장음표시 사용
71쪽
calculo ostendit, Assendelphi dc quatuor
vicinis pagis tantum lactis uno anno evaccis colligi, quantum e Germania superiori Rhenesis vini devehebatur Duris echium. Cuniculorum innumeram multitudinem passim alit regio, in colh-bus arenariis, qui mari objacent. Cervorum etiam damarum toto illo collium tractu & vicinarum vallium nonnulla copia est. Quid dicam de equis, quos generosos, idoneosque serendae panoptiae, sed succussis ores plerosque, ea pars Hollandite producit quam Westfrisiam vo- . cant: australior quoque pars lacertosos dc optimos. Avium palustrium, praese tim anatum, captura nusquam copiosior, institutis ad id quaestuosis admodum Mutariis, in quae illices aves mansuefactae feras pelliciunt primo, eas dein catulus artem edoctus latratu consternatas , di fugere in caveas cogit, ubi ilucupis manu cadunt. Piscium amnicorum copiam stagna, lacus, paludes, fluvii suppeditant; marinorum incredibilem vim vicinum undiquaque mare. Lignorum quidem hic inopia est, sed Qssilis cespiti, abundantia summa, qui e terrae sodinis er tus , aut ex ipsis aquis haustus , sole dc
vento excoctus , igni alimentum o vium minimeque contemnendum prae
bet. Habent re tenuiores rustici in in
72쪽
DEI CRIPTIO- syptentrionali Hollandia cespitum gemas e fimo bubulo coactum, & similiter sic
Disisio Hodandia. HOli dia in plures partes dividitur,
quae peculiaria nonaana Qrtiuntur, ut Maesiandiani, Schielandiam, Delpho landiam,Rhenotandiam, Kennemariam, Waterlandiam, Amstelandiam, Goelai diam, dc similes: sed maxime comm nis N alicujus usus divisio est, in austr tem dc septentrionalem ; quarum hae etiam mest i a dicitur: nam liae partis nonnihil moribus & institutis variatar; incolarumque'ingenia dc habitus pluriamum discrepant. Australis complectitur haec oppida; Sordrechium, Harismum , Defuni , Lodam elodamum,
73쪽
B E L G I c ΑΕ& ecclesiastici diversi sunt. Nam pol . tici ratione, australi accensentur Harlemum dc Amstelodamum: ecclesiastici vero, haec oppida cum suis vicinis pagis εc classibus Synodo septentrionalis HOLlandiae accedunt. Est & strictior Zuyta Hollandiae notio, quae longe antiquissima est; ea autem complectitur compigres vagos; ejusq; metropolis est Durdrech-tum ; Balivum habet primae dignationis;& jure utitur nonnihil a reliqua provincia diverso, dc amplissimis privilegiis jam olim a Comitibus Holli adire suit donata. Pagi dc dominia sunt:
74쪽
mum & Amste amem: tes lia livero, haec oppida tam suis ridis po& classibus havdo septentrionalis fio laesiae accedunt. Ist & tot inollicita uo,quae Bageam
iure utitur Domihil a re quaa oo se & amplissum ponti
Kemremariae vulgo riibuunt Hartimum, Alcmariam, Severetaeum cana pagis circiter XL II.
stelandia urbem cognomine complectitur & aliquot pVOS. Valeriandia, Edamum, Monachodamum , Purmerendam , cum nonnullis pagis. Goelandia, Mesopum,lcaeriam, Mu-
Incidi in aliam divisionem Hollaam diae, quam diligentissimus verum Belin carum scriptor Petrus Borrius Christia- nis, lib. vir historiarum suarum, antiquissinum dc veram judicat , atque ex archivis camerae Rationalium ad-
75쪽
struit; quam hic subjungendam existi
Comitatus Hollandiar sinquit) dividitur in quatuor partes. Qiserum prima oppellatur septentrionalis Hopandia: s
cunda meridionalis: tertia Voornia; quae quondam proprios dominos agnovit ; quarta Kennemerlandia, atque Occidentalis Frisia ; quae vulgo perperam ' septentrionalis Itollandia vocatur, quia ad septentrionem Hollandiae posita est. - Sub parte prima comprehenduntur praefecturae aquaticae s vulgo i atem schappen sive Dij chgraviatus , Rhen landiae, Delsilandiae, & Schielandiar, atque adeo Nordenae. Oppida illius sunt; Delphi, Lugduruim Batavorum, GOuda,
Roterodamum, Sciedamum, Oude a tera , Ordena, ut quidam asserunt,
antiquissimu Hollandiar oppidum Vlae dinga , & am issimum municipium Haga Comitis. Sub secunda parte comprehendum tur: Durdrechium, antiquissima illius Hollandiae partis metropolis ; quae primum sibi suffragium vendicat inter omnia Hollandiae oppida in conventu Ordinum hujus Provinciae: Gorichemum: Worichemutat Schonhovia; Heusde-num ; licet controversum sit utrum Br
bantiae an Hol vidiae sit adscribendum ;
76쪽
ruit; stam hic subjautacin tes Iaavi comitatus Hollandis inquit in inu in quanior partes. quas tappellaurit retrionalis Hescii lia: hunda meridiotalis: tertia votaria; u. z quondam proprios domistos gest
desitatis stilia; quae vulgo sc*: Rrtestrionalis Nollandia votatiis, stas rentrionem Hollandiae posta Asub parte prima compreheptenarrfecturae aquaticae s vulgo lsum iam sine Dijcurariam, λ αλ , DEB diae, & Schielisei I, Fadeo IVor lenae. Oppida ui, Iugduniim Bata tam,
ordena, ut quidam assessiat, uissimu Hollandiae oppidum Itam, & amoenissimum ara id ira
secunda parte comprehendo 'ur trechrum, antiquissima illita diae partis metropolis; quae 'ibi suffragium vendicit istero-olandiae oppida in convectae Γλ-
sed lis haec decisa videtur, quia ab Horulandis possidetur: dc ueemlletum, motropolis Puttiae ; licet hodie moenibus
Tertiae partis, Voomiae nimirum, caput est Briela, neque alia oppida habet praeter hanc dc Goeream, sed complures perpulchros pagos ι & prae caeteris Hoblandiae partibus abundat arvis Omnis S neris stugum feracibus. - rta paris, Tememerlandiae dc Westarisiae, longe maxima est Hollat diae pars. complectitur enim Kenneme landiam, Amstelaiidiam, Godelandiam, Waterlandiam , dc insulas Texeliam, Wieringam, Ut elandiam, &cryndam. sub ea comprehenduntur ; nobilis repulchra urbs Harlemum , Kennemer-landiae caput i quae secundum suffragium in conventu ordinum Holland. obtinet: potens & opulenta civitas Amstelod mum, Amstelandite caput: Alcmaria, prima Nesistisiae urbs: Horna '. Enchusa: Medenblicum: Edamum . Mon chodamum: Purmerenda: dc Godelandiae oppida Nardenum, M adc sopum, R,Morea
77쪽
GEnus hominum inquit Iunius) ha , bet Hollandia procerum, corporisbus validum, sorma liberali, ingenio Mperto & facili, quod olim dolis atque e
terorum artibus obnoxium fuisse notatur : Sed nunc ea simplicitas tanquam Os attritu, peregrinati sibus longoque commercioru usu exercita,vasticiei no- nihil attraxit. Sermo dc congressus co mis illis est; laboris patientia summa. Id in genere dicendum est & vere cum laude, imo δc finitimorum confessione, Hollandos esse frugi & attentos ceco mos, patresque familias. Foemineum genus, proceritate, formae naturali & non fucato nitore, & lacteo candore, gentes finitimas superat: viragines dicas; usque adeo nullius laboris parcae , adversus quasvis aeris tempestatumque injurias duratae: maria terrasque obeunt negoti conis quoque studio , cultus ac niwris domestici ita curiosiae, ut vitio prinpiores sint. In mundo muliebri &.vestium cultu modum non excedunt, ut Brabantae conterminae faciunt: siadis has in hoc quoque aquant in non paucis oppia
diu si non superant. Quod ad linguam
78쪽
sermae naturali 2 Na .acteo candore, septa 'visa ses dicas; aqueris parcae, admiss estiamque idems
que obeunt Besulla lio , cultus ac silo. iriosae, ut vitio 3Iγio muliebri & ν, i non excedust, utaticius: stilus ais non paucis es' i
attacti DE sc RIPTIO. attinet, ea Germanica est, Belgicae commercio amnis, cujus dialectum atq; idio-- i1isectum deprehendas a propinquae gentis vicinia aut commercio: nam Frisico accedunt septentripnatiores ; Br bantico australiores, & praecipue Dur-dreclitani. Ingenia Hollandis neque sterilia neque infelicia; quippe quorum plurimi superiori & hoc seculo doctri na dcingenuarum artium gloria excelluerint 3c excellant. Licet praecipuum ipsis me caturae studium, dc navigandi industria. in qua sere excellunt, maxime boreales, qui nulli genti aut navigandi peritia, aut in mari belligerandi Qrficiacline conc dant, equestri aut pedestri militiae non ita idonei.
De urbibus ct oppidis Honndiae. r.' Ollandiam in australem dc bore lem communiter dividi supra diximus ; Australis autem semper authoritate dignitate potior fuit ; cujus caput est Durdretatum. Vtriusque urbes, quae sere xxx i numerantur , ordine describemus. o I. Durseebium, sive Dordracum, urbs situ maxime opportuno, & ad c6- mercia idoneo ob fluminum Mota, V
halis , Lingae & Mervae concursiim; forma
79쪽
B g L G I C AEforma oblonga ad modum triremis con dita ; non tam moenibus aut vallo quam situ loc3 natura firma. opulenta & copiosa , eorumque omnium, quae vitae
usus postulat , locuples quoddam . penu : fluminibus. , vadoso steto , navnisque incredibilem piscium aviumque copiam subministrantibus: ferunt enim anno CIIIa cxx a medio Aprili , ad exitum Februarii sequentis anni 8 2Isalmones publice in urbe venditos suisse. Vix alia urbs. tota Hollandia magnificentiora dc Agrippinensium sere aemula habet aedificia , quae coelum lsere culminibus feriunt; cellae vinariae, aitunquam solem admittentes , arcuato lopere fornicatae sunt. Templum pri
marium elegans re arcuato opere visendiam. AEdes privata: ad 3o8 hodie
habentur, Fuit autem anno cII ccccxxi atroci tempestate, disj ectis ac diruptis aggeribus, a continente avulsa, 3c instat insulae destixuta: nunc incolarum industria non exiguum agrum ex undis ereptum rursus moenibus suis conjunxit.
Vrbs haec stapulae jus sibi vendicat,id est, privilegium.stendi & ab instituto cursu
retrahendi merces exoticas, quas negotiator importat, ut nimirum eo loco si bulentur dc conquiescant , quo venum
80쪽
Agrippiatiatis ladificia , qua calamum; celli finies, admittates, asciua sunt. Templassi ex arcuato opere o
lta. Busclaeolrisum agrum ei mustibus suis cogans
tione ; nisi damnosam venditionem causatus , vel meliorem aliunde lucti auram olfaciens institor, vectorve,m Et recurrere unde venerat , vel ubi ipse
domicilium habet , quod illi licet e
iam non soluto stato portorio : vendiatas autem non nisi oppidanorum navibus alio traducere licet. Huic soli imter australis Hollandiae urbes datum c dere Principis monetam auream atque argenteam : deinde ut isthic Hollandiae Comitum inauguratio fiat , nec alibi solemni sacramento adigantur in m tuam fidem cum Principes, tum Ordines. De regimine quod a caeteris ut
bibus paulo diversum habet, posteae dia
2. Hartimum , secundum sibi locum vendicat. Urbs aedificiorum cubtu, amplitudine , situs amoenitate &Opportunitate , coeli denique salubritate inter primas censenda. Ager quirpeallius editior , & a lacuum marinque offensa secretus. Templum habet pulcherrimum, architectorum judicio, quod soro spatiosissimo imminet. e regione curia est operis haud vulgaris. Vrbem interlabitur Sparnus, olim 4 Rheno corrivatus , sed qui jam ex immenso lacu incrementum accipit. cς urbem amoenissimila lucus est, ci, vim