De astronomica specula domestica et organico apparatu astronomico : Libri duo

208쪽

DE ORGANICO APPARATU ASTRONOMICO. ris

De Micrometris.

Lineis aut filis vel crinibus dioptricis , tubo telescopico pridem aptatis, eximia cum industria utilitateque accessit applicatio Micrometri. Cujus quum multae tam descriptiones, quam delineationes prodierint, eas invicem & cum hac nostra conferendo patebit, quanam Variatione, quoVe progressu ad hodiernam formam perVenerit. Praecipuum machinulae hujus artificium conssistit in circumvolutione cochleae spiralis cylindricae, matricem suam juXta communis aXCOS directionem moventis,& cum ipsa lineas aliquot in accessum vel recessum ab aliis fixis & parallelis, plerumque horiZontalibus, quandoque inclinatis, interdum etiam verticalibus, ut 1uo loco CXponetur ; semper tamen rectis ad aXem cochleae motricis. Qui motus si & uniformis obtineatur, & ejus mensura innotescat in partibus circuli maXimi, nihil in hoc genere subtilius, nihil eXactiuS optari potest. I

De Structura Micrometria

Partes hujus instrumenti quaedam sunt stabiles, & quaedam mobiles. Stabiles, aut fXge dicuntur , quae in eadem manent & a radio & a limbo & a tubo distat tia , ut quadrum primarium cum HUS apparatu , capsula , plerumque unica, quandoque dupleX interna scilicet ac externa ) ejusque operculo appositus circulus major, interdum & minor fundo capsulae adjectus, ac index alteruter verbo, quidquid a cochleae motricis circumvolutione non pendet. Quamvis enim omnes & singulae hujusmodi partes ut reste applicentur , in ipso tubotelescopico moveri debeant; quippe adduntur adminicula, quibus quam facillime ac promptissime, pro ut exigitur, moveri possint, hic motu S non nis1 prae- liminaris est, & dispositionem, non usum machinae respicit. ParteS Vero mobiles vocantur, quae situm variant & distantiam ab aliis fixis atque stabilibus, ut cochlea primaria , index ipsi assios , cursor & integer ejus ap

paratuS.

q. I. uadrum primarium seu stabile.

LAmina huius oblongi quadri orichalcica est, & optimae notae, malleo Tab. I. insuper indurata , ut fleXioni resistat, etsi crassitiem dimidiae lineae non habeat. In utraque lateris A B extremitate ansillas habet A & B, ad ipsum latus AB, & ad quadri superficiem normales & perterebrataS , aXibus foraminum in eadem recta linea , ipsi lateri A B parallela existentibus. Cavitas anilae A major est cavitate alterius B , ut cochlea cylim drica, mobilis simul & motrix a h, ansulis A & B inclusa, in A crassior, in B gracilior, descendere nequeat ex A in B, sed neque ascendere eX B in Aob trajedium obicem infra B ; adeoque non alium, nisi circularem motum circa suum aXem admittat.

209쪽

LIBER ΙΙ. Habet quoque latus A B armaturam chalybeam, ipsi normalem, eidemque ad posticam partem, nec non ansulis A & B per cochleas α,γudstrictam, fenestella in β patente ad inspectionem scalae, Cursori appo sitae. Huic armaturae Contigua est oblonga & angusta laminula desti

nata parallelismo Cursoris cum aXe cochleae motricis a b.

Tab. I. Ad latus oppositum C D consblidatae sunt fistulae C , DVig usum cochleae alterius cylindricae c d , dc cum ipsa communem aXem

habentes. Haec cochlea spiralis c d plerumque fiXa manet, & capsulae fundo alligata, neque adhibetur, nisi ad positionem Micrometri, quanado nempe quadrum integrum A B C D movendum est in plano , nota mali ad axem tubi ; sicque filum horiZontale in eodem aXe constituen dum, vel certe in plano dioptrico , aequidistante a linea fiduciae. Fig. a. Latus horiZOntale A C habet in postica ejus parte duas ansulas perterebratas atque striatas D, E, quibus inducitur horigontalis cochlea cylindrica fg, capsulae latera Verticalia pervadens, iisque detenta , per quam integra compages Micrometri moVeri potest in accessum vel re cessum a limbo Quadrantis. Ne autem cochlea horiZontalis j I ab ansulis D, E, nec non a capsula Micrometri penitus eXtrahi debeat, quotiescunque quadrum A Da sua capsula extrahendum est, latera Verticalia capsulae non solum pera forata sunt inf&g, sed crenas habent usque ad capsulae orificium protensas , ut ipsium quadrum A D una cum adhaerente cochleas , simul

extrahi possit. Per laminas autem HI, , i, inf& I perforatas, & cochleae fg adhaerentes, cum ipsa & cum quadro A D mobiles, eadem cochleas I capsi illa: adstringitur, ut integra Micrometri compages in sua

qualibet intra capsulam eleVatione permaneat, libero tamen adhuc manente quadri A D motu in accessum vel recessum a limbo Quadrantis. Tab. II. In infimo hujus capsillae latere D C, ad partem C adjecita est ob longa lamina H h, eXtantibus limbis incluti, & mobilis cum cochlea cripit. 3 ipsam perVadente, respondenS Operculo pariter mobili, ad conciliandum parallelisinum totius Micrometri in accestum vel recessiim a limbo Quadrantis. Utque haec lamina H in praeordinata positione firmetur, prominet cochleag, matricem suam habens in fundo capsulae, patente crena i I, quae motum laminae admittat, quoad per cochleam 1 ipsi capsu. lae fundo adstricta fuerit. Fig. 1. Apertura quadri A B D C metitur campum Micrometri. Hunc porro campum dirimunt lineae rectae Vel fila, seu crines , e quorum e tremis quadratum componitur, & a duobus mediis sive primariis divi ditur in quatuor quadrata minora, quorum singula subdividuntur a di, gonalibus in quatuor triangula re stangula, aequalia & isbscelia. Tres itaque habentur lineae rectipe Verticales, tres horizontales &duas

210쪽

DE ORGANICO APPARATU ASTRONOMICO. 11 duae obliquae sive inclinatae ad angulum semirectum , earumque singulae suis destinantur oflaciis. Et si enim duae setae sufficerent, una Vertucalis , & altera horiZontalis θ habent tamen δc aliae duae laterales, earum utrique parallelae, nec non inclinatae usus eXimios. Diagonales enim quandoque inserviunt ad semitam speciei Solis aut sideris ascendentis vel de scendentis, in quadrantibus mobilibus determinandam: quandoque ad eliciendam disterentiam altitudinis astri, supra vel infra horigontale filum culminantis,eX tempore fluente inter appulsus, & ad filum inclinatum & adverticale. In utroque autem Quadrante figo & mobili utilia sunt fila in clinata sive diagonalia , ut dignoscatur horiZontale primarium inter aliatam fixa, quam mobilia , eidem primario parallela. Juvant etiam ad

corrigendas observationes habitas Micrometro male constituto, ut infra eXponetur. Lateralia fila, quae Verticalia stini, quandoque prosint ad verificandum transitum astri per Verticale medium, & non raro ad eruendum eundem appulsum, a nube interposita Occultatum. Per ea d mum, quae sunt horiZontalia , opitulante proXimo eX mobilibus, promptius capiuntur diametri luminarium, intervalla sideris a parallelo alterutrius Lunae limbi vel siderum, inter se parum distantium.

f. U. uadrum alterum mobile, Ru Cursor MicrometrL

Hoc etiam quadrum N O o oblongum est, & Iongitudinem interanam ac latitudinem , sive integram aperturae mensuram, eandem habet cum primario.

Latus N O conselidatam habet fistulam Ρ Q cylindricam, &

matricem cochleae primariae, atque motricis a b, quae proinde ita disponenda fuit, ut in ea graderetur quam maXima aequalitate.

ΗOc itaque quadrum motu suo proserpit in priori fixo A B D Cex A in B , vel ex B in A ; ita quidem, ut superficies unius ViX contin- Tab. I. gat alterius saperficiem, & ambae sese invicem leniter lambant, neque motui Cursoris, utpote politae, resistant. EXtremi margines laterum N O, no insiti sunt laminulis quadri fiXi A D, ut, dum inter illas moventur, paralleli maneant, & sibi & filo primario, a quo luminarum dure Chio sequidistat. Siquidem hic Cursoris motus & lenisssimus esse debuit & obsequentissimus circumvolutioni cochleae primariae sive m tricis a b , omni amota resistentia, quae Cursoris gressum Vitiare Valeat, Omnique evagatione Cursoris a plano quadri primarii. Spatium internum N o dirimitur a tribus lineis, filis aut crinibus, horiZontaliter protensis & sequidistantibus ea praecise mensiira, qua

distant fila horizontalia quadri primarii , ut, quando medium medio G g congruit,