Praxeos medicae universae praecepta. 1826-43

11쪽

PRAEFATI P. Vliar1tate utendi; - licet, inquam, tot tantisque commodis atque emolumentis Lue-xor, illud tamen munus gravissimum, d OCendae praXeos medicae in universitate Vilo en-Si, nonniSi Summa cum Verecundia Suscepi. Quippe quammataimo angebar, Perpen dens, a doctrina modo tradenda, Vitam millenorum civium pendere, quum diSC1PHI Oxum meorum certe non paucisSimi, ab Soluto curriculo academico, in regione Sabituri essent, ab omni literarum CommeT cio adeo sejunctas, ut illos quaeque OCCasio deficeret, errores, forte in Schola suSceptos, alio modo corrigendi, quam una experientia , pro h l non unumquemque edΟ- cente. Ita igitur, quaecunque notione Slevioris animi fuerint, consiliave temeraria sic enim me ipse sum adloquutus) non

fructus ferent Salubres, quo S mataimum ΟΓ- ,

bis terrarum imperium jure eXSpectat, Sed Semina generabunt pestifera, de quorum messe DEO justissimo rationem aliquando habebis reddendam. Talia diu noctu quo.mente Volutans, dissidebam prope viribiis meis, atque magnum me tenebat desiderium operis ct mculiarii, cui in praelectionibus acadenticis inniti, ct in quod proinde partem tantae molestiae oonjicere POSSem.

12쪽

VIP R A E F A T I U. Ut vero Opus illud desideratum, comsilio meo omnino reSponderet, SequentibuSidem dotibus instructum essu Optabam.

Videlicet:

Desiderabam opus lormons latino cinat atum, ut Polonis, Russis et Germanis, universitatem Vilnensem adiro solitis, aequo pacto Prodesso posset. Simul Vero, Sermone doctoxum in praelectionibus adoptato, tirones educatione literaria orbatos,

quippe qui in medicina excolenda alioquin

ViX Progrederentur, a Schola TemoVere PIacuit.

Desiderabam etiam opus si liciter et Clarct conscriptum, ne doctrina, iam Per

Se intellectu difficilis, sublimi stylo diffi

cilior redderetur. Desiderabam DPus quod unimersam matCTiam ubcrrinis Pertractaret. Libri enim aphoristice conscripti ampla eXPlanatione indigent, cui non solum rerum dicendarum Copia, anni quo scholastici bre-Vitas, si docentem respicias, Sed etiam, difficultas, commentaria extemplo chartiS mandandi, librosve, commentaria Continentes, Sibi comparandi, si discentes Spectes , quam maXima ob Sunt. Contra alumni opero muniti, quod explanationem admittit

13쪽

PRAEFATIO.

VIImittit quidem, at non eXposcit, iam Sine ulla difficultate domi vel praeparat1OPI Vel repetitioni vacare queunt, atque ProfeSSOTTeS Suas alacriter, ut Oratorem decet, extempore recitare poteSt.

Desiderabam opus, quod des leoloribus

quoques malis dissereret. Μos en1m, morbos dumtaxat herculeos explanandi, mal a vero minoris momenti silentio praeteI eundi, efficit, ut tirones, absoluto studiorum Curriculo, perbelle quidem sciant, quo pacto apoplexiae, inflammationes laxyngis,

cholerae etc. Curandae sint; sed modum, quo capitis dolori, raucedini, anoreXiae et C. medeantur, Vix aut ne ViX quidem in

veniant.

Desiderabam opus, sndicans quomodo regulaE medendi generales Peculiaribus aegrorum Positionibus ad tandaes sint. Quamvis enim conamen hujusmodi maximo judicio medicorum committi debeat; nihilominus therapiae specialis est, potissimas a regula eXceptiones indicando, animos ad illud praeparare. Desiderabam item opus, quod cliam rabsoluto curriculo acades nico utiles forol. Etenim doctrina morborum, qui rarissime ObVeniunt, in memoria paucorum mediCO-

14쪽

VIII PRAEFATIO. rum praesto est. His igitur Semper pergratum foret opuS, quod conspectum omnium

morborum exhibendo, illius defectui suc-

Desiderabam porro OPias, nulli sy stemati addictum. Quamvis enim, monente LOEAHAAVIO, Systema nil aliud sit quam irit egra, digesta et ordinata cujuSdam artis compages, in qua reperitur instructio

Omnium eorum, quae DeCeSSarin Sunt, ut illa ars cognoscatur, ideoque per Se neutiquam criminari possit; tamen experientia inde a temporibus Hippocratis ad hodiernum usque diem conStanter docuit, SyStemata rebus medicis nequaquam RCCommodata esse. Efficiunt nimirum ut medici, tum ad lectos a orum, tum in Sectionibus Pathologicis instituend naturam non Videant , qualis revera si sed quatenus hy- Pothesibus, a nulJ Stemate medico alie-DiS, respondeat. intelligitur, cui

eorum ob SerVationes perpetuo Sy Stema, Cui faVent, redoleant, atque inexhauStae naturae Varietatis Ioco, uia λ' aes Commentationes circa unum alterunxve cardinem

3yStematis CXhibeant. Inde quoque intelli- lux, Cur SyStematum asseclae, quum aliorum Observationes Ossendunt, ea dumtaxat eligant, quae accepto systemati conveniunt, reli-

15쪽

temtu rejiciant. Qualiscunque jam morbi,

quem ne dici, SyStematum Sectat OTES, Cu-Tandum SuSceperunt, exituS fuerit, dummodo praeceptis SystematiS SatiSfecerint,

meliora se impetrare haud potuisse existimant. Ita vero boni viri vel illo beneficio,

utut tristissimo, priVantur, ut errando discant. Imo, quo pejor eSi Curae eXitUS, eo magis methodum medendi per Systemas Ugge Stam, Dondum Satis viriliter adhibitam fuisse putant. Proximam igitur occa-Si ODem, Tem acrius pertractandi, aritate e pectant. Crescit igitur malum eundo. Praeterea Systemata rempublicam medicam in partes dividunt, inanes riXas inter Variarum Scholarum discipulos excitant, atque quum aliud systema alii succedere Soleat, curandi rationes, instar ornatus muliercuIarum, morem diei sequuntur.

Desiderabam DPus ration tibus stabilibus innixum. Aliud enim est, systemati adhaerere quod alumni facile scientiam ipsam habent, quam eo magis ad unguem Se tenere arbitrantur, quo majori, Verbis

systemati propriis blaterandi facultate pol Ient); aliud est rationes stabilire, quae infirmioribus juvonilis ingenii viribus admini

16쪽

quibus opus praxeos medicae superstruitur, simplices, uniformes et stabiles sint, oportet. Stabiles, inquam, ne quodlibet operis Volumen alios atque alios exhibeat doctrinae CardineS.

Desiderabam opus, quod Nesciali mor- Dorum doctrinaes breviEm Pathologias et ther iact generalis rePEtitionem Pracimtt- foret. In scientiis enim excolesndis a SPecialibus ad generalia adscendendum, in iis Vero do Cctndis , a generalibus ad specialia

descendendum eSt. Desiderabam opus ordinis naturalis Et Sctvvi. Ordinis dico naturalis; nimirum morbi, in una eademque Co oris humani Parte contingentes sibique inVicem succedentes, alter po Si alterum, non autem, prout aut inflammationem aut SuppuratiOnem, aut profluVium aut retentionem eX-hibent, in separatis libris distincti describantur oportet. OrdiniS item Severi, nempe ut partes doctrinae uniuscujusque morbi Mon promiscue, sed in singulis cancellis Stricte Separatis, exponantur. Has Vero doctrinae partes ita comparatas esse Volui. Desinitioncs non nisi cX apparentibus morborum notis dosumtas, nullas hypothzSes, quae fid perversam modendi methodum

17쪽

PRAEFATIO. AIdum Viam Sternero possent, continenteS et diagnos eos elementa prae Se feIenteS. Literaturam amplam chronologice dis-POSitam, et passim sententiis principum medicorum ornatam. Ita enim alumni doctrinae ambitum mature cognoSCere, antiquioribus auctoribus tributum grati animi PersOIVere, et Sese a jactantia reformat Ο-VUm, quippe qui scientias ante Se ViX eXStitisse contendant, munire addiSCunt. Praeterea tirones in literatura, quae in OPe- Te elementari exposita est, in dissertationibus inauguralibus aliisque primitiis elaborandis filum habebunt. Postremo tiro per

Sententias a magistro cum industria excer-Ptas, Sensim sensimquo difficilem illam discit artem cognoscendi, quae Ioca in Iibris maximi momenti sint.bmytomatologiam, in qua phaenominna et decursus morborum sine fuco atque sine ulla interpretatione, sed tantummodo, ut natura ea exhibet, clare et pleno descri

berentur.

Anatomiam Pathologicam , quae ob SemationeS, quot quot exstant, tum Vitio Tum Structurae, Unicuique corporis humara Parti propriorum, tum Phaenomenorum Post singulos morbos in cadaveribIIS TePer

torum, Contineret.

Aestio

18쪽

Pgotiologiam , in qua positioneS rerum, quae morborum eVolutioni favent, nudae enumerarentur, rejectis omnibus disquiS1t1onibus Circa 1llarum modum agendi; attamen Opinionibus aliorum de caussis proximis morborum, hiStorice enarratiS. Diagnosin , quae eX analogia Symptomatum, atque eX Comparatione eorundem

tam Cum phaenomenis Sub Simili rerum po- Sitione in cadaveribus quondam repertis, quam cum notionibus ab aetiologia suppeditatis, constructa esset; idque duce Sana Tatione, per inductionem, omnibus subtilioribus nos ologorum divisionibus omissis. Prognostir, quae interpretationes quidem Singulorum Symplomatum, quod Spectat aegritudinis cVentum, non negligeret, ast easdem diagnos eos imperio submitteret.

PTOPhyMoetu, quae recapitulationi ex Hygieine et quod ad morbos populares attinet) introductioni ad PoIitiam medicam

Thor iam tandem, ab una CXperientia desumtam, mediumque tenentem inter methodam nimis activam et compliCatam,

nimisque Segnem et simpIicem, et quae indicationibus o diagno si puIIulantibus, quousque fieri licet, Superstrueretur, for

19쪽

PRAEFATIO.

XIII Iarum meilicinalium cohortem excluderet, et potius diffidentiam pharmacorum praecipue veneficorum, noVorum et pro specificis decantatorum) inculcaret, atque regimini diaetetico eminentem Iocum concederet.

Desiderabam opus, quoci in limitibus

inter morbos, qui Iorago uSu morequC T CEPto ad Praxeos medicact ambitum roses ruratur, COSquct, qui ad Pramin chirurgia Cam ProPius Nectant, definiendis, Pstius medicinact confinia tranSiliret, quam coarctaret. Id enim praecipue curandum puto, ne in ramiS uniuS ejusdemque scientiae excolendis, illorum Cum trunco nexus unquam negligatur. Desiderabam opuS, quod non abscondoret, sesa imo PatefaceTEt, quaCCuraquctin arte nostra adhuc imPer octa sunt. Ita enim tirones ad difficultates, quae eos in

medicina exercenda manent, mature Praeparantur. Praeterea lacunis scientiae a magistro candide indicatis, in discipulis, singulari ingenio praeditis, desiderium excitatur , eaSdem eXplendi. Postremo desiderabam OPus, quod

20쪽

Per menerationEm, Religionis ordinisque cisitis stabiliti inculcaret. Jam Vero opus, omnibus his dotibus instructum quin minime clarorum de th rapia speciali scriptorum meritum derogem), invenire haud potueram. Hinc erat, ut ipsemet tale opus conscribere Statuerim.

Multa quidem me ab hoc conamine absterrere debuissent. Nam praeter ingenii mei tenuitatem, huic consilio tum bella, literarum commercio mihique in remotiori Europae parte Scribenti quammaxime ad- VerSa, tum multiplices, quibus ob dupli-Cem Cathedram, ob praesidium seminarii medici institutorumque philanthropicorum, et ob praxin privatam distinebar, Occupationes obstabant. Altera vero eX parte non deerant Rrgumenta conatum sustinentia, mihique animum addentia. Primum praesto erat conscientia diligentiae et Perseverationis. Porro opuS hoc circa annum aetatis quadragesimum SuScipiens aeque alienum me

videbam tum ab animi iii venilis levitate et temeritate, tum a decrepitae Senectutis imbecillitate et haesitatione. Tandem in arte docendi a juventute VersatuS, probeque

memor