장음표시 사용
11쪽
I EI I L sane minus pr*vidi, quam in Chemia aliquando & me aliquid scripturum. Tot quippe libris haec disciplina abundat, interque illos multi reperiuntur adeo boni, ut rectiora adferre, vel non dicta prius , ipse vix possim. Postulabat quidem ossicii, quod in
Academia sustinui, institutum, ut anniver satias darem in Arte praecepziones sed eo t neum animo , quo rudimenta modo docerem prima , atque Operum praemonstrarem
exempla, Horum gratia, quibus sua in his studia meae disciplinae committere placebat. Et, ad hoc forte propositum , ordo rerum a me digestarum , atque aperta simplicitas, qua uti conabar Oli quid attulit haud penitus spernendum. Equidem in hisce binis non inutili SI meo quoque labori aliquis videbatur relictus locus ut demum Academicis commode Artibus inseri & Chemia me
reretur. PIarc. vero . pro ViribUS, prosequutus naeo me munere satis perfunctum arbitrabar, neque alia a me ultra reqUiri, aut exspectari, eredebam. Sed aliter longe evenire video, Enimvero ingratus Auditorum quorumdam animUS, quibUS tamen commo
da semper promovere sedulo annisus sum, de insatiabilis Libra riorum quorumdam avaritia , qui in i et turpissima lucrum facere gestiunt, amaram mihi fecerunt Chemiae Professionem. Utrique scilicet, falso ptaptexentes Artium bonum , inhonesta, & legibus coercenda, licenpia, & in publicum & in me , peccaverunt dum , ignaro me , usi sunt protrudere Institutiones & Experitamenta Chemiae, meum in scripta nomen. In eo falsa, ridicula ,harbara, in qualibet pagina mihi imputata haud indicabo : nonauseam concitem l Effecit interim seculi calamitas, documenta
infelicitatis suae datura posteris, Ut turpitor editum mox emtores nimis invenerit, magno certe ementium, imo δί laudantium,
malo opprobrio, Inde ferre ipse debui, quod Auditores,odio so sane spectaculo , librum in manibus Ocul isque gererent coram mihique ostenderent ita docenti , dum dicenos verba expendi ad textum turpis libelli prauens quotidie seruerem. Perlauus rei
12쪽
remedium quaesivi ab Illis, penes Quos flagitia prohibendi, lapuniendi jus, δί autoritas: & quidem jam obtinebam fere, nisi
trahere, reique moras addere , imo Vero & obstare, placuisist aliis, a quibus longe alia meruisse certus sum longe alia verbis promi sta toties acceperam , ut tandem vel prudenti stimus quisque credidisset. Sicque malo experimento didici, dulce quibusdam haberi, omni tandem modo de Literatorum ordine triumphare. Impulere hae, & aliae, rationes , ud a Chemia ult a docenda, posito munere, me subduxerim ilico. Eo autem vix peracto, en novas turbast quid enim Z undique Amici putaVerunt meum esse , ut ipse ederem Institutiones Chemicas, Demonstrationesque:
quo constaret, quo modo, in publicis , privatisque scholis , Chemica tradidissem. Ego frustra, domestica haec instituta, incipientibus solis data , ut historiae & methodi, Chemicae, prima elementa praemonstrarentur, nihil adeo haec ad publicum quidquam pertinere. Imo vero displicitura Lectori Chemicorum utcunque perito , quae, solis tironibus primae modo viae ingressum osten dentia , caeterum nihil pretii in se habitura essent. Instabant illi, ubique laudari, avide expeti, pluriS Vendi, suppositum opus, Ocyssime, nisi caverem , recudendum. Ingemiscenti maximi tum vero occurrebat Petrarchae recordatio,qui infortunia seculi sui deis flebat , quum tanti videret fieri sua carmina, ut eximiis ideo Poeiatis in sereretur. Quanto , cogitabam , magis mihi erubescendum, qui propriae tenuitatis conscius, aliorum vero Autorum admira tor , Scriptoribus Chemicis memet auderem immiscere. Coactus
denique laborem suscepi ingratissimum, opusque, quo Publicum jam onero , vi extortum palam aio. Id vero verbis brevissimis conscripsi, iisque vocabulis evitatis, quae Arti unice familiaria. Id fieri posse exemplo suo docuit aeterno opere de Fossilibus, Me
tallica re , & Subterraneis , vir omnes exsuperans Georgius Agricola. V tinam tantum modo fuissem nactus inder scribendum otii, quantum requirebatur ad imitationem tanti Autoris i Sed undi que distracto , per magnum opus, quandoque obrepens somnus effecit, ut voces prodierint Romanis minus placentes auribus.
Minuta saepe nimis tenuiter sectari aliquando videbor, sed psudentiam tunc affectabam , ut cautelas inculcarem , quae docent
vitare pericula, hic toties minitantia : Novitios semper ob oculos habebam; ideoque ambigua, & noxia, debebam indicare. Quare' de singularia quoque experimenta ubique sequor, regulas universales haud te. ere proferens. Discant ita juvenes, viam inire laboriosam quidem , at prosecto veram , qua securum iter bab -
13쪽
itur ad Veri cognitionem Phy sici. Inserenda quoque erant primae Parti illa, quae singulatim, suis divisa temporibus , publice supor Chemicis rebus d1sterueram. Quae dum libere recitare , novisseque firmare , necessarium duco , obtigit mihi, quandoque repetere dicta prius: id vitare nefas in hisce . Atque ita moles libri Crevit aliunde occupato nimis huic homini. Ah quoties inter haec felices praedicavi scriptores , qui otio abundant ad excogitandum, digerendum,' perpoliendum, quod meditantur OpUS lΕgo, millenas passus interpellationes, abrupte haec conscripsi, longe alia daturus, si quaesitum secessum haberem , δί otia, praecipue dum novis quar iam experimentis ultra firmare , δί promo
Vere, contendO : nam, quae hiC Continentur , CXperimenta , jam
ante annos demonstravi publice : ne quis putet aliunde, celato, autoriS nomine, capta. Tu vero , mi Lector, haec jam , qualia- Cumque demum sint, aequo accipias animo i Ignoscas mihi Teonerantis Evulgandi austaciam imputa aviditati , qua deterior exceptus liber fuit a publico i Sciasque , me nihil edidisse unquam praeter sequentia, quae, non absque Verecundia, recensenda puto. Oratio de .commendando Studio Hippocratico. Habita es Impressa Loid. Bat. i7or. apud Abrah. Et Sier. de Usu Ratiocinii Mechanici tu Medicina. 17o3. apud yoann. Verbes L qua repurgatae Medicinae facilis asseritur Simplicitas.
17o'. apud Joann. vander Linden. -- de comparando Certo in Physicis. 17 I s. apud Petrum
de Chemia suos Errores eXpurgante. I7I8. apud Perrum
- de Vita, & Obitu Clarissimi Banardi Albini. 171 1 . Uud
Petrum Vander A a. ---quam habui, quum, honesta missione impetrata, Bota-nicam & Chemicam Professionem publice Ponerem. J729. apud IIaacum Semerinum. , de Honore Medici , SerVitute. 17 I. apud Isaacum Sein
Institutiones Medicae in Usius annuae exercitationis domesticos. IJO8. apud Ioannem tander Linden, P. , F. .Qui dein auctior aliquoties recusus. in 8.
Aphorismi de Cognoscendis, SI Curandis Morbis, in usum doctrinae domesticati 1709. apud Is annem vander Linden.
14쪽
Qui dein auctior aliquoties recusus. in 8. Index Plantarum, quae in Horto Academico Lugduno-Batavo reperiuntur. 171 o. apud Cornelium Boutestein. in 8. Libellus de Materie Medica, & Remediorum Formulis. 1719. apud Isaacum Severinum. in 8. Qui iterum prodiit. in 8. Index alter Plantarum, quae in Horto Academico Lugduno-
Batavo al untur. 171 o. apud Petrum vander Aa. in A.
Epistola pro Sententia Ma thiana de Glandulis ad Cl. Rius.chium. 1722. apud Petrum vander Aa. in A.
Atrocis, nec descripti prius, Morbi Historia , secundum Medica: Artis leges conscripta. 17 et . apud Bout ein. in 8. Atrocis, rarissimique , Morbi Historia altera. 1728. apud Sa muelem Luchimans , Theodorum Haal. in 8.
Tractatus Medicus de Lue Aphrodisiaca, praefixus Aphrodisiaco. 1728. apudJoh. Arn. Lavera , se Ioh. o Herm. Verbee . in folio. Caetera, exceptis paucis, quae Praefationum titulo conscripsi, meo nomine vulgata , sunt spuria, neque a me prodierunt. Tabulae legenti occurrent juxta ordinem paginarum , ubi di
15쪽
A quidem jamdudum extat HERMA IB9 ER HA A VII fama, ut quaecun e ex erudit fimo i us prodeunt calamo, ab optimis quibusque Artis Magistris Calde commendentur , di a Philiatris omnibus avide expetantur'. Id porro essecit ut praecipua Celeberrimi hujus Auctoris opera , in usus publicos, summa qM potui cura , hactenus ediderim. Egregium igitur hoc opus tibi nunc ossero , B E N E RO L E L E CTO R, in quo quidem edendo sumptibus ullis aut curae non peperei; scilicet ut nitidis His excuderetur typis , caeterisque requisitis haud .careret haec nostra Editis , imprimis autem ut emendatissima, quin er ijd Lydensi accuratior er emaculatior multo in lucem prodiret. In φίquippe quam ipsemet correxisse Auctor misyane mihi Cidetuo non pauca profecto, eaque saepe satis gravia, reperiuntur menda typographica 3 quae vero nunc his loci transcripta exhibere non
equidem animus est mihi, utpote verito nauseam movere legentibus. Verum tamen ne Caniloquus haec est ire tibi Cidear , exemplum unum ter alterum asserre mihi liceat: Legas, quaeso,
in Edsitione Lydensi, initium Processus 1 9 8. de Mercurio Sublimato Tom. II pag. 48 69s ibi quidem tria Cerba deesse, duosque extare soloecismos in duodecim primis lineis advertes spraeterea in indice Capitum Tom. L unum omissum fuisse Capitulum deprehendes. De caeteris si quis dubitat , is ad me Ueniat si lubet, ipsique ostendam plus quam zoo. TIpothetarum Errata praeter emendata ab Auctore 9 quisls sat et Editio
16쪽
Lydensis. Haec autem omnia in hac nostra sedulὸ correcta sunt itit enim negotium istud rite procederet, id totum commisi curae ac studio Viri harum rerum gnari, fui Gero non perfuniatorie quidem illud egit, at re usitam operam adbibuit , ut omnia reo re se haberent. Porro quum etiam Praeclarissimus B O ER-HAAVIUS Orationes aliquot Academicas ct alia quaedam spuscula , Cariis temporibus, varisque apud Bibliopolas, Lugduni-Batavorum edidisset , haec autem ypis nostris nondam excuse fuissent , ideoque in Gallia ct alibi rarisma extarent, licet egregia admodum nec parvae utilitatis s ea propter mi idem ille mihi autor fuit, ut haec omnia mendis typographicis expurgata , er in unum collecta atque digesta fasciculum, sub titulo opusculorum Hermanni Boerhaave, fimul ederem, P ad calcem Chemiae annecterem. Huic igitur consilio obtemperaturus , singula baec anxia cura perquisivi , ac inveni; tum autem eo digesta fuerunt ordine , quo ipse illa indicat Autiforad finem suae Praefationis , ubi genuinorum suorum operum Catalogum attexuit. Superesset forte tandem , ut aliquid de hujuys emiae annexorumque opusculorum praestantia dicerem: Cerumen sero istud inutile omnino futurum arbitror; quum ea quidem per se ipsa satis superque se commendent , neque meo qualicumque indigeant encomto. His ergo fruere , B E N E V o I gLECTOR, nostro que abores aequi bonique consule.
APPROBATIO REGII CENSORIS.I lustrissimi Regiorum Sigillorum Custodis jussu, Librum .,
- cui titulus est: Hermanni doerhaave opera omnia, accurate
perlegi, eumque dignissimum judicavi, qui typis denub mandetur. Datum Lutetiae Parisiorum, die seXta Januarii, ann. I729.
17쪽
De Metallis. ibid. De Salibus. 2 De Sulphure. 26 De Lapidibus. 28 De Semimetallis. 29 De Vegetantibus. 3 i De Animalibus. 3J De Proposito Ariis in Ph sicis. - Usus Chemiae in medendo. J Utilitas ejusdem in artibus Mechanicis. 49 De I frumentis Chemicorum.
De Alimento dicto Ignis, Is 3 De Pabulo Ignis ex Animali. I9o De Pabulo Ignis ex Fossilibus.
De Calore ex Missura Corporum oriundo Vegetantium. I9yDe Calore generando ex Mi celaCorporum Animalium , Ve
De suis , ct de Mensruis Oleo S. 39 De Mensruis proprie Spirituo- s, vel Alcohole. Aod De Men struis dictis Spirituosis Alcatinis, se Acidis. 40 De Menstruis Salinis plicioribus. 4Q sDe Alcati Mo, ut Mensruo. clos Acida Menserua. 427 De Salibus Neutris Mensruis.
18쪽
OTUM uobis est, me praemonstrante , Chemica addiscere; mihi vero animus, commoda, quae in hisi pectatis, vestra ad hoc propositum , ut par est,
Quod equidem felicissime essecturum me praevi deo , si clare δί ordinate vobis explicuero omnia, quibus opus & ad intellectum auctorum in hac arte
optimorum, a quibus disciplina addisci potest solis
experimentis unice nitens; atque ad perficienda etiam praecipua opera , quae ibidem solent exerceri; unde adeo manus, & mens , operi exsequendo aptae evadant.
Neque tamen hoc adeo expeditum habetur in arte exculta ab homini bus per casus fortuitos potius edoctis , quam ex lege disciplinarum agentibus , quique omni plerumque destituti erant humaniorum doctrina, atque auxilio. Scilicet tantummodo tumultuaria sic fuit per hos parata, & conscripta, eventuum collectio , ut forte casus incidentia obtulerat. Adauxit has molestias neglectus fere perpetuus earum rerum, qua rum nimis familiaris scientia illis erat; quam ergo nec haberent memoratu dignam : quum interim sine his lector artis ignarus causas rerum intelligere nequiret. Maxime vero haec evasit dissicilis scientia, quando ausi sunt hi artifices disputatione rationis uti, generalia cudere , causas apparitionum tradere. Superare tamen utcunque datur haec obstacula , colligendo vera artis exercitae effecta , generales inde eliciendo regulas, hasque ipsas denique digerendo optime. Praecipue quidem , si1 qui haec aggreditur, in ipso artis opere occupatus diu , & sedulo , expolitum applicat exercitatione ingenium : qua in re modice versatum me haud dissiteor. Cum spe ergo quadam institutiones has aggredior, in tres quidem par tes toto distributo oper . Quarum prima expediet originem , progressum , culturam , fata Artis; Auctores primos rerum, secundum tempora, recensebit; conse
sus horum & dissensus super rebus enarrabit breviter ; hinc sectas; &quae ex his bona arti vel mala ; singulisque propriorum meritorum suam attribuens gloriam , ab utili praecipuos commendabit candide; sic forte non inutili, ad regenti in hac disciplina vestigia , admonitione : solam autem , ut fas est , se etur hoc in penso historicis praescriptam legem , fidemque, mea dictio. Altera deinde instituti mei pars certa tradet δc firma omnino in Che-
19쪽
Τheoria Cheis mica quae Theotiae Cheruicae Limites. Hujusque casti
mia dogmata, quibus compertae penitus prehenduntur veritates playsicae , ope detectar Chemicorum ; ita ut generalia imprimis illa sint , atque liquido doceant certa artificia , quibuS vere essiciuntur opera , quae in arte Chemica essici possitnt, debentque. Neque enim aliam in hac arte Theoriam agnoscimus , nisi innixam generalibus effatis, quae tamen ipsa electa sunt prius ex communibus , multis , firmis , observatis Chemicis , semper, eodem modo, contin gentibus sic, ut fas sit inde unam generalem veritatem colligere. Attamen haud licebit amplius extendere vel hanc ipsam regulam ut vera maneat, nisi quatenus solum applicatur illis singularibus, quorum
communis fuerat inventa, & eadem , ratio. Quum scilicet propriae singularium corporum vires effecta sua edant,nublius generalis Theorematis indicatu praevidenda unquam: utpote pendentia modo ex privata uni huic corpori indole , & nulli forte alteri communia. Imo & dabitur ad condendam hanc theoriam, prudenter uti demon sos in Chemia stiatis Physicorum , Mechanicorum, Hydrostaticorum , Hydraulicorum rusu. rhyφλψςβ ii ri communes cunctis corporibus proprietates , quaeque inde sistri
pendent , in Chemicis sane suum quoque locum habeant. Composito dixi haec ipsa prudenter modo adhibenda : quoniam indoles propria
singularis corporis ad aliud applicati fame evertit Mechanicorum demonstrata, quae in generalibus vera habenantur. Demonstrat Galilaeus sub
tilissime, qua lege corpus grave, si demissima est, a puncto primi desse
census, per spiralem, vel ellipticam, lineam, certoque accelerationis grada cadat in punctum terrae , quod erat in perpendiculari linea ad horizonta lem ducta ab illo puncto inchoati descensus in illo temporis momento. Si tamen magnes sic delabens in itinere suspensi magnetis intrat Sphaeram actuosam, mox apparebit falsa demonstratio. Quae de aequi ponderantibus in aqua Archimedes quam verissime protulit , quoties in his
sola communia considerantur, cadunt , dum aurum , in omni alio sub
sidens liquido , in levi aqua regia suspensum dispergitur.
Ita ergo,& hac sola lege, proderit semper, nunquam nocebit, Arti, qui mquid vera fide constat apud Physicos, caeterosque modo commemoratOS.
rendis eXpcri mentisChemicis. Usus Theoriar Chemicae in perimentis
d ertia denique pars absolvetur , si tandem opere ipso vobis fideles
oculos ostendero ipsa artificia Chemica , per quae mutantur corpora , secundum praescripta Artis, atque in finem ex ipsa quoque arte praefinitum. Ubi operam dabo, ut ita ordinentur; ne ulla vulgo nota desint , si vestra refert illa cognovisse ; nunquam repetatur ullum frustra ; semper praemittatur id, quo , ad sequens perficiendum facto opus est. In qua exercitatione protinus usui erunt omnia Theoremata in altera Parte explicata prius, ex quibus omnes facile intelligentur operationes
absolvendae, atque habebitur inde animi manusque fidelis directio in ipsa jam artis exercitatione; sed & pariter harum operationum quaelibet rursum erit exemplum demonstrans singularia, ex quibus generale Theo rema prius fuerat conditum. Hac, b Optimi, via itur in perfectionem scientiae Chemicae, nec gravatur inani labore, se satis molestiae habens disciplina'; quum aliter labores Chemicoruin , processus appellitant , strenua opera proficiant nihil, vitam consimant, suisque cultori bus premii loco damna creent.
20쪽
OMEN quidem ipsum quo appellatur ARS, De nomine CHEMIA, graece Xημια , Vel Xm; a scribitu . Id ΑRet. is, vero antiquum adeo , ut aetate antediluviana jam usurpatum putetur. Ita sane credidit Zosimus Panopolita, cujus imedita manuscripta graeca Georgio Agricolae anno
I 3 3 o. jam nota, & dein in bibliotheca Serenissimi Galliarum Regis , Iosepho Scaligero & Olao Bor
rich1o lecta, notabili certe loco hanc opinionem firmant. In libro namque qui inscribitur , χρῆσις τοῦ πανοπολπου φιλοσοφου εκ των προς Θεοσεζειαν ἐν τῶ θ τη sμουθ βἱcλω, diserte narratur, Artem a Daemon1bus filiabus hominum traditam in pretium amoris , Π μιαν κοιλ εισθα : ita quippe sonat textus a Iosepho Scaligero lectus, atque insertus notis ad Graeca Eusebiana, pag. 2 3. 238. n. 38. dc a Borrichio, contra Conringium, pag. 49. φασκουσιν iis liραὶ γραφή , ητοι βιζλοι, ω γυναs , οτι