장음표시 사용
201쪽
1 34 B E L G I c AE maximum est quod Doccumum sertur, duobus in gentibus mili. Germ. a Leo- wardia disjunctum; unde porro post Mliud graeide mili. in oceanum exit, navisiorum, quae carmellae vocantur, ad , psam urbem patiem.
Franehera sita est in solo ad arandum simul dc pascendum uberrimo herissi-1noque , crebris & insignibus vicis in ambitu urbis obsito, quorum quidam oppidorum speciem referunt. Adspicit ad ortum Leo ardiam ad occasum Har- llingam, ad meri m Boisiserdiam, ad leuroaustrum Snecam, nec procul hinc ldextrorsum algarentem Iistam. E quibus maxime vicina ei est Harlinga. - ita civitas p rcecia una continetur, templumque habet unum structura magnifica & ampla, cum turri excelsa, in conum late spectabilem surgente. Nulla iubium Fritiae amoenitate N elegantia cum hac potest contendere, quanquam magnitudine quaedam eam vincant. Aerihenignus dc salubxis. Vici omnes mundissimi tam hyeme quam aestate: rivis ut plurimum diremti longitudinem eorum percurrentibus de navigia serentibus; qui pontibus strati. Domus civium pleraeque
nitidae uec pulchrae, nobilium amplae dc splendidae. Vrbs spacio est oblonga,nec in circuli sesinuans, nec quadrilatera, sed
202쪽
mixtae sormae ; cincta sessa & vallo terreo. portas habet tres: canales magnos, .
per quos navigia urbem subeunt, quatuor. suburbium quoque talid temnendum, ab circio urbi adjacens, ad utramque fluenti ripam quod Harlingam du- cit. Academtim publicam accepit ann. a s 8 mensem item publicam, juvenibus LX alendis; datusque oeconomus, qui eam cibo, potu, rebusque caeteris quantum satis ellet, instrueret quotidie ter,dca singulis qui ea uterentur, nossamplius exigeret in annum quam aureos Carolbinos XL v, reliquum caperet e publico. Harlinga, nunc civitatum hujus provinciae post Leox rdiam maxima dc populosissima,ditissimaque: quondam viculus obscurus in extremo littore Wester-goae ad occidentem juxta ipsius aggeres: . crevit paulatim, dc tandem jus civitatis , accepit, etiam quum muris cincta non estet ; quando autem illis cingi caeperit, non satis constat. Oppidum ipsum ampliatum suit ob hominum ictuc com
fluentium copiam anno Io II XLIO.dc nova item accessione auctum annoc Io Io Lxxix, consilio dc studio Guil. Principis Auraici; ingens vallum terreum cum lata prolandaque fossa circumductum, & Almenum totum, olim vicus oppido vicinus, oppido compre .
203쪽
18ς Β Ε Lia I C Mhensum. Nec hic res stetit; sed crescente populi frequentia , ann. cI3 Ia xcv I I, rursus moenia prosata; oppidumque in eam formam redactam, ut jam quarta sui parte a mari alluatur; qua firmissimis operibus contra maris vim est mu nitum. Figurae fere quadrat est; ambitus. Leo Vardiano paulo minor; vallo propugnacula octo vastae molis ex terrae aggestu annexa. Solum circa oppidum humile & inundationi obnoxium, si aquarum claustra aperiantur: unde pbsidio dc .
oppugnatio difficilis. Ager dc gramine
laetus, & frugum faecundus, pagis ste- iquens. Portum habet amplum : denique emporium est peropportunum, licet na ves majores, nisi parte oneris exposita, ad urbem accedere non possint, Ob Uadosum maris aestuarium illi objacens. Vici oppidi elegantes, mundi ,recti;plerique rivis navi abilibus intersecti : aedificia pulchra: portae quinque: forum modicum : qu dc curia: templum unum,loco ubi quondam Almenum fuit. Bol erdia, ex vetustissimis Frisiae op- .pidis, in Westergoa sita, magno milliari
German. a maris littore , loco paullum supra planiciem circumjacentem adsu gente; unde illi agnomen. Distat Leo-wardia tribus magnis mili. Germanicis,
Franehera ii, Harlinga totidem, Sneca
204쪽
Dps c R I P T I O. I 87 uno, Worcumo itidem uno, Hinde pauno cum semisse ; Stavera duobus & s viis . Portum habet no incommodum, verum milliar. German. ab oppido dis junctum; recta in occasum juxta Macc a mum vicum celebrem & magnum, quem, portum canalis Maccumanus in aggere ejus orae desosias & valvis compressusessicit, aquas in Flaevum effundens;unde rivus navigabilis ad ipsum oppidum per
tinet. Praeter hunc portu quoque utitur Orcumano, a quo etiam rivus ad oppidum ducit. Horum portuum Oppo tunitate res maritimas olim usurpavit,&per eas fortunam suam auXit: Dinac eas vix attingit, commercio cum vicinis oppidis ic agro contenta. Anseaticarum . civitatum socia est, quod cum sola Stavera in hac provincia commune habet..Habet in ambitu circiter ri pasi M, qu - tum quis horae dimidio inambulans obire potest: olim muro cincta, nunc.vallo terreo & fossa. Populosa est , elegans & frequens , rivis perflua, dc inde narigiis minoribus pervia : curia illius vetusta magis quam venusta: Templum unum, . sed fatis magni ficum. Ager illius ad pascua pariter &sementem faciendam perbdoneus & uber. . eca, Vetus civitas , populo stequens aedificiis pulcesa, probe munita, annona divesν
205쪽
dives, i rimis piscibus lacustribus, quo
omnes alias Frisiς civitates superat;pist, tui multum dedita, nec a mercatura ac Opificiis sellulariis abhorrens: ingenium etiam populi litteris & disciplinis aptum;
inde nec aspernanda illic litteraria schola, Leo ardianae, usi creditur, frequemtia discentium & stipendiorum modo proxima. Urbs ambitu non est magna: hodie muro intra fossam cincta , cui vallum e terra intus additum. Distata Bol erdia versus orientem milliari. Germ. uno, in eadem estergoa sita in agro humili, aquis obnoxio & uliginossi, rivis pluribus diviso, sed pascuislato, nec minus sementi commodo; quem contra lacustrium aquarum illi
0em aggeres hinc illinc protegunt. In eo lacus est ad orientem ab oppido r motus spacio dimidii mil. Germanici, longus circiter mille passus, latus quingentos; in ambitu complectens plusquam duo mili. pass. dc ultra eum in eandem plazam minores alii, stagnorum instar. omnes piscium copia abundantes,qua msolum Siaeca satiatur, sed alia quoque Oppida ubertam stuuntur. Idajor, Sitecanus appellatur ue ex quo rivus recta linea urbe influit, navigabilis, eamq; perluens; dc, ubi moenia reliquit, Iistam vicinu oppiduassiem;eaq; secta, uno braciso voli, ves-
206쪽
DE sc RIretio. Issdiam petit, indeq; Franehera dc Harhitagam;altero in austru decurrens, dc plures vicos allapsus, post Noldefendam vicum lacui Stolano infunditur, atq; hine Stota defertur, atq; inde in meridiem progressus, per canalem Taconis in sinum austrinum exit. Ex eode lacu Snecano de alter' rivus latus 3c profundus in ortum aestivum egreditur; qui bifariam divisus, parte una Aelfumum magnum pagum stri
gens, in septenta. longo tractu extenditur Leoinardiam usque: parte altera Acru mum attingens in Silvestres abit, eosque pererrat. Vnde commeandi commoditas Siaecanis atque ipsis etiam Leo ardi uis in omnes plagaS. Orcumum, at liquis Woldercum dictum, in ora Harlingam sequens, plusqua duobus magnis milliaribus Germ. in meridiem ab ea remotuna;ultra Maccumum uno : agro circum ubere ab omni plaga sed Flevo ab occasu infesto , maxime quum spirat vehemens favonius aut corus. Portum habet ad aggerem vicinum,
sed admodum exilem , objectu pulvinaris orae appositi utcunque tectum: ob quem rebus quoque maritimis pro modo fortunae incumbit. Portum et efiicit rivus e vicino lacu , qui Worcumanus
dicitur, in quem plurEs rivi e vicinis lacubus constuunt i unde commeatus hi in
207쪽
Ilinc inde facilis, & piscium incredibilis
copia r rivus autem ille ubi oppidum petiuit, per canalem in aggere defossum in Flaevi aestuarium leniter influit.' Oppidum hoc diu fuit, ac proinde praedonum injuriis expositum: interdum castellis pressiim aut defensum , & Hottingiorum potentia, quorum res ibi magnae olim e dc arx circa templum, qu oppido unicum est.
Doccumum , primum vicus, tandem
oppidi formam induit. oppidum hodie elegans, vicis mundis ; aedificiis non tam amplis & magnificis, quam nitidis &amoenis. Ambitus illius haud magnus,s,ix enim mille passus superat;) sed situ felix, quippe in agro divite, ad pascua
non minus quam sementem idoneo, qui vicis dc villis & magnificis nobilium aedibus obsitus est. Accedit flumen Ea, oppidum secans alveo lato & prosundo re ingentium navium patiente; quod Leo-wardia veniens , ω supra infraque oppidum pluribus anmibus ac rivis auctum, in aestuarium Lauicae primum, dein in oceanum vasto se ore, quod Sculbalgam vocantin inter insulas Amelandiam &Schiormonachum , ejicit. Vnde urbs commerciis opportuna. Curiam habet perelegantem, flumini proximam : δίPontem insentem eidem flumini impo-
208쪽
situm, juxta curiam, longum pariter dclatum, e lapide structum, & silice str tum, qui cum proximis platearum partibus , quas flumen dirimit, sori rerum
venalium vicem praestat. saepius munita urbs, dc ructus munitionibus filii nudatae
denique bello hoc nupero , quod pro libertate contra Hispanos gestum fuit, maioribus quam umquam operibus ab Illustr. Ordinibus scederatis est perna nitum : vallo ingenti terreo, cum sex haud parvae molis propugnaculis, ci cumdatum , vallumque ipsum & propugnacultata ac profunda fossa foris cim
cta: .cII II LXxxv.Templum in oppido unicu, coemeterio amoeno ac spacioso cinctum. Annonae copia perpetua & m gna, quam rivi, flumen, mare augent. Hoc
vero huic oppido praecipuum est prae caeteris , quod sedem hic habeat collegium
rebus maritimis praesectum, Transla- vicanis& Cislavicanis commune: c jus potestas de curatio late patet, uti alibi dicetur : per hoc collegium Doccumum populo, negotiis , fortuna indies crescit. Stavera, urbium totius Frisiis quom dam maxima, ditissimaque. quippe por- tu olim commodissimo & rebus maritiamis potens. Sita est in littore ad Flevum,
quia littus maxime evehitur promontO-
iii instar, dc in oppositam Hollandiazoram ε
209쪽
Oram quae quondam Frisiae quoque suit
procurrit, Flevumque coarctat. Verum
major 5 melior illius pars, Flevo detrita, fluctibus iam cessit. reliquiae in longum
porrectae secundum amnis exilis decursum: utraque enim amniculi ripa longa& continua domorum haud elegantium seri e praetexitur , adversis earum frontibus ; atque ita geminum essicit circum interluente amniculo divisum, mundum elegantemque, a quibus viculi minores angusti,breves, quos viliora aedificia obsident, utrinque decurrunt. Hic oppidi hodie modus. Probe tamen mu tum est vallo fossaque: retinetque locum & jus in icietate Anseaticarum urbium: mul tasque naves hodieque emittit in omnes plagas, sed aere aliorum constructas, posta quam portus ipsorum oblimatus fuit: cuis jus rei causam adserunt ingentem Si uranorum luxum dc proterviam , dc exemplum ejus singulare, quod hic attexere nihil attinet Ηindelopa, eadem in ora: milliati Germanico medio insta Norcumum: milliari non integro supra Staveram ad septentrionalem locata: cum portu Obscuro, fortunae tenuis, piscationi dc naviculariae rusticaeque rei plurimum dedita, a commerciis tamen non aliena 2 moeni-
210쪽
nsta, in mediterriseis oelter ae, necae proxima, a qua non toto semisse mili. Germ. abest versus austroasticum: 'loco tamen sicciore sita quam sileta: porrecta in longitudinem, sed latitudine pene nulla. Nam vici unius instar vastat procurrit duplici domorum serie, qua
rum frontispicia sibi ex adverso respon- .dent,mediocri intervallo. Id intergallum plateae loco est silice stratum,arcuata sorma modice se curvans t; quod amnis amoenus, utroque in margine arboribus proceris septus, Sneca leniens , a principio ad finem permeat, bifariamque disper scit, jucunda specie. Idemque amnis ubi oppidum reliquit, in varios rivos &lacus diffunditur, per quos expedita quaquaversum navigandi copia est. Oppidum nec muro nec vallo septum est , sed contra hostiles incursus sola solla 'a bitur. Domus non inelegantes , quaedam etiam magnificae: curia modica et templum unum. Oppidani rem rusticam colunt, aut naupeo sunt: unde mirima hic navigiorum copia struitur quanta vix in cςteris hujus provinciae cpidis. caput agri oeestani, qui ex Ne-stergoa, cujus pars est, vergit in silvo stres: oppidum bene munitum, vallo propugnacinus, Quaque. Perluitiat