장음표시 사용
11쪽
Dello Studio di. Pado va AVendo vadato per la ride di Revisio
ne , ed Approvaetione det P. F. Gio: Paolo Zapparetia Commissario dei Samo Officio di VeneΣia .nel Libro intuolato Peregius n dis rationes Iuris civilis , non v' effer cosa aleuna contro la Santa Fe- de Cattolica , e pari mente per attestat det Segretario Nostro, niente contro Plincipi , e btioni costumi , eoneediamo LI-eeneta che possi effere stampato , ossedivando gli ordini in materia di stam pe , e presentando te solite eopte alle Pu
12쪽
TITULUS I. DE IusTITIA, ET IURE .
ique tribuendi . Hoc est , est habi- ι h . i. tus , quo perpetuo & firmo iudicio voluntas facile & prompte fertur ad tribuendum cuique suum : quod est ossicium hominis justi, & ipsius sustitiae opus. Iuue Iustitia bis definitur
P rticularis, seu quae privatim ad alium desertur, quaeve inclinat & firmat ipsam v luntatem ad perpetuo cuique tribuendum,' quod ipsi ex vera justaque obligatione debe-rur ; idque ad aequalitatem .'
Quo plex igitur es Iustitia Z Dupleae , dfributisa, & Commutati . Arist. s. Di tributiya in praemiis & poenis pro cu- Et hic. irisque merito distribuendis aequalitatem ser- 16. vat ; tribuit pro factis unicuique quod
suum est . Cum autem, facta sint vel bona vel mala , pro bonis praemia redduntur j pro mali S poena, servata geometrica proportione . Coismmtitati Da in commerciis aequabiliumque rerum permutationibus vorsatur : sos moderatur mutuas obligationeS secundum. Αs arb
13쪽
1o INSTIT. ΙΜPER. arithmeticam aequalitatem ; quam ita a tendit ex rerum commutatione , ita corrigit, ut neutri parti injuria inferatur.
Quid est Ius M ars aequi oe boni, sive ars iustitiae, de
h. t. Iustitia seu bono & aequo praecepta tradens ἀHujus artis cognitio Iuri prudentia nominatur. Non enim potest Iustitia sine prudentia esse, cum examinare , quid iustum, quidve injustum sit, non mediocris sit prudentiae.
Quid Iurisprudentia ρg. s. 3. d. I. Es divinarum atque humanarum rerum no- g. i. titia , iusti atque iniusti scientia . Quae postrema verba expresse Philosophiam ab hac definitione excludunt, quae eas res non exa minat ex regulis justi atque in justi , non aequum ab iniquo separat , non licitum ab illicito discernit ; quod est juris civilis institutum , & Iurisconsulti ossicium Quae sunt praecepta Iuris te hilo Haec tria , Muine vivere , Ritertim non iam ..bis dere , Ius suum quique tribuere Primum est Modestiae ; alterum Temperantiae tertium Iustitiae. I. 1o .F. Hstueste vivere, est temperate, Verecunde de R. I. & cum Virtute vivere : nam unusquisque ad rationis atque honestatis normam se privatim componere debet , & considerare , non solum quid liceat, sed quid bonesum sit. AIterum non Ledere , ad famam salutemque alienam spectat, ut scilicet non faciat quis alteri, quod ipse pati ab altero nolit .Eκ quo profluxit altera Iuris Regula , Quod alteri per alterum non debeat iniqua conditio inferri.
rit.I. 3. I.f. tur, in quibus ita servanda est aequalitas, a. . depo- ut non distrahatur ab ullius personae iustioresti. petitione.
14쪽
η blisum Ius ad statum rei Romanae spectat , & eonsistere dieitur in Saeris , Saeer- ' dotibus , Magistratibus , iure belli ae foede- 'ribus Privatum ad singulorum uislitatem perti net , primipali eausa inspecta , lieet eius quoque rei commodum Per consequentiam ita Rempublicam redundet, Otullex es Ius prἰνatum Tr partitum t coliactum est enῖm ex natura- Text. b. ναΠbus praereptis di gentium , O esvilibus. Idque sint pro triplici hominis consideratione ; qui consideratur vel ut animal , & eo respectu subest jure naturae; vel ut homo, & sic agnoscit jus gentium s. vel ud civis , M subiacet iuri civili .. A que ita jus pri vatum diei tuerecte collectum ex tripartitis,illis praeeeptis; non. item Publicum, eo quod jure naturali non recte attribuatur origo sacrorum, magistratuum, eum eorum non sint conscia. coetera animalia o
De quo Iure hia Neendum De prἰνaxo s. quiae utilius, Sc usitatius totus enim quisque est tam patiens , qui velit discere , quod in usu non sit habitu Lus , aut minus frequenter a
15쪽
Quia Ius privatum Imperator dixit esse it, ipartitum , collectum videlicet ex naturaIl. bus praeceptis, gentium, aut civilibus ideo de triplici illo jure tractat hoc Titulo. 9uid es Ius Naturale eQUod natura omnia animalsa docuit . Nam jus illud non humani generis proprium est , sed omnium animalium . Quod ita i 'tellige , non quasi brutis animantibus ulIα sit juris communio: sed quod censeatur inesse , eum impulsu & instinctu naturali ea fa-eiunt, quae homines iure naturali, seu recta ratione edocti . Quo spectat liberorum procreatio & educatio , stemque necessaria vitae defensio , nam & haec . naturalis , utpote ingenita omnibus animalibus.
Iuod omnἰ humano gener; est commune et quod scilicet vel naturalis ratio inter omnes homines constituri; vel quod usu exigente &humanis necessitatibus genre fibi emstitu runt. Unde & Ius Humanum dicitur: item Ius Naturaee, non quod apsim naetura omnia animalia docuerit, aut quia omnium sit gen tium , eum relaquis animansibus cominutae , sed quia humanae gentes naturali ratione , &nno consensu, ad sui conservationem, jus illud inter se constituerine. suos uplex est. DupIex: Primamium, quod ex sola & simplici ratione profluit , di homini a principio sinnascitur . Cujus seneris sunt , erga
16쪽
Deum resigio, pietas an patriam , in paren- res obsequium . Et Secundarium , quod ex composita mentis humanae notitia seli ratiocinatione dedueitur, natum scilicet, humanis necessitatibus id exigentibus. Quo jure discretae primum fuerunt gentes, dominia dist mcta, bella orta, & hinc servitutes ac manumissioneε. Eidem adscribuntur jura contractuum. cur huis Iur bella O θννiiures adseribuntum rBella quidem naturaIis ratio suasit adve sis vim atque injurias , & ne quis eas impune & contra naturalem aequitatem inserret . En bellis autem saeculae sunt captivitates , & ex captivitatibus servitutes : &quidem praeter naturam , quippe quae omneSprocreet liberos aequales s non tamen absque ratione naturali , cum alios dominari, alios parere & servire conventav. sunt ne contractus ex Iura gentiam 3 omnes , sed pene omnes : ut emptio, venditio , locatio, , conductio , mandatum , societas , depositum , mutuum , re alii innumerabiles , qui tamen adstricti sunt regu- Iis juris civilis . Additur , pane omnes, quia
eoruni aliqui origine sua sunt juris civilis , veluti stipulatio , & nota in obliga io; de quibus lib. I. uuid est Iux cniae 3 -
quod quisque populus ipse sibi eonfisiuit , et quaeqι- άνitas sibi proprium faeis o Sie
enim jus , quo populus, Romanus utitur, jus civile Romanorum appellamus ,rvel jus Diruum, VP Quiripes utμntur . Imo quoties non addimus nomen , citius su pivit ris , per excellentiam jus intest Igimus Romanum . Quod nec irr'totam a se e natu
17쪽
omnia ei servire t in totum enim r&edendo. noni tam jus , quam iniustitiam constitueret ia
suotuplex est Ius civile abs constaς Duplex si eonstat enim aut Seripta, aut fine σμςem Seripto. seriptum autem Ius est , Lex , Plebi sella, Senatusconsulta, Prineipum Placitam. Magistratumi Edicta. Responsa. Prudentum siuid es Lex Zversus lix suod' populust Romanus Senatorso metsi estia stratu interrogante si veluti consule , constituebat .. Cum enim, Penes Populum esset rerum
summa , is rogandus. erat s & quod populus, jusserat , firmum erat .. Legis hoe loeo strictissima signifieatio, est , pro parte Iuris scripti , eiusque definitio seu deseriptio desunt-pta a causa sua eficiente , ut & eaeterarum
bris scripti, partium quid Plebiselium ρε, Pthb; quM tertiae pars populi P
tἰὸ ι plebeio m istratu interrogante , veluti Tribu - OR'. 'o, constν uebat . Et hoc ab initio, non totum ' . '. ' populum, obligavit , sed plebem, dumtaxat .. g I-r' Postea, vero Lege Hortensia etactum est , ut eo iure ,. quod plebs statuisset , omnes Quirites tenerentur τ ex quo Plebsscira pro legibus haberi coeperuntia ' - Quid Senatusconsultum Z 6.S. .ἰ-9 stuod Senatus iubet atque constituis r Aucto D. de ιE enim nimis populo , necessitas eo rem redu-qμα pq ς' xit , ut Senariis. v iee populi' consuleretur ..pat ii is deinde Prineeps Senatu, eam; potestatem. Pr ης p feeit , ut ius. facere posset .,
s mi P -mum constitutiones di id est
18쪽
L I B. I. T I T. II. Is Rescrota, Decreta , s Edies a Principum, quae quod Pri
generali nomine constitutiones appellantur. CIP.
Quidquid enim principi placuit , legis habet vigorem di si scilicet Princeps id eo animo proterat , ut pro lege servetur . Et hoc I i. vomnes obligat , quia Iege Regia , quae de reis s.cjus imperio sive potestate lata est, popu- γ' Ius ei, scilicet Principi, & in eum omne imperium suum , ct potestatem concessit ,
non ad tempus , sed in perpetuum .atior igitur modis Princeps voluntatem pro lege habendam declarat 'Tribus modis: Rescribendo , Decernendo , vers. quo & Eicendo . Quodcumqur enim Impexator per cismque episeolam constituit , rescribendo ad relationem Iudicis, ve I ad libellum sive petitionem supelieantis, vel cognoscens decreυit, lata sententia definitiva super negotio inter partes controverso; vel edicto praecepit, edicendo & statuendo aliquid motu proprio, legem esse consar L Quotvlices sunt Constitutiones Z addam sunt Personales , quae ad exem' Vενς plu-plum non trahMntur, quippe restrictae Vel ad ne ι. 1. certam causam, Vel personam , quam non ς 19. 161 egrediuntur ; dicunturque Privilegia , quae ff. de R. I. PrincepS , ex certa causa motus, alicui ob μ' meritum indulsit , etiam contra legem generalem , a qua ut ipse solutus est , ita &alios solvere potest . Multos autem solvere legibus non expedit, ne stilicet populus provocetur exemplis in consuetudinem non pa
Aliae lunt Generales, qua procul dubio om- I 'di 8 ri C. nes tenent ει obIigant, cum vim legis habeant ; non ante tamen quam fuerint promulgatae , cum sint quali regulae humanorum actuum, quae non dirigunt, nisi applicentur ; applicantur autem promulgatione
19쪽
16 IN ST I T. IMPER. per quascumque provincias per Edictum fa- ,
e Iure. vel corrigendi gratia proponuntur . Atque haec Edicta non modicam obtinent iuris auctoritatem : non tamen legis, nec similia sunt Iegi , quae perpetua est . Edicta vero annalia , eiusque magistratus auctoritatem tribuit . Unae etiam hoc jus Honorarium solemus appellare , cujus portio est Ius fidi litium .
f. r ροη- Sμnt sententiae ει opiniones eorum , quico . bui permissum erae de iure reoondere . Facta autem prudentibus potestate illa respondendi a Principe , coeperunt quasi conditores quidam eme iuris , ac legum interpretes quorum sententiae & opiniones eam auctOritatem tenebant, ut judici recedere a re GL 1. C. de ponsis eorum non liceret . Hodie non est n0υ. Iure eadem auctoritas Iurisconsultis ; cum non enues. tam quis dicat, sed quid, & qua ratione di catur , sit ponderandum.
mid es Ius eisile non scriptum
ὰ ς Si'e fcripto ius υenit, quod usus a proba est 'I'- Nam diuturni mores , conuenm uten- , qum comprobati , legem imitantur. Iush 3 B itaque non scriptum est consuetudo , ad Ei Γ μς quam inducendam necessaria est tacita quaedam approbatio populi , quae causa ossiciens est Coni uetudinis , colligiturque is tacitus Coniensius is moribus utentium, qui consistunt in temporis diuturnitate ac freque tia actuum; non utique judicialium , quamvis
20쪽
LIB. I. TET. H. i vis hi eertissimi sint, sed &extra iudicialium ,
cum tales plerumque iatis notorii esse possint. Quanto autem spatio temporis consuetudo MPubeh rintroducatur , Pro negotiorunm varietate de- finiti debet , eum coiasuetudo sit facti , quae cis l. ba autem sunt facti , ea arbitrio relinquuntur. R., liudieis. Saltem modicum tempus ad eam gignendam non sufficere, indieat haec iuris re m gula : Temporaria permutatio jus prorisciae
M ab ἰη tutἰs duarum esuita tum , Alia. noranarum scilices O Laeaedemoniorum , fui 1ὸ nriCqn videtur . In his enim civitatibus ita agi i r. solitum erat, quod Lacedaemonii non seripto
jure uterentur , quodque ea , quae pro legibus observabant , Plerumque memoriae mam darent. Athenienses ea , quae in legibus scripta comprehendisset , custodirent : Romani .
vero usi fuerunt utroque jure , dc scripto ,& non scripto . suae est vir Iurta non fer pii 'Eadem , quae scripti , cuin ejus vice fui1- I. 32. cumgatur et omnesque loci , ubi viget , incolas . ILsq. Lobligat ad sui observantiam . Quo modo de leσib. I. legem imitatur id est, vim legis obtinet : I. O a. c. legem retinet, seu impedit , ne dissuescat; quaesit Ioselege interpretatur, atque interpvetando con ga confiingit . ut legem restri pgat s aut ei deroget, Lopeet L quam & abrogare potest . Rationem tamen animari non vincit,.ne legem vincat, id est, ne ma- e. s. κjorem vina habeat, quam ipsa Iex. ' suod as discrimen interius Naturale, o civiae o
suod naturale quia . . a naturali ratio- L6. V. de Re , quae temper una & eadem est , ae di- Iust. -- vina quadam Providentia constitutum ) sin- re, lacis. - Ier dς R. I.