Institutionum medicinae practicae

31쪽

dem velocitatem, ideoque ad cor etiam reditum, quo in celeriores, validioresque systoles adigatur, indeque praecipua inflammationis phaenomena, Ca lorem puta, dolorem, tumorem, febrimque facile explicari, intelligique posse. XX. Hanc i psam inflammationis explicationem probavit etiam, amplexusque est Cl. HERMANNUS BOERHAAVIUS , a ceteris nihil, aut parum disce dens. κ). Quae enim habet de inflammatione Adrerrorem Ioci, & de seriebus decrescentium vasculorum, in quae aut globulos sangui ineus, aut sero ius, aut quicunque alius mole majori, quam vasis amplitudo capere naturaliter possit, irrepserit, ita hypothetica videntur, atque anatomiae, & physiologiae veriori magnam partem contraria , ut , post

tus me necessitudo conjunxit, in ea animadversio nes 1 uas ediderunt, pluribus non opus siti, ut re fellantur . Ceterum sensit vir summus , quantis premeretur dissicultatibus, si vellet a sola arterio larum obstructione inflammationem deducere . Videbat enim nec inde peculiaria i inflammationis sympto mata oriri, nuc intelligi posse, a simplici eam ob structione satis bene distingui. Quas ob res addidit obstructioni attritum, quo s. commode tueretur; α in

et Del cciore T. II. net supplem. C. VIII. p. 3,v. e

32쪽

inflammationem dixit esse cruονis rtibri aridi i

in minimis canalibus sagnantis attritum a motu rentiqui cruoris moti, per febrim fortius acti. XXI. Verum non animadvertit perspicacissimus

ali9quin naturae scrutator , minimas arteria S rubras, quas perfecte ubique Conicas, & convergen tes assumpsit, tales nequaquam esse , cum magnae κ parte Cylindricar anatomicis examinibus inventae sint, nec idcirco in earum finibus ob angustiorem diametrum globulos sanguineos, ubi semel in eos penetraverint, substituros, inhaesitrosque esse, uti fallo sibi persuaserat . Neque aperte significavit, aut significare potuit, qua ratione attritus in stagnante sanguine fieret a motu reAqui cruoris , cum nullam indicet caussam , qua cruor a tergo impellatur in vas obstructum , neque ad id satis valeat cordis impellens vis, ut capta in vivi S ani malibuS e X perimenta ostendunt; neque i pia febris , quam in auxilium hic vocat, sup ple mentum ullum suppeditare posmi, quia saepe ipsa ab inflammati O- ne abesse visa est . Haec tamen Boerhaaviana in flammationis illustratio, quam fuso in apborismis de cognoscendis , curandis morbis persecutus est a) , ita plerisque sui temporis Medicis placuit, ut non alia in publicis scholis majori cum plausu excepta, ct multos annos exculta fuerit . XXII. At primus, qui contra eam Caput extu terit , fuit Io. GORTERIUS, HOE RHAAVII ipsius olim auditor, fama deinde excellentis medi ci clarus , & multorum voluminum scriptor illustris. Is phaenomena inflammationis diligentius ex

33쪽

cutiens, cognovit primum , pulsationem arteria rum, in quibus antea vel nulla , vel certe multorninor percipiebatur , sensibile in in inflammatio ne, majoremque reddi, idque, ut plane manifestum eli , contingere non posse , nisi aucta arte rial um actione. Hunc autem bipud alionem feri

pose ex uno, alteroUI ramo arteriae obstructa ,

o tendere conatus est experimentis hydraulicis , ex quibam inquit, constat , iiquo Zm fluentem p

canalem ramosum a trunco per ramos, ut fit in arteriib ab obstructo uno ramo, PeI ori cio , quod nouplus , qu m centesmam partem liquoris transmittit, in reliquis ramis , O 'I orificiis et gloritatem non uia tra cesntomam Ortem aut fra , atques non plus ur' Igre in hoc orificium cia um , quam in r liqua D t ra omnium ramorum, or trunci quoe exigua muratio psrcipi nou totes , ut fiereo in minimae partis inflammatae oUructions . Imo everimcntis anatomi ors demon Itrari , si com rimatur ramusculu, minoraris r sanguinem antea per apsrtum ramum sudntem, . dZrivari pgr anastomoses, nude intcr minimas artgrias junt copiosissim te, compere umq ue esse , ex obstructo, v I compres o ramo ρvirvoe artgri e partem

non rubare vZI tum re , sed sequi sanguinem fuam

XXIII. Quapropter induci ipse non potuit , ud crederet pulsatiouem , , inflammation)m fieri ob

obstructionem aridriarum . Neque Valde permotu Seli ObJe tatione , quotl ligata arteria ma or OuI et

BUR SER. V . I. I. -

34쪽

rit1 mrnImrs , non in truncis earum , in quibus experimentum habet quidem alium, quam in ramulis , eventum . In his enim , cum longissime a corde, ejusque impulsu absint , dc multis anastomosibus inter se communicent , sanguis si ob staculum ostendat , post leves quasdam , ut ita dicam , oscillationes refluit versus truncum , di per alios ramos apertos , & liberos suum iter prosequitur , vasculo in quo obstructio est, tamquam pleno & solido derelicto . Contra in illis

ob vehementem proximi cordis impulsum , copiamque majorem sanguilais ab eo projecti , quam in paucos , & laterales ramos divertere possit , nece sie est , ut ligata arteria mavor pu fet v bd mentius supra ligaturam , id quod nemo non facile largietur . Quo enim se recipiat , divergat que tanta sanguinis copia magna vi projecta , in

truncis majoribus locus est nullus . Calorem porro adurentem, qui inflammationem sequitur, pro cul dubio evincere putat , motum et ita m auctum

in peculiari loco, esse inflamma tonis caussam, cum contra obstructio ex sua natura inferat frigus. Nam

motus vitalis in nobis videtur esse naturalis cauris caussa . Hinc a Praeceptoris opinione descis cens inflammationis cujusque articuraris ab interna caussa natae proximam caussam profitetur esse motum vitaIem et a idiorem in quodam ramo arteriise , quo urgetur sanguis ruber in arterias omphaticas , sanguisque compingitur reliquus in lentorem goneralem vero inflammationem , sive febrem infammatoriam , quae ardens dicis blet, exsuscitari, cum non in uno ramo, sed in universo arteriarum systemate fiat concitatior.

XXIV. Ex his igitur colligit , omnia ea, quae

ad motum majorem compellunt arterias , ins .mmationem pro majore , vel minore locorum i pa

35쪽

ltio cum gen ratem, tum particularem inferre posia

se ; exemplisque adductis , quae apud ipsum legimerentur , rem illustrare voluit . Ergo eκ GOR l TERII fententia inflammatio ea est sanguinis rubri in arterias lymphaticas , sive se rosas violan ta introductis , quam eisicit motus vitalis alicujus arteriae , aut alicujus ejus rami validior , dc concitatior . Per motum autem vitalem hic in telligit actiosae in illam tantummodo, quam, dum vivit animal , edunt vasa arteriola alternatim ieconii aliendo , dilatando , ut sanguinis circui tum, vitamque ipsam sustilaeant . Cum hoc motu Oitati malidiord GORTERII magnam habet assinitatem auctus tonicus Uaforum motus , quem ad inflammationem ericiendam necessarium praedicant SrΑΗLIANI c) , praeter notissimam illam animae vim , sive providentiam , qua volunt principium Vitate, . sive Cordis actionem incitari , atque adeo sanguinis motum augeri , & in obstructos canales dirigi, e Xercerique. XX V. At contra H ΟFFMANNUM , reliquosque Onanes , qui , posita arteriolarum rubrarum ob structione , docent , celeriorem per vasti se mi ob R , aut coarctata , ac per reliqua aperta , ct libera sanguinis motum evadere , atque in Ob-lti lictos canales sanguinem a trunco decurrentem vehementius impingi ; multo acrius , & confi-entius invehitur SAU VAGEst Us d) , contendens mechanicis , hydraulicisque legibus omnino repugnare , celet itatem , aut moventes vireS pro aucta O STAui . de inflam. Patholog. & IUNCRER Tab. XX.

36쪽

cta obstaculorum potestate intendi , ut vulgo Cradebatur. Etenim apud quosque hydraulicarum re rum peritissimos certissimum , inquit , theorema lest , si media ramorum ex aliquo singulari tubo prodeuntium pars obstruatur , velocitatem , qualiquor in trunco excurrebat ; dimidio minorem reddi , nisi vis impellens ita augeatur , ut qua

drupla evadat ; ac , sit duae tertiae ramorum par tes occludantur , vis eadem ad Octuplum , aut noctu pluto augeatur oportere , ut liquor ea Celeritate , qua antea pollebat , omnino mo Teatur . Non ergo ex obstructione minimorum canalium

celeritas in reliquis liberis , aut vis movens in truncis increscit, ut passim sibi fingerant non pauci medicorum mechanicis disciplinis non fatis in stituti . Neque quis objiciat , vasa obstructa era stica esse , ideoque quo magis distenduntur , Cavalidius se se restituere ; nam tunicae eorum ,

etiamsi vera , & perfecta elastra e stent , & ejui

modi humorum infarctu distraherentur , urgere iam tur qtie, non tamen possent se se restituere, quandiu stagnans , aggestusque humor in easdem vim

faceret. Quod si humor recederet, minusque Urgeret ; non tamen se se restit uerent , nisi tantum , quantum fuissient distentae ; neque possent, quod suminum est , contento liquori , nisi eam celeritatem impertire , quam ab eo accepissent . Id autem nequaquam sufficeret ad augendam ce teritatem humorum fluentium , ut petebatur . At qui in quavis graviore inflammatione sanguinis IMO

tum , celeritatemque quando cum febre est

augeri , intendique , non modo CX una omnium obser atione constat , verum etiam ultro fatetur ipsemet SAUVAGESIUs . Quare ut aliquam aucti hujusce motus caussam adducat , quoniam neque

ab hydraulicis legibus neque ab elasticitate deriis

37쪽

andu erat , ad animae confugit potestatem, cuia jus voluntate , dc jussu cum ΓTAHI thesis putat cor ad se s e vehementius movendum impelli, sicque aucto humorum motu eniti , ut onposita ob itacula superentur , dc tollantur. XXVI. Haec a SAGvAGESIO subtiliter disputata quanquam vero proxima sint, consentiantque nror ius cum observationibus, quae a cl. viris in vivis animalibus habitae fuerunt non tamen ejusmodi nobis videntur, quae cogere eum debuissent ad amplectendam STAHLsANORUM 1ententiam de animal licet omnium, & praecipue Cordis, motuum es lectrice, quo commodius auctum sanguinis ad partem inflammatam appulsum tueretur. Debuerant potius eum ad suspicandum compellere , obstructio nem, cui insana matio tribuebatur, commentitiam esse, utpote phaznomenis ii flammationis praestandis Daeptam, vel rectius interdum pro ii flammationis effemi habendam, vel si quando causist proximae loco esse pouit, aliquid aliud obstructioni adjungi: quod motum vitalem in ea parte, qua: obstructio ne laborat, concitatiorem faciat. Haec unice con sequi videbantur, recte cogitanti , neque onus eierat ad STAHLIi deflectere opinionem , qu non solum apud cordatos viros jam eviluit , verum tiam vel uno HALLERI experimento ) ut tigia

mentum, oc somnium exploditur facile. ' φXXVII.

u rcipiatur , aut cor ipsum cum vasis ligatum de pectore flatur , perinde cor contra obstaculum nititur , υιμά constium, aut imperiam tunc niti m si struse pos-

, 323. uoci t. Irena T. a. l. VI. fecit. v. g. XIV.

38쪽

XXVII. Sed posita etiam obstructione, ut causesa inflammationis, quam Vi S ex ea augmentum motus concipi non posset, non tamen illo animae ad jumento equi set doctissimus SAU VAGESIUs , si praeter elasticitatem , quam quidem per se augendo motui non satis valere noverat , vim illam vasis insitam, quam vitalem alii appellant , alii organicam , animalium potissimum propriam , quamque verisimillimum est: ab irritabi tale fibrarum Hahe riana, aut a nervorum sensibilitatil , aut ab utris

que simul junctis proficisci , si inquam, hujusmodi

illam vim, ut par erat, aestimasset. Nam hac ali qua in parte excitata, valentiusque agente, quod facile usu venit, arteriae crebrius, fortiusque alte natim subsilientes sanguinis motum ibidem intendunt, incitantque manifestillime, quin cordis actione hilum quidem increverit, aut increscat. Testantur id clinici, qui sine ulla motus cordis mutati O- ne saepissime in aliqua parte arteriarum micatus sica lictos repererunt, ut febrem topicam imitari vi derentur: imo experientia edocti asseverant , Varium in diversis corporis partibus esse posse sat guinis motum, atque adeo Velocitatem , frequentiamque pulsus in morbis pro partium assectarum ratione n) variari. Concitatior in primis arteriarum motus deprehendi solet ne dum in partibus inflammatione correptis, Verum in proXimis etiam, in artubus arthritide, aut podagra, aut quovis alio doloris genere laborantibus, in capite hemicrania,

39쪽

ciato, & sic porro. Id autem adeo certum est, ut in ipsis animalibus vivis sectioni anatomicae subjectis cerni possit. In his enim Cl. HALLE RUs b)s epe vidit sanguinem in aliqua parte lentissime flue-ie, imo etiam omnino subsistere, & conquiescere, dum in alia veloci cursu agebatur. XXVIII. Demum non video , qua ratione e X-culati Cl. a iustor possit , quod inconsulto , oc te mei e nimis speraverit, per motum cordis auctum omnem dissicultatem ' sublatum iri. Hoc enim fieri poteli, ut sanguis majori vi, dc velocitate per uni vers vi m quidem Corpus projiciatur non Uero , ut peculiariter in obstr iustas arterias, quasi mente valeret , validiuq suam vim exerceat , nitaturque obitacula removere . Rationis lumine caret tum Cordi S, tum sanguinis motus. Obstant hydraulicae leges, quas ne animae quidem liceret pro arbitrio lubvertere, aut immutare. Quid ubi nulla febris, . ut rectius loquar , nulla cordis, & arteriarum a a ha Velocitas, excepta parte inflammata , inti ammationem consequitur , ut saepe a Clinicis observatum Z An tum anida a cordis adauget motum Num

40쪽

Num sorte oblita sui muneris este Quaero tandem.

Cur anima eodem auxilii genere non utitur in ceteris vasorum , dc viscerum obstruistionibus 8 caussa eadem i dem que finis honne eam denti ab anima O pem efflagitarent 8 At vereor, num inflammationi, sive vasorum obstructioni remedio semper esset auctus hujusmodi cordis, & sanguinis motus, ita ut eo solo prae si io vitae incolumitati anima prospice re tentaret. Ego Certe nollem, ut mihi sic anima semper prospiceret. XXIX. Atque hae sunt praecipuar, celebrioresque

Medicorum de inflammationis natura commentatio

nes, a quibus reliquae, si quae aliae memoratu di gnae existunt, prosectae esse videntur. Quapropter non est , cur in his singillatina referendis ad nati 1 eam usque, fastidiumque progrediar. Mi lias quoque fac 1am nuperiorum quorumdam novissimas disingulares de ea dcm recogitationes, eorum in primis , oui ut novi aliquid proferant , ingenio nimium suo indulgentes , inflammationem in nescio qua oleos in sanguinis patetis, aut adipis ipsius ' fer ruentatione, Vel in tenuitate majori, quam soleat natura esse, concrescibilis, & fibro sat sanguinis par

' Si quis cupiat scire , que adversus hujusmodi opinio nem dici possunt , legat duo opuscula , alterum Anonymi mihi amicissoni, quεή e erat in Diario Medico PETRI OR

TES HI TonLVI. N. Lxv. alterum FRANCISCI PANCIATICHI

Medici Foroliviensis, ad nu p rscriptum , quod Forolivit anno I7 I. prodiit hoc titulo: ConfutaZione es una lettera eca ΗEvvsoes , quem sequutus es etiam CALLIsENI Us , o snatur imminutam in insi,mmation Ans osse sanguinis Con crescibilitatem . Prkcipuum arrumentum , quo amωρ hi MIun-