Stilus non omnis tollendus est. IX, 12, 2 pavidus VI, 5, 3 c0nsilig0 plurima nascitur. VIII, 10 1 caveis clausi plurimi despondent. VII, 6, 5 quietu8. I, 9, 3 arator stivae rectus innititur. I, 6 6 ut bos stans vesci possit. ΙΙ, 3, 16 cum transversus haeret conceptus. VIII, 8, 5 aves vegeti0re redeunt.

caput III.

J inr0n0minum usu haud multum abhorret Columella ab elegantium scriptorum loquendi consuetudine et pauca tantumm0d0 0 I000 0mmem0randa sunt.

Variatur nonnunquam apud C0lumellam numerus primae personae, id in0 interdum ipse Cicero admittit. praes 28 non me praeterit, Si, quem desideramus agricolam quemque describimus, exeger0. I, 7, 3 ipse nostra memoria audivi. III, 3, 13 0stra cura in tantum iam proceSSit, ut o me mercentUr. XI, 1, 2 tibi expetenti versificationis nostrae gustum negare non SuStinebam.

Pron0mina SuuS et quisque'. ita coniunguntur, in in unam quasi notionem confusa videantur: III, 1, 2 silvestres ac ferae arb0res 4ni cuiusque ingenii poma vel semina gerunt. I, 3, 1 pera, quae ut quibusque temporibus anni villicum exsequi oporteret. ΙΙ, 1, 5 praecipiebat, pediculos earum in praedictis patinis separatim sui cuiusqe generis ita e0mp0ni, ne etc. XII, 52, 5 dolia, quae seorsum recipiant ut cuiusque generis amurcam XI, 3, 26 genera, quae suo qu0que M. quidque temp0re Seri portet.

20쪽

Uterque saepius de du0bus pluraliter digitur L I, 6, 10 nam ea cotili positio maxime frigida et minime humida est; quae utraque ierennitatem c0nditis frumentis afferunt. cf. I, 7, 5.l 11. Pron0men ipse apud Cicer0nem rariSSime, apud Caesarem et Sallustium omnino non coniungi cum particula eU Draeger testis est y saepisse tamen haec coniunctio . et ipse' apud Columellam invenitur. 1 praef. 12 nune et ipsi praedia nostra colere dedignamur. 10 praef. 3 partes, qua tamen et ipse Vergilius significaverat h)

Pronomina relativa, quae Sunt quali Scunque et quantuscunque, μn0nnndis l0cis pronominum indefinit0rum l000 Surpat Columella, quem usum ne Cicero quidem plane aspernatu eSt. XI, 3, 36 atrum lus qualicunque convales- ei loco es I, 9, 3; XII, 49 8 XIII, 2, 2 XIIl, 7 6. - VI, 17 8 huius quantocunque ponderi decima pars Salis amm0niaci adicitur.

caput IV.

J adhibendis n0nnullis adverbiis Cotuniella discrepat ab antiquorum scriptorum Su. Abunde a Columella Saepe cum Verbo HSSe coniungitur ita, t