장음표시 사용
191쪽
multum authoritatis contulerunt, tamen summam sibi potestatem servant, atque ad c aeterarum provinciarum modum in
comitiis publicis statis temporibus, libere de omnibus quae commmiem utilitatem & salutem Reipublicae tangunt, deliberant atque decernimia iidem uti dc in aliis provinciis suos habentDelegatos, qui quotidie conveniunt,
numero XI i: nimirum quatuor ex electis , qUatuor ex Equestri ordine , duo Consules urbis Trajectinae, & duo e rei, quis oppidis. Quibus adsistunt Advocatus provinciae dc Secret ius. VIII. Iudicia ct tribunalia. PRaeter tribunalia quae in singulis urbi bus habentur, est & Senatus prQuin cialis in oppido Trajectino, qui de provincialium litiblis cognoscit, quς per provocatione partium ad ipsum deseruntur. Is constat uno praeside & quinque ordinariis senatoribus; procuratore generali& graphiario: quibus adjunguntur inte dum tres, e singulis ordinum membris singuli. Atque hic senatus in hac provincia supremus est, nulli alterius provinciaeSenatui obnoxius;adeo ut etiam vici- nos Zc exteros, eorumdem bonis arresto
inclusis, eosdem apud se etiam in mere
192쪽
DE sc RIPTI O. Τ spersonalibus causam dicere jubeat. Abjioc tribunali nulla est provocatio; solummodo licet per libellum supplicem revisionem, ut iocant, ab Ordinibus postulare. Praeter tribunalia, quae in singulis oppidis sunt singula , in agris quoque in singulis pagis tribunalia sunt constituta, in hunc modum. In singulis pagis ab iis, quibus id juris competit, nominantur Praetor & Secretarius, qui juramentum praestant coram Praefecto provinciae, aut conventu ordinum, aut eorumdem De- legatorum. Marescalli autem dc vaselli ejusdem provinciae in suis singuli distriactibus Scabinos & juratos quotannis sacramento obligant, ex aequo & justo partibus jus administraturos. Porro praetotes hi dc jurati judices quater quotannis statis temporibus jus dicunt, & controversias omnes audiunt 3c dijudicant. Prςterea extra ordine dies judiciales constituut ad petitione partium. Ab omnibus
autem eorumdem tribunalium sententiis. Senatum provincialem provocatur. IX.
'Lim quidem in hac provincia nepo res ab haereditate avi & aviae secludebantur, si patrui aut materterae illorum superstites essent: itemque ab haereditaxe
193쪽
ri s B E L G r c Aa 'patruorum & materterarum, quamdiu illorum patruorum & materterarum fi tres aut sorores superabant: verum Carolus V Imper. prius jus, stacita repraesentatione in linea recta, mutavit: posterius autem demum ab Ordinibus hujus iprovinciae mutatum fuit an. cII la xciri . lin hunc modum: Fratrum & sororum liberi in bona allodialia defunctorum pD
truorum & materterarum, una cum patruis de materteris qui supersunt, adpostremum usque, iuclusive, posthac ab intestato succedent in stirpes, & loco parentum una manu capient haereditatem; postremo vero patruorum aut materi
rarum decedente, succedent nepotes in capita, nulla ratione habita utrum unus frater aut soror plures an pauciores liberos reliqRerit. ervallo respiciens: ad meridiem
Ex Vbbonis Emmii majore opere. Limites , Idus.
Risa A, prout hodie nomen retinet , Flavo olim fluvio, nunc magno maris sinu ab occidem te alluitur, Hollandi m oram . minim
194쪽
D E s c R P P T I O. I77 trionem primum modice flexa, ubi Ste hia erficus ager, mox velut in Holla diam excursura , recta in occidentem
longo spatiose porrigit, occursuque Hotilandicae ors similiter prominentis, a diu ria Flevi ab austrino sinu quasi secludit.
In huius prominentis orae promontorio extremo Stavera est , unde brevissimus in Hollandiae littora ad Enchusam αMedemblicum trajectus non amplius trinis milliar. patens. A Stavera in ortum oblique & leniter reflexa; ubi Hidet pam primum , deinde orcumum Oppidum in ora habet. Mox in boream severtit per tria milliari m gna, donec pa Ium supra Harlingam ascenderit. Inde rursum secundum litus vadosi maris lovgissimo tractu per septem ingetia milliata in ortum aestivum primum se porrigit, quousque exiguam insulamBancam pra terierit: deinde in meridiem; tum rursum in orientem se recipit; aestuarioque Lavi-cae R lato & profundo, quem sinum p tius maris dixeris, ac rivo, qui in aestu rium influit, a reliqua quae sequitur Frisiiae parte dirimitur. Sic sinuose d scendens , tandem per terminum austi MIem in accidentem ad Cuneram revertitur, Drentiae dc aliis dioecesios Vltrajectinae provinciis eo latere cohaerens. Regio
luccuniveisa quadratae pςne figurae, ad
195쪽
n 8 B E L G r c AEvari mili. magna in longum patens, pari fere latitudine , pascuis uberriniis lae-.ta, qua boream & littus spectat; arenosa ac palustris ac nemorosa, qua mer, diem ti ortum. II.
Divisio Frisia. εIviditur usitate in partes tres; quae intaderibus se jungere, communem
que Rempubl. tueri jam, seorsimque sibi
Prima, Vestergoa est, a Stayera ini-
tium stimens, 5 majorem universa: longitudinis partem complexa, mari aut ae- 1luariis magna ex parte circumfusa, &multo opulentissima re frequentissima. In hac sunt Frane ra, Sneca, Bois ardia, Harlinga, Stota, Stavera, Hindelopa, worcumu, Iista: Territoria porro octo, ac in his vici cxxvr r, coenobia XXIT. Secunda, O tergoa, a V Vestergoae fine ad Lauicam R. dc limitem Grotringanum,.opibus & viris nobilis. praesertim qua b ceam S occidentem spectat aut littori vicina est. In hac est: Leo rdia, Doc mum. Praefecturas habet x 1 r, vicos XV II, coenobia xx et , arces nobilium vetustas quamplurimas. Tertia parte, Simestres continentur,
196쪽
terlandico. Haec pars palustris ac sabulosi soli, sylvas quoque habet modicas, quae nomen ei dederunt, dc lacus nonnullos piscosos: oppidis omnino caret, & felicitate caeteris plurimum cedit. Praefect u-rys continet v I I., vicos LXXVI I , caeno bium unum. parte aratur, fiugum
setis serax, pascuis novi perinde idonea. Terram palustrem fodit magna copia, dc devectum per rivos in usum ignis vicinis divenditi Hujus incolae, ceu fieri solet, animato & corpore ad bellum labore'; magis quam reliqui, quos copia & deliacia: enervant, promti sunt.
Caelisolique qualitates. Λ Ir Frisiae utcunque salubris est , nisi quantum paludum exhalatione inficitur, quanquam &id labis ventorum beneficio expurgatur. Westergoa universa& Ostergoae pars multo maxima, fruge, armento, gregibus, piscibus, avibus, qui
bus culina instrui laute potest, supra qua credi queat, scelix est: sed illa, humilior est, lacubus ac stagnis abundans, & plintibus fluentis irrigua, atque ita piscatu aucppio melior: Ostergoa vero, editior, di pascuis optimis satisque nobilior. Vtramque tamen rivi percurrunt anulii
navigabiles: sed excellit Doccumanus latira χ
197쪽
ito B E L c r c AE& profudi alvei, Doccumo Leovardiam ducem,ac illic in duo se brachia scindens; ὀ quibus alterum Franeheram perluens, Harlingam tendit, ibique in mare rursus effunditur; alterum in meridie se praecipitans, & lacubus ac stagnis se imiscens, Mecam, Iistam, stolam, stavera, πολCumii per ambages contingit; pluribusque locis in mare essivit. In hunc'alii quoq; rivi se insinuant, qui silvestrium agrum
Pererrant; quorum maximus cunerus est, quanquam is su oprio ore ad Cun rmn vicum cognominem in sinum a stralem etiam effertur. Atque hinc maxima sane commoda incolis ultro citroque commeantibus proveniunt. Copiosus ubique armentorum proventus; generosiorum equorum soboles inexsau sta, non solum Germaniae sed & caeteris Europae regionibus expetita. IV.
linguaque. Ngenium genti in universum simplex, ingenuum, excelsum, promtum ad arma,liberum, nulliusq; rei aeque quam se vitutis impatiens. Erga hospites semper habiti ossiciosi & liberales. Lingua usi sunt omnes una & eade, quae ut Germa-Dicam os istac laus arguit, vereque, imo tet
198쪽
D E s c R I P T I o. I 8 et Germanica vetus est, sic tamen a viciat rum sermone tantum omnino discrepat,
pene ut sui cujusdam generisv deri possit. Nec enim intelligi potest ab exteris ullis: nec olim Frisius in patria educatus
exteros etiam vicinos commode intelli
gebat. Sed dc ipsa pro regionibus Frisi ' in se varium ac multiplex discrimen habet . acciditque ut inter pauca pasidum millia
ter quaterve idioma varietur. In universum tamen cu Anglico sermone tantum cognationi Sc similitudinis habet, ut ad nullum omnino aliarum gentium, ne Gnitimarum quidem,propius accedat. H het concursum frequentem vocalium, d multam varietatem diphthongorum, ut
dissicilis ejus sit interdum pronunci fio, dissicilior etiam scriptio: unde tam rara in hac lingua monumenta. Nomina quoque gentis diversa prorsus a gentibus c. eteris, iisque eo, ut horum argvinciam genuinum Frisium ab asscriptutio,insititiove, selerent quondam discer- . nere. Quis in alio gente Germanica a diit Hayones, Boyones , Vbbones, V- dones, Foccones, Occones, &c. quis Elias: Tettas, Deddas, Dacas, DO-das, &c. t nec habitus cum reliquis Germaniae populis. olim satis congruus fuit; quem jam consuetudo cum aliis populis multum mutavit. Ingenia gelari,
199쪽
, 8 2 B E L o I C AEli cui alteri in Germania, laeta, acria, Minoena: quae si doctrinae studio se dedant,
facile ad sammam eruditionem pecu niunt, de in suo genere excellunt. - V. De Oppidis atque urbibus Fry . . T,Eoυυardia , civitatum in hac Frisia parte maxima hodie , ditissima, froquentissimaque. Putatur .civitatis no- . men bc formam induisse anno millesimo centesimo nonagesimo: verum per
angusto moenium ambitu; eo loco , ubi hodie parcecia est, cum fano, cui ch ve, id est , novi horti aut aulae, nomeuest, medio civitatis spatio , uti ea jam habet, ab occasu in ortum secundum boreum illius latus porrecto. Situm au-.tem fuit loco editiori, cujusmodi loca populari lingua Meerde solent appellare. Mox duo vici contigui, Oldehova & Η
va, uterque cum suo sano , accesserunt,
dc moenibus illius maxima sui parte sunt conclusi. Nec secus versus meridiem, multa oppido crescenti sensim adjecta; ut jam non minus quam MDc passitum ambitus ejus intra fossas contineat; complectens spatium frequenti domorum splendidarum lc continuarum serie secundum varios vicos obsitum & o'
plexum, cum pluribus factis publicis-
200쪽
que aedibus egregiis. Caslestum olim a Saxonibus illi impositum; sed, populo
libertatem repetente, anno millesimo quingentesimo octogesimo funditus versum. Duo habet temptu in quibus sacrae conciones habentur. Caeterum ho- .
die urbs est ampla, elegans, opulenta, splendida, populosa, aedificiis magnifica eum publicis tum privatis; inprimis curia provinciali, domo Gubernatoris, virorum nobilium sedibus , illustris; templis egregiis & sublimibus visenda , homtis amoena, viis munda: fluentis & rivis. varie siecta; atque hinc navigiis mediocri
bus, scaphis, ac lintribus, Mani sui parte
permeabilis: eademque plurimis ponticulis latis & silice plurimum instar viarum stratis juncta: vallo terreo lato dc a to, fossa lata dc profunda, quae vallum ambit, circumcincta; quinque insuper terreis propugnaculis, fossa itidem praecinctis, quatuor majoribus , uno minore, munita: quorum duo per collum prominens vallo connexa sunt,reliqua QM pe petua circumflua, omnia sormae fere trigonae. Portae in ambitu tres , obiectu εtotidem propugnaculorum tectae. Suburbium urbi a maeret unicum, qua ab Oriem. te venitur; aedificiis ac hortis stequens.
Ager illius selicissimus ac uberrimus. Efluminibus, quae urbem ingrediuntur, Μ maxi-