장음표시 사용
51쪽
cordis ventribus praecipue δε arteriarum capacitatibus contento feci etiam in ipsos cordis arteriarucorpore,sunt communes.Cum etiam ipsum animarem spiritum vitalis ipse,per arteria carotidas in plexum retiformem elatus, ibique coctior, purior de splendidior,d tenuior affectus,nutriat n5 solus aer insipirado per nares in cerebrum attractus . aut eliguitatem nutrit,uentilat,rectisterat,d temperat, qua sui portione maiore inspiratus in pulmonis asperas arterias' carnem trahitur: ibique elaboratus per arteria venosas in finistrum cordis ventriculum ' magis spirituosum,corde dilatato rapitur,& unicus anguinis Vapore sit familiare calidi innati alimentum
bic' naturalii si quis est,sanguinis sed adhuc
crassioris,seu vapor quidam est in hepatis carneis Venis omnibus multus,propinquum spiritus vitalis alimentum . V. sit,quomodo iacultas naturalis in hepate,iata,omnium prima reliquarum basis, animalis in cerebro omnium postrema tempore, sciatura, sed dignitate prima: vitalis in corde ambarum media situ, tempore, dignitate 'sic spiritus ipsi in cuius, partis solidae, humorum temperamento et facultatis essentia animalis,vitalis, naturalis estrarius: febris incipit alias a naturali magis, ut ab
inedia,fatietate,ebrietate:alias vitali,ut in ira, furore,moerore alias ab animalis,ut in uigilia,cura, cogitatione sed mox in spiritus alios invadit.Id mihi ue. rius ex dictis apparet quam in spiritu solo vitali, de eo flusite, febre collocare Ad spirituosam substantiLilatus: humorti quoque veluti vapor quida, sed sere impurior,crassior,turbidior reduci potest siue is esta materia quavis calfacta genitus in nobis, siue ab externo flatu,aut alimeto flatulento excitatus: aut quietu aut niptus per auitates tum sensu manifestas
52쪽
sistas ut cerebri ventres,& cordis, pulmonum, vetriculi,intestinorum,Vesicae,Vteri,Venarum,arteriarum capacitates: tum sensu Occultas,ut quae sunt in spatiis inanibus inter partes similares, neruoru spiraculis A quo motu fiunt in quibusdam murmurilia Ia,strepitus,ructus, repitus,estlatus:sedis,uteri, uesicae, cordisin partium aliarum quarundam palpitationes Porro his flatibus non difflatis, sed diu in parte calida conclusis,ut interdum spiritibus per fibres quasdam pestilentes,quandoque putredo aduenit quam graveolentia declarat.Corpora autem selidain partes corporis omnes,similares sunt exceptis spiritibus, humoribus in, si vis,excrementis, quae tria etiam Aristoteles partibus similaribus ac Lib. 'φρε censet. Hae uero sunt Galeno ossa,cartilagines, li- ' gamenta,uilli corporis cordis:neruorum,in musculis uentriculo:uesica:utero:uenis:arteriis:& aliis quibusdam. Caro ipsos uillos ambiensin muniens:in corde,musculis:&sua quaedam caro neruosis partibus dictis. Caro item uiscerum,cerebri,cordis,pulnaonum,hepatis,lienis,renum:adeps quoque, itebranarum genus plurimum:&glandulae, vasorum diuisionem explentes, quibus cilias actionis alicuius opifices addere potes:in faucibus,ad sperae arteriae initium:in mammis,in pancrea,in testibus. Vel nas quoque, arterias,atque etiam musculos partes re vera compositas,Galenus interdum simplicibus adnumerat quod minimum sint compositae,&simplicibus propinquae: praesertim venas arteriar. De his omnibus abunde scripsimus primo nostro
de re anatomica commentario. His etiam putre
do interdum accidit per phlegmonas, di quosdam tumores alios,per gangraenas, sphacelos, abscessus,
ulcera prope inlauta: re summa qua dam frigo-
53쪽
ra,extincto illarum calore nativo partes ipsas vivificante: conseruante.
De humoribus quatuor sanguine, pituita, bile tum
Naua, tum atra eliqua febrium materia subiecta iam nobis plenius dicendum est ut clarius sebitum disterentiae cognoscantur: ipsae sebres causam ad-tiu praesentem habentes certius autius curentur. De sanguine.
SAnguis interdum syncerus, solus,ab aliis hu
moribus secretus, id quod in animalis sanguine Praediti corpore etiam aegrotante raro cernitur intelligitur aliquando quidem frequentius caeteros Dumores secum complexus qualis fere secta, tum Vena, tum arteria vel aliter aperta excernitur. Et di Galam de Limus partes corporis omnes ex eo sanguineis con ' ψ Lari&nutriri,sanguineas,scilicet rubras, nullius interventu:sed primo' per se spermaticas vero' scalbas, intercedente semine.cui ut lacti origo est omnino ex fanguine a partibus spermaticis desinam marum glandibus alterato dc dealbato. Sic Gale. c6. iecud in .lib. 6.epi .sanguinem inquit bifariam dicimus:interdum syncerum4 a sero, pituita,bile utram secretum: interdum permixtum aliis humoribus ut cum dicimus vacuatum esse sanguinem, nunc serosum nunc pituitosum, nunc biliosum, nunc melancholicum. In hoc sanguine inest pituita dulcis semicocta, quae temporis processu per coetionem in languinem transit. Inest &bilis pallidae aut flauae sed naturalisin benignae portio, ac etiam humoris melancholici ut constet partibus omnibus temperamento maxime variis desquantitate. Sanguinis
etiam Pollio pluriui'deinde pituitae succi melancholici,
54쪽
cholici,bilis paucissima.Ex hoc aliment promptuario,sanguine scilicet,alimentum familiare, hoc est, quibusdam sanguineum magis,aliis pituitosius,aliis biliosius aliis melancholicum terreum naagis trahitur.Cu autem sanguinis generandi causa sit animalium calor temperatus ride modice humidus, sanguis calidus is umidus potestate succus dicitur ut flaua bilis calida sicca,quat uuis sit aspectu humida .Hippocrati autem sanguis calidus natura no est: cum in mortuo animali calorem non retineat etiassiliana ores ali temperamentum retineant pituita,
scilicet frigidum humidum.bilis utraque caliduni siccuna humor melancholicus rigidum siccum ut videri possit in vivo animali mistum aliquid esse sanguini cuius occasione calidus sit.Est autem id spiritus triplex : naturalis , vitalis, animalis sanguinimistus in eo spiritu ceu vehiculo pabulo calor Quapropter sanguinem, spiritum,calorem natiuum hunc simul moueri scribit Galenus
nunc foris,intro,ut initio accessionum, verecundiς, Per somnum, metum, Cerorella,nunc intus, forasin augmento viatu accessionum verecundiae uigilia,gaudio, aestu, balneo,iaconico id genus aliis. Vnde fit, ut animalia sanguinata exanguibus sint calidiora partes corporis nostri quanti plus habent sanguinis. tanto plus habent di caloris . Sanguis fit a calore moderato vetriculi & hepatis Pituita, hianao naelancholicus,ab inabecillo.Bilis flaua atra ab inanaodico,sic certe' habet humori generatio quoad ad causa affectrice attinet, ut ostedunt animaliti te perameta,states,viticdditiones,ae per anni partes ,regiones,coeli statu.Τame ad horu quoque humoru generatione,magni est momet partiti in bus hi gigni incipiutin perficiuntur,ab excremetis
55쪽
tis pruntas' corruptela saepe multiplex, in horti vel Doru humoru generatione propsisior Ad haec alimet natura sanguini,vel alteri homori gignῆdo opportunior. De quo postea. Hinc dulcia a teperato calore RiRnguine bona Multu abesit eade4 hi, musti salsa, mara,acria,in picrocholis piZpte' in bily, ''y'tuntur a calore in teso: ut a calore vel suo vel alieno vel cito amarescit tardius uinum,d lac,& caseus, alia plurima. Eade dulcia in uentriculo frigido dc hepat in pituitam aut crudiorem sanguinem abeunt. Quin di ipsius alimet quantitas ad huius vel huius Dum oris generationem non leniter Hsert ut viti si δ'
qua uis potestate calidis ciccsi, tamen si a fatu, su 'φ'
matur,pituitam'astectus frigidos,epilepsiam, a poplex iam, paralysin gignit. Naturarum quoque proprietas quaedam est,quae sola expetientia coeno cItur, humoribus quibus da gignedis aptior uti iactium cach exi Adde his quosdam aspectu de labituriane pituitoso,bilem tamen largiet enuisici ut testatur Galenus. Quanῆ ergo hic calor multipotest innum Orugeneratione,tamen in eo nostin omnia Lib artis leuati menti natura etiam obseruada. Qiid autem
I ΦΙ Τ si R i Ni bilis inultae generatio, in ca
lida' biliosa natura,ex dulcibus omnibus,rid tan- tu perfecte dulcibus: ut naelle, saccharo,glycyrrhiza: led et paru dulcibus,ut lac te et ob id febricitantibus uehemeter negat Hippocrates immo dc ex minimuc ulcibus,ac certe' insipidis: ut aquari prompte in biiem Verti, Hippoc.idem auctor dum scribit in bilio-
sonatura homine biliosam esse, amarescere,&si qu.m uehementem ardentem, omnino igneus Q uini 'quasit. Non enim semper in bilem uertitur aqua, 'M'm uentriculo calidoriLQuod etia indicat Hipp.dum calidae
56쪽
calidae naturae,refrigerationem consulit, per aquae ti bi Potionem, quietein, alia similiter refrigerantia humectantia:tum per se irimo',ut aquam .iunx per accides,ut quietem. uomodo enim ignis aeque propinqua ligna ex aequo calefacit: sed rara, tenuia, aerea,incendit citius,quam crasti,densa,frigida, hunaida: vi ligna uiridia, albumen, salamandram. Et sol omnes sibi expositos ex aequo calefacit:non om-La, .lidi nibus tamen febres diarias,putridas,hecticas, cory-GUib. de Zam,catarrhum,cephalalgiam excitat sed affici pa-
vir Sue ratis,qui causa magni est momenti Galeno ad morborum generationem . Sanguis autem optimus ac pulcherrimus multum rubet, praesertim in Venis.
Iam ab arteriis fluens,flauior est, uti calidior:cuin venis sit temperatior Dulcis praeterea est, quia fit a calore temperato:& crassi ac tenuis est medius.
Sanguis tam venarum,quam arteriarum,extra vasa est usus aut foras,aut in aliquam corporis capacitatem,ut asperas arterias,thoracena,ventriculum,intestina,vierunt,uesicam subito propter fibras concrescit in grumos cum nullus ex caeteris humoribus extra corpus concrescat.Est autem sanguis interduflauior. biliosior interdum ater magis,& melancholicus interdum aquosa destenui humiditate mi sus,quae in superiorem vasis regionem secreta,concrescente effuso sanguine,effertur.
Est cum pituitosus humor ei miscetur Fit quoque sanguis crassoris nigrior,pici liquidae similis. Alius quoque humor sanguini cras in nigro similis:qui vomitu,& deiectione reiicitur:neque Vnqua concrescit quantumuis diu in aere versetur quem vomentes,acidum cicerbum sentiunt. Interdum
Lib. . la tamen inlapidum De quo susius in atra bile.Sanguis nil, Maenis autem salsius,ut pituita salsa,vel amarus, vel alio sapor
57쪽
rme quana dulci praeditus,uitiosus,ac morbidus est. Sanguis ergo bonus, in medio est succorum crudorum se a natura non percoc torum, biliosorum. III autem ex si guine nonduin perfecto fiunt hi exsanguine supra ius si modu percocto ratione maioris' minoris in utroque spectata. Nam priusquana ad exactum sanguinem, nutrimentum et ulniat: alii sunt suco ueluti semicocti:alii prorsus incocti de crudi ab paulum absune a sanguinis forma alii sanguificationas velut pars ultima sunt. Et qui excessu Ioris proueni ut ex sanguine succi tu paulum alii
Sanguinis largioris causae. 'lla noster, tib naturalem seruat temperiem, Gai co. plus sanguinis quam aliorum humorum faei lib. 'οἶ an igneu nauersus,flauam bilem imbecillio nitui h eam facit. lo temperatus uentriculi. int stino frum,d venarum mesaraicarum , chylum temperaeum proximam sanguinis temperati materiam erat temperato suppedita existimentis mediis Sctemperatis,uel natura qualia sunt admodum pauca vel arte nostri mistione varia contrariorum I 'Temperatura corporis totius,aut saltem hepatis cordis inculpata es media uel calida temperate de humida,ad coquendum aptissiima,adolescentia sanguinis boni plurimum oecunda .lib. I. proq. tactis prog-I .ctaphor. 7.d 3 o. lib. 3. Vernum tenapus,Hippocrati lib. de nat hominis apti. 2O.3Victus ratio temperata,Galeno scripta libris primis sanitatis tuendae: dc calida modice ct hunalia plenio euchyma,pol haema:in sumendis , ut cibo,
58쪽
cibo,potu: sectedis, ut Bditione vitilibera hilari; parsi anxia,cu exercitatione tepestiua moderata, sisno niediocri,aut paulo' 6giore:in educedis, a Lib. 3. ali citatione Quinis spistina, Vel medica, intermissa.
Πέt δέ p Lac optinni,si bene coquatur nutrit abunde ciuc-
os bonos ignit quaiij id teperat si no est,et ab ani
lii: ζψo niali tena perato. Nam in glandulis ni ammarum natura exanguibus,ob id frigidioribus,veluti, recruda L, F β''p' ui .r sitim edium inter pituitam languinem e ouo procreatum est sanguini tamen quam pituitae Propinquius,sed tanto' sanguine rigidius quantS glandulae iliae hepat sunt frigidiores. Manis silignites, proximus illi semidulite bene serna entatus,modice salsus,probe pistus,coctus mediocriter in clibano. Suum aetate florentium,aut etiam adolescentum exercitatorum, pabulis idoneis nutritorum caro eli Na Optime,&in Ventriculo percocta. Huic propin quia sangu: suum eorundem, hepar praecipue ficatum,nutrito scilicet rorco sicubias. His accensete auecum aetate forentium, pabulo sicco nutritorucarnem:& uitulor uni, capreolorum, adolescentium cuniculoruna,lepusculorum,ceruorum 4bO-ium eius generis nondum re aetatem siccatoriani
Volatiliti aere puro di libero exercitatorii, di bene educatoium caro: ut gallinae,galtinaceoruna,phasianorum, perdicum attagenum , id est francobno-ium adolescentum, columbarum, turdor tam turturum , merularum, passeriana, auicularum sylvestrium in campestri uni: ut a laudatum, coturnicum Pisces saxatiles, gobio litora arenosa saxa iacolens: asellus, mugil, mullus, lupus,si pela-- ii tantum sunt, aut cuca litora arenosa vivunt. BhO-
59쪽
i liorum quoque animalitina tota substantia per experientiam cognita, nobis familiarium carnes naolles, simul mabiles, seu lentoris expertes. Vinum rubrum subcrassum, multo sanguini eignendo est aptissimum cum minima epea mutatione uti anguis stat: maiore tamen quam igneum
Cum d cibus omnis succum crassum dentum gugnens, bonum quoque dc diuturnum sanguinem generat. si probe in ventriculo ct hepate coquatur. o uero non recte coquatur, obstiti iis putrescit sciuilla plurimum de diu nutrit. Sanguinis arvio- signa praeter dictas nuper causis. Saneu inisculais prompta reiectio per deiectiones haemorrhoicias, menses, urinas,sputa, nares & facilitas toleranci etiam multam haemorrhagiam. Tensii vasorum omnium plenorum etiam in oculis manifesta: praecipue calfacto corpore maxime'. Calor cutis totius blandus, mitis, halituosus uenae
autem prominentes luidae,sanguinis crassii. pici quidae nailis, in suppressis mensibus, copia iu
us item exercitatis aut aliter Calfactis uires sunt me cisCcres, sanguis bonus,corpus rubescit quibus uer imbecillae,ec sanguis uitiosus,pallescit corpus aut uescit at couanaeiat. 3. in . 6.epid . ruritus,quo loco est aliquadosecta uena. Carnos si corpus sine multo adipe lib. tempera metori inlulti tam e summe graciles multu habent san'uinem. Gai coment. Ha6.epid. apta. - .lib. 2. Graciles, m uenis Q arteriis Drultum habent sanguinem dc spicitum,&calorem natiuum , sed Ob carnis paenuriam causis externis expositi,calfacietibus, refrigerantibus quasianti-
60쪽
corporis reliqui rubicundus, roseus,floridus, seu ex albo ct rubro naistus ac splendens a sanguine,spiritu ,calore bono. Oculorum, cutis, lingua color humore ni redundantem indicat. Nam rubra lingua sanguinem,uiridis bilem,nigra atra bilem,alba pituitam indicat. Eratiae partes duae similiter. Sed oculi dinguae color, ipsarum partium humores , non totius semper indicat.Color autem in cute est lorescit similis humoribus subiectis nisi intr recesserint. Urina crassa , rubra , multa succorum tantum invasis abundantium nota est , sudor autem multus, tutum desvirus olens ac hircum, in calida tumida natura .Dulcis autem est ac suaveolens, si bonus est sanguis Is vero sudor succorum in toto corpore redundantium nota est . Pulsus magnus, velox, frequens,plenus Pulsatio in temporibus valida Lassitudo spontanea tensilia , oscitatio pandiculatio, nausea,grauitas capitis Loculorum .Morbus a sanguine multo consuetus, frequens:vt phlegmone, lynochus putris mota putris,exanthemata sanguine toto corpore,libr.secundo ad Glauconem. A calidoruni humidorum usu multo laeditur: iuuatur a contrariis, temperatis.Somnus facilis, placidus, moderatus. Somnium frequens rarum iucundarum,rubrarum,haemorrhagiae, notationis indolio sanguinis pleno. visa enini per somnium a sanis aegris pleriique humorum copiam inopiam,
qualitatem declarant Gal.lib.de diuinatione per somnia: ct Hippocrates lib.de aegrorum somniis. Moxum simplicitas, stupiditas Gal. lib.de natura ho-aminis:& sesus impediti,cogitatio tarda,irasci tardus. Liberalis autem ,hylaris,facetus,ridibundus, iucundarum rerumin hominum amans,interdum,mO- suri