Stephani Doleti Galli Aurelii Liber. De imitatione Ciceroniana aduersus Floridum Sabinum

11쪽

concessum bonum maximas semper Fortunae gratias egi :sed nunquam cumulatius agendi data es occasio , quam ob inauditam voluptatem, qua nuper ex Floridi Sabini C Morionum omnium facile principis I intem peri s perfusinsum. Rerum naturabit intelligentiam, ut qui maximam, babes.Lapscis , Avando uinum aliquod excellens in acetum degeneret , quod prius prae stantiae, ais bonitatis obtinebat, id omne in vitio si plicari, ferit tanto mox tetri , quanto antea commendabilius videbatur. Si ubi ex Italo s5lo extitit, qui pro innata, uelut peculiari illi nationi CItulis me paulum adblandiri paterta prudentia, grauitate, ac disciplinarum omnium ingenuarum cognitione tem ritatem, leuitatem, inscitiam, inertia sortiretur, assadeo usurpare vix credas, quam in iis animi pravita tibus, turpitudinibuσφ regnare impotenter ambiat.

In id si renue, nauiters incumbit, id facit, quod

bene poti solent. I inimirum capitis vertigine poni ni mi sumptum uinum correpti, quicquid animo, coΕ rationeque complexi sun imaginaria quadam voluptate se assecutos putat. In eum modum no Ter hic Morio, dum Budaeo, Occiato, omnibus sine exceptione

doctis no Dae aetatis viris Cnam omnes maledictis Iu

cesti,neminemi prae se ducit hominem eloquentior, doctrinas

12쪽

doctrinae fumum detrahere tam nefarie, suam animo se conatur, se illis uel maiorem continuo cfectum cre dit: cum nihil interea aliud se, sua, Floridus Subi

nus: id es, mali animi, malae mentis, calumniae, convi riorum is plenus:doctrina, eloluentia Omni vacuus.

Obteritor te, ingenio tum bardo, Morione tam nati us, homine denique trunsolido puid ad risum mihi ac commodatiuS exoptare potuissem Fruor igitur singulari hominis amentia: atlue, ut iterum, diutiust fruar, hac illammea apologia incedere placuit,'mSis,magist in conuitia phaecipitem agere. Sed nos i 1Orio nem no ἰ semel renonsione dignabimuN: nes ibine communi omnium fructu, ais viditate publica. Et mi

hi forte Uuueniet, suod sapientibus, prudentibus 9

quotidianum est. Hi sepe animigratia dum paulo at tentiuN ad ineptam i Morionum, Scurrarum vegarrulitatem renondent, in medium permulta proferunt, si

non mediocri eruditione audientes in P a V Quo ex

emplo sic ad ridiculum Floridi Floritim cum nomiano, Morion semper intelligo loquacitatem renondebimus, ut non tam stomachosa, quam omnibus fructuosa it no Da in eum lucubratio. Principio enim de imitatione Ciceroniana scribemus: ιano Her Morio dissuadere omnibus; vi balbutis, barbariat con rei tendit

13쪽

tendie. Deinde docte maledicta refutabimus , quibus

nos impudenter Onerat. 2 quius autem meae in is lamnebulonem defensionis te iudicem con timo, virum tanta disciplinarum prorsus omnium cognitione pr*ditum, tanta item eloquentiae laude celebrem, ut, qui melius, exactiuS ue de causa no ἰrasit iudicaturus, noufacile possim reperire. Praetereά unus es omnium ma xime, qui ob longam no Tram, diuturnam consue rudinem, atyp intimam familiaritatem mores meos per

spectos, exploratost habes. Quod ipsum quidem se

ciet,ut, an es fimin de anima sensu, eap vitae improbi tale, quam nobis trie convitisse assigna certum, et uerum te timonium ferre possis. Totam igitur caussam noribam diiudicunda scipe hanc lucubrationem tibi dicatam puta. , ala, Lugduni Cal. Octob. it no ae salute moris tulibus re Ita t

14쪽

DOLETI GAL

LIBER .

De imitatione Ciceroniana aduersis Floridum Sabinum. P US NON ITA admodum huic dissis mile iampride & stri, psimus, & in Iucem edidimus:nempe Dialogum de imitatione Ciceroniana aduersus D. Erasmum Roterodamum,pro Christo, phoro Longolio: sci, licet pro cupida styli Ciceroniani iuuentute,quam a tam diuini scriptoris studio deliras senex Batauus Pace,ueniat uestra sic locutus sim, pin Erasini ina,

nes: nec meo me argumento seruire, uobis graue

accidat) delirans inquam senex Batauus auertere nitebatur. Successit postea Erasino Floridus Sabisnus,nihilo plus uel multo potius minus imitationis Ciceronianae amans. ter* autem odit,ad quod se

15쪽

s DE IMITATIONE

posse aspirare dissidit. c uete certe res tolerabilis uti cun elset,nisi,qua malevolentia in unicum Roma, nae eloquentiae deum M. T. Ciceronem suffusi sunt, omneis suffusos quo uellent. Nos contri γιgulares dictionis Ciceronianae, dc styli amatores,id

quod amamus, in inuidiam,odium,contemptuminadduci ferre hercle non possumus. Quaar una causia

mihi prora,& puppis ut aiunt fuit Florido Sabuno respondendi. Nam illius in me conustia ne pili quidem facio: quibus nec mea existimatio laedi poν test,neo fama minui. Verum inquam me incendit nefarius illius conatus, qui Ciceroni unice studendudistibadet. Et nos illi unico linguae Latinae deo unice

prorsus studendum suademus si quam quis laudem

ex Latina eloquentia aucupatur. Quaecum in imistatione Ciceroniana posita sit, omneis eius uias de monstrabimus. De ιmntio Artis pars magna quin imitatione contineatur,

dubitari non potest. Nam ut inuenire primum fuit, esti praecipuum: sic ea,quae bene inuenta sunt,uelle, sequi. At omnis uitae ratio sic constat,ut,quae proobamus in ali js, facere ipsi uelimus. Sicliterarum ductus, ut scribendi usus fiat. pueri sequuntur: sic Mussici uocem docentium: Pictores opera priorum: Rustici probatam experimeto culturam in exemplum

tuentur. Omnis denique disciplinae initia ad propositum sibi praescriptum formari videmus. Et hercuo. D necesse est, aut similes bonis, aut dissimiles simus. Similem raro Natura praestat: frequenter imitatio: quae

16쪽

quae Periclem ,atq; Alcibiade,& eadem aetate Thucydidem acutoS,subtileis,breueis,sententiis magis, quam uerbis,abundantes scriptores simileis inter se effecit. Non potuisset enim accidere,ut suisset unum

omnium scribendi genus, nisi aliquem sibi propossuillent ad imitanaum. Consequuti sunt hos Cristias,Theramenes, Lysias : qui omnes illum Periclis succum retinuerunt:sed suerunt paulo uberiore filo. Deniq; fuit semper aliquis, cuius se simileis pleri esse uellent. Sit igitur in arte dicendi praecipuum,

ut unius alicuius limilitudinem imitatione assequi contedamus:id quod tum crebris exercitationibus, tum magnis,tum maxime scribendo adipiscimur, tali fisseisia Imitationem uero tribus potissimum constare, eontat. doctus nemo ambigit: nimirum splendida uerbos Tum copia, arguta sententiarum uarietate, dc suaui componendi ratione. Copiam autem uerborum verborum dea

sordere prorsus scimus,nisi in ea delectus habeatur: cuius 8c ducem, dc principem esse Ciceronem quis negarit. Etenim Liuium Andronicum, Appium Carcum, Cornelium Cethegum, Ennium, Neuiu, . Plautum,Cecillurn,Pacuuium,Actium, C. Laeli P. Scipionem, Gracchos statres ante persectum ii, poclud linguae Latinae tempus,omnia antique, Plera dure locutos, memoriae proditum est. Quuorum. asperiorem,&horridiorem sermonem, uerba tristis auribus,dc eruditae Romae intolerabilia elimauit posterior aetas,durami, & ieiunam sermonis socimam sustulit,atq; unctiorem quandam,& splendi-B diorem.

17쪽

DE IMITATIONEdiorem loquendi consuetudinem induxit. Qua solici aetate floruit ille disertorum,& eloquentium uis rorum coetus, Hortensius, Caesar, L. Domitius, M. Claudius L. Torquatus, Brutus, Caelius, Ser uius Sulpitius,P. Lentulus. At quis in tanta clarisssimorum oratorum multitudine primas in eloquens I tia tenuisse dicitur: Ciceronem nemo ultro non reo ι,'no, spondet: in quo linguae Latinae lumen, splendorimm eluxit: cuius nomen non hominis est,sed eloquetiar: in quo uerbum nullum asperum, nullum durum, nullum horridum nullum insolens,nullum humile, nullum in longius ductum,nullum improprie traulatum,nullum desitum, nullum obsoletum, nullum antiquatum. a uae eo a me dicuntur, ut quisque instelli gat,primam imitationis partem,si splendida,et Pindurebor Pura uerborum copia, atq3 ubertate constare putes copia no aliμ mus,non aliunde, quam a Cicerone eam aut quaeres

resis p itae. d m esse, ut comparadam: in quo nihil absurdum, nihil Romani sermonis principum iudicio non cooprobatum. auod si,qui Gallice Italice, Hispane scire cupit,cum rjs uersari necesse habet,qui Gallici,

Latine loqui cu

pienti unus CL -

cero lagm M. fontem,flumen oceanum et Fac autem aliquot esse uerba uel ad rem rusticam, uel ad fabrorum arteis,

uel ad supellectilem domesticam, uel ad Medicos, Chyrurgos, Astrologos, Pictores, Architectos, Cetarios, nios,Pistores.Fartores,Coquos, Vn guentarios

Italici Hispaniue termonis rationem exacte tenent: an Latine loqui cupienti, unum Ciceronem legem dum non existimes, purissimum linguae Latinae

18쪽

CICERONI AN

guentarios pertinentia: ues ad religionem nostrae

aetatis accommodanda:an ita certe inulta sunt,ut eo

rum partem tibi no promat Cicero:partem aliunde uel sesquihora accersere nequeas: Itaq3, quod ad uerborum copiam,ubertatem faciat,confert plane nishil reliquorum Autorum lectio: eruditionem forte auget, Sc historia,exeptis cumulati Latine loquas tur Liuius, Plinius uter , itintilianus, Gellius, Columella, Vegetius, Vitruvius, Seneca: non es istamen uerbis,atque Cicero,utuntu sed aliter comspositis, hiulce saepe, Sc uaste contextis, nec ad nusmeros Latinos, Sc germanam linguae Latinae phrasim cadentibus. Qiare qui Latine loqui optet, unum ei Ciceronem imitadum censeo:nullum praesterea adiungendum aut ad sermonis puritatem, aut' elegantiam. At uero Cicerone uno, praeterea nul- IOAum utendum moneo, sic certe moneo, ut, quae apud Ciceronem reperias,non aliunde accersas:quae

desunt, a puro,& bene Latino scriptore mutueris. quanquam uix mihi quisquam persuadeat, Cicero nis libros ita uerboru inopes, ut ad rem quamlibet r8c ornate, Sc plene tractandam, sermonis copiam non administrent. Ciceronianum nomen inuidia liberent Ciceronis obtrectatores: pro Cicerone pranum linguae Latinae dicat. An,quae in penu sunt instegerrima,& optima omnia, sibi non usui esse maιliur,quam aliena,eal corrupta, dc inquinata, atque

undisy corrogata. an praeposteri est quisqua adeo ingeni,,ut istae oblata,glade uesti in delici js habeat. B a ut

19쪽

DE IMITATIO ME

ut aliorum sordes miretur diuinitus a Cicerone acε. ceptam,& nobis relictam linguae Latinae puritate, candorem negligat: Sed ne hoc loco nostra mos

rositas accusanda uideatur,scriptores quide omneis eriptores onis Latinos diligenter uoluendos, Sc accurate, studio, es legendi ;ρ ses legendos non ueto:at extra Ciceronem nullume ν quenquam imitandum suadeo:a quo reliquis omni eronem. bus aliquid accessit:cui nihil a caete, .u acceptum est: ad quem reliqui sese effinxere: qui nullius autoris Latini imitatione usus est, sua sponte omnibus nuo meris absolutus, perseetus:reliquis omnibus mastor,nullo ne Graeco,neq; Latino inserior: ad cinius imitationem contendere illustrius sit,quam relis quorum eloquentiam superare praestantius. Et cery tre rHiq- tἐ si operam dandam aut horas aliquot tribuensi I ' das adhorter his nominibus adhortabor. Primum,

ut quid a Cicerone tum uerborum, tum sententiaruuel sumant,uel surripiant,uel mutuentur,depraehendamus, & ad illius imitationem alacriores efficias mur, a quo magni etiam nominis scriptores multa simile. sumere perspiciamus. Deinde, ut, quemadmodum qui de re sta declinant, ubi in deuia aliquantum aberrarint,& per salebrosos,minimel planos Iocos iter Ianguentes secerint,optatius in uiam redeunt atquere fallentius inambulant: sic per omnia Autorum scripta satis prima aetate divagati, errore tandem percepto, nos ad Ciceronem cupidius recipiamus, - totosi conseramus. Postremis, ut sicut obtusum

quotidiani cibi suavitate palatu, aceto,aut acerbiore aliquo

20쪽

siquo iure irritamus,gustatuit c5sulimus:ita assudua Ciceronis lectione cotractum si quod contrahi

potest) fasi idium Autorum crudioru acerbitate deν pellam us: aut quasi oscitantes, & obdormientes, ins , condito aliorum scriptorum strepitu, 8c murmure eXcitemur, ac noua reli lar uoluptatis, id est, inter, miliae Ciceronianae lectionis cupiditate subsiliamus. R e alia nulla quam ista alacritatis renouatione, Scriptores omneis magis conferre, aut prodesse non os Pinor. At ne arbitretur aliquis, in Ciceronianis a Cicerom me numerari, qui collectas ex Cicerone aliquot Io, μηρ i. quendi formas passim, S ubio inculcant,grammasticorum elementorum interdum ignari : ego certe Ciceroniani nomen ei tribuam, qui Ciceronem dis ligenter legerit: qui Ciceronem intus, & in cute no uerit: qui Ciceronem una lectione non uorarit, aut

absorpserit: sed sensim delibarit,degustarit regustarit,exhauserit, beneq; cocoxerit. Verborum autem momolosse copiam ita a Cicerone comparandam monemus ut hq - 'pi

detur a nobis opera,ne integros uersus mutuemui. '' ρ

aut quasi centones quosdam ex Ciceronis uerbis costamus: uel, quae apud illum rariora sunt, potius amitemur,quam quae usitata,& passim occurrentia. Praecipuum sit hoc quoque, ut illius uerba Omnia ouid primo tanquam in emblemate uermiculato exposita dispis in cicerone sciciamuS,animaduertamust, quid elegas quid mun, ' dum, quid proprium,quid translatum,quid in alie, ' num locum immigret,quid in suo considanquid ua,

rie uructum,quid diue se: quid purum sit, Sc sim, B a Ple