Proficiscentium, seu magnis itineribus diversas terras obeuntium medicina, quibuscunque valetudinis incommodis depellendis apprimè necessaria ... / [Guglielmo Gratarolo]

161쪽

LIBER EcVNDVS. ilentes in aceto coeiae,uel cum omphacio. In fine prandii viet coenae semper stomaclitim sigillet chim frustulo costonii, uel diacotoneo, quod facile uel cum saccharo pro ditioribus,uel cum melle pro aliis paratur. c. uel cum coriandris in aceto rosato praeparatis, ecsaccharo confectis. Foetor etiam ex mari uel ex nauissentina isdere solet, di spiritus anima' les accerebrum inficere ac corrumpere pro posse fugiendus est:&aestate

rosas rubeas uel carti folia in umbra siccata odorare, ut saniatu citrinum,caphuram, cotonea, aurantia poma, poma communi odorata, uel pyra, . ocymum,ct similia Vel fiant a pharomacopoeis poma ambrae uocata seu

pastilli,uel similia ex iam distis 5c alijs rebus odoriferis, ut pro aestate: Reci pekarabs albςJadani puri alia drach.

duas osarum rubearum, styracis has lamitae, resinae pini,ssolum nenti pha/ris citrini ana drach una ambraestras

162쪽

i 4 DE REGIM ITER AGENT.

na tria, camphorae granaqUatu O res

diganthi redigenda in puluerem, di in mortario calido ociit illo addita rosacca quantum sussica fiat pomui, quod ligetur in sindone rara de opeσrosis est pastillus qui recipit Ambari 3ALXiloaloes, is moschi P. 1 caphaxari xvi Ambari ad ignem liquato, reliqua puluerata miscentur , postre ρmo caphura additur: praestat caeteris odoratis 5 Q Hyeme conueniunt mas sis, Angelicae radix uel etiam solia, caryophylli,amaracus,rosmarinus, Ors ex citri aut aurantiorum: uel similiter fiat pomum ex ladano, styrace,gary Phyllis, nucem oschata,ligno alo uel ex supradictis aliquo alio,domo sco in aqua rosacea uel narapha uocata dis luto,5 cera alba, in mortario calido

secti duri artem fiat pomum,studiose sis o capitibus debilioribus praeserstinet,profuturum ualde. Si febris aliqua oriatur, uel sedi, cus in naui aderit,uel aliquis alius qui distam

163쪽

nunc agunt medicos utcun p. Et nos supra satis ad hoc scripsimus in capite decimo. Si purgatione quis indigeat, A si uomitus iere satis sit supra inuem xt capite Primo libri primi. Potus in mari ut habeatur nucliditur, si turs,c 7 nutu, c APUT IL

DEm ri S aquis tractatum uete

ris alicuius plailosophi iam prisdem a me paratu editionissimul cum libro antiquo seu logo dialogo de substant i sphisice, habebunt si uodiosi cu Deus dederit typographia cui praelum vacet: uel qui uetera oc utilia,

non edita cudere potius uelit , quam toties paucis additis uel muratis edi ta,ueluti crambem repetitam,rccude re. Ex eo tactatu nihil huc adferam, sed alia quaedam, obseruatione sideli reperta, quae ad rem faciant maria aquam

164쪽

DE REGI M. ITER AGENT. aquam grauiorem esse aqua fluminis, non obscurum erit poderanti parem earum mensuram:hinc etiam ut cum crassior si maiora fas ineat onera,no solum quia copiosior ob id uero est salsiim mare ait Cardanus quod asssiduus imbriu in ipsim casus iam absterno, seueret Tria enim ad salsii Mgmem seruanda sufficere uidentur: nempe, solis calor, quo terra uritur, putres runt quae quod non decur rat ut flumina,imbres excipiat. Omnis enim imbrisera aqua, quod sole torreatur domora putrescat, subsalsa es: Aduluat tamen ad maris salsugi, nem illius immensa uastitas in qua uelut&in amplo terrae sp acio salis montes non paucos contineri necesscte est. Dulces uero a ius salsis Otinuantur. Naturaistum inuenit ne aqusam motae putrescerent . No solum uero a Luna mouetur mare, sed ab aliis etia causis, de quibus hic dicendum non est .li Obseruatores enim dicunt,mare Perse sicum

165쪽

LIBER EcVNDVs ocum Sole VixFinem ingrediente, a sigitati praecipue cum ad Sagittarium Peruenerit Placidum uero esse ac tranquillequiescere,quii Pissices ac cinio nos occupauerit. COtri Indicum,sub Virgine e Sagittario tranquillis: sub Piscibus o Geminis,mnauigabile esse. Sedec de his in libro nostro de tem Porum mutatione perpetua,5 c. plusera scripsimus. Iam de potu promisso

dicamus

Aqua marina, seu alias salsa,vens trem mollit:saepe tamen bibita,constipat,desiccat hydropicos frigidos aut pituitosos iuuat. Cotonea iniecta auferunt nocumentum aquae salsae: Veliniiciantur sorb*, aut myrti sesemen. Sed cum in mari magna saepe Ossitatur difficultas circa potabile aqua, non ab re est ulterius aliquid docere

Aqua salsa calterius in defectu bibasturcum aceto uel syrupo acetoso, inquam myrti grana sunt gntea proiici/ςndabae uix quenquam laedet, Sed ut

166쪽

ε DE REGIM ITER AGENT. magis potabilis si at, formitat uas ce' retim,d os eius ita obfirm tur,aut circumligetur ut mare non intret periis

mam aliqua quod uero ingredietur Per cereos parietes,id est per latera uatis,fit potabilis aquama quod terestre ac crassum est secernitur ueluti per linguam cerae salsedo enim causatur per admixtione sicci teres adusti cum hyomido queo. axio pacto aqua marina dulcescat, docet Plinius lib. XXX. cap. υL Sane in maris littore semper aqua dulcis reperitur,ct in locis mediterra'neis, uel qui maxime umbrosi sunt,ut ait Comessui liliarum. Sed quia multi in quorum numero sum ct ego nosunt contenti aqua,dica quomodo cognoscamus num uinis dum per naues deportatur uerti debeat, aut corrum'

pi:paruum igitur uas seu barile,ut uocant Itali,eo uino repleatur, ct undimhene obstruatur, ct in mari mersum dimittatur per noctem: nam quocunsque modo permutatur hoc permutat

bitur

167쪽

LIBER EcVNDVs. 34stabitur 5 ei simile reliquum:&econotra Si uero iam cori uptionis indicita demonstretur, sic praeuenire poterisimus: Si ergo in uase multu c0ntineasturumi, vigesima timi pars extrahaatur,uel prout magis aut minus corru

Ptioni uicinum est, et meodem uase eius extracti uini loco medietas aquae recentis medietatem dico extracti ut ni imponatur,ac sic per triduum disemittatur, deinde in aliud purum uas transferatur,ac sic ad propria seu pri

stinam naturam reuerti consueuit.

Si destillentur aquo salsae aut corra Pis,emendantur prorsus,5 ita Aulucennae decoctio intelligenda est, uel

saltem perfiltrum Vinum uero per mare transuecta ut diu duret, amurcam per linteolum excolatam, ei ad dimidia coctam, cumelle Attico uel alio optimo, in dolii

fundum infundito antequam Uinuri ιnfundatur. Hoc cnim modo ad plus imum tempus perdurat, Imo si mara

168쪽

sue: DE REGIN ITER AGENT.rinam aquam in uanum coniicias Ma hiles cruabis,teste Myrepso. Aliqui in aquam proiiciunt aliquam terram nomali loci, nec foetidam,&ata siniit clarescere, echisues ter per pannum costlant aut cu aromate aliquoiuliunt: uelut supra dictum est,aceto ueI uino

modicis missicenti castrametandier tem ris exercitu's deduincendi breue regimen, ars me ica.c APUT IIII.

SI exercitus statio longa futura est, uitada sunt imo semper si fieri potest,paludosa loca in castrametando ct exercitus Imperator seu Rex quocu pin loco castra ponatur, tentorium sibi erigi curabit,illa in parte ubi uenti Boreas uel Zephirus seu Fauonius,uulgo Garbinus, uel potius ubi Eurus flant: Et singulo uesperi aliquoad sustum igium parato pomulo uel Orbiculo aut troci scho ex ambra uel styracee similibus siccis, madcfa o

169쪽

cto in uino, ponatur suprapis asprunas in liti tentorii medio uel ubi iacebit. Interdiu amuleta aliqua,uel probatas gemmas ad collum pendatus p ad pectus. Cum uero ex loco ad locum exercitus transferri debet sine per ad unius italici miliaris distantia aut duo rit,praecedant pedites aliquot strenui Socrassis calceorum solcis,aut ferreis calceati, qNi tam in uia quam circa uiam qua eundia est dispicient, an ab inimicis asi uel seminati fue

rint ferre tribuli aut claui, quos cololigent. In fontibus item scrutabunturnum sit ibi aliquid iouiter infixu ut palus uel aliud, an sint illic herbae

non radicatae,sedia ortu ec proiecis, ct mmquid innatet insoliti haec prius extrahent quam de aqua bibant. In cisternis aut puteis fiat scrutinium di ctum in fontibus:5 inspiciatur si massa picea,vel unctuosa in fundo iaceat, ut extrahatur,et aqua mauriatur, ne incautos sequentes fallat. Si uero

170쪽

Hic itim scrutinium usque adsunduni fieri io possit, aut o uacet tunc subi liliis: nus6 candi dicti irius lineus pannus bene in aqua illa madefiat,& abseque extorsione uel cxprcssione aquae explicabitur,ct tu corda ligatus pen deat ad solem uel ad aercna:& cum uldeb1tur exiccatus,complicetur quod si maculae cuiuscunque sint coloris appareant,certum est aquam esse mala, ec pestifcram si ucro nullae appareant,nacuis,salubris crit. Atque ut exerci' us ab epidemico acre praesertaesur, ii biv extra suarum stationum limites Per modum fossae uel folicae fiant caseuitates, in quibus cadauci ad anima lium superfluitates A forteria omnia Projciantur cum c semiplenaeiu et irint,terra superindueta tegantur. Ptisana in usum febricitantium, refitientium arctur in hunc modum:

Vna hordei paropsis uel scutella, postriatur mirrita aqua ut hordei coope'Matur,in munda olla vitreata uel in lebete