Belgii confoederati respublica seu Gelriae, Hollan. Zeland. Traject. Fris. Transisal, Groning, chorographica politicaque descriptio.J. de Laet Lugd. Batav. ex officina Elzeviriana, 1630

251쪽

BELGICAE.

sive reos ipsi in vinculis jam habeant, Ue non habeant: cogunturque ex lege, ii sorte rei fuga evaserint, eorum nomina cum designatione patrati criminis &testimoniis istic pertinentibus ad Procuratorem generalem mittere. Quae ille accepta in album sontium refert, monumentum durantis reatus.

TRANSIS ALANIA.

Situs c, limites provincia. RANs Is A LANIA vulgo Over-r Pel) a sisty trans Isaian nomen accepit, licet pars iblius aliqua fluminis esuvione iam ripam mutaverit. Limites illius claudunt ad septenissiones partim Frisia, partim domini u Groningense; ad meridicm Ducatus Getri et atque Zutphaniensis Comitatus; ad orientem Nes halia, ad occidentem fretum australe, sive sinus ille amplissimus quem vulgo de Zuyder-Tee vocant, in quem Isala illabitur paulia infra Campos, atq; Vidrus infra Geelmudam.

ciet; soliique rasis. Solum hujus regionis maxima parte planum dc bumile, ager sera issimus

252쪽

D a s c R a P T I 'o. eum aliarum frugum, tum stumenti inprimis di optimi tritici: aaec minus pascuis foecundus. Nonnulla tame ilaus parsta uligine profunda sinuallet, dc eri cetis infertilibus obsita es prς sertim innuentana regione. Drentiae autem ager omnis

inquit Emmius) arenosus aut palustris, frumento, nisi qua uligines aut ericeta tenent, felix, ideoque horrei vicem vicinis , pi sertim Groninganis, praebens, pascuis non aeque commodus. III.

Ux Ividitur haec provincia hodie in tres M partes. quarum illa quae Isaiae fluvio vicina est, vulgo Iseland, Laeliae Salandia

appellatur; lus vero trans Vidrum vulgo Drenta, vulgo D mit,vocatur: quq autem Nesilaliae proxima est, Tisent sive T entia. Drelatia inquit Emmius)Frisiam occiduam ab oriente hyberno excipit, Groninganos a meridie; regio Occiduae Frisiae quantitate Pene par, sed opibus lic cultu multo inferior. Ab austro Salandiae partem reliquae Transi salaniae cum oventia habet. Ab ortu brumali Benthemensi provin ia, ab aequiliochiali dioecesi Monasteriensi clauditur. Ad australem limiteri haud pro

cul Vidro oppidulum habeti covor.

253쪽

put provinciae; unde brevissimum iter in Benthemensem agrum: nec longe distat Heideberga oppidum ad eundem Vidrum : unde per paludes universari

pene regionem in circuitu obsidentes,

nisi qua Grohing aditur, angustae viae

sunt traducendis exercitibus incommodae.Reliqua vici occupant, quorum quidam nec parvi sunt , nec inelegantes.

alis est Meppeti in eodem austrino limite in occasum vergete, oppido quam vicossimilior ; dc Runa in ditione Nobilium Munsterorum, dignitatis titulo supra communis nobilitatis gradum illustris. Eesta etiam Groningae vicina, aliquot olim nobilium sedes: & ante Eeldam, Rolda, Devera, Andisa. Coenobia monastica duo, Assena dc Diclinga. . Paren multis seculis Episcopo Vltrajectino,

Imperatoris donationum aut vi armorum nixo, a quo praesectum selet accipere. Nec vero a republica tantum Frisiorum communi, parendo Episcopis, sed& a lingua, habitu, moribus ac plerisque institutis jam dudum tota recessit, nomenque gentis pene cum rebus amisit. Quanquam vestigia adhuc supersint haud Ubscura originis ais cognationis pristinae: ceu sunt libertas major plebis rusticae in hac, quam in regionibus aliis, onerum.

254쪽

DR sc RIPTIO. 13 que summa immunitas ; judiciorum

quoque ratio Frisicum morem redolens; Tenationum & aucupiorum jus integrum dc liberum cuilibet, qui modores soli illic possidet ; aliaque similia. Commemoratione dignum videtur, quod in regione hac ingentis molis saxa complura, quin nulla vectatione, nulla vi hominum illuc deportari potuisse ob magnitudinem credas, congesta inve niantur : quorum ea dispositio est, ut aras referre videantur. Nam jacentibus nonnullis alia iis imposita sunt plana, relictumque foramen angustum , per quod reptare homo possit. Fabula fert paganos quondam humanis hostiis litaresblitos, ea per foramima mactandos homines transire coegisse, & stercore Ditisque immundiciis conjectu vulgi ω tos in transitu, constitutosque ad aras, immolasse; eum ritum ad Bonifacii Episcopi Vltrajectini tempoxa durast

Quam ob causam etiam nunc turpe nomen illis foraminibus apud incolas rest

reputatur.

Provincia haec separatim a Transis

lania confert in communia' 'onera provinciarum, licet hactenus nullos dinuta tos ad Senatum ordinum 'Generillanimittat, quod tamesi: inultis argumentis tibi deberi contendunt. t

255쪽

o Horum , qua in haeprovincia hi bentur peculiaris descriptio. IN hac provincia octo sunt oppida molanibus cincta; Daventria, Campi, mos, ' la, Vollentiovia, Steen icum , Hassielerum, Olmazsia, Oldensalia.. Pavensria, pritaracia di maxima hujus provinciae civitas, sita est ad dexteram Isaiae fluminis ripam, quod hic sub - , licio ponte transitur, cujus maxima par navigiis sustentatur , ad fluvii impetum evitandum. Urbs ambitu amplo , aedificiis publicis privatisque culta, civibus frequens , commerciistiue opulenta. Te plum cathedrale structura est eleganti magnifica. Forum lubet amplissimum, cui inaminet domus in qua cives in. Ve-2illa distributi noctu atque interdiu armati excubant. Templo cathedrali assidet praetorium urbanum spatiosum , sed retullum. Haec civitas quum ante satis

munita esset ; quippe duplici muro,& lata profunilaque fossili incincta; adllaec ad Portum, quae vulgo de brincubori dicitur, ingenti rotunda mole terrea ob Onata; propugnaculo: quoqRe perma, suo dc ab ipsis fundamentis lapidibus verstito ad angulum juxta pontem quo Mobices aquarum in sessis constituti sex.

256쪽

-tuia addito : delesque turri Morinia hergica ut vocant) admodum magiici 6c aha, unde in vicina omnia prospectus est 'inter propugnaculum & p tam jam dictam educta: quum, inquam, ante tam natura loci ; quam hiscό ope-xibus istis mimita videretur: tamen suuperioribus annis', tot tantisque operibus permunita est consilio Principis Mauritii immortalis memoriae, ut hiahil eorum quae industria militatis hodie invenit hic desideretur. Distat a Z ol- la milliar. quatuor, a Campis quinque. Monetam habet, & jus cudendorum

mireordiri atque argenteorum numi sinatum . Eadem admodum nuper authoritate Ordinum Translataniae seliolam illustrem aperuit . de tajus institutis non est hic dicendi locus. Id stltem addam, in ta publici; lectionibus explicari Philosephiam , SS. Theol

glana dc Hebraeam linguam Otemque lus civile tat . Porro Daventria est una: Elibrarum Romam impetrii aritie adeo Hanseaticarum civitatum ι sita in agroperamoeno , parti m pascuo partim'o-nissis genetis frit entorum feraci . Praeter-fora rerum venalium , quae singulis septimanis habentur , Bra habet publica anniverseria quina , quae media

quadrasesima, sesto S. Ioaum s , festo

257쪽

gno concursu celebrantur. Templum cui thedrale S. Lebpino sacrimi est: i e fusocciduo latςri stertim sed minus . tem

i orta

258쪽

. Atq; me. Damonturii; denomine dictu, Plus mille amre annos moeniaparva

Silustrae Bellona, cum hac substa iptioneri a MDiri ego his urbέ vastas furialis Ei di, diuod secura suis hostiliu tibiaeret.. Tu belli: in memor debes in de ore

diligenter conser niα Inter opera au--tem publica excellit turris Norembergica ,l eiusdem nominis portae addita, sive firmitatem muri spectes octodeci in sedes crassi sive elegantiam operis;quip-φLafundamentis ad fastigium veluti ci cino videtur tornata, infla vivo lapide. in medio latetibus coctis, circa fasti sium rursus falla' consormata. Forma urbis ovalis , praeterquam juxta Brin- nam porrum , ubi quodam cubito in flectitur, & veluti sinum admittit. Haeci urbs quum proditione nefaria Wilhe, mi Stantes in manus Hispanorum fuissetetradita,anno cla Ia Lxxxvri mens ei i nu

259쪽

Σ , , B et Tra c Aguuario, rursus in libertatem communem fuit vindicata ab illustri principe Mauriatio de D. Ordinibus Generalibus, annoc Io Ia xci, mense m O.

Campi civitas, opportunissimo loco sita est,ad laevam Isaiae ripam, haud pro cul ab illius exitu in sinum australemi cui longo ductu adjacet; caeterum angustior, licet ambitu ampla dc spatiosa; di-ve , dc publicis privatisq; aedificiis splendida atque superba. Templa habet eleganti structura dc ampla: Pr torium haud procul a ponte elegans, sed haud ita amplum ; Telonium ad Inalae ripam, quod principibus δc magnatibus hospitium

praebere solet imprimis magnificum; c ius splendorem exteri, structurae elegam tiam etiam architecturae periri admiranetur. Pontem habet qui utramque Isalae Sipam jungit, validissimis trabibus in profundum adactis subnixum; tanto iam tervallo, ut trabes & ligna illis imposita pendere videantur in aere. In adversa ripa, validissimum munimentum, cum suis propugnaculis, ponti custodiendo e ter ra aggestum. Caeterum civitas ipsa, esto& crassb muro cincta, cum crebris per diatervalla turribus validi & antiqui ris , prout hodie belli rationes se habent, magis a natura quam ab arte munita. Habet bc haec monetam suam:

260쪽

privilegiaque eximia. Commerciis olim l quam hodie florentior fuit, ostio fi y l minis sensim oblimato, nec Onerariarum i jam capace;cives tamen etiamnum habet' opulentos, industrios, dc humanos erga.' i advenas. l Zυυοlia urbs, sita est in agro peramoeno itinere circiter dimidiae horae ab Isalti, flin ripα ea amplitudine ut vix horae sphs tio ambiri possit: praeterlabitur amnic li- lus qui in Vidrum dilapsus una cum illo sit in sinum australem se exonerat. Permeaz illam duo canales. quorum unus serum i attingit, amplissimum re pulcherrimum; ien cui templum S. Michaelis imminet: nec; cdi longe abest alterum templum D. Mariae gast sacrum. Munitum jam olim fuit oppiaita' dum: quippe duplici muro, dc sessa item ilia duplici, incinctum: hodie aute longe mi . sia nitissimum: addita quippe sunt validissi-11 γ ma munimenta undecim, aliaque Opera,

secundum normam belli, prout hodie geritur. Praeterea vallum duplex ab oppi-hisis do ad Isaiam usque perductum sup tuse rioribus annis; eique tria valida castra aio imposita I oppidulorum pene aemula; , & unum minus ; variaque cornua re op- semilunae: Idque in eum finem, ut et Geldria commeatus 8c auxilia semper

αδ in oppidum admitti possint, si forte ςontingetet oppidum ab hostibus ob. si ' Q a dione