장음표시 사용
601쪽
Ius ad rem nascit r ex obligatione, qua ster tibi tenetur s. a 3. parr. l. y . . . Alter tibi obligatur ad rem quandam praestandam, quando tibi jus ad rem comperit F. 78r. . Ius adeo ad rem conjunctum est eum jure alterum compellendi ad rem istam praestandam, ad quam prautandam tibi
. 783. ad rem 3 e M-asturi potes,s in re. Etenim si tibi com- ad auiam petiit lusa rem, jus habra alterum compellendi, ut rem istam sit. tibi det I. 78 a. 8o. A constquenter dominium ejus in te transferat s. 67s. pari. a. Furi nas. . Quamobrem cum d
minium sit jus in re s. 779. , iure ad rem acquiri potest jus
in re. Quodsi perpendamus res non dari, nisi quae sunt vel co porales, vel incorporales g. 496. 497. para. ι auri nar. , &res etiam incorporales dominio subjici posse 3. a16. Parr. αγο . nat.), immo etiam actiones nostras liberas, tam internas, quam externas aequiparari rebus, quae sunt in dominio nostro O. 4 6. para. a. Iur. nat. ; statim manifestium erit, propo- titionem praesentem non tantummodo in casu particulari Hibse demonstratam. Sed illustremus eandem exemplo. Si Titius tibi obligatur ad dandum nummum aureum, jus ad rem
habes. Competit enim tibi jus eum compellendi ad dandum, nisi ultro hoe fecerit. Quodsi vero obligationi suae satisfaciens tibi eundem actu dat; dominium in eo habes, adeoque his in re. Atque adeo patet jus ad rem tibi profuisse ad aequirendum jus in re. Hinc clarissime perspicitur disserentia. quae intercedit inter jus in re & jus ad rem, Disserunt nimirum quemadmodum ens potentia dc ens a . Qui habet jus in re, ille actu habet facultatem moralem de re vel qκpdam ejus usu, aut fructu percipiendo pro arbitrio suo dispons di ,. 78. , qui vero jus ad rem habet, hane facultatem tan- mmodo habere potest, nondum actu habet. Absit adeo ut distinctionem juris in jus ad rem de jus in re pro subtilitatibus .Disit iroo by Coos '
602쪽
m modo sese asteri obligandi. 333 il
libus habeamus hominum arbitrio confictis, 3c quae in Iure nais 'l
turae non veniat attendenda. - . . ..
g. 784 ' . . . Promi ne acquisitur fas ad rem. Etenim promi r in re missu, i promissarium transfert jus a se exigendi, ut praestet, quod se Pale fas praestiturum dicit, seu cum compellendi ad rena acquiratur. praestandam ἔ. 3 6 i. nec promissarius acceptatione sua aliud praeterca jus acquirere potest I. 3820. Enimvero cum jure alterum compellendi ad rem promissam praestandam cohaeret
jus ad rem β. 7820. Ergo promissione acquiritur jus ad rem
Quodsi quis ad rem quandam praestandam tibi tantum-Ius is rem modo imperfecte obligatur, jus quod tibi respectu illius rei impers
competit FH ad rem imperfectum dicendum. iatum quod- Cum in Iure civili & positivo quocunque juris tantumm nam sit. do persecti habeatur ratio, ius ad rem semper denotat jus perfectum, quemadmodum & jus simpliciter dictum de jure nonnisi persecto intelligitur. Enimvero cum in Iure naturali juris non modo persecti, verum etiam impersis habenda sit ratio, non solum quia systema juris naturalis jus omne, si- velersectum, sive imperfectum suerit, ambitu suo complecti debet, sed & quia sine iure impersecto demonstrari nequit perinsectum, prouti ex demonstrationibus anterioribus & porro se- teuturis satis perspicitur; ideo nec absonum videri debet, quod etiam jus imperfectum ad rem admittamus. Sed demus exemis 'plum. E. gr. Dives naturaliter obligatur ad dandum Paup ri eleemosynam; adeoque ex hac obligatione pauperi ius moddam nascitur ad eleemosynam 3. 23. pari. r. Jur nat. . Quo niam vero obligatio ad istam nonn si impersecta est, quod sumere interea lubet f. 639. pa t. r. Iur. τ); ideo etiam ius ad eleemosytiam imperfectum esse debet. Repugnat nimirum tibi competere jus perfectum & alterum tibi obligari nonnisi . . imperfecte j. a 36. a 37 Parti l. - pr L mn . .
603쪽
imperfecto imperfectum habes, tibi competit deis iis , respectu eius rei, ad quam praestandata alter ipsi impersecuareat. Obligatur g. 783., Nullum adeo tibi est jus alicrum cogendi, ut obligationi suae satisfaciat I. et 38. para. I. Phil. naa. unis. . Quoniam itaque jus habet petendi, ubi jus c
gendi deficit a 3 4. pari. I. Phil. 'act. Δηλύ; jus ad rem im- perfectum conjunctum est cum jure eandem petendi. Q d ex obligatione imperfecta debetur, s petenti denegatur, tibi serendum, cum deficiat jus cogendi g. a 38. pari. r. Phih pract. univ. . Dissert adeo jus ad rem impers ctum a jure ad rem persecto, ut ens potentia remota ad eris potentia proxima. Nimirum si fuerit persectum, omnia adsint quae ad hoc reqvbuntur, ut jus in re si possibile; si a tem fuersi impetiscium, omnia ad possibilitatem juris in re requisita nondum adsunt. Si ius ad rem persectum est, fieri potest ut jus in re cΘsequaris; si vero imperfectum suerit, dici equidem non potest impossibile esse, ut ius in re consequaris, nec tamen etiam dici certo potest, quod fieri possit, ut idem consequaris, quoniam eadem facilitate contrarium accidere potest. Quando jus ad rem persectum est, a tua voluntate pendet actualitas juris in re; quando imperfectum est, ea
non solum pendet a voluntate tua, verum etiam a voluntate
alterius, cujus demum voluntate tuae subjici potest, ut ius ad rem impersectum abeat in persectum. Quodsi demonstrata superius de dissetentia perfecte 3c imperfecte debitorum F. 4o I. seqq. attenta mente telegas; quae de disserentia juris ad rem perfecti det imperfecti hic dicuntur , penitus perspi
604쪽
De. 1 do sese asteri obligandi.
Etenim si jus imperfectum ad rem habes, ad eam praestan-Misidam alter tibi imperfecte obligatur cf. 78s. , adeoque ea mectum tibi imperfecte debetur 3. 4oi., Enimvero mutuo con- ad rem. sensu perficitur, ut quod imperfecte debebatur, jam debea- 'tur persecte . 4o4. , consequenter ut alter ad id praestanduin periectu tibi obligetur I. oi . . Quamobrem cum jus ad rem perscctum ςvadat, quando alter ad eam praesta dam tibi persecte obligatur g. et 8 i d ; jure ad rem imperfecto acquiri potest jus ad rem persectum.
Non est quod excipias ut ius ad rem persectu acquiras, non opus esse, ut habeas jus ad' rem imperfectum , cum jus ad rem acquiratur vi promissionis, quod persectum est f. 78 . , in Vesuntate aut. promissoris unipe' positum esse, utrum quid promittere Velit, nec ne 3. 386. . Etenim tam promisso f. 39r. , quam acceptatio fieri debet animo deliberato f. 39a. . iodsi vero ha expendas, quae ad animum deliberatum cum ex parte promissoris 3. 394. , tum ex parte prcunissarii requiruntur 9. 3930, facile constabit, modo e rum, quae in Philosophia practica universali demonstrata sunt. non sis ignarus, sine jure tuo imperfecto tibi naturaliter .uesse promittendum, nee quod sne eo promittitur a te accep-landum esse, .ut adeo promissio, quamvis quoad justitiam e ternam si valida, ipso tamen jure naturali maneat iniqua. Si ad judicia hominum obvia de promissorum aequit tς & iniquitate animum advertas, haud dissiculter perspicisa, quae hic erimus, vulso etiam agnosci. 788.
Pat74m sve pactio est conventio, qua duo Vel plures in ricti Mia eandem vel easdem promissiones consentiunt. Vnde patet,
pactum omne continere vel promi nem ab una tantummodo parte factam, is adtera acceptatam, vel mutuas promissiones edi earundem -tuas acceptasiones Aaaa a V f
605쪽
VPia r I. I. I. a. S de Pact. Pactionem ait esse duo. rum pluriiumve in idem placitum consensem. Qui inter se consentium, inter se conveniunt g. 699. . Ostendimus tamen supra suor. g. cit. , conventionem a consensu adhuc disserre. Accuratius itaque pactum definitur per conventionem, quam per consensum, utut ad passiim omne consensus paciscentium requiratur, nec fine eo perfici possit, quatenus scilicet conventio eundem continet. Ρlacitum vero idem hic imtelligi nequit nisi de eo, quod praes dum est. Hinc etiam interpretes Iuris Romani mentem VI and ita explicant, ut pactum dicant actum, quo plures de aliquo praestando consentiunt. Solent enim pactum & conventionem pro synonymis habere, quae tamen rectius a se invicem Istinguuntur, prouti ex iis intelligitur, tuae supra annotavimus not. 3. 698. . Ceterum in pactis praes clorum fieri promissionem ab una, acceptationem ab inera parte, ex iis conventionibus Pater, quae patitorum nomine veniunt, ut adeo ab usu loquendi minime abeat definitio nos,
g. Ig9. pacta , Passa naturaliter obligant, seu siemanda sunt. Continent μοι promissionem, vel promissiones plures acceptatasH. 788. , validas . 36s . . Sed promissa sunt ser-Vai da 3. 43r. , & pronussor promissario perfecte obligatur 3. 363. . Quamobrem pacta quoque servanda sunt, & naturaliter obligant pacistentes.
Civile adeo est, quod iure Romano pactis nonnullis, quae ideo nuda vocantur, detrahatur vis obligandi: quod tamen. iure Canonteo & moribus nostris mutatum. Sed de eo rectius agetur in theoria juris civilis naturali, quam partem Juris
anapari pacta non fervat fidem datam faeis: qui co ra pacta
606쪽
m modo sese alteri obligandλ sset
fuerat, ρε aeus es. Quoniam enim pacta promissionem, iam DP κγpromissiones plures acceptatas continent . 7 8 f., qui pactum non servat, pronussa non servat, & qui contrarium ejus agit, A quod pactum erat, is contrarium ejus agit, quod promissium . fuerat. Enimvero qui promissionem non servat, fidem fallit β. 7 39. ,& ii promissor contrarium eji'.' facit, quod facturum sese promi ierat, perfitis est 68. . .amobrein qui pacta non servat, sidem datam fallit: qui contra pacta agit, hoc est, contrarium ejus, quod pactum, seu conventum
fuerat, perfidus est. Ipianus s. I. g. I. ss. de paA. pactum a pactione distinguere videtur, dum pactum a pactione dici ait, ita ut pactio denotet actum pascicentium, seu ipsam eorundem conventi nem de eo , quod praestandum promittitur; pactum autem, quod conventum est, seu in quod paciscentes consenserunt, quemadmodum promisso distingui poterat a promisso, ita ut actus promittendi dicatur promissio, quod vero promittitur, &ab altero fuit acceptatum, promissum dicatur. Quoniam tamen usus loquendi non fert illam distinctionem, quo pactum& pactio promiscue usurpatur; nec nobis visum est absque ulla utilitate ea a se invicem distinguere.
Pactam expressum dicitur, quod consensu in idem pro-Pactum ex- missum, vel eadem promissa, expresta fit: tacitum vero,pressum Uquod fit consensu tacito. . racisum. Exempla pactorum tacitorum occurrent suo Ioco.
. 79 a. Pactum purum est, quod promissiones nonnisi puras con- Pactum D. 'tinet. Conditionatum est, quod promissiones conditionatas rum, continet. Et in specie in diem factum dicitur, si prouinio- Homi Aa a a 3 nes
607쪽
ctum , mis tam quo nam sit. Confractus
quid sint. nes in diem factas continet. Mixtum denique est, quod pro. missilota es alias puras, alias conditionat s & in specie in diem
Quae igkur antea de promissionibus tam puris, quam conis ditionatis io diem se his, atque mixtis demonsti ata sunt; metiam ad pacta applicanda, cum pactorum vis Omnis a promissione pendeali in quam conveniunt paciscentps, & tota per promissionem, in quam convel vim est, subsistant. Hinc aph paret, cur tam Verose de promissione egerimus, quoniam eι faciunt, quae d monstrata fuere, ad intellectiam pactorum. Erunt sors tan, qui sibi persuadebunt, pacta cum promissionibus a nobis confundi in unum. Enimvero non omnis pro. oistio requirit conventionem, cum nuda acceptatione perncia.
sur, veluti si quis ultro liberaliter quid promittat: ast ubi unus conditionem offert, & alter demum deliberat, quid promitte. re velit, .tu vero vicissim, num in hac promissione acquiesce. re velit, nisi conditionem oblatam integram accipiat qui promittit; ibi conventio requitur, antequam firmiter vid promissum dici possit.
s. 793. Conuentiones, quibus perfectar producuntur obligatio,
nes, Contractus appellantur. Sumitur in hoc significatu vocabulum a Ictis Romanis. Ita Dpia ι d. I9. T de V. S. cum Labeone Fontractum esse dicit ut 'o citroque obligationem: Icti crum Romani non Io-quvntur nisi de obligatione persecta, eaque civili, ob quam datur actio in soro. Quamvis vero definitio VII iam videatur arctior suo definko, utpote quae non loqui videtur nisi de iis
conventionibus seu actibus, quibus obligatio quaedam produ. .citur ex utraque parie, non tantum Oilo ex una; .s tamen aequam admittamus interpretationem, obligatio ultro citroque facta etiam in se comprehendit obligationem ex parte tantum. modo uda linam, &, i rem accuratius pensit us, iis etiam .
608쪽
De modo sese alteri obligandi.
eonvehtionibus; ex quibus tantummodo pars una aberreibliga ri videtur , ultro citroque producuntur obligationes. E. gr. in commodato tantummodoῆ commodatarius videtur obliniri ad rem minimo deteriorandam, diligenter custodiondam,R statuto tempore reddendam; revera tamen commodans quO- . que sese obligat commodatario ad nihiI pro usi rei suae exi. gendum & ad usum tamdiu concedendum, quamdiu vel ex. presse, vel tacite conventum fuit. Clariora haee erunt suo rempore ac loco, quando de contractibus sumus acturi.
g. 794. Iuraliter contractas a pactis non digerunt. Naturaliter natura-
enim pacta obliganto persecte scilicet g. 789. , eademque pacta β
conventiones sunt s. 788 P. Quamobrem cum conventiones, quibus persectae producuntur obligationes, contractus sint disserant. 793.); naturaliter pacta omnia sunt etiam contractus, consequenter contractus a pactis non differunt. Civile adeo est, quod pactis quibusdam obligationem per
sectam, civilem nimirum, ob quam datur actio in foro, detrahant, non prorsus invito jure naturali, quemadmodum suo loco in Theotia naturali imum eivilium demonstraturi sumus. Gratius de J. B & P. lib. a. c. I a. actus omnes aliis utiles, exintra mere beneficos, contractus appellat, & P endorsius de J. N. R G. lib. e. a. g. 4. disserentiam pactorum Jc contractuum petit ab objecto, sc ut contractus vocentur, qui verissantur circa res δc actiones in eommercium Venientes, adeoque dominia & pretia rerum praesuppomini; quae circa alia ineuntur conventiones communi pactorum nomine censean- tur. Quamvis vero, cum arbitrariae snt definitiones, unicuique liberum permittamus, quemnam fgnificatum vocabulis tribuere velit, modo in eodem iisdem eonstanter utatur, nobis tamen visum est vocabulum accipere in eo sgnificatu, qui non abhorre-a mente Jctorum Romanorum, dc quem simul sert. . jus naturae. Tum vero Omnino sequitur, quemadmodum de-
609쪽
monstratio praesens loquitur, pacta & contractus jure naturali minime dis rre. .
s. 79s.' ere eria Quoniam inter se differunt perfecte & imperseehe d rere, is starebitum 3. 4oi δ, & aliud est velle, ut imperfecte dubitum ob re nobis praestctur, aliud Vero nosse velle, utrum alter, quod homori tinperie te debet, nobis praestare velit, necne; siquidemd Missi. Vocabulis haec accurate a se distinguere vellinus, aliud peti, aliud exigi, aliud rogari, aliud denique cogi dicendum est. . Petere nimirum idem est ac velle, ut imperfecte debitum nobis praestetur; Exigere idem ac vclle, ut perfecte debitum no-- bis praestetur; Rogare idem ac velle, ut ter significet, utrum imperfecte debitum nobis praestare velit, nec ne ; cogere denique aut compellire idem est ac vi adigere alterum ad persecte debitum praestandum, qui exigenti id denegat.
Nostrum iam non est inquirere . num significatus hi v cabulorum conveniant menti Jctorum Romanorum, aut pro- . lixius hoc ostendere. Sufficit hoc modo sine inconstantianos loqui posse in Jure naturae, quod Vagum vocabulorum singnificatum respuit. Optandum foret. ut prostaret opus designificatii verborum in Iure Romano, quod nomen suum tueri possit. Quamvis enim non invideamus B uto elogia, quae in opus imius de verborum significatione liberali manu comgeruntur, ipsi met proni in aliorum laudes, eas Vero, quae ri fis ab aliis tribuuntur, non sine metu quodam percipientes; Brisonianum timen opus ab eo, quod nos animo concipimus, prorsus diversum est. Desideramus enim opus . in quo signi-- ficatus vocabulorum definitionibus accuratis explicetur & quod menti Ictorum conformis sit demonstretur, ac ubi vocabulum plures significatus habere videtur omni animi sollicitudine inquiratur, annon generalis quidam fgnificatus insit diversis iIlis, quos habere videtur, species veluti redui do ad situm genus & hoe in suas species subdividendo. ne per metonymiam Digitigod bu ,OOSI 'i
610쪽
miam, aut figuram quandam aliam dicta homonymiae tribuendo. Quam Histulas vero hic sit labor, quantum acumen. quantam ingenii vim requirat, facile perspicient ii, quibus de iis, quae diximus judicare datum est. Nobis itaque non Vacat, in hane arenam descendere. Ceterum quae de disserentia vocabulorum petere, exigere, rogare & cogere seu compellere qad praeliandum dicta sunt, ab usu loquendi minime abhorrent. Ita iisdem convenienter dicere solemus, quod pauper petat eleemosynam; venditor exigat pretium, de quo conventum aut fides habita; creditor rostet Alterum, num .sdejubere Velit, vel promissarius promissorem, num velit promittere; me ditor debitorem morosum cogat, ςel compellat ad solvendum..debitum.
. 796. . Cuntractus omnes sunt nonnis daedando faciendo. Etenim C 'iam in contractibus contrahentes sese sibi Invicem obligant s. - Α' 93. . Enimvcro inemo sese alteri obligare potest nisi dandum, vel faciendum I 338. . comnes igitur contractus fiunt nonnisi de dando & faciendo.
Quilibet cum altero contrinens, vel paciscens intendit Hi- quam utilitatem suam, quam aliter percipere nequit nisi ex eo, . quod is eidem dat, vel facit. 97.
Quoniam contractus naturaliter a pactis non differunt . 94. , iidem autem de dando di faciendo fiunt ij. 796. Iobjecta pacta et am omnia nonnisi de dando es faciendu sunt. ostenditur etiam independenter a notione contractus hoc modo. P cta naturaliter obligant n. 789A Sed homines sese sibi invicem obligare non possunt nisi ad dandum vel faciendum I. 338. . Quamobrem nec pacta aliter fiunt, quam dedania. do & faciendo.