장음표시 사용
21쪽
Principis, alias non semeit ista non contradictio haec enim oriri potest ex igno
dudum de pνiauetilli in o. Sexto requiri. a tur, quod maior pars populi illius loci id seruauerit,nam consuetudo habet vim legis, quae non potest introduci a minore parte populi. Haec igitur omnia serum da sunt,ut consuetudo dicatur praescripta,
prout ex eap. eum tanto de consuetudine
Ex his habes, non valere consuetudi 26 nem, quamuis antiquam per inobediem tiam, tum quia est irrationabilis, tum quia continet inordinationem, ut 1 .eat. Abbatibus i 3. q. a ubi Summus Potis ex mandat, quod nullus Epistopus A hatibus personalia ministret, eo quod
nolint se Episcopis subiicere. Secundo,
27 nec valet contra libertatem Ecclesiae, P. eum terra,ct eapiae osancta de eti-ctione Antoninus prima parti cap. I.- . Consuetudine tit. 16. S. νtem nec contra .
Ex eodem in g. de Consuetudine eodem a s tu. habes eam Henrieo Bois, quod vel consuetudo praecedit, vel subsequitur ad legem, si praecedat, vel est generalis, di noua lex superueniens tollit ipsam consuet idinem, si sit contraria, Iicet superior
de consuetudine non secerit mentionem,
quia praesumitur de ipia ii sermatus , nec 29 Princeps ignorare praesemitur , quod
Omnes sciunt, Leommans, F de unotate tiatam. Vel est consuetudo particularis,so ει tune debet in lege de ipla fieta,exprensa mentio, ut notat Boni crus Util. in cap. quamquam de eensibus in o. de patet mcap. 1. de confiniatroausus eodem ob. ubi habetur,quod Papa non derogat coissuetudinibus particularibus, dummodorationales sint; nam ipas forsan ighorat. Vel consuetudo subsequitur ad legem, εο tunc seper quando est rationabilis totis
lit legem,dummodo sit praescripta modo. 3r quo diximus, de tollit legem genera em, si generalis sit consuetudo, si vero sit par
ticularis toIIit legem pro eo loco,vbl in introducitur, ea . eiam cateris of . I i si ta. men non sit praescripta, vel non sit ratio. nabilis nulIO modo legem tollit, c. cuma na de Hemone, eap. inter cetera a 2. Ψ-4. Nota etiam ex eadem Antoninst, quod 32 consuetudo non tollit votum, quia ad votum tenemur de line naturali,& diui- . ut ex textu in cap cum ad monase Mitim de Lutti monae horum , sic contra aius diuinum non currere prescriptionem,
Patet ex dictis. Quaeres secundo ἔ posito quod habea-33 mus i iis scriptum,ec consuetudinem con-
trariam, an Iudex in prolatione sententiae teneatur attendere consuetudinem ,
an ius, & an consuetudinem suae Curiae, an Ioel ubi iudicat. Quantum ad primam partem quaesiti certum est, quod consuetudo praescripta cum requintis praepositis praeiudicat iuri
ergo secundum consuetudinem erit ita. dicandum, Se contra ius, cap. n. de consuetudine. Quantum ad secundam partε3 quaesiti distingue plures casius, ut facit. Hi in eap. illud dist. I i. quod scilicet vel partes voluntarie se subijeiun t Iudici, & tunc iudicat secundum suam consuetudinem
vel Iudex datur iniustis, & tune iudicabit
secundum consuetudinein litigantium , dc potius rei, quam actoris, cap. perientia
II. q. I .er Lfauorabiliores, Ude rei Iur. Subdistinguit etiam glo. quod scilicet vel est appellatum ad Iudicem supremum , dc tunc est attedenda consuetudo Iudicis, a quinutis collatione 3. A albentico οι ea mde appellatione e gnositur,vel delegatur
Iudex a Principe, de tunc attendit consuetudinem delegantis, laqua conditio, ΤΔ conditionibus, ct demo iration bus. 3s Vel sumus in contractibus, vel male elis, oc tunc attenditur Iocus contractus, vel maleficii ap. qua eontra motum d s. s. aeap. sin. de 'ro eo rienti .l Limita id, quod diximus de sequenda 6 consuetudine Rei, ut facit inebitaeontis apud Diuum Antoninum Deo eis. in gineo uetudine, ut dicitHo. his , quando
consuetudo aci oris ess e magis consona
veritati, de iuri, .el si tenderet potius ad 38 absoluendum, quam ad commendandR. caeterum in iudicius veritas volu utati prς
ualet, cap. udicem 7.q. . in ludicanda; at
39 in dubio promptiores esse debemus ad
Ueurum, tap. veniam 3 F.q 9. Circa tertium, patet iam ex dictis quo
sint requisita ad praescriptionem consuetudinis, de quando obliget; idem dic ad quartum, scilicet, contra quod ius possit
Circa quintum est videndum, quomodo tollatur consuetudo. Aduerte, quod consuetudo rationabl- o liter introducta se habet, ut lex; ideo eo modo tollitur, sicut tollitur lex ; vel est I irratio. abilis,& inne est nulla ipso iure. Ab in eo. eum venerabitu de consuetud. Idem die, si sit inhonest , c. eum decora, G vita ridi honestate elericoriam . Tollitur
41 etiam consa. tudo per introductionem alterius contrariae ex retula,tex butam naturati; verum tamen est. quod per so-43 Ium nonus in non cessat consuet:rdO,sed
debent poni positivi actus contrari j, sicut
22쪽
pariter positiva lex contraria superue- mens, priorem tollit Io.in eap. eelebota. tem vis. 3. CeMo prase oras. Nota etiam, quod sicut ex magna cauo η a possunt leges transgredi, ita&consuetudines, Lambertinus de itire patronatus
Circa sextum est videndum , an transigressoreρ consuetudinis obligentur ad Poenam, di ad quam, pro quo dic affirma. tiue obligari, scilicet ad poenam , prout ex ex. cap. illis rebus dict. ic ibi. Sicut η praeuaricatores diuinarum Iegum . ita contemptores ecclesiasticarum consuetudinum coercendi sunt , dic. Ex quibus verbis aduertit glo. hie verbo eonsuetuatnem, quod transgressores consuetudinum ecclesiasticarum sint puniendi, sicut transgresiores diuinae legis: ergo a pari transgressores cosuetudinum saecularitim puniri debent uti tran 'ressores Iegis human meap. squis omne I .f. .Si quis Omnem traditionem ecclesiasti eam scripta, vel non scriptam violat, anathema sit, quod confirmatgis in eap.ex literit, de consuetudine , verbo eo uetudinis; &refert D. Antoninsit. I 3.A.3.ubi in inultis aequiparat consuetudinem dc legem.
Aduerte secundo ex glo. nostra bis, quod constitutio dupliciter sumi potest, 4 vel stricte, vel.large, strictὰ sumpta non est aliud, nisi statutum Principis animos condendi legem, ut habetur in s. sed O quod Priseipi sectiliationibus da iure naturali gentium, di eruili a de ipsa vult Princeps uti Doctores in legendo, Ad aocatos, de Iudices in iudicijsr large autem
sumpta constitutio comprehendit etiam leges antiquas,plebiscitum, Senatus coninsultum , Principis placitum , Edictum Praetoris, responsa prudentum .&c. q iae iura non mores populorum, sed laeta legislatorum condideruuta icitur autemo constitutio quasi commune statutum, ac proinde debet omnes aequaliter respicere, ut in cap.reis autem lex ε. - Θ eap. eum omnes de eonstitutionibus, ubi nocivalet statutum tendens ad utilitatem aliquorum, de damnum aliorum .
Adverte tertio, quod diuiditur eonsti-7 tutio in prouincialem, quam facit Archiepiscopus pro omnibus suifragneis; de diecesiana, quam facit Episcopus pro suis suboditis ; item in diuina. dc humanam,dcc. ut videre est per Laneellotte glo. Me.
In S. Constitutionum, cum sequenti.
Videndum est hie, quid sit, unde
dicatur, de quotuplex sit constitutio, ut pariter facit gla. nostrahis. Ideo ri Aduerte primo, quod constitutio est I lex scripta ut timile, patet ex s. eonfiat in titui. d. tare nata ali gentium eiulli; est tamen ius nobilius, quia est iusa antiquius consuetudine. Primo enimia Dominus fecit Adae praeceptum, deinde carpit consuetudo tempore Cain, ut di ximus, notatglo. in mitio lituo Acreta lium de eonsitationibus; est etiam ius Certius, quia consuetudo eonsistit in fa-3 cto, euius potest allegari ignorantia, LI.
Τde turis,&facti ignorantia, Mege, C.de legibus ; at in constitutione non sic. i Conni tutio diuiditur in ecclesiasticam,
2 eiuitis quid sis ρ3 Consitutionis eluitis definitio expliea
Lex humana in quid disserat a diuina ps Magis alus, ct populi poFunt simeteon tutiones, O Igra condere . 6 Legislatoν debet habere Oim eoactivam 47 Connitutionum requi ta quae ty
9 Leges debent esse delictis consonae. io Poenae infliguntur ad correritionem
it Lex quantum babet iussitia, tantum habet virtutis legis. I a tripliei modo dicitur ivsa . I 3 non vale ad commodisarem legisla
1 Princeps non potes nouas gabellas imponere sne Apa silea dispensa
is Lex continens impossisile, es in ida,
eum nemo ad impollibile teneatur.
23쪽
x7 Lm ligat, licet adleui pro aliquo tempore fuerit impossibilis. 18 Impotentia Doluntaria non facit legem impossibilem . Is fur,quandosequitur eulpam , de eam
quis tenetur. dio Lex debet esseseundum tamen naturale , secundum patria consurandi
a I eonueniens Deo, er tempori. 22 mutatur ex mutatione Dominorti .
13 Leges monarebiae, O democratiae disse
αε Lex debet esse necessaria is utilis. as manssa. ατ Promulgatis semel acta duratfmper.
18 Lex dieitu promustatas ad aures vieinorum peruenerit. as Cisrieus is dignioν trahit laicum ad forum eccles Ecum. 3o Gericus, e laicus simuI obligati amboeynsumuntur a Iudice evies. Dies 3 1 Statuta taleorum no n ligant Herieos.
31 Iurisdictio ereissas ea pandet a Deo immediaιὸ.33 Iurisdictio faecularis pendet a Deo, sed datumo modo, ae recte Iliea . 34 Iudices Diei nonpossunt ponere, nec iudicare de rebus erue sicis. 3r Lex facta a lateis etiam ad fanorem elericorum , Ut obliget debet esse a Romano Ponti re confirmae 36 Statutumoeulare ivsum,postsibile obligat di clericos, di laicos se eadem
elericos, ct Lucos. 33 Clerici in multis subiaeent con tutioni ,αι Iaiiauibus. 3ς Clerici tenentur quoad vim direnitiam vendere frumentum, ct Mia pretio laxato ἀ Iudicefaculari. o Cleriei obligantur ad tuta bonum eo-munespectantia.
61 Animalia cleri eorum comprehenduntur ob Hatuto lateorum de damno infecto ab animalibus 43 Curiei pro damno facto ab animalibus eonueniendi funt earam iudice eeetes tuo; quid de ipsorum pa-Horibus PM Himipes, er legislatores obligantur legibus, sed tantum quoad vim di
Ratio es anima legis. 8 υκ dicitur una publiea isera prruata. 9 priuata, quae dicatur, ct Ubi fundetur tueo publica quaest, ct eius vis st Viri iusi non dicuntur a victi, Oeoacti Legibus. 32 Lex eluilis ancta, ct Mationabitis aliquando approbatur ab Ecclesia. 33 etiam ad commodum Eulsae, Ut liget elericos indiget Ecclesiae appro
t , It hic Lancellottas, quod aliae sut eonstitutiones civiles liae eccleis
fasticae,& de ipsis hie aliqua sum.
matim i videbimus igitur , quid sit constitutio elui Iis, quid ecclesiastica . Secundo, an possit alius praeter Principes constitutiones facere. Tertio , quomodo sit ponenda constitutio, ut sit firm . Quarto,an obligetur persione eeclesiasticae const: tutionibus laicalibus. Quinto, an legislator obligetur ad obseruantiam suae legis. Cirea primum , quid sit constitutio ec clesiastica,patebit ex sequenti tiι.de uel a flamesa eonL itutionibus. Pro constituistionibus civilibus dic, quod constitutio civilis est, quam Princeps, aut Magistratus, aut populi sibimetipsis faciunt. Definitio est clara quoad omnes sui partes , quoad Jy , Princeps , sunt principis pia 3 citum, quoad Iy magistratus, sunt Sena. tus consulta, edicta Praetorum,Sc.quoad ly populi, sunt plebiscita. & similia , quae omnia, ut clarὸ patet, habentur in cor- 4 pore iuris. Differt autem lex humana a
Lex humana principaliter, ecper se tendit ad bonum hominum , de si aliqua non vltimate quaerat de bono diuino; lex vero diuina omnia intendit, de praecipit propter Deum ultimatE,& per se,&si alia minus principaliter praecipiat. Circa secundum, aduerte, quod etiams magistratus, de populi pollunt sibimet
constitutiones facere, patet ex S. Doctorep a. .9C s,3an corpore, quod leges fiunt ad regimen commune, de respiciunt publicam utilitatem : ergo vel tota e mmu nitas, vel is, qui habet regimen communitatis poterit legem condere. verum tamen est, quod legislator de bet habere vim coactivam , quam nota habet par in parem, cum inter ipsos non 6 detur imperium . unde solui Hir id, quod miset aliqui obiicere ex Aest quia etbι comm ait, quod intentio legislatoris est hominem inducere ad virtutem: ergo quili
24쪽
quilibet homo potest sacere legem. Facilis enim est selutio, quia scilicet Iegislator inducit ad virtutem, non tantum
dirigendo, sed etiam eogendo ad obseruantiam ipsius legis: ergo non potest
quilibet homo legem faeere , reum tamen est, quod boni mouentur ad operadum ex affectu virtutis;vnde Horatius Oderunt precare boni virtutis amore, Oderunι peccaro mali formidine poena Circa tertium, pro requisitis constitu. tionis ponendae, habemus compendium
I in eap. erit autem υκ HL . q. quod scilicet debeat esse honesta, iusta, possibilis , secundum naturam, secundum patriae conis suetudinem,conueniens loco,& tempori.
necessaria, utilis, manisesta, tendens ad
Ex primo requisito collige,quod non 8 potest constitutio esse contra ius diuinu, vel naturae, quia esset inhonesta, de percosequens nulla costitutio potest permietere, quae prohibita sunt iure diuino, vel naturae . Ex laeundo requisito.quod stili. O cet debeat esse iusta: collige, quod leges debent esse delictis consonς nou atroci
res, nec remissiores, ut ire extra uaganti
Ioannis a a. qua ineipit, δε Patrem ibi
circa finem e Grauius processuri, prout inobedientia eorum exegerit qaalitas facti suaserit, de viderimus exped re . Ex quibus collige, quod ut seruetur regula iustitiae , debet Ieae punire malefactoresto aequaliter, di poenae infliguntur ad corre.
ctionem aliorum, eq. facta funt dis 4.
ibis Vt formidato supplicio reseconetur nocendi facultas; ipsis enim legibus m IE agere prohibetur, &c. Caeterum Prohoe requisito iustitiae ait Austiclinus I .delibero arbitrio eap. s.non videtur esse lexque iusta non fuerit: unde in quantum it habet iustitiae, in tantum nabet virtutis legis, quod idem firmat S. Myor I. 2. q. 93 a. a. quod lex humana tantum habet Iegis, quantum a regula rationis derivatur,&legi diuinae consermatur; vlide prouerba dicitur Per me Reges regnat,
& legum conditores iusta decernunt. Tripliciter aute lex erit iusta, scilicet iuia stitia finis, si tendat ad bonum comune. Secudo iustitia ex parte legislatoris,q a sit authoritatem habens. Tettio, tultitia aequalitatis.& ratione formae , si omnes subditos aequo modo liget, di lex taliter iusta obligat etiam in Bro conscientiae,
Ex his colligit ibid. S D EI primo non I 3 valere legem ad propriam commoditate ipsius legislatoris . Secundo, quod neque potest princeps nouas imponere gabellast 4 sine dispensiatione Apostolici, nec potest pro aequalitate subditorum obligare
aliquos,alios non . Tertium requisitum
Is est,quid sit possibilis. ad impossibile enim
nemo tenetur, eap namstpotes in Gubi
habetur, quod nemo potest ad impossibi. te obligari, Oglo. ibidam ponis Nemus, Ultraposse meam non me me iussa
Neeputat esse reum,qui totum posse
Est autem triplex impossibilitas, stili.
16cet naturae, iuris, & facti. Impossibilitas naturae, patet ex L ipsum F. de vers. obIstationibus, idem habetur in I. internipulantem S. δει V. d. verborum G- Mionibus.Impossibilitas facti remouet etiam obligationem ut si praestiperet,v.g.
fieri montem aureum, ego .POnit mem.
Plum, si quis promitteret montes alpium ultra mare deserre, Z eum barea S.I. .densis δεδι suone aluo etiam, L qu usf. de υιrb. obiliuionibus. Nota hie, quod si quis pro aliquo tem 17 pore fuerit impeditus, ita ut tue pro ipso lax esset impossibilis. sed In aliquo tem pore potuit legi parere, non exeuatur ab eius obseruantia, patet ex eap. ea dilecti, da dolo, O eontumaeiae, ubi non longὸ a fine sic dieitur rSi enim mandatur alicui,
ut ad certam diem rem certam soluat, non ideo erit a mandato solutus, si solue nequiverit die data, imo ad solutionem selapso die solutioni praefixo, renetur sdcc. Hoc autem extendi potest etiam ad praeceptum paschale, de ad similia. Nec I 8 debet imputari lex impossibilis resipecta eius, qui voluntariὰ incidie in impotentiam, sic elo.in eap. mputa a daret.iuris, ubi ait, quod tenetur de casu, quando I9 sequitur culpam, eap.I. Asteapsudeas viri. . cap .de arata, δ' quasitate Mai.
Quartum requisitum legis ponendae est, quod sit secundum naturam, alias erit ita rationabilis; quidquid enim ultra Iumen naturae sit subsistere nequit dicto eq.eri aci autem Io . Idem die pro quinto requi. sito, scilicet secundum patriae consuetudinem; non enim in quolibet loco idem
modus vivendi seruari poterit, ut vid bimus insta donabendu . Sextum requisitum est,qaod sit e nue 2I niens loco, Ec tempori: unde S. Doctis 1.2 .l 4 a. I. adseundum est, quod si locus alio tempore apud alios Dominos deueniat, oportet leges mutari, & citae Arimi/- qai Dpooticorum cap. . ait sa3 quod non eaedem leges conueniunt in
25쪽
Dem elatia quae est potestas populi γ.ae in Monarchia quae est pote stas Principis patet etiam hoc ex praeceptis antiquae,& nouae legis : illa enim in multa euanuerunt, ut supra diximus. Septimum requisitum est, quod lex sit 24 necessaria ς non enim pro quibuscunque rebus pro sui libito pollum principes legem sacere, quae nullam habeat rationem
octauum requi situm est.quod sit utilisas tendere enim debet ad bonum populorum , non in damnum , & praeiudicium ipsiorum .
Ultimo debet esse manifesta , hoe est debet promulgari , ut obliget , sic S. D.
I.2. q. 9O a. q. quia cum lex sit regula, &mensura debet subiectis applicare, ut mensurare possit;vnde in eap.in ictis dis. , se dicitur leges instituuntur cim promulgantur, firmantiat cum moribus vle. tium approbamur Uerum tamen est,
17 quod promulgatio semel secta durat temper. di etiam ad posteros extenditur, &dum promulgaeps, obligat omnes illos, ad quos notitia peruenire poterat, Caiet. in eodem a. eitato, & pa et ex east quid dieitis via..is. ubi non reperitur , quod s3lere adaares omnium promulgetur, sed sufficit, si ad aures Alcinorum peruenerit:
idem probatur ex L M,siquis ,sf. de
Circa quartum erat videndum, an Ob αρ ligentur poenae e letialii ae statutis Iaieorum, & an isti e contra propria part certum est, quod ecclesiastici ν tigniores trahunt potius laicos , unde Bart. ΘBaian L p cipimas, S.eadem obseruando, CG appellationibus tenet, quod si 3o clericus, ta laicus sint limul obligati, Lai .eus ratione Clerici conuenitur coram iudiee ecclesiastico, non autem clericus econtra Lamberιinus de ture patronatus quasto 6.num I. Barbos in rubrisa de
inuio Glegata.Θ alu eommunιte , tamen ad rem clarius decidendam Adverte prim/i quod statuta laicorum 3I non ligant clericos, cap. Ecclesia Saneta Maria de eonL ιιm onisus eap decernimus da iudie, ,eap.atselenei citato sit. 32 Probatur tamen d et una rationei iurisdi-.' io eeelesiastica est superior, pedet enim a Deo immediate, & supra Deum nullum dominium: ergo non potest se extendere iurisdictio laicalis ad obligandos, nec puniendos cIericos. Dices: iurisdictio iacula: is etiam est a 33 Deo,di te rite Apostolo: Non est potelias,
nisi a Deo. Et Christas Dominus dixit paritet Pilator Non haberes in me pote statem, nisi desuper tibi data suisset: ergo eletiei etiam sunt sub iurisdictione saeculari, cum haec etiam sit quid Dei.
Respondetur distinguendo antecedenS; est eodem modo ac iurisdictio erelesiastica, de nego , diueris modo εc concedo ἔilla enim immediate a Deo est, haec autem remote, ερ mediate; unde Dominus per
Dauidem GaI8s loquendo ecclesiasticis dixit i Ego dixi Dei estis; igitur non ibduntur potestati laicali. Aduerte secundo,nee posse iudices Iaba cos disponere , di iudicare de rebus e clesiasticis. se probatur ex casu dirii temsn eap. eerosa S. Maria, ubi etiam ait eis. quod laicis quantumcunque religiosis super Ecclesiis, & personis ecclesiasticis nulla est attributa facultas, & sibi it . quod licet laici aliquid facerent ad bonuclericorum, vellent tamen ipsos obligare ad obseruantiam, nullum esset factu, nisi accederet confirmatio Romani Pontifi- s cis, ut in eap. bene quidam dist. 96.ubi ha cbetur,quod id factuni est, ne laic kb hoc praetextu intenderent velle aliquid innouare contra bonum Ecclasiae idi: δεμ με Aduerte tertio, quod si statutum sae . 3 6 culare sit iustum possibile, die. si militet eadem ratio in clericis, ae in laicis oblia garentur laici, 3c cierici ad obf. ruantiam dicti statisti; pro clericis tamen intellige, quoad vini directivam, non coactiva probatur ex eap. si disegenti de foro eon . petenti, non ita tameo , ut vis directiva consideretur, pro Wt procedit i laicis statutum redupicatiue, sed simpliciter , Gevi continet,quid rectae rationis, diximus in rubr extra de eonLBItitionibus uerte quarto, quod statutaecelesi stiea vel sunt uniuersalia ad omnes fide- I xles.& obligant tam clericos quam laicos,& quoad vim directivam, te quoad vita coactium, ut probatur in rebus S. officij; nam etiam laici propter talia crimina puniuntur ab Ec Iesia . iAduerte quinto clerici iii mii Iliis subd-38cere constitutionibus laicalibus . N primo ait Diae in praxi erimιnao cap. I 8.g. apud Gallas, quod iudices saeculares in Gallia puniuntςlericos deserentes arma prohibit quatenus ipsos carcerat,& hoc siue sibi ustu pauerint, siue fuerit conce .sum a Papa, ait ipse Diae, quod poterunt illi id sacere, donec per Concilium gen P
rale aliter fuerit praeceptum . Secundo tenentur etiam clerici quoad viin dire- .ctivam rationis vendere flumentum , My s. al ia commestibilia pretio iusto taxato a iudice
26쪽
Iudie e saeusari Nauar . in manuali conrasariorum cap. 23. nu.8 Sotus tib I. d itiniitia, ct iure q6. dc obligantur etiam .io ad alia saluta imposita ad bonum com
mune, uti .e eXportentur victualia extra
civitatem , sie tenet Fotinus in dicto eap. Eeelsa Sancta Maria num. 8 I. Diae Deo elis. sed ut libere; & poterunt etiam compraehendi sub statuto de mundandis 4t plateis ante proprias domos: ad id tamen debent adstringi per iudicem ecclesiasticum, Diae Deo et t. S. 3 hine emanat Te rtio, statuta laicorum punietia damna , insecta ab animalibus comprie hendere etiam animalia clericorum ex ratione naturali q iae docet neminem esse ledendum, & ratio naturalis omnes obligatae eo etiam clericos verum tamen est,quod a clerici pro resectione taIis damni erunt conueniendi eoram iudice ecclesiastico, Iieet at qui teneant,quod possint pastores elericorum conueniri coram iudice laico pro tali damno: sic Ioann/r, Andreas, Aneboranus in eap. grauem defententra
Circa quintum videtur dicedum Prin-eipes, Ee legislatores obligari legibus a M ctoritate ducta ex tex.in eap.eum Omnes δε eonnitutionib&s , ubi a stertur auct ritas rubricae persectae digeriorum quod fuisse iuris in alium Batuerit , eodems e utatur. N ibidem disponitur in Li. Diu sit. ne tamen rem sic absolute tranis
Aduerte eum S. Doctore r. 1. g 96. . . In eorpore,quod len duplicem habet essectum. Primus est dirigere homines. Se-eu ndus est ipses coercere ad sui obseruatiam , unde princeps est solutus Iegibus, 4squoad vim coactivam, non autem quoad vim directivam, probatur hoe auctoritate Dauidis aI so. Tibi soli peccaui; dicebat enim Rex se soli Deo peccasseia, quasi diceret a Domino expectare pinna , di correctioncm , dum ab homine Rex puniri non potest, tamen quoad vim directivam certum est, quod alligatur Rex, seu superiori posito quod lex sit rationabilis . Probatur, nam anima legis est ratio, quae in omnibus eodem modo. se ha.
het et ergo si princeps statuit legem ratio. nabilem in subditos, eadem ipse ligatur; 47 unde Matib. 23. improperantur ij a Do mino, qui dicunt , di non ficiunt , Ec qui aliis onera grauia imponunt, de ipsi nec
digito volunt ea mouere.viloquitur S. D. Deo cis.
Confirmatur etiam secunda pars huius 43 ex rapida sunt is q.2. ubi dicitur, quod
duae sunt leges. una ptiuata, alia publiea, ex priuata est Iex Sancti Spiritus, &rais sa tionis , quae instituta in eorde hominum inseribitur, de de hae ait Paulus ad Rom. . Qui habent legem Dei scriptam in cordibus siris. Lex vero publica est illa , quae restripto, Se mandato superioris posita est, ut autem haee sit hona, debet eri so habere radieem in lege priuata , siae qua nihil boni, de qui legem priuatam seruint , omnem legem adimplent. Imo si lex priuata sit incompatibilis eum lege publica, seu scripta, illa erit seruanda, nohaec: ergo licet superi ores non obligentur suis legibus, ut tales sunt, obligantur tamen quoad rationem ipsius legis. Nota etiam hie , quod viri iusti nullo I modo dicuntur adit ricti, de coacti legibus , nam qui cogitur non habet plenum voluntatium; i bi enim spiritus, ibi libertas, & tex.in dicto east sunι, ait: Si spiritu Dei ducimini, non estis sub Ieger ergo noa coguntur, sed operantur potius ex virtute, de ex rationabilitata ipsius legis a Collige ex lite a horum S*. quod lex 42eiuilis lancta, Be rationabilis aliquando approbatur ab Ecclesia, quae ipsa utitur. Secundo quod licet lex ciuilis statuat alia quid ad commodum EccIesiae , non Iigae 3 tamen clericos, nisi ab Ecclesia dicta leae approbetur, ut Per ιεπ. B. dicto e p. Ecclesia S. Maris de connuutιombus.
I Continuario tuuii . 2 Connitutionis .etis mea d nitio. aliud nomen .
confiitutionibus tria genere, Sc al:qua, diximus de constitu tione ciuili, merito sequebat ir videreis de ecclesiallicis conisltitutionibus: est au- rem eonstitutio e eviesiastica, qu m Ponti sex, Archiepiscopus , vel Episcopus mcit, vel in Ecclesia, vel in sua Prouinciaia, vel Discesi, patet exglo. bu, quae etiam C ait.
27쪽
ait, quod eo stitutio eeclesiastica multiplieiter dicitur; solet enim a ppellari ea i is, quod idem est ac regula, vel dicitur 3 decretum.& signific.it primam, de secundam partem textuum Canonicorum . di compraehendit quodlibet mandatu Primcipis, seu superioris, pa et ex eadem No.bie in prius iis rubriea.
In F Canonum, cum tribus sequentibus.sVM MARIUM.
6 Conetoabula quando coeperunt. Imperator non babet rus ad Coneittam. 8 . Cosraisum generale sols Iummo Ponti- ei δειαι conuocare.
ri legatos ad intervenundum con- eius .
13 Mandatum spetiale requiremta n κα venιant sub generali acceptions.1 - - Rima sipeties c nonum hic enumeis
I merata ab Authore nostro, est C ellisi; ideo videbimus primo, quid di quotuplex sit Conciliu in , secundo , unde habuerit esordium ; tertio, quis possit illud coadunare ; quarto de causa conci I ii coadunandi.
Circa primum adret te ex eap. an ne
a din. i s. quod Concilium dicitum, sie ducta significatione vocabuIi a Romanis, qui causas tractatu i conueniebant i certo loco, & dicebarer Consilium . de Considium, seu sim l sessio. Haec autem est descriptio materialis; vel dicitur concilium ad ostendendam unitatem intentionis, quam habeni Patres, qui conu ni int ad tales causis pertractandas . Dicitur e num concilium , quasi oculus , seu unica intentio oculus enim intentionem significat. vldocet Datiid, dum ait Super. ho ocu 'o, di incitiabili corde; est igitur concilium secundum essentiam eoaduna tio Patruum ad res ecclesiasticas pertractandas . Multiplex est concilium, stilicet niuersale. Prouinciale , de Episcopaleia, pacet hic exs.eanonam eumfluonDIN
Iud dicitur uniuersale,in quo eonuenium t Sancti Patres ab uniueis orbe ad res fio 4 dei perit clandas,p tet hic ex S.uniueν falia. Prouinciale est, quod fit ab Archiepiscopo in sua prouincia, Epistopale ve-i o, quod facit Epistopas in dioecesi.
Cit casecundam advorte x Laneel es Di, ct mgo. bie, quod concilium ii buit initium tempore Apost Iorum : Apo OIi enim p imi Cub Petro Christi Vicario, &Romano Pontifice congregati sunt ad res fidei pertraciandas . in quo Apollo a tios canones condiderunt a d Clitisti fide iacientes,& icet dubitetur de numero talium canoMim,nam Sancta synodus ait, o qiod seeerunt canones 8s. Alii q ideiruis fecerunt c,o. Alii so. sit qaomodocunque certum est pro nobis. quod Apostoli iii ceperunt concilia ecclesiastica, caeterum conciliabula, te antiqua concilia suerunt etiam in initio mundi. ut diximus o concilio Cain, de his, qui via erunt tu
rim construere Babylon icamiae startib a Ioseph ,&c. Ex j permisit, nota, quod Imperator nullum habet ius ad con Ocandam, vel impediendiim concisi,m, licet possit impedire de fi cto, sed non habet ius: Glu. igitur hie verbo facultatem notat, quod permissio, quam secit aliquando Impera tot non sivi dare nouam facultatem , sed sacere, ne impedirentur patres ab alijs. .
Circa tertium, quod quaerzbatur quis pol et colit ilium c adunate pRespondetur, concilium generae non polla coadunati Obsque authori vite Pontificis, ut aduerticTια othras his N S.Doct.2.2.f. I - o. oc sonfirmatur ex e synodia mi cap.regula, cap. is .cap. 8 πιι ιιeuat aen. II. pl. et hoc ex verb11 Domini Liaea da dum cinat Petro ta ἀ-tiue: Tu aliquando coonuersus confirma Patres tuos: ergo sol s Petrus Pontifex
habet hinc aut nori atem congregandi concilium generale i unde S. Doctor locarit. adsuundum sic concudit, pertinet ad summum Pontificem . cui s a thou tate Synodus cota matur,re c. . Circa quartim de cau a unionis con-y cliij gςneralis, patet clare, quod sit ne cessitas Ecelesiae, propter immineos Pe. Deulum fidei ex aliqua haeresi insurgenti, ut i abetur hic m S cinis ibi a Iusta fidem euangelicam, de Apostoliuam condide ut . Nec conueniens est p oq alibet crusaleui tot pam: ores, di Epiis scopos a suis gregibus alienare; est tam nnotand in id, quod habetar buing. I .gitima υενδ, quod scilicet si Pontifex ex aliqua caula urgenti impedi tur conei ici
28쪽
nitet esse, deb t id supplere per legatos specialiter deputatos ad hoc . Dixi , quod
causa debeat esse urgens. quia verba 1 Doinini satis taxant personam Pontificis Luca eap. cit. ergo non debet, nisi ex causa momentanea legatum substituere. Plures autem in .sas connumerat glo. θυ verbo imped atti . Collige ex his primo,quod non est necesse,ut Romae cogregetur, sed potest alibi congregari, ut patet de Niceno, Calcedonensi, Ephesino , ore. quae fuerunt II congregata extra Romam, Be ibi ut plurimum congregantur, ubi viget haeresis extirpanda, vel in Ciuitate proximiori, Patet ex cap.canones dia . I s. ubi ponit tur multae causae conciliorum celebratorum ad haereses consutandas. Collige secundo, quod legatus q an ta tumuis generalis a Papa, non potest concilium generaIe coad. nare,' sed debet habere speciale mandatum ad hoc, ut pergo. his verbo Deeum I ea enim , quae re-I 3 quirunt sipeciale mandatum non veniunt in generali acceptione,Lag.de ineio eius east quod translationem,'eap. nis de ossisio delegati, dr in eap. eontrouersam, sic dicitur: Non d buisti manus extendere ad ea, quae in sienum priuileg ij singularis suci tantum summo Pontifici reseruata, &c. sed speciale mandatum te. quiritur in hoc, ut patet ex raratione ex verbis Dominit ergo non videtur concessa talis facultas in qua uis generali coismissione tex.Ogis in cap. regula di L 3. v rbo legato.
In S. Inter caetera , Cum si quenti s VM MARIUM.r Comitia funa quas fandamentum F
lia principesiora I seeu da, a suerint alia concilia adunata , praeterquatuor hic enumerat ἔtertio, quomodo unum ex his eoneiliis praeseratur alteri. Circa primum connumerat hic Lan-I eello tus quatuor concilia generalia. &ait, quod in ipsis, veluti in quadrato, desundamentali lapide sanctae fidei structura consurgit; ex Iy consurgit; habes,quod ponitur hie ad confirmationem; fides nim fuit seminata per Euangelium : ergo quod dieitur hie cinctam fidem consurgere per concilia, est idem ac dicere si ctam fidem confirmari. Primum Concilium hic enumeratuma est Nicaenum tempore Constantini A gusti,ubi adsuerunt trecentumine dece,&Octo patres: eaula aute talis Concilii sute haeresis Arriana,qua false docebatur Dei 3 Filiu non esse aequale Patri cotra Athanasili totae tres Personae coaeternae sibi sunt,
firmatum dogma aequalitatis personar u.& suit damnata haeresis Arriana eap.ea no-nes dis . I 3. de suit celebratum anno III.
sub Sylvestro Papa 3 a. a Petro. Seeundum Concilium suit Constant s no litanum primetulam, prout aduertit No. confirmat Timotbeus fuerunt duo Concilia, Constantinopolitanum fuit autem hoc anno 38 I. sub Damam Papa tempore Teodosij Senioris, in quo ad. fuerat centumquinginta patres, & inter6 ipsos Cytillus Hierosolimitanus, ut in dicto eu eanones, & suit damnata haereis sis Macedoniana, Ac Eunomiana, di sano citum fuit Spiritum Sanctum esse verum Deum conssubstantialem Patri, ει Filio,viis iam eap.ea nonas , Oeap. fleat.HL .eιrata. 'Tettium fuit Conestium Ephelinunta
etiam Ephesina dicuntur Hoe au tem suit congregatum Ephesim anna Domini 424. sub Celestino Primo Pontia .rfice, qui fuit 4 a Petro sub Teodoso Imperatore , ut docet Timothetis his ruit ibi damnatus Nestorius eum sua haeresi ἐqua negabat unitatem hypostasis, de duas C a pone
29쪽
s ponebat in Christo personas, sed eontradicit Λthanasius ibi, qui licet Deus sit, de
homo non duo tamen,sed unus est Christus; verbum enim Des cum natura humana in utero Virginis in instanti conisceptionis fuisset perfecta, dum deberet persenalizari.&esse natura humana Ti- iij, vel Cai, &e. Ipsa secunda persona Diuina in se assumpsit dictam naturam humanam, quae sicut debuisset esse huius, vel alterius, ita diceretur & esse natura humana Verbi Dei, sicque eadem persona Verbi naturam assumpsit humanam, di diuinam retinuit q am semper habuit. Quartum suit Concilium Chaleedone- se anno Domini a. sub Leone Primo,s ubi adsuerunt 6ro. sacerdotes sub Imperatore Martiano Augusto, & suit damnatus Eutiches, Dioscorus qui fuit Episcopus Alexandrinus, & docebat unam esse in Christo naturam, Diuinam scilicia i , &Io humanam permixtam,quod damnat Ec. closia, non commixtionem prius , & Athanasius ait, non unitate substantiae, sed unitate personae. Circa sec .ndum patet solutio ex dictis, di ex dicto eu canones, ubi poduntur Plu .ar ra Concilia Ephesina, le Constantinopolitana. ct Gregoran east μυι dict. l . ait: Quintu si quoque Concilium pariter veneror : dicuntur autem Concilia cecumenica, seu uniuersalia ex Graeco, ut ad aertit Timotbeas his, di ab ipsis non excludi tur Tridentinum , quod dicitur uniuer- stlissimum. Nullum tamen ex his tolliti et aliud. sed se habent ad in iacem conti risnaatine, nec potest unum alteri aduers ti,dum semper adsistit bactus Spiritus Ec
de ibi dicitur se, et non illa destruit quinqvis praesumit, aut soluere, quod illa ligatur, aut religare. quod illa soluatit . Circa tertium, non habent Conciliata I 3 praecedentiam contradictoriam, sed tan. tum antiquitatem temporis; non enim potest unum alteri contradicere , ut in
res, eapiunt quidam, diper totam gra monem primam Musa 2 s. de signanter ine irim alias, ubi sic dicitur. Primata. lus est rectae fidei regulam ci istodire, dia constit bilis Patrum , nullatenus delita. re,imerito nec unum Concilium alte i praeiuditat, imo nec potest Papa destriae re, quod Concilium legitimum, & appro-I4 batum statuit, ut capitibus citatis et ergo nec potest nouo Coneilio aut ho itatem
dare destruendi, quod per aliud Conciliumnstitutum est eirca res fidei .anemoplus .m de rig.1-u, egratia primo g. I
a possunt ahquid ex uare. 3 Auedans magis ad pietasseraanta eL .r a Lia Concilia imposterum congre-
eata, nee ab istis positis degeri tare possunt: imo si appareat aliqua sententia discors illa sequeri da est, quae antiquior apparet rap. n mo 6. . 3.ev Domino ma.eece in Mo-2 tum diri. licet possit unum Concilium explicare aliud, tamen illud semper ser-3 uandum est, quod magis accedit ad pietatem, ut aduert i glo bis ex cap. autho ritas, ct cap. presbiter di 8a. ubi ratio ne maioris pietatis etiam canones Apo stolarum aliquo modo limitantur.
ri Culpa Dei ι inferiorem. I a Causa subditariam poetas pinaimia in
34 Episcopus sus Manetis .mpotem ιnter
I 6 Non leuar venisse qui non Mit. viii.
30쪽
Idimus de Conciliis generalibus, dat, tum quia ad minus negari non pote.
- . c - rit, quod Legatus sit aequalis Archiepiscopo: ergo potest id, quod potest Asechiepiscopus, patet ex eaps quis epifest-pias dis .92. de aduertit glo nos ra bie. Nota etiam , quod debent Episcopi in-7 Da sex menses publicare suis Dbditis ea, quae gesta sunt in Concilio prouinciali, cap. decernimus dis. 18. Circa tertium dubitari potest i an in 8 Concilio prouinciali possit aliquid tracta. ctari contra ipsum Archiepiscopum t dicendum est assirmative in .in eapscut inquit a g.3. idem patet ex No. in eapsautem . 3.ubi Metropolitanus a sum ganeis corrigitur ibi ab omnibus districte corrigatur. Verum tamen est, quod T Mdentinumsessaq. p. . de reformatione id limitati quoad condemnatione Metro s politani, non ita tamen , ut non possint accipi quaerelae contra illum, sed transmitatuntur deinde Coneilia prouincialia ad Sedem Apostolicam, ut declarauit Sacra Congregatio anno Is 36. Dicet in eap.multis dis . I7.ubi ex ConIo cilio prouinciali appellatur ad Metropolitanum , sed appellatio est ab inserioribus ad siperiorem: ergo non potest Coincilium prouinciale e noscere de causis Metropolitani, quia esset inseriorem desuperiore cognoscere. Respondetur negando eonseq. & ad id, Ii quod dicitur in minori distingueda erit. quoad propriam causam, nego minorem, quoad causas aliorum, concedo; hie enim est effectus culpae . scilicet superioremessicere inseriorem, & humilim, dict. cap. se autem s. 3. quod ait David, Comp ratus e st iumentis, ecc. Nota etiam ex hoe g. quod in hoe C incilio agitantur mula subditorum totius P ouinciae, eap. propter,di I. I 8. 9 in cap. quoniam quidem dis . eit. poena imponiatur Archiepiscopo, qui neglexerit coadunare tale concilium.
Nota s. cundo, quod si aliquibus ex E-I4 pistopis sumaganeis ex impedimento nopossit ad dictum Concilium accedere deinberet mittere nuncium, & debet esse paratus ad obseruantiam illorum, quae in Concilio statuta fuerint, ut habetur in
v Episcopus, ct cap. plaeuit dict. eit.
Adverte tertio, quod si quis non acceia is serit, dummodo non fuerit impeditus graui infirmitate, vel praecepto Regio priuatur communione fidelium usque ad
Proximam Synodum, eap. s Episeopui Metropodianua discit. idem dic, si ante Io completum Coneilium distesserit, eap. s quis εatim dis . vhi velificatur rein I gula,
V quibus es proxima sint prouinae
ciuia, merito de Co iiijs prouincialibus hie, & videbimus primo,quid sit Coneilium prouinciale ; seeundo, iquo possit e nuocari. tertio, quae caulae possint in ipsis tractari. Circa primum aduerte, quod ex Prae I senti f. Concilium prouinciale est , quod a Met opolitano Episcopo, vel Archiepiscopo conuocaturia caulas prouinciae pertracta ndas . Dicitur prouinciale loco disserentiae ab uniuersiali praeposi. eo , et dice ee sano, quod celebratur ab Episcopo in sua Diceces , ut videbimusa insta. Primum autem Concilium sic celebratum suit a Paulo Actorum. 1 Oam. Isibi a Milato Paulus mittens Ephesii,vo cauit maiores natu,&e. & Timotheus hic
ait, quod post Concillim Apostoli, primum Concilium prouinciale fuit Cartha.ginele celebratum anno Domini 13s.sub Cornelio Primo Papa, de Cypriano Epi. sic opo, unde collige qualis fuerit Λpostolorum spiritus, ut eousque durauerint e
Circa seeundum patet ex definitione , a quod Metropolitanus Episcopus, vel Archiepiscopus est ille , qui conuocat aIios Episcopos, de Capitula ad assistendum Concilio; Capitulum autem habet votu4 consultiu rm, non decisivum, ut notat No.hie verbo Capitula: Dubitatur autem an possit alius, praeter Metropolitanum coadunare Concilium, & licet Ioannes Andreas teneat, quod non possit alius id facere, tam in Legatus a latere, siue Cars dinalis potest hoc Co cilium coadunares Patet ex eap. sabbatem I. Miusmodi δε elemone in 6. v bi habetur, quod potest hic Legatus eonfirmare electiones Epiis scopo. um, vel Archiepiscoporum .' ergo pote it sicere id , quod potest Archiepiscopus,quia dum ipse eonfirmat Archie piscopum, videtur esse maior illo, sed Archiepiscopus potest congregar Concilium t ergo etiam Legatus potest id focere . Diees, eaul. Instrum etalis potest pro- dueere effectum persectiorem set ergo licet Legatus confirmet Archiepiscopum, non tamen poterit id, quod potest hic, dum pro tali confirmatione se habet, ut causa instrumentalis. Respondetur negando secundam, deo eius rationem , quia ut patet in dicio Sebais ovi Leg tus confit mat iure Proprio, ibit potest ex ossicio confirmare: γgo dum habet authoritatem confirmadisgnum e ',quod habet potcstatem,quam