De die natali apud veteres celebrato quaestiones selectae

31쪽

guatur, id quod ad nostram sententiam optime quadrat. Sed si illa ναγισματι ipsa die natali fierent, Epicurus eandem rem bis praecepiSSet. Paulatim tamen ea γενεσια verbi significatio, in qua natum St, in oblivionem obiit, ut de eis quoque festis in usu esset, quidi natali cum viv0ntis ut apud Alciphronem aliosque tum mortui celebrabantur; quem ad verbi Sum glossa e qua Suidas aliiquo hauserunt spectavit A veri simili vix aberrabimus putante eo ut voce hoc modo uterentur etymologia

Quod scriptores ecclesiastici et omnino christiani diem quo qui mortuus est natalem vocant, qua de caUS martyrorum dies mortuales quasi natales celebrentur plane alia re est quibus d diebus celebratis vid Hildebrand. l. c. cap. XIII. cf. Petersen p. 302, 2 neque ad illum Graecorum usum quo γεγεσι de die natali dicunt ullo modo pertinet. Γενεσι apud Graecos patri a filio celebrantur, sic Isaeus

pupillo tutor eius τα νομιζο/ιεν facienda curat. Cf. IS. I, 10. Rolide l. l. I p. 250. cf. s. r. IX Isocr. IX, .)De patris non solum, Sed etiam maiorum omnium veneration his locis dicitur, qua tamen quotannis die facta est uno, ita ut eo die ageretur, quo proXimus mortuuS St, et filio mortuo in ius diom incideret; nam pator qui in filio vivere quasi perreXerat iterum diem supremum Obiisse videbatur. Unus tamen ex maioribus gentis tanta utebatur auctoritate, ut natalis eius a maiorum diebus separatu ageretur, eum dico qui gentis putatur auctor et abavus vel herOS, ad quem εο ὶ ργε υνικα cf. Petersen, Chr. De HausgOttesd. d. alte Gr. adn. 29-135), sacra gentilicia' spectant. Quae sacrificia quin die natali mortui facta sint, quamquam ullo loco traditum non invenies, dubitari non potest, praeSertim cum philosophorum scholae diem natalem auctoris et vivi et mortui egerint, ut X veterum testimoniis certissimum est.

32쪽

Socratis, Platonis, Carnseadis natales in Academia celebratos esse, Plutarchus nos docet tradit qu. conv. VIII l l. f. Ideler, I db. . Chronol. I p. 336 sq. de Socrate et Platone τι ἔκ cri

εβαst D TMὶν Πλατ ut 0c iros εν. De Carneade Plut. l. c. VIII l, )quamquam verbis ipsis non traditur, eadem tamen Valere probabile videtur, praesortim cum et ips0 septimo die Apollinis sacro natus diceretur Plato Thargoliis, Carneados autem Καρνει0ις, quare plane appareat, quae ratio inter festi thominis nomen intercedat. Ceterum et Socratis set Carnoadis dises natales setos SSe apparet. Per quantum temporis spatium hic mos Socratis ut Platonis dies agendi floruerit, optime cognoscimus non tam e Gellii

qua docemur, lotinum cum discipulis natales Socratis et Platonis sacrificiis conviviisque celebrRSSe, καὶ λογον δει των

Idom Aristololis festum a puripatetici actum esse, etsi ne uno quidem loco traditur, veri tamen simillimum videtur tPetersen concedo qui putat, diem conviviorum ab et actorum ad illius natalem referendum SSe. Optime vero harum rerum modus ex Epicuri testamento apparet Diog. L. X Epicuro p. 165)φ): sancit enim, ut natalis suus dis amolionis decimo sic enim ij et ρυ- τερα δεκαε n cum aliis intellego: cf. 0rmann G. 45, 12. A. Schmidi, Chronol. p. 50 sed vide Unger. in ΙW. v. litteri

omiserunt. Neque enim Oeckhio Flecheis. Jahrbb. f. Phil. Suppl. II p. 9 sqq. assentior qui putat, Plinium l. o Significare, diem Epicuri natatum luna ess0 vicesima: hae feriae' cf. assendus, . de vita et moribus Epicuri Hag.-Coni. 6b6)II 1 p. 29 sqq. Schoemanu-Lips. l. c. II 60b. y Guetther l. c. p. 21 dicit: Athenaeus de Ei,icureis refert, illos diem natalem Epicuri ita egisse, ut imaginem eius in domibus atque lilateis circumferri illamque patinis sit cantharis infodi curarint, reli suum denique diei tempus compotationibus ut commessationibus transegerunt.' Similes locos apud Athenaeum inveni, non tamen eum, tu de die natali Epicuri ipso ageretur.

33쪽

27 ad εἰκtidis spectant quod Plinius ipse addit vicesimo nim die

singulorum mensium epula agebant et ex Ciceronis verbis elucere videtur eum quoque en SutSSe, natalem ali die esse atque O UO καδας, PHi autem Vicesimo. Ut ipsius dies ita fratrum natales et Polyaeni ne ritibus sollemnibus carerent Epicurus postulavit. Concedo Sane Opinionem eorum, qui ἐν oorεραν δεκάTην vicesimum diem esse volunt, melius ad rem quadrare videri.

ea de causa quod diem vicesimum ad pollinem spectar iam vidimus et saepius animadvertimus, in scholis dies conditorum eis diebus agi qui ad hunc duum spectant ut Platonis natalis septimo mensis die agitur' , item Carneadis. Praeterea schola nosticorum Cephallensium Clem. l0X strom. III 2 Migno VIII l05. f. Petersen l. c. p. 304. . MommSen, Chronologie p. 83, 1 eum qui eam condiderat, Epiphanem, divino

cultu ornavit, natalem eius novissima luna agens mensium

singulorum idem dies ad pollinem pertinet, ut nemo neScit. Itaque iust dubitatur cf. Wilamo Wiig Arist. u. thenes 90). annon re vera illi omnes di0bus pollinis ipsius nati fuerint.

qui mirus esset casus. Rectius putabimus hos dies ut scholarum conditores eo magis honorarentur et pollines quasi renati viderentur electos esse. cf. Petersen 304. Qua tamen re minime negaverimuS, natales auctorum Scholarum etiam vivorum actos esse ita potius erat ut post mortem haec consuetudo continuaretur, non institueretur. Id tamen mutatum est, ut natalem mortui quem in heroum numero habebant

Apollinis dio imponerent. Sed Epicurus natalem hoc modo alterum in diem transponi noluit, quod ex eius teStamento

r tisoni 1. e. ad Solitum diem natalem eo igitur die eum agendum praecepit, quo etiam antea donec vivebat agere Solebant. Et nunc, OStquam haec perspeximus, quaesti ea qua Boeckhio l. c. aliisque viris doctis dubitationes mota sunt, scilicet cur

y Dubium noti si quin latonom septimo die natum ea de causa finxerint, quod Apollinis filius Speusippi iam temporibus tutatiatur Pliat. qu. OnV. VIII 1, 2. Aput dogm. lat. Q); eodem modo ilia Theseo

34쪽

distul0rit in ocimum, facit solvi vid0tur. Quid si Epicurum qui die decimo natus erat, cultores causis nobis iam haud ignotis commoti die septimo mensis natum postea finxerunt Itaque paulo supra diXi, eorum qui την δεκάτην πρ0r sui ViceSimum diem intellogant opinionem melius quadrare 4 d. Hi, sed vid0tur tantum DR γ δεκατη rsorερα i. e. decimus dies, cui nihil cum Apolline, ειθισμενη γενέθλιος St, Septimus postea Si electuS. Alii qui ita honorantur, ut natales eorum OS mortem a compluribus agantur idque publice, ei sunt qui, cum urbes aut condidorint aut arum incolis maxima laurint utilitatu, mortui dis se heroibus inSeruntur. D Hippocrate medico legimus cf. p. ): natu eSto ηνὰς

a Syracusani Observatis, cum locos quos adnotavi inspexeris, dubitatio fortasse tibi movebitur, annon haec ad hanc rem Spectent. Puto tamen, Timoleontis Xemplo iam supra allato nos satis doceri Diodorus i. c. tradit ανηγυρευσεν ὁ δηs o Tων Συρακοσι υν,

vorba facit; do di natali utor tu tac0t hac autem in se Nepos no adiuvat, qui plane dicit, diem ius natatum festum habuisse universam Siciliam. Itaque alios et ipsos di natali publice celebrato honoratos esse conicere nobis licebit, praecipue OS, quorum festa quotannis acta traduntur i. e. Lycurgum et Loonidam. Eius qui urbem condidit aut condidisso dicitur X0mplum quod huc pertinet Plutarchus praebet in vita rati c. 3); quem hero οἰκισxην κα σωτη9α ης πολεως Sicyonii duobus festis sacrificiisque post mortem anniversariis colebant, quorum alterum dis ius natali fiebat. Ut eum colerent, Sacerdotem ipsum ei praebuerunt qui τις δεντερ&ς δυσέος i. e. eius quae natali fuit)

35쪽

brabat, et processio fuit. Qui tamen honores Plutarchi temporibus Arato dari magi magiSque desierunt. Iam modo rati exemplum asserentes vidimus, collegium celebrationi interesse. Nescio an hunc in locum testamentum Epictetae inscr. gr. ins III 330. cf. Bolide l. l. 450 l. Sch00- mann-Lips. l. l. II 405. vocare nobis liceat quo et alia praecipiuntur et hoc ut a collegio constituendo sacrificetur dio vicosimo Delphini mensis Phoenici et Epictetae 1 o 0σιν. inscriptionis pari. II 35. V 7 sqq. λ). Sacrificium ambobus eodem di praebendum fortaSSe quempiam commovet, ut neget do dis natali cogitandum esse. Sed deliberantes, vetere StuduiSSe, ut heroum natales in deorum quorundam diebus imponerent, veri simillimum putabimus Epictetam id agere, ut hoenix Apollo quasi ἐκ cidio videatur itaque dies Delphini XX natalis est herois non is quo Phoeni natu erat. Ac ne in eo quidem Offendamus necesse est, quod eodem die natalem suum celebrandum Epicteta sanXit: nam eodem modo quo Diana haud raro una cum Apolline fratre colitur, ut eodem die eoque

Apollinis eis immoletur λ), Epict0tam Phoenici marito die soaccommodare iuste putabimus. Apud Romanos, si nunc natales imperatorum mortuorum omittimus, exempla dierum natalium publice actorum non inveni, sed eo plura natalicia in collegiis celebrata ), quod lapidibus docemur. Quos titulos perlustrantibus nobis ObSer-Vandum St, qua de causa pecunia legetur deinde utrum ut sui ipsius an alterius natalis celebretur pecuniam collegio quidam dedicet, postremo utrum e vivo dies iam agendus sitan OS mortem. Quaerente qua re commotus quis pecuniam diei agendo destinatam collegio permittat invenimus, plerumque ob honore Saccepto et saepissime ob statuae dedicationem hoc fieri,' quam

ut unum exemplum adscribam in III p. 45 Leg.

' Libros huc spectantes iam enumeravi in altgingit per vide praecipue vol. I 2944 si1 32 sq. 434 sq. cf. 236. II 64 sq.

Alitor I 1872, ubi eramus statuam poni propter merita et Propterea quod iam antea pecunia ut dies natalis Observaretur data erat.

36쪽

XIV 26. cf. II 2, II, 1l-l3), quibus index si si vis album eorum comprehunditur, quorum natalis dis sestus habendus est; qui homines aliqua ratione ad collegium deiidrophororum quod Ostiae erat pertinere videntur, nescio an sodales ipsi vide essau. ad inser. d dondrophoris c Η Ηρpiling, Attis Boligionsg0sch. 0rsuch u Vor-arbellen, herau8geg. v. A. Dietericli . . unscii volo p. 15 sqq.)Neque 'exo dies ipsorum seretur legata dederunt

hoc fecerunt. Invenimus enim maritum, memorem Senecae

verborum se si vol. III 429 Η. quihus dicit uxoris natalom

largitum esse, ut dies uxori mortuae praecepto modo ageretur

37쪽

mus. Simili modo mater filii prius mortui memoriam colen

anno 16 p. Chr.), cui etiam templum cum signo aereo effigie Vonoris aliis tu signis fecit Gabiis et sessa recte coniecit, Veneris nomen attributum 8Se mortuae, quae viva Plutiae Vera nomine usa est y Alius titulus X 5654 sic p0rspiciendus mihi videtur ut avu nepoti nomine Summam pecuniae donaverit, ut natali nepoti Sportulae dentur. Neque enim ad avi ipsius natalem re referri potest, propterea quod i a. d. X Kal. Jan. natus est, haec autem pecunia ad diem ante Kal.

Jan. XII pertinet. )Quin tiam semel V 272 libertus, si lacuna recte

impleta est, ad memoriam dominae colendam satis multos sestertio legavit, cum reditus eorum summa mille ducenti

sint denarii. cf. Waligin I 297 458.)Non difficii sis intellectu, cur hominus talia l0gata collegiis

fecerint. Manes neglegi aut cultu carere noluerunt, et animi hoc metu perterriti tranquillabantur, si persuadere sibi potuerunt, genium post mortem coli pergere quod officium, quamquam maXime liberorum cognatorumque erat, variis de causis facillime Omitti potuit. Tam parata enim, ut Plinius ep. VI, 10 dicit,eSt oblivio mortuorum, ut omnia heredum officia praesumenda sint. Sed tam contemptim de hominibus loquamur aut Ogitem VS neceSSe non est nam ei quoque mortales sunt, et ut gens ipsa int0rseat seri potest. Itaqu0 haud ineptum videbatur collegio quod in perpetuum quasi manebat officium illud mandare. Plerumque haec legata testamento sanciuntur Sunt tamen qui velint natalem dum vivant a collegio iam celebrari es p. 22): nam cum Ob statuam dedicatam eodem die quo posita est sportulas dividendas et natalem agendum in Stituant, apparet hoc non testamento seri unde sequitur, ut diem a collegio agi iam se vivis voluerint. Plurima legata collegiis fabrorum centonariorum endrophororum Augustalium relinquuntur haud inutile videtur. hoc

yh Fortasse Ulianus huc iterum vocandus est cuius filii, ut videtur mortui, natalis celebratures Mittetign. l. c. p. 288, 14 sq. Dubitari potest, antion titulus II XI 132 huc refereudus sit.

38쪽

loco uno conspectu collegia quae legata talia accipiunt breviter enumerare, qua in re ut inter collegi opificum et collegia aquae Domine magis quam illa ad religionem spectare videntur acriter distinguam necesse non St, propterea quod collegia omnia religione orta sunt neque inveniri potest, rationem munerum et dierum actorum qua illis est ab horum rationuabhorrere. Quibus de causis commotus ordinem litterarum sequar, eis tituli: hoc loco omissis qui cum ad imperatorum et deorum vel collegii natalicia pertineant alia occasione in disputationem vocandi erunt.

cultores antistes dea Cereris urbis Fabrateria veteris

farmacopola publici: Brixia V 4489. iuvenes Herculani Fabraterni X 5657. collegium iuvenum: Anagnia X 5928 otia X 6465. modici tonsivonti I 1618. mensores machinarii: Roma VI 626. piscatores et urina toros: Romae V 1872 206 p. Chr.)29700.

scabiliarii: Ameria XI 4404. seviri Augustalos Alsitrii X 5809 Ostia MV 367. tabernarii intra murum negotiantes, Gabiis XI 2793. vox illarii: Comi V 272. collegia ignota Nomaus XII 5905 16 p. Chr.).

Legantes collegiis semper fere pecuniam relinquunt, rariu alias

res, ut agellum V 4489 40 talo quid. ac si illud quidom

39쪽

neglegendum videtur, quod haud raro ab eodem homino collegiis compluribus legatur: e. g. Ameriae centonariis, fabris tignuariis, scabiliariis CII XI 4404. cf. 379. V 448 9. 272taliaque). Simillimo modo quo collegiis summa legatur, ut natalem agant, Saepius invenimus et Graecos et Romanos civitatibus pecuniam praebere, ut e usuris idem faciant. Ab initio in dubio ita erat, ut civitas legato non relicto hominem hoc vel illo modo honoraret . . natali publice acto quod supra vidimus addere possumus cf. Strach. Dynastio de Ptol. p. 25 n. 95 exit. Ptolemaeo I regnante Bouthi

sacerdotibus qui regis diem ipsius egorint celebratum esse; qui honor, cum ad eos qui dis imperatoribusque praebebantur prOXime accedat, plurimi aestimandus visus est. In collegii quoque primum natalis pecunia non legata actus esse videtur cf. p. I). Quodsi apud Romanos legatis non praebitis ne uni quidem hunc honorem attributum invenimus, ne casui adScribamUS, multitudin inscriptionum impedimur. Sod ut in collegiis ita in civitatibus res ita se mutaVerunt, ut pecunia ea de causa legaretur; quapropter collegium Vel civitas quasi coacta diem observabant. NeScio num quid intersit, utrum collegio cuidam an civitati

natalis celebrandus mandetur caveamus tamen negemUS, ei

qui civitati legaret cum collegio ullo rationem fuisse se. g. II

Ne apud Graecos quidem eius honoris quod pecunia non data natalis publice ageretur, inscriptionum inveni exempla praeter Pergamenam Franke l. c. I n. 247 col. II leges Sacr. p. 37 qq.) testimonia auctorum attulimus v. p. 28). Coteris in titulis Grasci senatui ad diem natalem agendum donarii traduntur.

In altero titulo Ath. Mittign. VIII 1883 p. 32l Trallibus

inu. M. Aurelius quidam, cognomine Maoεστος, anno P. Chr. n. 6 τῆ κρατισri βουλὴ pecuniam quandam reliquit qua qu0- modo di natali uti obuerint ignoratur Summa propter statuam dedicatam data esso mihi videtur, cum Sub finem της

40쪽

Apud Romanos similia aspiciuntur exempla Foliriasi V 2072 L. Veturius iarnsensibus sestertio nummOSMDC donavit, ut natalicia et exequias facerent.

aliisque permulta reliquit, ut sportula die natali semper dividantur.')Inutilo tamen videtur, hoc modo omnia pertractare sufficiat titulos ipsos ordine quodam enumerare

Praeterea iuvat, testamentum quoddam modice S. X. Servatum assere Wilm. X. I, cf. iobenam . . l. p. 56, l), quo Gallu quidam primo p. Chr. n. saeculo AEXseunte similia fieri iubet. sed hoc ad vitam privatam pertinet. ac ne id quidem reticere mihi licet, verba die natali meo ipsa suppleta SSe.

natali coniugis vel cognati cuiusdam agendo similia praecipit: puellis et uoris sportulas dari iubet, cita tamen ut puellis plus detur, fortasse ea de causa quod ea quae hau logat ipsa femina St. filius ut patris set matris natales celebrentur, Firmanis Summam pecuniae donat I 5376.

pater ut filii natalis observetur, Wilm. 2099. ILIX 23. 5857. XIV 353. alter filia hanc m0moriam instituit, X 107. Alia in inscription II 276 aliquis pollicetur, se alteriuSv0L ipsius matali sportulas daturum vel daturam esse, sed addit , quoa vixero

' Inscriptionum X 5654, cum serba ultima quae ad diem natalem spectarent a Mommseno suppleta sint, commemorare sufficiat. in inscriptionibus notati res hominibus privatis mandatur, non oppidis.