De elucutione L. Junii Moderati Columellae [microform] : Abhandlung

41쪽

I9 dextra desiluit taurus), marem seminasse manifestum est VII, 9, 1 maxime ad rem pertinet, quam SalaciSSimo esSe se mares). IX, 1, 3 uti postulat vacerris includi se pecudes) M, 3 7 III, 2, 28 IV, 24 9. l. . Non dubitare sequente acc. c. ins a Caesare et SalluStio repudiatum, a Cicerone uno loco ad lam XVI, 21, 2 admissum, a Livi crebro Surpatum est ')apud Columellam undevicies cum acc. c. in1. 0niunctum invenitur, cum quater et Vicie particula quin Sequatur. Nonnulla promo exempla: Ι 8 quod ego conducere agricolae n0 dubito. I, 3, 5 quis dubitet eam maxime probatam haberi. I, 7, 5 utraque peccata, vitio domini vel committi vel foveri nihil dubium est. At III, 20 4 nihil dubit quin vites, per species digerendae sint. I, 3 9 nec dubium est), quin minus reddat ager. Accusativus cum infinitiv contra morem adhibetur in enuntiat 0c0mparati V0 1 praef. 1 ut enim, qui in villis, morarentur, ignaVioreS habit0s, sic eos, qui sub umbra civitatis deside cunctarentur, Segniore viSOS. Quamquam ipse Cicero Semel ita scripsit pro Cluent g 138).' Semel Columella accuSati V c. in L Sus est in enuntiato causali: I, 3 9 imbecilliorem agrum quam agricolam Sse debere, quoniam, allidi 0minum CD. Liv. XXVI,

27, 12, Sen. p. 7, 13). caput .

B interr0gati0nibus et nuntiatis relativis.

De interrogationibu F. ἡUtrumne', quod pro utrum ab Horatio primum usurpatum est,' apud Columellam semel inveniss XI, 1, 5 0gatus, utrumne consue Verit.

ἡ An e 1110re recentiorum Scriptorum Surpatur e0lem modo, quo num '

Ῥ0d 0lumella satis rar habet), in indirectis enuntiatis interr0gativis XI, 2, 2 affirmare non ausim, an fieri possit. VIII, 2, 1 ambigitur an XI, 2, 2 considerare n. L XII, 1, 3. XIII, 1, 3 dubium esse n. I, 8, 16 explorare n. sII, 4, 3 XI, 1, 22. III, 3, 1 exploratum habere an III, 3, 1 dum n0ndum c0ncedatur, an Omnin Sint habendae. III, 4, 2 ingerium est, an XI, 1, 7 inSpicere an cf. XIII, 2, 1. III, 15 5 rati d0cebit an T. 4 reditus docebit an VII,

42쪽

12, 7 nec multum refert an I, 1, 3 scrutari atque aestimare n. VIII, 11, 12 quod signum habebit an IX, 8 4 speculari an I, 8, 18 quaerere an. In interrogatione in directa nonnunquam indicativus exstat, ubi ex8pectatur coniunctivus, quem usum proprium esse sermonis cotidiani constat. )IX, 3, 4 saepe m0rbis intercipiuntur, quibus quemadmodum mederi oportet, Suo loco dicetur. I, 2, 1 nec ignoret, quicquid in eo agro recte fieri poterit. Hiram quandam coniunctivi et accusativi cum infinitivo confusionem in interrogatione indirecta invenies: IX, 2, 3 nec sane rustico dignum est eiscitari,

meritne mulier pulcherrima specie Melissa, quam Juppiter in apem conVertit, an ut Euhemerus posita dicit crabronibus et sole genitas apes, quas nymphae Phryxonides educaverunt, mox Dictaeo specu Jovis existitisse nutrice easque pa-bvia munere dei sortitas, quibus ipsae parom educaVerunt alumnum.

De enuntiati relativis.

Relativis generalibus apud probatissimos scriptores nunquam fere coniung-tivum addi notum est. Apud Columellam hic modus reperitur VII, 5, 1 quae disserentiae tamen, quantulaecunque sint, ' non mittentur a n0bis. IX, 15, 8 favi qualescunque sint. Relativum generale pro particula condicionali exstat Ι, 2, i quicquid si quid vero dabitur occasi0nis, ruri d0minu m0retur. FigUr . eatenus - qua', quae rarissime invenitur,' apud Columellam occurrit IV, 7, 2 eatenu plaga consiStit, qua vestigium fecit acies XII, 9, 1. Nomen, ad quod relativum pertinet, ex nuntiato primario in enuntiatum relativum transponi plerumque apud poetas, rar apud pr0Sae rati0nis scriptores

Draegem dicit Apud Columellam hanc locuti0nem inveni III, 10, 20 quamvis

nullo alio sit scripto proditum exceptis quos retulimus numeros Vergilii. Attractionis inversae, qua substantivum, cui nuntiatum relativum annexum est, pronominis relativi casum induit, exempla inveni haec XIII, 4, vitem, quam ponis, fac ut ea orientem pectet. XIII, 26, 9 materiem, quam inseveris, si subolem habebit, omnia praecidito.

C r. h. Thielemann De sermonis proprietatibus, quae leguntur apud Cornificium et inprimis Ciceronis libris Argentorati 879. g. 6.' Aliqui codices deteriores indicativum exhibent.' Cic. eam semel exhibet: im. 3. 4 Draeger Synt. u. Stilis. Tac. g. 66. . Dubium non est, quin haec structura, quae apud poetas comicos, rarissime vero in prosa oratione invenitur sermonis cotidiani neglegentiae conveniat. cla. uhne l. l. p. 847, Ο.

43쪽

Genetivum gerundi his adiectivis adiunctum apud Columellam inveni praes 3 ita dicendi cupidi. IV 25, 1 vinitor gnarus est iis utendi. Genetivi gerund ii, qui pendet ex substantivo, hoc mihi videtur afferendum esse exemplum 1 praef. 5 contemptisSim0rum vitiorum officinas gulosius condiendi cib0s et luxuriosius fercula struendi esse audivi. De locutionibus praecipiendum habeo et Similibus vide supra pag. 12. Dativus gerundi vi, qui inde a Livi cum adiectivis connectitur, )a Coinmella aqpius ita adhibetur. VIII, 14 4 anseribus admittendis tempus aptissimum. IV, 33, 1 castanea est stabiliendis vineis habilis VII, 12, 11 mares insiundis feminis habiles XII, 13, 1 age praeparando idoneum tempus. II, 2, 1 terram progenerandis esse fetibus inhabilem. VIII, , novellae magis edendis quam excludendis ovis utiliores sunt. VIII, 11, 15 locustae, utiles cibandis pullis habentur. XII, 52 6 le consciendo molae utiliores sunt Adnotandum quoque est, Columellam ut iam Livium et praesertim linium et acitum dativum gerundi vi ponere pro nuntiato finali VII, 12, 2 alterum genus pr0pellendis iniuriis hominum ac ferarum eligitur. Ad extremum moneo, Columellam, cum verba impersonalia poenitendi' et pudendi tanquam personalia adhibeat, formis poenitendus' pudendus uti, quom usum optimi Script0res aspernati sunt. I, 2 6 ager c0l0n est poenitendus 1 prae 13 flagitiosa et quodamm0do pudenda disgiplina.

De su Pino. Usus utriusque supini apud Columellam angustissimis finibus continetur. Namque Supini, qu0 exit in um unum tantummodo inveni exemplum IX, 5, 1 cum prodeunt pabulatum apeS. Supini ver0, quod terminatur in .u', haec reperiuntur exempla III, 1, 4 facile dictu est. VIII, 8 8 non lacile dictu est. IX, 11 4 est autem facilis conspectu rex.

ὶ se Draeger . S. II g. 37 sq. Semel tantum adiectivum , accomodatus apud Ciceronem invenitur cum dat ger coniunctum de Sen. 70.

44쪽

caput XII.

49. De enuntiati temporalibus.

Perpauca in hoc capite commemoranda sunt. Cum iterativum cum indicativo ponitur 1 praef. 18 veteres Romani, cum consilium publicum de8iderabatur, e villi arceSSebantur in senatum. XII, 44 5 quae cum praeparaverat praecipiebat. . Cum temporale cum indicativo perfecti occurrit XIII, 26, 9 quartum insitionis genus iam docuimus, cum de vitibus disputavimuS., Cum subito pr0 simul atque videtur surpatum esse: IX, 9, 3 quaedam apes Solent, cum Subit evaserunt, Sine cunctati0ne me proripere. Insolentiore ratione ut idem significans quod ubi primum', cumc0niuncti V perfecti 08itum est VIII, 5, 15 pullos autem n0 op0rtet Singulos, ut quiSque natus Sit, tollere, sed uno die in cubili inere. Ad latius dicendi genus pertinere videntur formulae usque eo, dum V, 11,6 XII, 20 4. tamdiu, dum VII, 6 8 XI, 3 bl usque eo, quoad VI, i, 2 quamquam eiuSm0di 0cuti0nes ne apud Ciceronem quidem desunt. )

50. De enuntiatis comparativis.

Ad comparandas res aequale Columella nonnullis particulis minus usitatis utitur: aeque - quam pro aeque - ac VIII, 12, 2 locum aeque munitum et apricum quam c0lumbi desiderant. VIII, 17, 13. , 5 7 sed hoc logo c0dice non congruunt). Aeque -ae' legitur IX, 5, 2 neque enim dedignatur apis), si minus pura habita est, ac si tractetur fraudulenter. - Velut-ita III, 18, velut per fistulam, ita per apertam vitis medullam humor trahitur. Sicut sine particula resp0ndenti ἡita' sic' ponitur VII, 7, 4 sicut in villo pecore praedictum St, caprino medebimur. Nonnullis locis enuntiata comparativa mutila videntur Sse, cum pron0men demonstrativum in enuntiat primari0 mittatur, qui usus primum a Livi0 admissus est. IV, 16, 3 quanto propium truncum ridica statuitur, Itabili0r St.

I Cis. H. Heli muth: Do sermotiis proprietatilius quae cin prioribus Ciceronis orationibus inveniuntur in cl. 8em. Erlang. g. 6 l. a Draeger . S. II g. 655.

45쪽

magis deest VIII, 11 9 quae ova quo propius ac mollius deciderint, illibatam

Servant integritatem. Pro quanto, tanto apud C0lumellam etiam invenitur, quanto - 0' XII, 23, 1 pix, quanto facta est vetustior, eo melior in usu est XII, 30 1 quanto mai0r aestu erit, e saepius c0nvenit Vinum nutriri. Duobus l0eis Columella in secund membro enuntiati 0 Sitivum gradum pro comparativo, posuit, qui uSu ab elegantium Scriptorum consuetudine plane abh0rret in VI, 27, 1 ut quaeque materies Si praestanti 0r, ita ubere campo pascitur. VI, 1, 3 parandi sunt b0ve cruribu brevi 0ribus potius quam longis )P0stremo adnotari velim, ut Varr0nem ' ita Columellam quoque comparativo id me uibrum praemittere, quod ex particula quam pendet, .m XII praes. virum quam mulierem feeit audaciorem.

De enuntiatis consecuti Vis. Formula Sunt qui ' cum apud aureae latinitatis eripi tres fer s0mper c iniunctivum asciscat, apud cotidiani Serm0nis auctores constanter cum indicativo OnStruitur. )Columella indicativo sus est II, 19, 2 sunt qui destinant et exp0liunt VIII, 15 4 sunt quibus c0rdi est VIII, 3 8 Sunt qui replentur. Addo XIII, 9, 1 uvas tales creat, in quibus, reperiuntur acini. Sed coniuncti Vus positus est VI, 7, 3 sunt qui deterant infundant. II, 21, 2. Argenteae latinitatis propriae sunt locutiones: in tantum procedere', in tantum exuberare, ut et similes, positae pro procedere eo Vel usque eo, ut'. Col. III, 3, 13 nostra cura in tantum processit, ut rustici mercentur. IV, 6, 3 materiae in tantum prorepunt, ut iugum exsuperent. IV, 24, 19 in tantum provocant materiam), ut nequeat terram contingere. XI, 1, 28 res in tantum exuberat, ut iacturam reStituat. ἡ Ut non p0Situm videtur esse pr0 ne ' V, 9 hoc facere utile est propter DSS0rum ign0rantiam, ut taleae non laedantur. 3, 10 4 Scrobis clibano

i Draeger l. l. I p. 655 q. 8 PIura huiusco usus exempla invenies apud acitum csr Draeger Synt . . Sit d. Tac pg. 73. At quod oel minus, Vir doctissimus, scribit Lot et Om. Compar. g. ij ,, Hier at Tacitus uersi und vi elleicii allei gewagi, in dem gwellen Glied de Positi 2 se teten , secundum hos Columellae locos sit corrigendum.' se G. et drich de Sti de Varro Progr. et L. 892. Pg. 2 . εὶ fr. h. hielman l. l. 3S. T.

46쪽

similis sit - ut terra, a pluvii non abluatur. - VIII, 4, 3 esca bis dividenda est, ut Ve non Vagentur. Quin sequitur verbum dubitandi, ubi illud eadem n0tione adhibetur qua, cunctari' quamquam hic Su ne apud ptim0 quidem Scriptores plane deest. IX, 5, 1 si villae situs ita c0mpetit, non est dubitandum, quin aedifici iunctum apiarium maceria circumdemUS. ἡ Quo minus contra Sum p0nitur VII, 9, 2 qui porculator), si memoria deficitur, quominu agn0Seat cuiu8que pr0geniem pro quin usurpatur II, 18, 2 nec omnino cunctabimus, quominus Sub tectu in congeratur. Necesse est a Columella ut ab optimis scriptoribus cum infinitivo ooniungi solet bis tamen Decurrit nece S se est, ut ' siu0d etiam apud Ciceronesii tribus locis invenitur.' Col. III, 21, 6 necesse est, ut 0glegentiae vindemiatorum aleam subeat. cf. XII, 52, 2.

De formula adHO non, ut Vide eo, Iune di Sputavimus pag. 9.

52. De enuntiatis finalibus.

Usitatissimum est Columellae coniunctioni ne pretiemittere partieulas sic μsit ita ' I, 6, 3 ergastulum et illustratum fenestris a terra sic editis, ne manu contingi possint. I, 6, b tabula Sic ordinentur, ne quis humor inquere p0ssit. V, 5, 4 semina ita deponantur, ne pr0tinu totus Scrobis terra compleatur. XIII, 26, 9 circa gemmam bene vincito ita, ne laedas. - Simili Structura St: eatenuS-ne': V, 6, 14 allevandum est eatenus, ne plaga corpori matri applicetur. Pr0, ita-ne duobus locis reperitur: ita, ut ne ' VI, 9, 2 taleas recidit ita, ut ne corticem laedas XII, 52 4 cannas inicito ita, ut ne ineam transmittere queant. Particula ut saepius ex prauesnte particula ne Supplenda est: I, 8, 13 ne quid se putet scire luaerat que Semper addiscere. AE HI, 17, 1 V, l 4 V, 5, 4. , Nec pro neve praecedente ut finali satis frequens est apud Columellam ut apud aequales I, 6, 22 plurimum refert assiduo fimum maeerarili luore, ut pinarum et graminum Semina intereant nec segetes herbida reddant.

I, 8, 6; II, 4, 10 II, 17, 1 IV, 10, 2 IV, 16, 4 IX, 14, 3 XII, 7, 2 al.

Insolenter C0lumella et non adhibuit pro neve praeeunte ut Vol, ut ne 'es VI, 23, 1 stabula spectent ad meridiem, ut facile siccentur et frigidis

47쪽

ventis n0n sint obnoxia. IV, 7, 4 ut ne influant imbres, et Si sorte tamen ingressi

fuerint, n0 immorentur. Graecorum more C0lumella semel seripsit: cum eo επὶ τουτ δε ne', quae locutio prinium apud Livium invenitur. in Col. V l 4 obsequar voluntati tuae cum eo, ne dubites. PoStrem Inmemorare iuVnt, ne pendere ex ubStantivo, quod est timor

XI, 3, 63 ubi tim0 est, u autumnalis satio hiemis gelicidii peruratur. Liv. Verg.).

g. 3. De enuntiatis causalibus.

Ante omnia h0 loco monendum est, C0lumellam valde amare particulam ἡ quoniam. Cum ΤacituS, ut alium seriptorem afferam, particula quoniam tantum septies et vicies usus sit, y Columella eam decies et ducenties adhibuit, ita ut particulae quia et quod multo rarius p0nantur. Ita exempli gratia Columella in prim libr0 usurpavit qu0niam sexies decies, quia ter decieS, quod bis in octav libro occurrit qu0niam bis et vicies, Sedecies quia', ἡ qu0d quinquies in du0decim libr0 qu0niam exstat undevicies, exies quia', quater qu0d' Haud dubie ad vulgarem dicendi usum hoc referendum eSt, quippe cum Vulgu Semper Vocibus bene sonantibus taxime laetetur. Cum igitur C0lumella particulam quoniam tam frequenter adhibuerit, n0n St, cur miremur, quod quoniam multis locis fere idem significat atque quia', et profeci variant inter se n0nnullis locis particulae quia et qu0niam', veluti III, 12, 1 neque nimium galidum 80lum p088 t0lerare vitem quia inurat, neque praegelidum, qu0niam, radice - moveri 0 Sinai. VIII, 11, 1 nam quoniam pav0 nec sublimiter p0test nec per longa spatia V0litare, tum etiam quia

ἡ Quatenus omnibus temporibus raro usurpatum S et in pr0Sa oratione demum apud Valerium Maximum exstat. in Etiam apud Columellam semel tantum 0ccurrit IV, 32 4 0lerabilius arundo castratur, antequam caeditur, quatenu calami velut indices dem0nstrant, quid eruendum Sit. Ν0nnunquam c0niunctivu additur particulae qu0d', ubi exspectantiis indicativum VII, 3 7 Variam canamque ovem impr0babis, quod sit incerti coloris. VII, 6 8 nec ultra et anno matre Servandae Sunt, qu0DaSSiduo parturiatigatae steriles exiStant cf. IX, 6, 3.

48쪽

Ex coniuncti0ne non quia apud Columellani coniunctivus pendere Solet Semel tantum indicativus invenitur VIII, 17, 12 0s plura n0minavimus genera, non quia cuncta cuncti litoribus exeunt, Sed ut ex his aliqua

praebeamUS. -

De enuntiatis condicionalibus. Particulae si,' nisi omni quidem aetate coniunguntur cum c0niunctivo praeSenti vel perfecti, ubi in enuntiato primario indicativus p0situs est, sed apud probatissim0s auct0res hic usus certis finibus inclusus est ' apud C0lumellam vero hic loquendi mos innumeri locis invenitur, ut pauco promere satis Sit. I, 6, 15 luae fruges), nisi diligenter rep0Sitae sint, c0nsumuntur. I, 6, 16 acervi, Si maneantini moti, infestantur. I, 9, 11 nisi cura adhibeatur, frumenta degenerant. III, 2, 22 nisi maturi leganiur, ad terram decidunt. IV, 1, 3 istud 0ntingere p0test, si ager moveatur. VI, 3, 5 si regionis c0pia permittat, glans adicitur. XII, 10, 3 commodius Servantur, Si miSCeRntur. Particulam si Columella usurpat eadem significatione, qua alii locis particula interrogativa an utitur VIII, 5, 14 auscultetur, si pulli pipiant. IX, 1, 7 custos vivarii speculari debebit, si iam effetae pecudes sint. Si tamen', quod apud Ovidium et Plinium minorem legitur, etiam apud Columellum saepius invenitur, idque coniunctum cum coniunctivo II, 3, 1 de lupino nihil dubit0, si tamen aratrum subsequatur. ΙΙ, 12, 7 II, 5, 2 II, 18, 3;ΙΙΙ,11,1 III, 1l, 3 cum indicativo IV, 24, 10 si tamen ita praevaluit u0llitur. IV, 22, 1 ΙΙ, 17, 5. De coniuncti0ne nisi si vide infra 68 n. 55.

De enuntiatis concessi Vi S. Quamquam a Columella duobus locis cum coniunctivo connectitur. III. 2, 32 de hac sententia quamquam et ipse paulo ante idem censuerim. III, 10, 15 appellati rationem mihi subiecit non eligendi malle0los, quamquam et h0s ips08sciam non in totum Sterilitate affect0s. Ut fere ab omnibus omnis aetatis Script0ribus, ita a Columella qu0que ἡiluamquam ad circumscribendam lu0dammodo sententiam pr0nuntiatam usurpatur, velut II, 21, 2 luamquam pontifistes negant segetem seriis Saepiri debere. VII, 12,

49쪽

- 37 ἡ Quam vi S frequenter de re vera ponitur ubi veteres quamquam adhibent. Plerumque coniunctivus equitur e g. III, 0, 20 id ipSum SenSiSSeeo non dubium est, quamvis nullo alio Sit Scripto proditum; sed etiam indicativus haud raro admittitur II, 9, 1 quamvis de mensura minu auctoribu con-Venit hanc - 0cuit - SuS. VI, 24 4 quamvis non expletur libidine. VII, 3, 4 quamvis Solu admiSsurae non sufficit. XI, 1, 2 quae quamvis vidQbar exsecutus: XII, 18, 1 quamvis diximus. XII, 53 1 quamvis n0n erat huius temp0ris olei c impositio. IX quamvis doctissimi Viri auctoritatem reverebar. II, 8, 3 quamvis tempeStive sementis confecta erit is quamvis Columella crebro non Olum cum adiectivi i adverbii S),

sed etiatu cum participiis coniungit, ' velut III, 10 1 quamvis probabilis; ΙΙΙ,10 18 quamvis diligenter. I, 5, 3 humor quamvis n0centis naturae. XI, 3, 5 quamvis inStructu atqui eruditus. Nunquam autem particula quamquam ita C0lumella Surpatur.

i Cicero , quamvis ' nisi ad augenda adiectiva non adhibet; si . Draugeri. . t g. 8 5.

50쪽

D ratione rhetori n.

Caput .

Pereaepe Columella recedens a simplici et ordinaria verborum collocatione Subiectum in clausula enuntiati ponit, sive ut adsignetur auditori et infigatur', sive nulla eiusmodi rati0ne intercedente. Jam pauca priori generiSaDr exempla IV, 11, 1 nam illam veterem pini0nem damnavit usu S. II, 14, 2 cum pluribus dotibus praestet viviradix VI, 18, 1 magnam etiam perniciem affert hirudo XII, 25, 2 ni rei vel maxime est id0nea coelesti aqua. - Sed multi aliis locis non intellegitur, cur scriptor ab ordinaria coll0catione regeSSerite. g. IV, 6, 2 cum deinde paulum indumere virgae V, 3 9 ne in infinitum pr0cedat disputati n0stra V, 4, 2 quoniam pastionis expertes sunt ceterarum gentium agricolae. Praecipue vero Columella hanc collocationem subiecti in enuntiatis relativis amat IV, 12, 2 qu0 genus iugi canterium Vogant rustici. IV, 13, 1 Vinculum), qu i religantur semina. IV, 24 4 m0dus quem dictabit humi atque ipsius Stirpis laetitia. IV, 29, 16 lanugine. quam excitabat antiqua nerebra. V, 3, 1 quibus frequenter utuntur agricolae. VI, 7, 4 quod Seminavit Sinus qu0 progenserat nuger. VI, 8, 2 herba, quam veratrum V0cant rustici. VII, 5,16 acer ignis, quam pusulam vocant pastores VII, 8, 4 pondera, quibuS Xprimatur Serum VIII, 5, 3 animalia, quae secum affert avis. XII, 23 pix, qua utuntur ad condituras All0broges. XII, 25, 1 in mediterraneo, quo n0n est facili aquae marinae invectio. XIII, 4, 6 sub qua c0nsistit dulci hum0r. Frequentissime apud C0lumellam auxiliaria, quae Vocantur, Verba primum in sententia Iocum obtinentes VI, 3, 4 liget etiam vinacea misceri. VI, 16, 2 Solent etiam neglecta ulcera scatere vermibus VI, 26, 4 placet etiam