장음표시 사용
401쪽
tempore consem. Cap.XX VII. 38i
non Principibus . in quos quicquid expenditur, aerario inutiliter subtrahitur, cum populorum damno. Idem de exactoribus asseritur, quorum numerus a ctus populos opprimit, ac spoliat, on prarium locupletat. Quo plura autem huiusmodi humentes, de
nunquam expletae spongis ebibunt. eo pauciora possunt suo Principi, ac Rei p. populi subministrare. Imo si eis suas mercedes soluat Princeps, vix habe bit ipse tertiam partem tributorum , qui in suo reponat irario.. s
3 Nec eor audiat Princeps, qui Advocati ,, ac Procuratores horum frari j, ac populi corrosorum causam suscipiunt, benemeritos eorum multos praedicando , multosque labores pro publica utilitate xxanthlasse asserendo, Nuumq; idcirco esse eos honoribus,. ac benefici js amcere , quo alacriori animo utilitati Principis in posteriim inserviant. & ad idem pd standum excitentur alij. Non inquam . huiusmo.di Advocatos audiat Princeps, propri* enim, & amicorum, non publicae utilitatis facta sunt oratores , nam si rei te omnia perpendantur,pauci admodum in uenientur inter tot officiales non necessarios, qui prS- clara ediderint operae pro Principe, ac Rep. quare po-ic rit bene de se , ac Rep. meritos in demanda to, semel honore conseruare, vel etiam ad maiorem promouere , alios vc plurimos amouere, qui si quid prestitere pro Principe, ac Re p. plura etiam a Populis recepere, & a Priucipis aerari , ac liberalitate, quam forte mererentur. Nec ideo a Principis seruitio discedent, quin magis ad praeclara opera egregi pr*standa excitabuntur, si viderint in i js se exercentes gratissimos esse Principi, muneribusq; & honoribus cumulari, atq; inter paucos id praestantes, ut
402쪽
perueniant curabunt, nec a militaribus Iaboribus se eximent, cum opus erit in ijs versari, ut non raro se eximunt is, qui satis habent inter Duces . &officiabes connumerari ob stipendium, quod ijs datur, nec
unquam praeclarorum Ducum numerum, aut munia ereplent.
Nec minor etiLPrincipis utilitas, si suos, quam si subditorum supersi uos sumptus aboleat, quo enim pauciora hi expendent,eo pluribus pecuniis poterunt illius necessitati subuenire. Quod si iubeat dimidiam
partem, quae inutiliter, desuperflue impendebatura Ciuibus, in suum aerarium inferri, alteram vero medietatem esse in Dominorum lucro, non mediocri ter ipsum aerarium augebit. Sit exempli causa, qui via ginti equos alat,aut Guos, sunt ei satis decem ad eius dignitatem, & conditionem optime tuendam, iubeat Princeps pro Reip necessitate impendi, quae in quin equos, aut seruos impendebantur, sic enim tum ipsa Resp. tum ipsae particulares personi in lucro muli Ereponent, neq; hi iustam querclarum ansam habe.bunt, cum melius sit publico consulere, quam priuatae profusioni, & prodigalitati. Quod de Equis, ac seruis dictum est, ad vestes, iocalia, mensarum apparatus, dc alia huius modi transferri potest. 3 Utque mitius agat, non eam partem superfluorum pro potesta te obtineat, sed sibi mutuo dari profiteatur, atque integre se restituturum promittat , stetque promissis praesenti necessitate amota. Sic a Rep. Rom: factu in narrat Liuius lib. gi. apud Bodinum l. 6. de Rep. c. r.exhausto enim aerario ob diuturnum bellum cum Annibale, Populus libens non par- uini iii illud contulit pecuniae summam de restitu.
403쪽
ant populi, curet, ut contractus tempore pacis secum initi integre scruentur, soluatq; reditus illis, quibus debentur . Si enim populi animaduertant fidem Principis deficere in contraistibus ,&promissis olim factis mimquam credent eam teruandam in posterum in iis, quae ob necessitatem fiunt , quare merito Demosthenes a inter opes Vrbis fidem annumerauit ,& Isocrates b Nicoclis Regis animo illud inserere conatus est, ut verbis suis maior esset fides , quam aliorum buoenor.
iuramentis: Nihil enim est quod magis Principem deceat,quam ut verbis su's fidem p et,aiebat optimus Princeps Leo, o verissimum siquidem illud Principis e Imp. Leo historicorum est iii Nisi in fide stet Resp. opibus non staturam. Nam quis suas opes fidae et , cui sidere decipi est Neqiidcirco immerito Artagoniae Rex Al- Aen. Sylv. l. phonius annuit dicenti, Decere Principem non tan' a , Thohu tumea, ou verbis promisit praestare, sed & ea, quae nutu tantum affirmauit, Vnde Sigismundus Imp.cuna exigenti promissa militi respondisset, Immoderata fuit, o amice, petitio tua, illaq; subiecisset, Poteras
negare cum peterem, nunc autem sine turpitudine,
quod promissum est rescindere non potes, promissa concessit illud addens, si ex duobus alterum me facere opportet, aut immoderat scilicet petitioni assentiri , aut fidem fallere , Rerum . quam tamq iaeturam subibo . Tanti semper Sapientissimi Principes fecere promissis stare; sciebant enim fidem magnum pare re Principi Thesaurum , cum omnes facile ei pecunia as , & opera subministrent, quem sciunt fidei tenacis messe: Cum vero eum promissorum vident ni
hili laeturam aestimare, nec se, nec sua ei credunt. . . S.IIA.
404쪽
S. III. Inuiguet Princeps supra adminis imisui Urar, , AecpMrimonium alienet. X Pr ponatprudentes, ac fideles viros suo grario Princeps, & ab i js rationem exigat singulis a nis. Perfidi aliqui puniti a Principibus. et Non alienet , nec alienari permittat patrim nium, & reditus suos. Principes alicubi iurant se non illos alienaturos. Patrimonium Principis es dos resp. ei data. i. 3 In maxima necessitate possunt praedicta alienaricum ea necessitas est auferenda , non autem iam
rum Clan patrimonium est alienatum, & adest tia: cessitas. vel reuocand* alienationes iactae , vel prohibendum ne ademptores reditus into.gri perueniant.
i Ditatis ex ruina Reipubi ac Principis impetet sumptus publicos.
i Ad Principis etiam aerarium augendum , non contemnendum illud remedium arbitror, ut eos reditibus suis administrandis praeponat, qui prudentes, fideles, & minime auari sint, de dati, acceptique ramtionem ab ijs singulis saltem annis migat et nisi enim prudentes sint, inepte expendent accepta, facileque vacuaebitur aerarium, ex quo illud consequetur, ut populos nouis tributis , & oneribus grauari necesse sit: si auari erum, Quq ad publicam utilitatem, &ad Principis voluntatem consumere .ciberent , ad proprium commodum varijs artibus retorquebunt &nisi fideles sint, aerarium expilabunt, eruntque ipsus. non
405쪽
tempore conserta Cap. XVII. ,38s
non custodes AdpEdones, & quemadmodum ovium non est lupus idolieus custos, sic nec starium sub eo. rum cura erit sed ipsorum praeda fiet.Hqc mala mas ex parte vitabit Princeps , si ab ipsis ministris publici pecuni* rationem exiget, reddend* enim rationis . metus in officio apprime continet,si prisertim puniendos eos administratores sciant omnes, qui sui muneris malam reddent rationem. Suspendio punivit eum, qui male in . pecuniis administratione se gesserat Lu.dovicus Philippi Regis filius; acco alium eodem crimmine damnatum insui iussit Carolus Septimus Galliae Rex,necatusq ,illius damnati successor ob eandem causam, uiuum flammis vorandum praebuit alium aerarii is coetite .sti expilatorem Carolus Sextus: a Capite damnati alij thra. polit. I. a Londinensibus, Regnante Rie lardo Edoardi filio, I Pq,
et Illud etiam non reijciendum puto remedium, ut videlicet Princeps, cum est in necessitate, tempore --m . v g. belli, nec habet, quo milites alat, concedat subin s. cessi, eo
ditis, ut pecuniam erogent ipsi bello necessariam, &vt fideliter dispensetur, militibusq; stipendia persoluantur. concedat, ut tota sua ditio, seu populus eli. gat, de consti tuat ex sua communitate eos , per quorum manus illa pecunia est dispensanda, sic enim net, ut in singulos militea ea distribuatur, nec ad paucorum tantummodo manus perueniat sine ipsius Principis, ac Reip. utilitate, maxima vero eorum paucorum, quibus ea committitur . Libentius etiam populus,&ditio tota nummos persoluent, si scient unumquemq;pri tum militem habiturum sus militiae pretium , quo habito latrocinia i & rapinae non sequentur, ut sequi necesse est, cum miles non habet sua stipendia.o . Ccc Disoli.
406쪽
risplicebit hoc remedium Principis pecunis dispensatoribus, de exactoribus,at toti placebit Principatu Lqui thimis idcirco grauabitur, cum a seipso sit grauandus, atq; adeo non . supra suas vires, ut fit cum ab alias grauatur. Tributa v. g. & aliae onera in ditione, in qua est bellum, auferantur maiori ex parte, cuia , ex iis non recipiat exercitus sua stipendia, & in aera.rium Principis parum inferatur, unde semper est in egestate, cum hoc pacto, vi modum inueniat ditio, quo alat exercitum, & sumptus bello necessarios sup peditet, libenter, ut puto, tota ditio id amplexabitur. modo pecuniam ipsa administret, sciet enim ad quos, ea perueniat, nec in plurium exactorum, quam par est, ili aliorum huiusmodi ministrorum sustentatio nem cogetur eam sine utilitate impendere, in quorum sinum ea pine tota effinditur. Constituet v. g. iuxta bonorum istimum , & capita auorum bona non possidentium proportionatain unicuiq; summam, ut milites extra priuatas domos excipiantur, nam si Ditio v.g. Mediolanensis sublatis aliis oneribus unicuimperticae imponat pro eo hospitio viginti asses, vicies supra alia quingenta millia centena millia aureorum fere colligentur, quae satis erunt ad alendum exerci-rum quindecim saltem millium militum, & ad alias expensas exercitus, & supererunt alij reditus etiam qui ex aliis prouinciis aduehentur, & habebuntur ex mercibus, Sale, &similibus. Quod onus et O. assium licet sir graue , erit tamen tolerabile citeris sublatis. Verum haec dixisse sufficiat, ut detur argumentum
aliis excogitandi aliquid aliud , quod in Principissimul, ac populorum utilitatem redundet, & in iii
ri, quofieri potest ditionis incommodo bellum ge
407쪽
temhore conserta Cap.XXVII. 38
s ultimo Cauendum maxime Principi puto, ne
patrimonium suum ipse vendat, vel a Ministris ali nari permutat, eo enim diuendito nihil habebit Princeps, quo se sustentet, ac publicis succurrat M. eelsitatibus, bellorum praesertim tempore. Quare nouis oneribus subditos necesse habebit grauare cum maximo euerteridaeretp. petriculo. Vt hoc vite tur maximi principes Hismnia ,Calliae,Anglita, P loniae,& alij, teste Bodino a solemni iure iurando se a dodin. l. obligant abstinere ab huiusmodi alienatione ;Pertinacis Imp. sententia fuit solum usum fructum pa
trimoni j publici spectare ad Principem , & hunc
ad subueniendum reip. domusque suae necessit tibus, est enim veluti dos, quam Principi tamquam marito dat Resp. & ideo ad illud alienandum totius Reip. consensus . videtur exigi l. Remp. C. de iure reip.& l s. secundum legem eod. quod arguit diligentissime seruandum esse patrimonium publicum fruendumq; ipsius fructibus quo Princeps se, ac remp.
sustentet, bellorumq, sumptibus suiliciat. Si enim vendatur reditus singulis annis soluendi Principi,quomodo alet se Pricepsyquomodo necessarias pro reip. defensione expensas faciet' Quomodo stipendia magisti alibus militibusq; soluet ' Vthge praestare posisit nouis tributis, de exactionibus grauandi erunt populi cum intestinorum tumultuum periculo. At n cessitas irata esse potest, ut videatur carere remedio Resp. nisi prouentus annui publici alienentur, nam extremis malis extrema remedia sunt adhibenda . Respondeo hoc remedio nuinquam esse utendum , nisi cum prudentissime creditur futurum, ut Resp. gravissime laborans onualescat ; cum scilicet cessanteptilanti ca necelsitate, cui subueniendae parantur pe- . Ccc a cunil
408쪽
cuniae cum redituum annuorum alienatione , libera erit a bellis Resp. interum si alienentur reditus ut unius diei, aut mensis , vel etiam anni indigentiae publics subueniatur, quae sequenti die, mense, aut anno perdurabit, imo augebitur,. non esse prudenter facturos eos, qui hoc consilii caperent, puto. Ex annuis reditibus exempli causa Mediolanensis ditio. nisi ut supra vidimus,ad tricies centena millia aureorum colliguntur, quae in aerarium publicum inferenda sunt L si vendantur hi reditus, subuenietur quidem ingruenti alicui necessitati Principis,. cui si non subueniatur , maximum periculum adibit Resp. at aliud maius incurretur, Non habebit scilicet Respi quomo.do sibi consulat futuro tempore in eadem, imo maiori necessitate, cum enim sine reditibus sit, nec ideo possit milites alere, nec aliis, quae tempore belli accidunt, calamitatibus, seu necessitatibus prouidere, aut eam extremum agere spiritum necesse erit, aut care media adhibere, quae ad ultimam perniciem populos adducant. Secum ergo sic reputet Princeps, &cum eo Ministri ipsius, cum de vendendis reditibus
deliberant: His diuenditis, ut miles v. g. in aliena Pro ui Jcia conscribatur, eo in nostras regiones adducto ex quibusnam pecunijs ei stipendia solvemus equibusue itidem pecunijs necessarios contra hostes sumptus iustinebimus P oneribus , ac tributis satis oppressus est populus, nouis eum onerare, nihil aliud cst, nisi aut ex lapidibus aquas velle elicere, cumma. xima pars ad paupertatem, seu potius extremam inopiam sit redacta, aut seditionum fomitem ei pr(bere. His visis quod consili j capient post alienatos reis ditus, hoc ante alienationem suscipiant, a ditioribus mutuo accipiendo, ea alienando, ex quibus nulli,
409쪽
tempore Conseru.Cap. XXVII. 3 8y
cut exigui reditus colliguntur, magni tamen Sstimanis tur ob annexum honorem , ac dignitatem, & alia
huiusmodi, quae Sapientes Ministri, de Consiliarii
Caeterum si eo redactus sit Princeps, & Resp. vi reditibus annuis se priuarit, satius existimarem paucis damnum aliquod afferre , . quam toti populo , vel scilicet reuocare alienationes redituum factas, ut Franciscum Secundum Gallis Regem fecisse refert Bod inusi. o. c. a. de rep. cum promissione reddendi emptoribus integram summam in emptione redituum erogatam , cum reddita pace pinguiori utetur Rep. vel prohibere ne redituum emptoribus ij integre perissoluantur, sed in publicum frarium inferatur maxima eorum pars. Nam dc ijs satisfiet aliqua ex partechn pecunijs aliquibus respergantur, nec priuentur
integro emolumento nummorum in emptione annui
reditus exbursatorum, unde se ipsos, ac familiam commode alere poterunt, & Princeps illud conseque,tur, ut Populis maxime prestis ob tributa parcat, ac publicis necessitatibus consulat. Quod ut praestet,illud animaduertat, emptores illos mi admodum pretio e reditus comparasse , mille enim aureis non raro emitur , quod centum , & forte amplius redisdit annuatim I & ex his mille aureis vix ducenti Principi ipsi obuenerunt, vel ob ministrorum improbita.tem, vel ob emptorum industriam, qui pretii loco a signant, quod Princeps aliis debet quingentos v. g. aureos debitos Titio, quos ipsis quinquaginta idem
Titio numeratis emerunt. Vnde Princeps Ss alienum
Quingentorum v. g. aureorum soluit cum tamen creta
ditor non recipiat nisi quinctu iginta, quod sitie ut ii it ite Pi incipis contingit, & maximo creditorum ipsius
410쪽
damno: Inde oritur ut populi dare Principi nolint
pecuniam mutuam, quia non lunt eam integram ricepturi, sed cum magna diminutione, quae diminuisetio non Principis utilitati, seu aerario cedit, sed unius priuati mercatoris, aut administratoris. Quodq; in summa pecuniae accidit, in usuris non raro etiam eueis nisse videmus nam cum debentur alicui mille nummi v. g. pro capitali quindecim millium aureorum , --gunt, administratores pecuniae Principis non posse neri solutionem, creditores idcirco munera non exugua mittunt ipsis, cum ijsq; conueniunt ut medietatem fruetuum soluant, aliam sibi retineant,quam conditionem libenter accipiunt illi administratores, aut ne id innotescat, creditum illud emunt vili admodum pretio, mille v. g. aureorum creditum emunt quingentis, finguntq; non raro non se illud emere, sed alium esse emptorem, quem tauren ipsi submittunt, & palliato nomine omnia praestanti In rationum autem redis
ditione totam summam esse persolutam nomine Principis scribunt. Mare nullum hinc Princeps commo.dum percipit illi autem maximum, ut patet, cum ad Principis ac Reip. utili atem modica admodum pars aut soric nulla pretij conuertatur, & ideo nec praesenti necessitati ipsius subueniatur. Cumquc ita sit, ut experientia docet , emptores redituum ex ipsis exiguo tempore perceptis se indem,nes a summa pecuniae exbursata constituerunt, maxima saltem ex parte, unde perexiguum emolumentum satis est ijs superesse cum uimma pecuniae, vel tota , vel magna ex parte sit ab ipsis recepta. Promittat tamen cum ad meliorem fortunam peruenerit, se inte- gr mi illam lammam erogatam redditurum,eamq;vc. re reddat,i uia ad pristinum diuitiarum pace cum hostibus inita, statum reuertet tir. I Cum