장음표시 사용
21쪽
'est firmum atque immutabile permaneat I cινιισvero , quod a prudentia & voluntate legislatoris pendet , μή mutari soleat, vel pacito consensu populί, vel alia. lege postea lata , curri voluntas hominis sit ambulatoria , de varia pro ratione temporis & loci, quorum cireum instantiae saepe etiam variant . Tametsi autem& ius gentium sit immutabile , tamen add ei aliquid aut detrahi potest Jure ei vili, a que illa additio detraetiove non est mutatio, sed interpretatio , qua jus gentium a civili
temperatur ἔ nam mutari proprie aut tolli jus naturale ae gentium non potest maximo quod praecipit aut velatia
Tria : nam omne Ius , qua ut ur , vel adfg cis L . Personas pertinet, vel ad Res , via ad Actsones 'IJ 'r' p. bisa sunt , quibus, ius redditur 3 Re , de quibus. redditur, Actiones, per quas redditur. Quae tria iuris. objectae praeceptis, quibusdam dii tinguuntur ,. sed uta confunduntur . Videa. mus itaque dei personis ; nam parum est ius. l. r. s. de nosse , si personae , Quarum causa constitutum, Fatu.hom, ignorentur
DE IURE PERSON AR m . . anu taleIli tur hse per Ius Personarum rSTatus sive eonditio, hominum, secundum, quam in. hac eivili societate quisque regi-ςQ. mi g tur, quaeque in tribus principaliter consili tere' dieitur , Libertate , civitare , & Famatia et nam de personis traditur eujus. status aceonditionis sit unusquisque, liber an servus ilatanuus, an libertinus: sui, an alieni Iuris
22쪽
Duplexi s una hic proponitur, & est summa divisio de iure personarum, quod omnes Bomines aut liberi sint , aut formi e altera infra Tit. 8. Liberorum vero alii sunt ingenui, alii libertini. Ita ut iure gentium tria sint hominum genera , Ingenui , Libertini, Serυi . Liberi sunt , quibus libertas competit
Quid est Libertas t Z naturalis facultas eius , quod cuique facere libet, nisi siquid vi aut jure prohibetur;
qua non est homini quidquam maius datum, aut p clarius . Vi, quia facti est, non facit quem minus liberum esse : quomodo Capto a latronibus non censetur adempta libertas : impeditur tamen id , quod facti est, nimirum actus sive exercitium libertatis. Jtins quoque . prohibito quid agere, non potest videri imminuta aut immutata libertas, Cum facere nos non posse credendum fit, quod honeste ac licite facere per leges
cond. in s. V constitutis iuris gentium , qua quis δε- I servitus.
minis aIieno contra namram stificitur. Dicitur iuris gesntium, quia non selum a Romanis, vexum & ab aliis gentibus est usur- e Patum , ut victi, qui occiai poterant l, dein servati , victoribus serviant . Inde Servi a Semando dicti: quamquam & alii sint non servati, sed nati servi, qui Verme dicuntur. Est vero contra naturam strVitus , id est, C . io naturae permissionem, quae permisit & bru- obf 17. tis & hominibus hanc libertatem , ut non possit videri perperam inducta servitus ex alia ratione naturali, quae suasit hominem strvare potius , quam oesidere a ia ' stuae
23쪽
ao IN ST IT. IMPER. Quae igitur, ει ex quo iure ferυοrum origo es
I. Servi Ex iure quidem gentium per captiυitatem autem na- in bello justo : unde & Mancipia dicuntur ,scunt. l. 7. eo quod manu capiantur s vel per natiυ C. de rei talem ex anciliis nostr s : - re enim nostra Uin. l. s. q. natum, iIostrum est . Ex iure ciυili , cum adf. de sta- homo liber , major 2o. annis, non ignarus tu hom. i. sui status a i pretium participandum , f ea I. st . eod. venundari patitur, idque propter degenerem eis. animum eius , qui rem inaestimabilem pretio subjecerit ; adeo ut ad libertatem proclamans non audiatur , & manumissus , non ingenuorum , sed libertinorum statum obtineat In serυorum randitione e sine disserentia ρ IIa omnino, eamdem enim omnes sese h. t. in v. vitutem serviunt et licet ordo quidam sit inter eos quoad officia & munera, quae alia aliis honestiora esse solent. In liberis autem hominibus mulli sunt disserentiae: aut enim: Iunt ingenui , aut Iibertini. De ingenuis linquitur primo loco , tum de libertinis si e libertis.
his in pri. c in flatim ut natus es , liber est ', idque
a8. C. de l. ratione ventris , sive matris , cuius eatis conditio in liberali causa inspicitur, non vero Patris. Libertas autem ventris prodest partui tribus temporibus Conceytion Is, na-
θ ε δε tivit iis, ac medio, quod est gestionis. Quastis, hom. ratione , si libera praegnans damnata fuerit Ir' ' ultimo supplicio , liberum pariet , & dτ-
portata CiVem Romanum calamitas enim matri adveniens non debet nocere ei qui
in Ventre est , qui pro iam natu habetur ,
24쪽
L I B. I. T I Τ. IV. 2Iquoties de commodo eius agitur : inspici- I. ao. deturque , quod nascenti utilius , & in du- R. I. bio secundum libertatem respondendum. Manumissio Wscitne ingenuitati' , Minime, cum origine ingenuitatis iureo a . . competentis, neque servitus, quae facti est,u' ' neque manumissio , quocumque modo facta , praejudicet. Ideo ait hic Imperator natali-btis non incere manumissionem. Natales significant insenuitatem , ad quam proclamare licet hodie semper , sine ulla praescriptione
i ex iusta servitute manumus sunt. Iu--Lsta , id est, vera , legitima , & jure co- 6,. a. ita.
gnita : nam si erronea fuerit servitus , eX tu boni. ea manumisso non faciet libertinum , sed relinquet ingenuum ; cum dictum sit, manumissionem non ossicere natalibus.
Es de manu missio , seu datis tibertatis. Nam quamdiu aliquis in servitute est, manui , id est , potestati suppositus est domi- .ni, & manumissus liberatur a potestate . Unde haec originem sumpsit ZA Jure gentium ; a quo & servitus coepit , cum ea antea esset incognita . Iure Vers quae enim naturali omnes liberi nascebantur , res a iure. nec erat nota manumissio : sed postquam iure gentium servitus ingenuitatem invasit, eodem iure introductum fuit beneficium ma- mimissionis , adeo ut, cujus iuris est actus ,
25쪽
IN ST IT. I ΜPER. Quibus modis manumissio procedit f. multis Multis certe , iisque vel solemnibus, vel
I. i.sa. C. minus selemnibus ; unde maior minorve de bis, qui olim libertas competebat : nimirum vel ex in eccles sacris Constitutionibus, in sacrosanctis Ec- manum. I. clesiis : aut vindicta, id est , virga praeto- servi vero ria , qua caput servi manumittendi percu- I. I. ff. de tiebatur i, qui modus maxime solemnis erat et man. vis. aut inter amicos , per epistolam , per testamentum , aut per aliam quamlibet ultimam voluntatem . Sed & aliis multis' modis libertas servo competere poterat . Nec interest, quo die aut loco servi a domino manumittantur , quia manumissio actus est jurisdictionis non contentioci , sed volun
Liberainorum vero quotuplex es Status λε --,. Olim tripartitus suit . Nam qui man
ditim mattebantur , modo maiorem & persectam consequebantur libertatem , & fiebant rises Romani'. modo minorem, & fiebant Latini Jusiniani qui quidem liberi homines
Ulp. tit. I. erant, sed non cives Romani et modo inst-Suet. ru riorem , & fiebant Dodi iiii ita dicti ab g c. q. . hostium similitudine qui se suaque victi dediderant , quibus non erat spes Conse- . quendae civitatis ; quorum proinde pessima
conditio erat . cf.βη.rit. C. Iustiniani Vero Constitutionibus unais his, i sue eademque omnibus manumissis competit li-rou. 9 ij beri s , Omnesque liberti , Latinis & Dedi C. δε dod. tinis sublatis , nullo nec aetatis manu- Iis. Oli m missi , nec iuris manumissoris, nec modi υ II. 8. manumittendi habito distri mine , civitate ' Romana sunt decorati : imo & ingenui facti, ut non indigeant amplius jure aureorum annulorum , salvo tamen iure, quod liberti patronis, id est, manumissoribus suis
26쪽
ET QUIBUS EX CAUSIs MANU MITTERE NON POSSUNT.
ius haec duo e pila fuerunt. suod Dis primum eaput illius ZQἰ se Is qui an fraudem ereditorum manumisi i , ni h l agis quippe Lege AElia Sentia impediente libertatem - summus quidem favor est libertatis, sed non .tantus, ut etiam in sinu dem detur creditorum. Nam S creditoribus favetur propter leontractam fidem publicam, sine qua diare Respublica nulla potest. suis, O quando in fraudem ereditorum
solvendo non est , id eli tantum in bonis non habet , quo ereditoribus fatis faelatii vel qui E f datis libeMatibus desit-ων est ι sisendo Q. . Et Irμη - ς σηhac ut obtineat, necesse est, ut urroque modo
fundanto criaitores , is est , & eonsilia , seudolo manumittentis, o ipsa re, id est, quod N eventus damni, bonis non si F cturis, imterveniat . Nam regulas ter in Iure nostro I. O.ΔRδ. Fraudis interpretatio non ex eventu dum Qtaxit , sed ex eonsilio quoque consideratur Lνcetne epo qui Iurendo non est , semum
Licet. i qui servus domina solus & neeeς s. licet a sarius haeres erit 3 si modo ei alius ex testa tem O mento haerςs non existat e quia tune eeς idem 1μηsaret ea rauci instituendi haeredem neees.- . I Jum , valetque iustitutio , servos etiam sine
27쪽
Iibertate haerede instituto , haec enim taei te competere videtur . Atque ita liber de haerea factus servus creditoribus ipse satisfacturus est . aut eo non fatisfaciente , erinooias res harediis tarias siervi non m vendet , ne injuria defunctur asciatur, quae ex distractione isto honorum nascitur , quaeque in servo abunde compensatur libertate . Licetne mynor; vrgini; annἴs sermuni
Non aliter id es p νmῖititur , quam si via-drcta ex causa apud confit Am probata servus fuerit manumissus .. Et hoc secundum caput fuit Legis AEliae Sentiae . Ratio huius est, quia, libertas , utpote res inaestimabilis , &i que semel data nequit revocari, non est temeretribuenda a minorei, cui, fragile.& infirmum est judicium , ne damnum sentiat ex facilimantunissione . Lmει autem eausa approbata ,si νι vera sit me fassa , non rex ractaιur. stuae sunt iustae man missionis eausae γ Praecipuae reseruntur hoc loco P velatἰ si Pis patrem , av/ ma em , filium , fratrem ,
'edagog m , nuιricem , educatorem , aut alumnum , aus callectaneum manum3 erat. Sunt &aliae plures , relictari arbitrio iudieia . Est& alia justa , cumi quis fer 'μm , procurator shabcndi gratia , manumittiyla nempe procuratoris ad lites, ad agendum seu defendea..dum , non ad megoIia , seu administrandum , si mod' mai pr fuerit decem & septem annis, S attigerit Miuum decimum octavum , quia hanc aetatem , qta plena Pubertas est, majores nostris rati sunt esse moderatam , ad proe landum in publicum. iret 1 - , l
Iustio anno luet manum/ιtere testamento
28쪽
L 1 B. I. Υ Ι To VI. M gesimum i Quod Justinianus primo redegit No LIIo ad anuum decimum septimum completum, cap. a. postea ad eam aetatem , qua quis testamentum facere potest idque & favore libertatis , & quia serendum non esset, eum , cui istorum'bonorum in testamento dis ossitio data sit, non habere facultatem servis ibis praestandi libertatem, quae tamen rebus liis longe est praestantior : Non debet igitur, cui I. as. 6 deptas licet, quod minui est, non licere. ' R. I.
DE LEGE FusIA CANIMIA TOLLENDA.st id hae L ge cautum fuit 3
ΡRaescripsit molientibus certum mune- Hic inpr. rum servorum manumittendorum: quem Paul.lib.4. numerum clare Paulus J. C. exprimit ; sint. in iubductis enim duobus usque ad decem , calce. pars dimidia Poterat manumitti ; a decem Disu. l.55. usque ad triginta, pars tertia ; a triginta nairrat mo inque ad centum , pars quarta; a centum Etem ma- usque ad quingentos , Pars quinta . Plures ntimus. autem quam Centum ex quantacumque fa- augusto milia testamento inanumitti , eadem l cimρυι- prohibebat. rum .e quae rario legis 3 Ut coerceretur molientium liberalitas. duo enim liberaliores iunt,' qui moriuntur, quam qui vivunt ; eo magis veluti quodam fraeno, coercendi erant , qui res suas perdunt, & haeredibus param aut nihil ru-
sti rus invidia plena, impediens libertatem , text. hic cunas tum mus est favor : Interest enim Rei- ι. I. c. f. t..publIcae ,rabundare liberis hominibus civitates. Deinde, quia inhumanum videbatur, et Iet os quidem habere licentiam istam suam
29쪽
familiam libertare donandi , murientibus amtem buiusmodi licentiam adimere ; qui cum iure suo utantur, non censentur defraudare
Quae es aItera Personarum disisA ' Uod quaedam per some sui iuris sint , quae scilicet jusu similiae habent , quaedam in pr
alimo iuri subi Elae. Rursus earum , quae a lieno iuri jubjectae sunt , aiiae sint in potestate parentum, aliae in potestate dominorum . De hac prius dicendum , quia ex servili conditione intelligetur melius conditio filiis milias , cum potestas patria similis sit p. te stati dominicae. /
de rit ius persenae in personam et quod vel IV. s. perium dicitur, in persona Magistratuum ; vel Parria Potestas , in persona liberorum ivel Dominium, in persona servi.
stui in potestate sunt dominica, qui tutus effectu s 'ς ί- ελ . N potestate dominornm μηρ se i . Quae μ' Pq quidem potestas iuris gentium est , datquei arbitrium domino in servos , & disponendi
licentiam de eorum rebus, quae mox ut acquisitae sunt, cedunt & acquiruntur domino , cum servi nihil proprium habeant,& qui possidentat , possidere ipsi non videantur . Dabat & olim jus vitae & necis: verum haec potestas, quia nimis dura, sensim restricta fuit ut non liceat alicui, sine causa legibus cognita, in servos supra mo- .r 2.1F, dum saevire . Nam ex Constitutione Div I Od. Antonini, qui sine causa servum suum oc
30쪽
L DB. I. , T I T. I x. a viderit, non minus puniri iubetur , quam si alienum servum occidisset: & si alias intolerabiliter dominus in servum saevierit , cogitur eum bonis conditionibus , id est , iusto pretio vendere ,&recte: expedit enim Reipublicae, ne sua re quis male utatur.
Iuinam sunt in parria Potestare tLIberi myri, quos ex iustis nuptiis procrea- 1,υerimus: quia qui ex iniustis aut com iri ΣΑ.ε. cubina nascuntur, patris potestate non con- 2 ilhiu tinentur, Cum tales patrem habere non censeantur , quippe qui extra iustas nuptias Plerumque incertus sit.
Ius illud εκ rem est proprium ZCivium Romanorum et nulli enim aIii sunt Ius aut homines, qui talem in liberos habe ni Po- l. b. 98. f. Testatem, qualem cives Romani . Unde col- oui stini ligitur hanc potestatem juris civilis aestu , fui aut aia soli familiae competere; id est , soli pa-lioni itir. tri aut avo paterno, qui ius familiae li3 - 1.1. 1 debent: ac di sterne ab obsequio & reveremia , i lii. quae apud omnes gentes a liberis lex aequo ire utriusque seaeus parentibus urgestari debet ,
quaeque caeteris omnibus populis cum Romanis commanis est. A , a
In quo consisti Ius fui r potestatis '
In persona taberorum rebus eorumdem. Ult.C.h.t. Dabat enim Ius Romanum patri ius vitae l. II. f. & necis in liberos, ius coercendi, verberan- lib. spo' di, vinctos ad opus rusticum mittendi, non humi.2.C. tamen in servitutem redigendi, nisi quod de Patris egestatis nomine permissa fuerit venditio , pii filio ER conditione , ut, restituto pretio empto. dis. infri , po ssent liberi restitui ingenuitati . Ho- per quo ldie ut dominorum in servos , ita A paren- pers acg. B a tum