장음표시 사용
41쪽
aluiuot Hippocratis Galent,parte plurima elactus, Iacobo Sylvio rei Medicae apud Parrhisios
Materprete regio. De Febrium essentia. EBRIS est totius animalis calor immodicus lib. .de dister. morbo. Febris est calor praeter naturam totum corpus occupans ibid. Febris est quoties calor praeteri. - Π xux-m,in corde extiterit. libr. r. dedisse.Κb.cap. 3. Febris est calor adeo auctus uecorsm totum uexetd actionem laedat. libr. r.&Meth. 'ebris est cum adeo immodice auctus est calor, ut d hominem offendat de actionem isdat. lib. 8. metho. initio. Febris est intemperies calida in totum corpus diffusa lib. s.meth. 4ebris est calor natiuus uersus in ignesi.Gal.aph. I 6. lib. A quo em: guς π.ρ: Grecis dicitur,ut latinis a seruo febrem uehementissimamri ardentis stimam Hipso crates aliquoties appellat. Ex quibus locis Ppter Lib. 1. est'. aliis aperte constat,febris essentiam esse in nete ea Ri, tritio Oris praeter naturam. Duplicem autem ess caloremtiuum infanguinei csanguineis uisceriba essentia tortitum alterum vero acrem,mordacem, igneum. 23's' ' '
stunt,plurimum habent calidi innati:& uentre, hye , siri' A me
42쪽
1ne iere natura calidissimi De hoc autem,uetres Lib. ς epi calidi,frigidae carnes, graciles ienis conspicuis
cicon q,inis iracundiores.Ille autem alimenta probe coquit in
β m uentre lenis, partibus singulis hic scititius seu
no naturalis seu praeter naturam,corrumpit in qualitatem,srigida quidem alimenta,acidam calida ue-3H S in se io', nidorulentam ct traspirationem efficit calidam&' Imm 4 mordentem quae cute astricta,statim ebrem eiu-aph. o. i. ciat cum ille traspirationem cssiciat suavem' morii, uςib ii 4 expertem: densata cute no sebrem,sed tantumplethoram laciat Ue utroque,Galenus atricquid rebus subsistit,augetur, roboratur, sanum est dum proprio maliuo calore regitur . Quen in animalium corde seruat respiratio, ter cutim transpiratio . Alter alienus ac praeter naturam in corporibus excitatus, primum quidem succos ob humiditatem rutrefacit, corrumpit tandent uero & adipem di
carnem. Et conamenta.in lib. 6.epid Calor natiuus
ad quem potissimu corporis functiones reser Hippocrates incensus priores functiones non potest perficere, neque nos aleres quod illi maxime proprium Gin QV erat immo ignis modo corrumpit,tabefacit collis iης Ni qua Alibi quoque statuit Hippocrates caloris inii
bis genus duplex unum familiare latiuum alterum alienum iraeter naturam. Et Galenus calore febrilem ob succos putrescentes accensum in febre M 3 p acuta,primo die evaporasse scribit: relictum uero Read Gai tiuum solum, ita imbecillum ut iam extingueretur: priusquam calor febrilis rursus accenderetur . Ob id secundo die extrema refrigeratain magis manus' ct caput: aegrum mutum, ραγρυπνουν seu breuispi- . . rium euasisse,affirmat Hippocrates. Quapropte ri comm I in ψιν,&-πασμο separauerunt Hippocrates&Gale-
euad. nus:ut sit illa,eius quod coquitur deductio quaedam in
43쪽
is coquentis substantiam δε in sanis illa sat dum
quod coquitur coquenti familiarem habuerit naturam: substantiae quae coquitur uel totius uel maximae eius partis muta dioin alteratio efficiatur ac sit paucissimum quod semicoctili manet. πιπασιός autem morbi est 6c eorum quae praeter naturam sunt Deluti coctio quaedam domaturatio,in qua quod asii imitatur paucum est quod autem semicoctuna desu Gm saa Periluum, multum. Qitanquam alibi in xjMysiani si P ψ scatum latius extendit Galenus dum omnem deductionem in mediocrem temperiem πιπασμὸν appellat:&alibi,omnem morborum ἀψιν, in succorum alteratione consistere scribit. Ex quibus apparet febriti c-lorem a nativo genere diuersiani esse, praecipue in 'e' 'putridis: non sola intensione. Q tanquam uideri cuipiam sola intensione diuersus possit saltem in diaria hectica uel ex Gal.febrem definiente caloris nati hq si
ui conuersionem in igneum. Et lib. meth.octavo. ca: leo immodice auctus est calor,ut di homine ui iafendati cactione laedat. Si neutrum horum ericiat quantumuis homo sit nunc,quil in ante calidior,nGaium tamen fibris est. Sed haec disputanda Arab caefamilia sectatoribus huiusmodi problematum stu-
argutis quaestionibus expendendis exercitatius. Iunius inquiras an calor natiuus uitae ammatium auctor, Sanimae cuiusque instrumentum ad omnes suas actiones obeundas, principalissimum, in temperamento consistit: aut sit quidpiam diuiniussi-Pra elementarem naturam, in spiritibus ceu subiecto fomento. uehiculo, consistens . Praestitem autem explicare calidum natum, aptior. 1 .lib. I dc naturam,id est, calidum innatum,apho.
Miuente, non qualitatem solam, hoc est calo-
44쪽
rem seu caliditatem,significare sed substantiam caulidam ut Gal.in eum apho.scribit: comment. in
calidum innatum esse substantiam facultatis uitalis alibi,calidum innatum,aut animam esse,aut primum irincipalissimum animo instrumetum: alibi,calidum insitum esse operum naturae efficacissimum,ex Hippocrate.Est autem calor nativus in animali duplex fluens unus,alter fixus Fluens a corde per arterias cum spiritu sanguine,sul uehiculis' pabulis continenter,in partes singulas differtur, ut partium singularum calore natiuum fixum oueat
ait recreet.Idem in moerore,metu,uerecundiae initio,stigore,accessionum initio,in somno intro cum
spiritu sanguine recipitur.Ob id, per eos astectus, cutis iubditae illi partes rigent d pallent.Contra' in gaudio, uerecundia iam uigente, statu accessionum,uigilia,ad cutimin uicinas illi partes largior distribuitur cum spiritu sanguine: quibus illae partes calent, tument,nitent,rubent.Caloriaque in cute humoribus subiacentibus similis apparet:nisi humores a dictis paulo ante affectibus intro cesserint. Fixus uer in partibus singulis calor,earu uelut forma quaedamin anima, illis uitale principium jobur impertitur.Residet autem maxime in ipsarum Partium singularum spirituosa substantia, ct humido substantifico,quod pingue,crassum,lentum,multum,imputribile esse oportet ad uitam diuturniorem:ut recte Aristoteli uisum est.Hoc uero humiduradicate seu primigenium,glutinis modo ubilatiae terreae, parte coagulat & continet.Hoc aut absumpto a calore uel natiuo,ut in senibus: ueliebrili,ut in hectica niarasmode:uel externo ut igni,sole, causticis
45쪽
Os medicamentis,continuitas partium perit, tires ipsi in cinerem aut puluerem redit. In hoc utroque calido febris omnis esse uidetur: hic uterque calor nativus in igneum uersus febrim lacere praesertim diaciam δε hecticam quarum sanatio est sola alteratio,&caloris ex igneo in moderatum reductio, cum in putrida,calor febrilis genere diuersus a natiuo uideatur: ut paulo ante ostendi ex Galeno.Ob id, se-brium ex humorum putredine accensarum indicatio non amplius simplex est,alteratio scilicet:sed Grosita,alteratio Suacuatio. Illa quae putredinem si Ca.8 . attiniat manente adhuc substantia:&haec alterationis mςdia. species, concoctio est:interdum autem sola refri eratio de caloris febrilis extractio intelligitur, ut libro .rat. uictus acutorum docet Galenus,in causi curatione per potum frigida . uacuatio autem, totam e corpore siubstantiam putrentem educit:per phlebotomen purgationem,clysteres, Uretica, hydrotica. umilia. 3
De Febrium differentiis. Γ Ebrium disserentiae principes sumuntur primo
a a coloris qualitate,seu intensione & remissione. seu ratione maioris de minoris ut mordax, acuta:
qualis est biliosa.Vel mitis Implexesqualis diaria: ut magna,in qua plurimus est calor, aut acerrimus: uel parua,in qua paucus est calor aut remissus.Secundo a materia,in qua est febris accesa:ut diaria,in spiritu putridai humore putrete hectio,in solida parte accensa.Τertita, modo motus caloris.Quas triplices febris disserentia a diuidendae rei substantia seu lebrili calore sumptas desaccidente propinquo iro
rno x la Hippocrates expressit libro sexto Elpe-
46쪽
mion his late uerbis Febres quaeda sunt manu cudaces di medici tactuna calore acri uulnerantes ut bilios . Aliae uero naites di minus molestae ut dia-xite.Quaedam non mordaces,sed increscentes ut pituitosis,lib.secundi seb. cap.' Aliae acutaen celeres, sed ab ipsa manu deuictae, ut bilios , quae occursia primo medici manu mordent: sed post ab ipsius manu uictus tandem calor mitescit Paulus libro secundo cap. 1 E. G.Gal.lib. 1. ad Glauconem. Quae lana statim S subito temper ardetes,ut causus sellivus. Rine semper debiles,ac lentae,ut piatae.Quaedam aEtu siccae,cum lingua principio adulla,Hippoc .lib. 3 Epidennon,ut bilicube,quartanae Aliae ad manu hu-ntidae pituitosis,synoclὶi. Liaedam in Icφυγο δ eis, id est bullantes inflatae: ut synochus uteri,ueIsubu Iae modo tactum medici ferientes ut biliosae. Aliae aspectu graues,& terribiles,ut pestilens,hectica marasmodes Quaedam salsa gustu aegri:ut quae a pituita salsa. Aliae alio sapore humoris labrem committentis praeditae. Quaedam rubrae,ut synochus uterque. Alite flavae: ut biliosae Aliae liuidae ut melancholicarct a pituita cruda Aliae candidae ut pituitosae. Et hae ab humoris febrem committentis colore, di sapore, qualitate tactili,ut siccς humidae,ab accidente propinquo ipsi materiae, in qua accensa consistit febris,
sumuntur. Ab accidente autem remoto,intermittes, continua, utraque quotidiana,tertiana,quartana, sic semitertiana,quintana,sextana, septimana,Octa-Dana,non ana,errasica,periodica, nocturna,diurna.
Hipp. in Epidentiorum lib. I. . Aliae ebrium disterentiae a solutione facili scheticae difficili,d hecticae dicuntur Aliae a causa praesente uel desiit sumatur .initio libri octaui methodi Aquarunt singulis indicationes curatoriet sumuntur:ut in curatione ara dies.
47쪽
dies tem febris quaedam, morbus est inter quamd Lib. causam nil, itantercedit Alia est symptoma, cuius causa est morbus aliquis: ut phleemone interna,quatis in phrenitide,lethargo,cynanche, pleuritide. Febres autem sim symptomatibus, aut cum symptomatibus tam grauibus,ut sebre neglecta,medici solicitudinem ad se trahant, non sunt febrium differentiae sed morbi cum sympto maribus c6plicati ut morui morbis,symptomata symptomatibus c6 miscean Lib. inest.
tur. Ex his Omnibus ebrium disterentiis eas ina,i R inviψ . me amplexantur post Galenum medici di exercentiquae sumuntur a materia,in qua calor illipraeter naturam consistit, quia maxime propriae caloris praeter naturam differentiae sunt, silue corpus ipsum cordis praehenderit siue humores in ipsitus uentriculis conditos siue aerea cordis substantia sola admoduincaluerit humida vero' ac solida corpora adhuc quidem incales ant,nddum tamen incaluerint Hastres usu corporis partes uocauit Hippocrates solidas
quidem,continentia: humores uero contenta spiritus denique, impetum iacientia . Febris igitur omnis in aliquo horum trium accenso conssistit: lalias ex alio incipit: dc ab uno prosecta,saepe alia duo simul afficit.Sed cum substantia spirituosa sit tenuissima solida,crastissiima humores,mediae inter haec consistetiae cum tenuis substantia secilius alteretur qua' incrassa, hinc sit,ut febrilis calor in spiritibus accendatur promptissime, faciens diariam. In solidis partibus aegerrime facies hectica. Humoribus medio quodam modo ,faciens putrida ad haec a diaria in putridam proptior est transitus,qua in inlectica. Humores quoque per febrim calefacti, spiritum promptius calefaciunt, quam spiritus ipse humores. Et solidae
Parte accensae, spiritus i humores promptius cai
48쪽
Dciunt m ab his calasiant. Cisi igitur febris alias
ex horum trium alio incipiat,ispe in eo non permanet sed aliassimiliter assicit, sebres alias facit:ue post audies.Cu uero spiritus primi incaluerunt dia iam excitantes,si humores quoque calefecerint, ita ut putreant, priori natura ebris&nomui relicto utridam etaciunt:uelut hecticam,si solida corporaealefecerint.Si quoque humores primi incaluerunt, ouanquam prompte spiritus ipsos calaiaciant, tamemutrida uocatur,non etiam diaria, uti cum partes folidae incaluerunt primae,etiam si spiritus, ct humores simul propte calesecerint,tamen hectica dicitur, non etiam diaria,nec putridamin humo es ad continendum febris calorem putrendum habiles,etia febrem putridam excitent cum hectica colunctam: quae Galeno aliquoties uisa est:ac nobis:ut in Ioanne Maio Chirurgo Nosecomi Parrhisiorum publici opimi, exercitatissimo, di haud ita pridem iri
Maria Ioannis Barthomarii utri illustrissiinai integerrimi filia,uita dignissima in quac res ex diutino,& crebro,dc ualenti moerore di motu inciderat:&in aliis non paucis putridam hecticae implexam obseruauimus. Sed cuin spiritus omnis animalis scilicet,in cerebro uitalis,in cordein naturalisi si quis est in hepate simul accendatur,utis partes solida
omnes,non tamen humores sitia ut omnes Diaria
unica est,solum differentiis a causa externa semptis diuidua: dclectica unica est,maioris di minoris ratione latum arta .Putrida uero in humoribus uariis, sanguine,pituita,bile flaua, humore melacholico putrentibus uaria ut interim omitta uarias singuloruhumorii differentias. varios putredinis locos ac mmites:a quibus etia uariae sebrium putridarum differentia nascuntur ut in putridis febribus dicemus,
49쪽
De febrium causis:primum esse tricibus deinde materialibus. FEbrium, atque aded morborum aliorum calidorum,effectrices causae sunt qti inque Prima est, motus uehemes tum corporis ut labor, exercitatio frictio. motus quiuis alius partium corporis, uel activus c uoluntarius d a nobis,uel passivus seu ab
alio mouente externo tum animi. ut cogitatio uehenaens,cura,ira,moeror,& similes animi affectus dii uehemetes sunt,aut diuturni,aut crebri. Quies quoque tum corporis,tum animi immodica,s bres etiarer accidens excita ut omissa exercitationis consuetudo:quia excrementa uacuari exercendo solita retinet: calorem natiuum exercitatione augeri solitum,languere sinit:& partes solidas motu roborarι consuetas,uelut est oeminatas ct imbecilles ad actiones suas relinquit. Animum quoque securitas &ocia ad ignauiam,stolliditatem,&stultitiam praeparat.Secunda autem est putresectio,seu a calore externo alieno in humore non difflato corruptela Caloris enim externi in putredine natura est:totius corporis putrentis substantiam ad corruptelam mutare. Hς autem causa putridarum propria est,in his, de ea re fusius dicetur,diariae lectieae non conuenit. Vinio iTertia est suppressio calidi emuuii Per cutis poros nostra triplex substantia a calore natiuo dissipata diffluit:ad cuius repletionem & instauratione necessaria est nutritio seu uacuati repletio Ad haec tertiae coctionis,quae in singulis corporis partibus nutriendis obitur,excrementum duplex stenuius scilicet de humidius, hico seu sanies dictus descrassius ac terrenum magis sordes in ulceribus uocatum 4rυ Θις pu dum per cutis roro continenter transpirat, sana
50쪽
Omnia,feci ea iuuat magis,quibus tranipirare lOlet,acre, mordax,fumosum,fuli- quod transpi Iginosum est minus uero , quibus ex sanguine bono, raporosum,halituosum,blandum, lene transpirat. Hoc igitur,frluuiu,praesertim acre, si retinetur, quia calidum est,conculcatum, dc difflari ob densata cutim prohibitum, febres prompte excitat aut diarias aut putridas ut post dicenius in diaria a densata cute. Quarta,contactus caliditatis alterius: ut ignis,causticorum medicamelorum,solis,corporis fel, lentis uel etiam sine febre admodum calidi quale est picrocholoium,S melacholia, humore,ac morbo, agitatorum .Qtiinta,est permistio calidae substantiae ut alimentorum salsorum, aut cum dulcedine amarorum acrium, aut medicamentorum calidorum:qualia sitnt aromata, medicamenta purgantia, teleteria plurima,& alia uel salsa,vel amara,vel acria. Substantia quoque calida permista temperatae magis alteri substantiae, eam alterando immutat, &iebres excitat:ut ostendunt febres, symptomata, phlegmonaruinternarum omnium: etiam externarum,quando magnae sunt aut prope maxima uasa praesertim darus in eis conficitur. De his quinque causis febriugenitricibus nos plenius egimus coiiamentario nostro in librum Galani de febribus. Ad causa febriunt materiales,seu in quibus liabiectis calor febrilis accenditur,spiritus scilicet,liu mores, ac solida corpora,tra sire tempestiuum est. Spiritus,seu spirituos, aerea substantia,triplex nobis statuitur animalis,in cerebri uentribus quatuor praecipue tedd in tota cerebri substantia:& per uigilias, etiam in dorsali medulies neruis,puritate,copia,splendore,tenuitate inorum contrariis diuersa dc ob id magis: minus inflamari apta . Quae affectione etiani uitali spiritu in cordia