장음표시 사용
71쪽
nutrimet dulcissilmsi, callidistinast,assu ac uilli,
laua balis dicitur Saso in ulo fellis trahitur. Est aute hoc naturale seu secund si natura tenue,hunaidu, fluidu, no fauit igneia,crassii uitellis ovorti sint ite, ad ultimum scilicet a excoctum irς ter naturam. In utram aut hac bile, multe sui maioris S nainoris rationes cum quaedam, sanguinis adestione parua νὴ fiant:aliae, maiore aliae maxima. iii 'ue eae Causae bilis largiorisCAlo hepatis S cordis douenarsi ct arteriai si in a. 2.li.2. ni Odicus:qui chylu, dc parte saguinis tenuiore st-et phro
in qualitate amarae acre vertit.Tepetatura totius
ca id sicca inmodice ut in iuuetute Onam si aetatu biliosissima,li. 2.feb.ca. I.&in aere calido icco: qualis est aestate sua natura seruate, opωrς parte canis ortu sequete,li. . antidotorsi:& in regione intertropico media. Exercitatio celeris ,robusta,uehemes multa, reques in aestir,per inedia aut si cibo pauco,calido sicco:dccli medicamelis calidis siccis . Inedia nitis diei,multo magis bidui,tridui, immo pastus alicuius Osueti omissis o potus parcior,raricar,calidus, siccus.Onaisia 6 suetudo bilis uacuandi, spontanea,vel medica praesertim aestate,&in inorbo bilios per medicam sit cholas toga,seu bilem purgantia vomi-itU,deiectione,urinis, sudoribus, aut per Aalnea aquari dulciti. Vigilia,cura, ira,furor,cos itatio, moeror, animi impetus alii uehementes saequentes,longi. . Alimentorum partes tiae coquendo,Hixando, assando,frigendo ut crustum panis placentarum, carmum pars extima,nimis asiando salsa amara acris: cortex fructuum assatorum,oua frixa, lactis portio anaae fartagini affixa Salis, salsorum, amaroru, si acrium usus frequens largus:praesertim primis epulis, in temperatura calida sacca, aere calido
72쪽
lido sicco ut salsoru,tum quadrupedu, tum piscium. Vt apti,gingidii,sti,nasturcii,sinapi,pulegit,calaria in
satureiae,& aliarii herbaru similiter calidatu ut aromatsi omniu: ut ςpae,allii,porri,pastinacae,cari, harhanidis,& caeteroru humores crassos suo calore, tenuatiu.Et e fungis,boleti:cholera.n .morbi gignut, uti lepones: magna pars eoru quis laua sunt,ueluti alborii magna portio,pituita: nigrorii, melacholia gignit,dc trahit similitudine totius substantiae,in medicamentis catharticis . Siciliabarbarum , aloe, hilem uacuant. Cnicus di elleborus albus, pituitam: elleborus niger, melancholiam trahendo, purgat. Bilis flauae largioris signa,cum causis nuper scriptis. Corpus,tagentibus,calidusiccu, uiordax gracile,
amplae. Color oculorum,saciei,corporis reliqui,pallidus,ruisus flavus, nigellus Vacuationes 4pontinet medicae,biliosae,falubres.& toleratu saciles, ut vomitus biliosus amarus nuc flavus,nuc viridis. Altius assidue sicca:& stercus paucii,siccti acre mires sepe biliosum,sauit,pingue torminosu.Vrinc ad modii flauae,tenues,cu paucis cotetis. Et si cibo diutius abstinuerint: ignee,mordaces. Sudor flauus in strigiit,linteis,amarus linguae gri,&per sudoris initium
horret,ceu acubus pugatur. Auriu excremetum fla-Dius,largius iucus narium russus,flavus, uiridis, raucus Lippitudo oculorum,similis .Lingua sicca, aspera, pallida, russa, flava praesertim mane aut post laborem. Os amaricat,saliua,sputum, amara. Morsus aliquis in uentriculo, magis in eius ore,&inde conuulsi epileptica, syncope stomachica. Si-
uehemens cinexpleta, frigidis humidis placanda, quibus calidae disiccae naturae delectantur, iu
73쪽
llantur ut contrariis laeduntii r Appetentia cibi derecta: ut aliis, aestate, per febres praesertim acutas Sonanus Onanino paucus,leuis uigiliae prope perpetuae' inquietudo. Somnuna igni ,incendiorum,rixarum,pugnarum Animo est dextero dc prudenti. Gai .lib. se natur. humana nisii , saepius est ad omnia praeceps,astutus,fallax, iracundus audax temerarius,gloriae cupidus,uindictae appetens, acer ultor iniuriarum, liberalis saepe prodigus, ingenio per-1vicaci,ad cogitationes propensio , celeris incrementi. Pulsus magnus, uehemens, uelox, frequens, durus. Morbi frequens biliosii: ut herpes, erysipelas.kbris tertiana,& ardens cholera morbus.
De huniore melancholico, melancholia.
Y Πρχωρηματα μελαρα,seu deiectiones nigrae, 'λ4
medicis ueteribus dicuntur quί χολη μιλα - ης
. να- βω non sunt. Nam illa nihil habeti DEI I
epis V,neque οἱωδες,neque αβρωπικὸν net, in tes 'y' 'ram effusa ebulliunt, terram,fermenti laceti moco attollunt quod atrae bili,seu melancholiae proprium est sed sunt ueluti sanguinis limus, feci uinorum crastarum simillis Porro hic limus, si1 diutius in corpore retinetur,nec tracuatur per meatuimaliquem sensibilem aut occultum transmutaturri putrescit . a sebre inflammante uritur fit,bilis atra exquisiita Quum autem sanguinis uelut limus est,eum humorem melancholicum lien, hepar expurgans ad se trahit: eo ad sui nutritionem alterato,utitur, reliquias ad uentriculum expellens, una' cum aliis excrementis uacuandas. Quod si lien, hepar male hoc humore purgarit, hepar grauabit&debilitabit:sient i tunc deiectiones nigroquales per aluum
74쪽
per aluunt aliquando excernuntur non paucis hepa
xius iusius explicat Gal. initio de atra bile. μέλανα χολή quana paulo post μελαγχολί- vocat seu trabilis,ab alio sanguine diuersa est quia non concrescit,ut anguis ater. Ab his aute quae proprie μελα- να id est,acia vocantur multu diuersa: virtute,&qualit tibiis sensibilibus . Nam atra bilis vomentibusnaanifeste, ρυφνή - οἱΘα, id est acerba, d acda,' acris ut paulo ante dixit gustalud odoratu sentitur:&terrani sermenti itu&aceti acerrinii lauat, splendet:ex adustione,liquidior. Eadem partes quibus incubat erode do,u erat eam, Nec musca,nec mus,nec abzd quodvis animai,degastat. Ex humore autem atro,in faeculento supramodum exusto,conflatur praecipue. Quorum nihil adest dictis proprie nigris, siue humoribus, siue deie-etionibus, siue ἐθίσι αm cibis. intra bilis alia, ex bile flava vehemeter usta nascitur tanto priore malignior,quanto ipsa bilis flaua humore melancholico , seu sanguinis tace est malignior ob id bilis atrae excretio Galeno semper vita est perniciosa o Hippocrati,dysenteriam ab atra bile inceptam et halem pronuncianti. introrum autem acuatio,non raro' salubris. Nam in pestileti per sedem die .aut 9.aut II. plurimis salubriter sunt excreta Onualuerunt ac etiam quibus humorem hunc melancholicum,natura ad cutim per mim expulit,exathemata a purpurea excitauit:qualia etiam plurimis fine iebre excitantur,naturam humorem melancholicunt ad cutim expellete. Sed qui exactam bilem atram ex sanguine, sto natam deiecerunt, omnes mortui sunt. Idem repetit Gai continent. in prog. 29.lib. 3.
his verbis ouartana ex humore melancholico gignitur:
75쪽
gnitur cui huniori generatio duplex est. Una ex fati uine crassiore, qui in venis proportione respondet farci vini in dolio subsidenti Altera, ex bile alia Vehementer assata Ipsa igitur μέλουν malesica eli:d erodit partes in quibus abunde collecta est. Altera vero ui Λανα initio est quam haec: potissinium quondo in animali non est morata cum multo calore praeter naturam. Sic Gal. lib. 2 faciat. nat. succus ater vocatur, quado naturalis est quando autem seipso longe malignior euasit, iam bilis atra vocatur. Eadem ναρ qualitate habet, di δου μῶρου mori aceti: dc illius more radita rodit corpus an talis terram si ui eam enundatur: in ea fermentatio-Dem dc ebullitionem efficit. Cignitur alitem e succo atro naturali, per adue-aaientem illi putredinem Naturalis autem succus infra saepe deiectus, d saepe supra fluitans, terram non termentat. Myod autem ei mentataonem in terae excitat,praeter naturam est, in talem vim specie Nautatum ex stione, calore praeter naturam:a quo acrimoniam acquisiuit uelut cinis quidam est redditum: ut faex Iani ante stionem,frigida,sicca post VHionem,adeo calida est, ut carnem ratdique corrumpat. Fit ex vitellinae balis ultione. In ea iunt
Humoris melancholici melancholiae causae. Emperatura totius, rigida sicca nativa, vel
acquisititia cum lienis imbecillitate, ex alimentis frigidis siccis, aliis sumendis, admouendis, faciendas, educendis, humorem melancholicum faeci
similem, hoc est,crasium, figidum siccum, ip
76쪽
Temperatura uero calida sicca uel natiua uel acquisititia ex bile flava, dc biliosis alimentis: calidis siccis crassis & ex sanguinis parte crassiore: ex humore melancholico usto, atram bilem ci ustae similem, idest, calidissimam siccam, causticam,gi-G ι - - qnit Et quibus sanguis multus generatur, his promui tib ne,cochymiam meliaholicam peruenit. Sta declinans,iuuentuti aetatum biliosissimae succedes,dibile retorridam excipiens Autumnus,aestati ommium anni partium calidissimae siccae succedens 'ctistam in ea bilem excipiens & alius quiuis status au
tumno similis, idest, nocte, mane, uespere Rigidus
siccus, meridie calidus siccus Vere autem furores, atrae biles deteguntur aph. et o lib., non autem gi-xnitur uel augetur vere,atra bilis Exercitatio,qua-
iis quae bilem gignit sed diuturnior, frequentior: dc in aestate uel autumni die medio. cum multo sudore,ira,cuia,uigilia, metu,moerore,cogitatione uehementi rerum grauium aut tristium, uitae orte
Febris ardens praecessit,non commode refrigerata, humectata. Omissa consuetudo spontina,vel medica humorem telancholicum, uel atram bilem uacuandi per haemorrhoidas uenas, deiectionem potius quam uomitum, per menses, urinas, sudorem. Vsus multus, frequens, alimentorum hos humores crassos gignentium qualia sere' sunt. Gal. in alimentis, ibro de attenuante uictu, dc lib. 3. loc. asse. cap. 6.ista Panis sursuraceus inter, etiam ex laudatissimo tritico. Panis item ex typha seu secati, uitia, en quouis modo parata.
Tythus iurini ex hordeo putrefacto potu AI xandrinorum nostrae biriae: cereuisae proximus.
77쪽
Caro caprina: hircina imagis:bubula,taurina magis: aprugna,ceruina,leporina: maxime' autem,asinina, camelina, canina, uulpina, salsa item multo magis quam recens: lien,sanguis eorundem animalium,caseus uetus,cydonia,mespila, sorba: nux, praesertiui avellana germina tener a terebinthi, lentisci, rubi, canisrubri: muri , uel oxyhalnae condita, brassicae corpus,cinara iam durior Limaces:crustatorum,
testatorum, dicetaceorum praesertim salserum caro. Vinum crassum,nigrum desbiria,cereui si nostras sed lupuloruni satiuorum fore soliato,ipsi in- incocto,innocentior efficitur ut docte scribit bla nardus epist a lib., ct alibi Ab his ergo similibus causis,humor uteco augescit ab euchymis ueres,de temperatis, contrariis,mitescit dominuitur. A parmastatu. atu quoque sanguis melancholicus, ct is reliquus ex in se pia foetus alimento. Portionem enim sanguinis optima trahit foetus: leteriorenia foeculentam,inchωriori uasis ad uterum pertinentibus. deponit. An uero pituita,siccando irendo, in melancholiam: ut in calaulti dotophum, transire possit, multis dubitatum audio.Mihi tam scrupulosa animaduersione hoc loco opus non est praesertim cum uideam na orbos prope omnes plane melancholicosa ueteribus aestimatos luartanam, alphos,elephantiam,scirrhos, etiam a pituita in his regionibus frigidis, alimento multo descrudiori assuetis generarie ac etiam Galeno confirmari omnem humore cras Inlitofum,quo lairiodo esse melancholicum desepilepsiss metrui 3. pituita crassa , domelancholico humore nasci lib. 3 loc. V cap. s. lituitam uel subamaram ct calidam urendo fieri in melancholia flatulenta, ibi
78쪽
Humoris melancholici4 bilis atrae signa cum dictis nuper causis. Corpus totum emaciatum,venis latis,hirsutum, nigrum,saepe rustum Tatium, calidum siccii, atram bilem signisi M.Tumidum vero & venis angustis,nigrum, depile, stigidum siccum, humore iumelancholicum Lienis durities,tumor, dolor gratiis,color palpebrarii, praesertim inferioris Ic totius corporis,suscus,viridis:sanguis,vena secta vel aliter diuisa excretus,niger,erasius,concretii facilis. Facilitas tolerandi vacuationem per medicamenta hunc utrunque humorem purgantia: per hae niorrhoidas, per venae sectionem amplam, si sanguis crassus excernatur Morbi melancholici frequentes vescirrhus niger,alphi nigri, phagedaena, cancer, ele-Phas,psera,lepra,varu es,hemorrhoides, melancholia morbus . Febres inordinatae, quartanae,quintanae,sex tanae septim anae,Octaurinae,nona nae, Hip. ci Gai in epidem iis trorrheticis.Vrina crassa, nigra,susta: Interdum viridis,liuida:interdum rubra, obscura interdum alba, tentus. Sudor niger in strigili, linteo paucus, acidus odoredi sapore. Deiectio nigra, acerba, acida, concreta, obscura ab humore melancholico acida lacris, fluida, splendes ab atra bile sputum paucum Ructus acidus, interdum desacer mordax cum ardore quodam in ore ventriculi. Appetentia corrupta, interdum canina, a materia acida os ventriculi imbuente&suggente Hypo chondri sinistri, interdum dextri laesio in mela cholica,& Batulenta passione. Color menstruorunt, in sabulo vel panno,suscus:&aliorum
79쪽
rdiorum humorum, alius Hipp.lib. te morbis muliebribus. Dolor grauis capitis, praecipue sinistri ut ab hepat aegro, dextri. Oculi linapidi, lucentes aspectus fixus,& terribilis. Vigiliae 4nsoninia aut seinnus leuis, plenus in-simniis turbulentis,terribilibus, a somno expergiscantibus. Somnia terribilia ut mortis, cadauerum,sepulchro Tum , tormentorum, daemonum , nigroruni alio
Pulsus varius, pro contraria humoris natura in sa-rais: desaegris. Integer,grauis.Galen .lib. te natura humana. Malignus interdum : ut etiam sibi mortem consciscat inuidus, fraudulentus, auarus, parcus, soluere lentus taciturnus,lachrymabundus cogitabundus,
solitarius,mis anthropos, id est, osor hominum. Im-na oritur studiis, propositi tenax, iratus aegre placatur. Ingeniosus problemate I sect o Arist. Timidus moestus,aph. 3. lib. 6.ω I lib. 7. Libidinosus Gai commentar. 3.in lib. 6. epidem ion Arist. problem. 3I sectionis quartae quia statu
Ex his notis, quae magis aut humorem melancholicuam,aut atram bile in aut communiter utrunque declarant, distinguere non erit dissiciles si dictaui utriusque humoris natura memoria tenueris. Qua-υis,Vt humorem melancholicum, sic atram bile ni
Galenus frigidam saepe appellat: hoc est, quae ab incendio illo bilis, aut sanguinis aut humoris melancholici, destibuit: quomodo gleban fecis viniusti, aut calcis, ubi ab igne refrixerat, frigidam actu sentimusci tamen in his calor quidam causticus
80쪽
est sopitus,qui in actum productus, urit. De his humoribus plura certiora ederemus: si Hippocratis librum de humoribus, Galeni in ea
librum commentarios tres,haberemus integros.
Causis febrium tam effectricibus quam materialibus explicatis, docedum est in quo corporis affectu, causae flectrices febrem promptius generent sed minus periculosam. Corporis enim afficiendi praeparatio, magni est momenti ad febrium isori, rum aliorum generationem: in corporibus symbolum,seu naturarum quendam consensum habetibus, mutua transmutatio est propensior. Ob id corpora calida sicca,ad febres,assectus calidos saccos,sunt opportunissima:& quae,ex diaria in acutam prompte abeunt nisi mature cibentur. Ta- me illis corporibus sebris est minus periculosa:quia Per eam minus a natura recedunt quam stigidi hu-ntidi,sebre aeque vehementi laborantes. Ob id recte Hipp. In morbis minus periclitantur quorum naturae,aetati,habitui,tempori morbus cogruit:quam quibus secundum nullum eorum consentit. Intemperies calida humida,post dictam,sebribus opportuna. Ad alia vero vitia putredinosa, priore est multo vitiosior. ertia,calida, humido sacco temperata, quae diariis,ac plurium dierum febribus,etiam opportuna est . Quarta, sicca, calido frigido temperata. Absolute autem temperata,in tral primaru quatuor qualitatum oppositione, media inter praecedetes sequentes. Nam ea omnibus intemperaturis rotentissime resistit, ut calidae frigidae tantum frigida,calidae tantum aliae similiter. Quinta,seu
gida humida Sexta,humida, calido frigido temperata .Septima frigida,humido sicco temperata.Octa