장음표시 사용
11쪽
biis mihi face flerent . Nam si primos sequi. volebam, illud maxime obstabat, quod e X perientia jam
compereram , patacis Omnilio generibus febres omnes , quas Clinicis in dies videre contingit, com prehendi non posse , cum revera non paucae mihi occurrerent, qua S, Cisa natura, dc symptomatibus discretae essetat, confundi una oporteret. si huju1mcidi divisionibus eκ solo arbitratu prosectis stan dum fuisset . Quare consequebatur, ut ad altero Sme conUerterem , Corumque amplecterer partes sed, ne quid praetermittam, subverebar tamen, nCnon divisiones ab iis excogitatae, & traditae plures essent quaim nHtui se consonum foret , aut plus subtilitatis , qua in veri haberent . Hinc Vehementer ambigebam, quo mihi consistendum esset. Accide bat etiam non raro , ut uno , eodemque nomine descriptas invenirem febres , quae inter se Collatae, comparataeque ita disc reparent, quam quae maxime: & contra unam, ipsi si manaque febrim, ut ex descri pi ione , symptomatibusque liquebat, diversis tape , & variis nominibus a scriptoribus insignitam. Haec, atque alia ejusmodi prosecto faciebant, ut quotidie novae mihi cauilae essent, quo minus e dubiis, incertitque hujus inodi vadis emergere possem . Non tamen hinc animo cecidi. Spem enim omnem, quae mihi su pererat, in eo locavi, & pG- sui, ut libros omnes de febribus agentes, qui subinde a doct issimis viris ederentur, quotquot possem, undique conquirerem, legerem, & perlegerem , & quibus in rebus consentirent, quibusque nequaquam, assidue adnotarem, Caussasque perve stigarem , cur, ubi discordes videbantur, in contrarias ivi sient sententias. Continuato ad annos ali quot improbo, pene dixerim, hujusmodi labore , mecum deinde constitui lingula aliorum de febribus cogitata, & commenta ad lydium quasi lapidem eκ-
12쪽
Perientiae revocare, atque expendere, ut quaenam Earum propius Vero accederent, quaenam ab eodem
longius aberrarent, luculenter appareret. Quidquid igitur multorum annorum Hidio meditatione, atque ulu mihi constitit, aut rectius his de rebus visu natat, id omne, qualecumque demum sit, hoc volumine comprehenditur, in Tironum, dicerem, Commodum , nisi arrogantius id dictum existimarem . Neque pluribus verbis utar, ut quid ego in eo prae si iterim , significem . Cuicumque liberum est o judi Care , postquam totum legerit . Cur enim aliis id non liceat, quod mihi licere ubique arbitratus sum tNon patiar tamen, pauca quaedam , quibus apud Iecho res de non nullis me purgem, desiderari, ne prorsus mei oblitus videar. Itaque nolim mihi vitio Uertatur , quod praecipuas febrium divisiones, Ocdifferentias a veteribus mutuatus sim , etsi non ab
Omnibus hodie probentur; nam si ab illis medicinae proceribus procul discessissem, mihi sane a natura ipsa, quam illi proYimius sequuti sunt, desciicere
visus essem. Quod ad nomina attinet, ea plerum' que retinui, quae jamdiu usu recepta sunt, atque in ore plerorumque medicorum a multis jam seculis versantur; nec novis locum dedi, nisi ut synonymis,
aut ad novaS res, novosve morbos indicandos necessariis, dc quidem eo consilio, ut quae inter nos, dc majores illos conjunctio, & assinitas intercedere debet, nominum mutatione nequaquam dissolveretur. Synonyma autem ubique, quando aliqua febris nominibus variis nuncupari visa esst, adjicere optimum duxi, ne diversa denominario auctores legentibus errandi caussa esset; sed in eorum delectu , &recensione malui meo, quam aliorum judicio uti, quia saepenumero perspexi, aut perfunctorie, aut per peram a plerisque quaesita , dc posita. Potui se in , fateor , quaedam sebrium genera missa facere, tamquam ad
13쪽
ad aliquod aliud genus specierum instar facile re vocanda, sed istitus mihi vitum est aliud tudini dare, quam nimio genera retarmandi studi , molestiam tironibus , aut dissicultateret augere. Quo
r; oc tamen sine ullo eorum tὀ2dso, aut ulla retam
perturbatione licuir sub unum veluti caps t febresal io u asi dirasi ejusdem stipitas ramos , redigeria , liberam e id quidem feci, aut salten , quo modo & quando fieri posset, subindicavi . Nullius porro me sectae tradidi in potestatem , nec unquam a de solicitus fui. doctrinae, a vir dogmata uni essent , sed quaenam essent, & qua probabilitate
fulcirentur. Cumque diibipulorum praesertim institutio, atque exercitat lo Curanda mihi tuerit,ino it spero mirabitur, me quandoque paullo minutius quaedam perse tum Cue, quae theoreticIς studiis perfunctos non ignorare oporteret; nam erit Eos, antequam ad medicinam practicam aggredian
tur egregie illis institutos, & praemunitos quod legibus prii lentissime cautum est & Velim re
si semina sum ratus, quae iterato, in mentem re vocari atque altius animo defigi nunquam 1nutile
videatur. Fortasse quibusdam ipse videbor plus tem p OriS, Verborumque, quam par erat , ita aediologias exponendis, atque diJudicandis qua stlonibus Harpen disse, aut paullo liberius, quam deceat, in tententiis serendis me gessisse; sed aliquid dandum , concedendumque est loco, tempor1, dc coniuetia dini, & praelegentis professorio muneri, a quo , quid sent i at ipse, quid statuat, quid judicet, auditores jure prope suo non modo petunt, leutiam amagitant; quamquam id raro, & parce tactum a nobis sit, re tum solum, cum req Obi caserte & dissicilis indaginis se se obtulerunt, de qui bus eXercitationis caussa aliquando disceptare nec
14쪽
inutile , nec Injucundum adolescentibus existimavi imis, ut scilicet, qua ratione , ct ordine inceden dum , quibusque argumentationibus uteridum sit ad caussas ab effectibus deducendas, divinandasque , aut nodos quaestionum solvendos; exemplo aliquo
edoceantur. Medicamenta. ubique quam plurima ilisingulis curationibus tam simplicia; quam composta commemoravimus, ne in summa auxiliorum, quibus hodie medendi ars abundat, ubertate egeni atque inopes Videremur; aut hecessariis adjumen
iis , sive armis destituti, quibus hostes transfoderentur. Monitos tamen tirones velim, ne sibi per suadeant; me iii illis enumerandis; & proponen dis aliquanto longiorem fuissse, ut cuncta semper aut promiscue adhiberi debeant; quasi ex eorum
numero ego essem , qui ita aegros remediorum copia, & frequentia assidue onerant, ut hullam pene insis, nec naturae quietem relinquant. Hanc enim pharmacorum cujusque generis sive abusunt semper reprobare, di vitare consueus, paucis; sed lectissimis; contentus, naturaeque viribus maxime confisus. Scio equidem aeque. vitiosum esse tam penuria auκiliorum; ubi in primis cum morbo de certandum valide eli, laborare, quam nimia ebriisti copia , atque excessu delinquere , quasi natura, culinaJor curationum pars debetur, nihil per se cT-cere posset; quorum vitiorum alterutrum persaepe in juvenes medicos cadit. Quamobretia cum Veri,
M peritissimi medici ab empiricis, & circulatoribus distinguantur morborum , dc caussa rurii diagnosi, & pro ea tulit varietate, indicationumque ratione modo isto, modo illo remedii genere indigeant; opportuneque uti norint, ideo praestantiora, tironibus in promptu esse volui, quae vel ab
auctoribus probatissimis ad quamlibet febrim; singula ejusdem symptomata proposita sunt, aut ame
15쪽
me opportuniora reputantur. Sic quisque initio
morbi, ejusque causiarum eXamine poterit ex multis pauca quaedam seligere in suos usus, aut ab omnibus temperare, atque abstinere, & quodam modo conquieicere , ubi Vitae vires morbo subigendo pares esse deprehenderit. Formulas, sive com possitiones medicamentorum, quod alias multi sapiunt, non addidi multii de caussis , sed praecipue, ne Iuvenes medicinae studiosi plus operae formulti
exscribendis, Zc memoriae mandandis adhibeant , quam cognoscendis morbis, eruendisque singulatibus indicationibus, sine quibus ςmpiricorum m*re , quod turpissimum, & summopere noxium judico, medicinam facerent. Verum enim, rationalemque medicum oportet indicationibus mature, dc scire praefinitis simplicia medicamenta prudenter accommodate, aut si compositis opus vi sit, talia conjungere, & commiscere, quae non solum peculiari morbo, ejusque caussis, Verum etiam aetati , xemperamento, seκui, regioni, anni tempori, aliis que circumstantiis conveniant; neque istud difficillimum erit ipsis, si medicamentorum naturas, &vires, atque formulas conscribendi, formandiquq praecepta, quae omnia in therapeutice generali , aut pharmaceutice tradi solent, aut certe deberent , probe memoria teneant. Quod si eκemplis aliorum velint etiam instrui, atque adjuvari, aut suas formulas ad eorum eXempla conficere , non deerunt apud doctissimos scriptores tam veteres , quam recentiores, qui de hisce rebus praecepta tulerunt, aut suis operibus proprias formulas adjunxerunt, elegantissimae compositioneS, quas consulant, atquo imitentur. Nonnullas tamen ex aliorum libris desumptas interdum, fateor, protuli ,
adjecique, at tum praecipue, cum mentio alicuJuS
medicassienti universim laudati facta a nobis est ,
16쪽
ne tirones eas aliunde magno Incommodo sibi conquirere cogantur. Stilum, si quaeras, planum , facilem , perspicuum ubique praetuli sublimi, diser to , & figurato , quem sern per ab adolescentium institutione alienissimum putavi. Hinc sententiarum ornamenta, quae ad aures tantummodo oblectandas facta videntur, oratoribus sine invidia prorsus . re liqui ; quoniam plerumque, ubi artes, & discipl1Nae CX Detuntur, ornarI res ima negat, contenta doceri. Illud vero dumtaxat cordi mihi fuit, ut bar bara illa vetus, dc communis loquendi licentia , quae in scholasticis disceptationibus olim locum habebat, quoad a nobis fieri potuit, exularet. Non inen a vocibus quibusdam , aut dicendi formulis,
quae universim jam probantur, aut artis ipsius pio priae 1 unt, etsi minus latinis abstinui, nec a no Vi S Omnino, quamvis barbaris unquam abhorrui , cum de rebus novis, aut recens inventis loqui nece sie fuit. Nolui, enim, ut purioris ciermonis studioli itimus viderer, illos imitari , qui , ne Latia sines transcendant, plerumque Obscuri admodum fiunt, aut verborum ambagibus sic evagantur, ut auditoribus stomachum moveant. Haec habebam , quae benevolum lectorem admonerem . Unum 1 u perest, ut studia nostra, quaecunque fuerint, aequi,
obsecro, bonique faciat, & consulat.
17쪽
paucos equidem fore praevideo , qui icum primum ex iiS , quae praelatu S sum , non obscure compererint, nemini unquam licere ad Medicinae Praeficae disciplinam se applicare . ni si prius in Institutionibus m dicis multum operae & studii co locaverit, continuo dicturistat, supervacaneum o Iraninu, si non inutilem, dum dein staminatione disierere instituo , a me suscipi laborem ; quud in ea instat utionum parte , cui no men Pathologia est, ut aliorum morborum, & sympcomatum , sic inflammationis etiam natura, Caussae, effectus, & differentiae jam satis & exponi ,& describi soleant. II. Quae res et sit a me neque ignorari, neque ullo negari modo queat: illi tamen animadvertant velim, de his quidem cunctis Pathologos agere consueviste, sed brevi adeo ,.pressoque serimone , ut nIn modo multa , quae ceteroquin sunt Clinico scitu necessaria, sitient io praetereant, sed etiam universam curationis rationem Omittant. Neque vitio id vertendum Pathologiae, ipsi profecto intelligent, si ea suos intra limites se continere debeat , &nihil sibi arroget , quod ad Medicinam Prachicam aequissimo tantum pertineat.
' Pathologia proprie dicta dissere non parum a MedicinAEPractica, siυe Praxi, ut 0ant, Medica. Nam Praxis me- γ
18쪽
IlI. Ne ipitur Tirones, quorum caussa haec scri bo , audito Inflammationis verbo , cujus saepe in febribus, aliisqtie morbis pertractandis mentio mi hi facienda est , noritate quasi perculsi haereant , non fatis gnari , quam late ea pateat , quantum discrirninis asserat, quorsum inclinet, quos exitus habeat , dc qua demum ratione imminens praeCa- veri, aut preesens tolli possit non modo utile, sed necessarium duκi , antequAm ad febrium reo censionem descendam , generat i in de Inflammatione , quemadmodum Medicum Practicum decet , aliquanto plenius , fusiusque disputare . Sic enim nulla illis occasio, qua confundant vir supererit; mi hi vero nulla caussa , cur dei aceps hac sciner re inolestissimis repetitionibus. Onterere tempus de
IV. Itaque eo ipso servato ordine , quo singuli morbi a Clinicis explicantur , initium faciam Anomine, & natura insammationis : prolatisque bre-VitUr tam veterum , quam recentium scriptorum Praecipuis de ea cogitationibus , consistam in illatententia, quae mihi probabilior videbitur . Hinc
dica tam a BoERHAAuro De Cmn. R Curand. morb. Pro legona. g. 2.) , quam ab HAENIO ejus discipulo Prole gom. Praelecto. Haen. in Herm. Boerhaav. Patholog. p. 7. g. 2. Vienn. I 779.) est ea Disciplinae Medicae pars , quae docet morbum in ipso aegroto pi sentem detegere, Curare que detectum . Contra Pathologia etiam peculiaris , ne illa quidem di Assior , ampliorque FERNELII, septem nim Arum libris comprehensa , quanquam singularium morborum
persequatur naturam nullum tamen verbum Dcit d eorum-kem curariene o Non igitur saris assequor , cur non nutu Boerhaadiani hodi Pathologiam cum Praxi Medico Mnam ,eAmilemque rem putent, atque habeaώt
19쪽
evolutis, quantum per me licet, ejus est His, in dicat isque cauilis remotioribus, & antecedentibus, utpote minus controversis, ad multiplices differen tias constituendas progrediar ; nec praetermittam , prout res pollulabit, significare, quos exitus sive bonos, sive malos habeat, quibusque noti omnia internosci possint. Postremo indicationes qua S vocant, adjiciam, quarum ductu curatio inllitui, at que instrumenta ad id apta opportune, & rite ad hiberi queant. V. Quando aliqua corporis narς praeter naturam intensius calet, rubet, tenditur, tamen, dolet , &1 nolesta quadam pulsatione intus quasi pertunditur, ea tum inflammari, sive incendi dicitur ; quod similia serme patiatur iis, quae ab igne gigni latur.
Quare, ubi omnia haec, aut pleraque conveniunt, morbum plane essiciunt , quem inflammation m no stri, Graeci vero ' vocant. Cujus caui iam proximam obscuram admodum , & pene reconditam esse , argumento risii levi erit vel ipsa inter scriptores opinionum dissentio . VI. Atque ut ab antiquissimis exordiar Medici nae Proceribus , pauca omnino apud HIPPOCRΑ-TEΜ inventi O , quae ad inflammationem , ejilique
genesim respiciant . Locus autem , in quo paullo clarius , si ullibi unquam, de inflammationis ortu,& ratione loquitur , est in libro de Capitis vulneribus a) , ubi ait: 'drtes ulcus ambientss in famincutur , ac intumescunt propis r sanguinis in AEuxionem . Discipuli vero ejus ab institutore suo paullulum recedentes, quasi sanguinis influxionem,
20쪽
quam ille assumserat, obliti essent , aut non satiream est e crederent, inflammationem gigni docue re, si fluxio multa , bi acris aliquam partem in valerit, mi fritqus acris, glutinosa b) , item que , si pituito multa , ac lenta etiam fuerit uxio c) . Denique de iis , quae ruptam Uenam intra pectus, si1 febris supervenerit, aut peccatum in pota , aut Venere aliquot modo fuerit , subsequuntair alibi d) disserentes , aliam explicandae inflammationis rationem iniverunt, quae est hujus modi: Caro sauciKta subresiccatur , Ori subcalescit is' humiditatem in se ipsam a vicinis tum Udnis ,
tum carnibus trabit . Ubi a tem attraxerit , in tu
Ex quibus plane liquere arbitror , non modo san guinis ipsius, verum etiam cujusque humoris acris, dc glutinosii, aut pittitio sit, & lenti copiosiorem influxum , imo attractionem quoque humiditatis evicinis partibus caussam inflammationis priscis illis temporibus habitam fuisse. VII. Sed alia omnino fuit opinio ERASISTRA- To cum antiquitate, quoniam certe vixit Seleuci Nicanoris aevo, tima medicinae scientia percelebri . Is inflammationem oriri existimavit , motumque per eam cieri , qualis in febre est , quando sanguis in eas renas , quae spiritui accomodatae sunt , transfunderetur e . Spiritus autem contineri olim
credebatur in iis venis, quas nos arceriaS UOCamu S . Cum a) N. 18. de Marinelli. b) Libr. de glandes. n. s. o) Ibid. n. s.