장음표시 사용
281쪽
Nam Deus acleentrum jussit gravia omnia serri. Nec naturali motu decedere ab ipso PQsIunt. atque ideo terra eli immobilis, & se Suit mei in medio, ac propria gravitate tenetur. Undique enim ad centrum concurrit prona, globumque
Essicit immensum , & densum , solidumque L
Circa quem roseis noctesque diesque quadrigis
Sol vehitur: sed nox adversa in parte creatur. Quippe alitin non est quam terrae atque aequoris umbra , io. Quae si forte serit nocturnae corpora lunae , Fclipsin tacit, & populos terroribus implet, Credentes magico labefactam carmine divam. Umbra haec tunc noctes majores essicit, est quum Distans a nobis sol longius: at breviores , Quum redit, & Cancri borealia signa revisit. causa hujus tumor est terrae, montesque luperbi , Quos interposuit prudens natura, suis ut Verticibus noctes mutato sidere mutent. Nam quanto magis accedit sol pronus ad austrum a P. Tanto majores veniunt a montibus umbrae Umbrae , quae abscondunt lucem , auror 3mqtae
Et spatio breviore diem procedere cogunt, Tunc spargit glacialis hyems sua frigora nobis ,
Tunc aestas regna Antipodum declivia torret. Quam vero sol ad Cancri loca summa recurrit, Tune nox fit brevior nobis, redeuntque calores. At bruma Antipodas magno tunc frigore torquet. Sic vario cursu variat Sol tempora, & annum Quattuor in partes totum discriminat inquas :3 . Circuiensque orbem terrarum servit carisque Gentibus, & quae sub terra versantur , & illis Quae supra , atque pari moderamine temperat omnes , Nam sub terra homines etiam sunt, non mare
aut silvae, neque enim Solem natura diemque
282쪽
Jussisset radios illic diffundere inanes,
Et solum servire feris, generisque natantum. Nimirum tellus habitatur tota, nec ullusE1t locus, aut Zona ulla, in qua non vivere possine Mortales, aptasque sibi componere sedes : Sit licet immodicum frigus, vel maximus aestus Illic assiduei natura ubi tristia fixit , Laeta adhibet, miscetque sagax advcrsa secundia :Atque ubi fert morbos, medicamina debita gipnit. IO. Ergo ubicunque Calor nimius reperitur, ibidem Non gelidi montes, non frigida flamma desunt, Non silvae umbriferae, & multis cum fontibus
Quae valeant homines tanto defendere ab aestu. Praeterea est illic semper nox aequa diei, Quae solis radios sequato frigore fraenat.
Unde sit ut zonam mediam non e Te putemus Desertam Omnino: multos sed habere colonos, Et proprio ingenio, & naturae munere tutOS. Tonae ctiam e X tremae, quas non habitarier ajunt,dio. Assiduis nivibus pressas, glac que perenni , Tomunt nempe coli, ut ratio non frivola suadet. Naxima namque locis lignorum copia in illis Nascitur, & fiunt illic hypocausta, grave5que
vestes, ex variis antinantum pellibus, unde Calfaciunt se mortales, hyemique resistunt , Et multis arcere modis mala frigora norunt.
Congrua nec desunt illis alimenta, cibosque Indigenas partim, partim illuc undique vectos Accipiunt large, & dapibus vescuntur opimis. 2εν. Non igitur verum est quod quidam Graeculus inquit,
Unius tantum Tonae partem, eXiguamque
Naturam humano generi tribuisse colendam rAt reliquum terrae desertum prorsus, ab ipsis Piscibus atque seris clunt at semper haberi. Ah foret indignum certe hoc, natura minoris Fecisset nos quam bruta, imperiumque ded1sset In terris majus quam homini & spatiosius illis.
inare si quὸ sideo adhibenda est vera loquenti Haed
283쪽
Πaud dubie tellus tota est habitabilis, & nil
Obstat quin possint mortales vivere ubi Que. Naturae auxilium in rebus non deficit ullis. Inieniumque hominis durissima quaeque refringit. Postremo , quoniam ad finem properamus, & hora
Jam dudum monet aethereos invadere Pisces. Propterea exponam paucis cur terra tremiscat, quae vis tanta illam quatiat, cogatque moveri. Scire igitur licet, innumeras vastasque cavernas o. Sub terris esse, atque illic quandoque creari Ingentes ventos: qui dum crudelia miscent Praelia, Concutiunt terram, nimioque furore Congressi evertunt totas cum moenibus urbeS. Donec parte aliqua erumpant facto agmine, Scauro
Diffusi in vacuas non longa pace quiescant. Gignuntur vero hi venti telluris in alvo Ex sumis, quos vicina trahit ignis ab unda. quippe ignes in se multos magnosque perenni Tempore nutrit humus dictu mirabile: sed nova O .Falsa tamen refero. credet qui viderit Aetnai qui scatebras calidarum usquam spectarit aqua.
Et qui vitiseri bene noverit acta velavi.
Vos agitant ventos qui subterranea regna Dii manes habitant, caecisque morantur Iu antris Non etenim nugae prorsus, nec inania verba Sunt, quae cte Stygii rebus memorantur Averni. Nempe locus nullus frustra est : habitatur ubi quia Sub terris, supra terras, inque a Fre & igni, an coelo & supra coelum, est ubi regia summi 3 o. Induperatoris , mundum qui possidet omnem. Musa vale: interea extremum meditare labor Κ
284쪽
Summus IEiber rerum terminus non est ; μextra caelum est immensa sne corpore Irex. Teterum somnia de triplici eo Io suis babitatoribus culto huc referuntMr lucemque sine corpore eo posseprobare annitiιur e quia . scilicet farma dat et rebus. Quaeque ideo lux corporeis oculis cerni nequit. M ra hie quoque de formis sine materia occurrunt. Niuia innumera Divum AEtherem lucemque praedictam inbabitant e quorum duxi - ratem vitamque describit. AEternam Α- heis ruinam minatur. 7 sospiasque ad rerum terrenarum despectum caelestiumque amorem excitat, Sspe vita aeterna solatur Mali damones facile ab hominibus ad colloquium evocantur, boni vero non adeo : quod ramen a rite purificatis ali reando impetratur. strea omnia ab aliis perperam negarisorii. Gratiisque tandem Deo ams, latius
285쪽
UMME Deus , rex omnipotens, pater optime, cujus Tam pulcrum tamque immensum sapientia condidit ex nihilo, & regit, assidueque tuetur , Principium & finis rerum, cui omnia parent rQuo majus, melius, speciosius, altius est nil: Qui supra omne habitas caelum sine fine beatus et 'Mens mea nunc ad te cupiens conscendere, Muta Non eget, aut Phoebo , aut Pat nasi. , aut sontiabus illis. aniloqui ouoscunque solent haurire poetae , m. Magninca insano scripturi somnia vulgo.Quippe alio auxilio nobis, alioque favore E1h opus, atque alias sitientes quaeramus undas Te voco, re imploro, te posco, te precor unum , Ut coepto jam pridem operi, extremoque labori Aspires, tribuasque optatum attingere finem. Mitte tuum quaelo Deus in mea pectora numen 1 Quo assiatus miranda tui penetralia regni Spectare, & spectata aliis expromere possim , Carminibusque meis aerernum acquirere hon
ao. Sunt qui extra coelum credant nihil esse punientque
Aetheris in summo dorso consistere fines
Rerum, quos ultra natura extendere vires
Non quear ipsa suas, ac debilitate quiescat. Quod falsum ratione mihi suadente videtur. Nam si illic finis rerum est, uni desinit aether, Cur nil ulterius fecit Deust an quia scivit Nil facere ulterius, propria desectus ab arte 'An quia non potuit sed jure negatur utrumque rQuippe Dei nullis est clausa scientia metis,3oc Et nullum patitur divina potentia sinem. Non etenim res ulla Deum concludere certis Livii cibus potuit, nac se ipse coercuit ultro.
286쪽
Nagna loquor : tamen haec ratio quoque magna probabir, Si res ulla Deum finit vel ermicti ergo Fortior est res illa Deo: nam quomodo posset Eslicere id, si non ipsum superaret agendo. Quem sinire cupit, quem circumscribere quaerit 'Ac res nulla Deum luperat, neque sortior ipi esti Quare nec finire poteli, nec se Deus ultro Limitibus cinxit quis enim sibi ponere finem Vellet, quum posset liberrimus esse, suasque a o. Quantumcunque s bi libeat diffundere vires di Nemo est qui cupiat sese secisse minorem :Imo omnes quaerunt majora capessiere semper, .
Atque aliquid semper jam partis addere rebus , Et licet ingentes eXpandere latius alas. Num Deus ergo volet, quum possit maximus esse . Ac sine fine potens, proprium cohibere Vigorem , Sponte sua, angustasque sibi circundare metas Non decet hoc certe. quare nec credere fas est , EIse Deo finem, si non accepit ab ullo ,
ao. Nec dedit ipse sibi : ut ratio jam nostra probavit.
His ita praepositis, concludimus, infinitum disse Dei omnipotentis opus, ne vana Potesta&Illius dici, & ne vana scientia possit. Nam si extra coelum scivit potuitque creare Plura quoque & majora Deus, sed noluit: ergo Scica ac posse suum frustra est, & prorsus inane.
Si sciret quisquam, di si posset gnaviter artem
Exercere aliquam, nollet tamen, ac nihil utiquam. Esseeret, frustra artificis sibi nomen haberet, 3o. Et Lustra propriam verbis extolleret artem Quae non ars, tuto deberet inertia dici. Verum in divina natura credere par est Esse nihil frustra aut vanum,pulcherrima quum sit. Quaecumque ergo Deus potuit, fecit quoque virtus Ne sua vana foret, ne semper pigra lateret. Sed quoniam potuit facere infinita , putandum est Fecisie insinita, omnemque euplesse vigorem ,
Nec servasse in se vanum vel inutile qvicquam Atqui
287쪽
Atqui in sinitum corpus posse e si e negavit Do Ius Aristoteles, ego in hoc assentior illi. quippe extra coeli sines non ponimus ullum corpus : seu puram , immensam , & sine corpora
Lucem qua nostri Solis lonte minor est lux t
Lucem quam terreni oculi non cernere possent: Lucem, quam ex sese effundit Deus infinitam. In qua habitant cum rege suo dii nobiliores :caetera turba minor versatur in aethere semper. I p. Ergo tripleX regnum est, ac mundi portio tripleX , coelestis, sub coelestis, quarum utraque sine clausa suo est, reliquam non ullus terminus ambit, quae supra coelum splendescit lumine miro. Forte aliquis dicet, nullam sine corpore lucem posse dari, unde extra coelum lucem esse negabit rSed frustra oblatrat nobis frustiaque resistit.
Nam ratio mea dicta probat, verumque tuetur.
Dic quaeso , cur Sol lucet num quod sua per se est
Lucida materia: an potius sua sorma dat illim. . Hanc lucem quae tam vastum complecti lux orbem Nimirum tribuit rebus forma omnibus esse,
Ut perhibent physici: quibus & nos adstipulamis.
Forma igitur lolis causa est ut luceat: & non Materia. a sorma vis & decor essivit omnis. Quod si corporeis sormis lux tanta tributa est, Cur in corporeis lucem posse esse negamus t Praesertim quum sint purae magis, ta tenues, &Partiei pes multo uberius pulchrique bonique t Ergo Deum sol mae lucent vehementer: at illa Lux non est oculis mortalibus apta videri:
Imo inter divos quo quisque potentior est &Dignior, hoc etiam majori lumine sulget. Non aurum,non gemmae illis, non purpura honorem A Tert, ut nobis: lux est sua gloria divis. Utque inter stellas multo nitidissimus est sol: Sie inter divos lucet Rex ille deorum , Non tamen Obscurat reliquos, quin perficit illos :M Tan-
288쪽
Tanta ejus bonitas e li, & sapientia tanta. Forte etiam obiiciet, subjectum esse aera Eicis , inc tandamentum: proinde aer est ubi nullus , Extra oras coeli summi, lucem esse negabit. Sed pariter nunc a vero decedit ut ante. Non et enim est aer subjectum luminis, & non Fit sui perverse arbitratur) in aere lumen :Imo Mr contra est in lumine, si bene cernat, Non quid Aristoteles, sed quid ratio asserat ipsa rao. Nam si adstans foribus clausis accensa lucernakVel fax immittat per rimam lumen in aedes Obscuras, Quatiatque aliquis tunc aera, juκra Luminis immisit radium, transire per ipsum Aer cogetur radium, nil lumine moto. Si vero ipse aer subje hum luminis esset , Nempe eodem motu radius quateretur Maer Cumque suo hauddutae subjecto lumen abiret. Praeterea si quis nocturno tempore taedam Accensam properans gestet, lux illa movetur zo. Assidue,mutatque locum illustratque tenebras Nunc has, nunc illa si tamen aer ipse quiescit , Immotusqus manet, taeda currente per ipsum. Quod si aer esset subjectum lucis, abires, Progrediens cum luce smul, numero unus & idem. Hoc autem non sit, sed lux stante aere pergit, Libera per sese, & taedam comitatur euntem. 'unde patet, quod lux non indiget aere , tanquaues Subjector sed ita re potest absque aeris usu. Praesertim lux illa Dei pulcherrima, cujusao. Particula impressa est in nostri corpore solis , . Atque illic tanquam in speculo comprensa te
Nam veluti in propria sphaera non cernitur igni, Sub luna positus, sed si accendatur in ipso
Materia, apparent tunc astra cadentia coelo , Ignitaeque trabes aestiva nocte micantes Atque alia id genus humanas turbantia mentes :Sic luκ illa Dei per se nequit ipsa videri
Corporeis oculis: at fixa in Sole nitescit ,
Proprer materiam sol sis, quae aptissima luci est,
289쪽
Quippe ipsam talem secit Deus, ut sua posset Illic lux recipi, & tota fulgescere in orbe,
Allatura diem,& vitam, & bona plurima rebus. Illa etiam lux divina est impressa aliorum Divorum sormis: quan vis non omnibus aeque :Ut non stellae omnes aequali lumine lucent. Sed magis una alia, quanto haec persectior illa est. Utque potest candela alias accendere plures, Non tamen ipsa suum amittit minitiive nitorem , io. Haud secus illa Dei luκ inviolata, nihilque Decrescens, alios impertit lumine divos. Verum aliquis nunc me dubitans sortasse rogabit, An praeter lucem quam diximus infinitam.
icquam aliud quoque sit, magni extra moenia
Sic licet indignum , atque impar mortalibus ausis,
Ire tamen tantabo viam, quae nulla priorum Hactenus apparent nobis vestigia vatum , Thesaurosque Dei conabor pandere terris,
Si Deus ipse volet, solitoque favor ejuvabit. costa o. Principio patrem rerum, auctoremq; latendum Esse Deum , atque ipso omne bonurn pulchrumque creari.
Quin summum pulchrum atque bonum vere ipse
Ergo ubicunque manet Deus, illic gloria secum Stat sua , & omne bonum ac pulchrum reperit uxibidem. Quocirca quicquid tellus & pontus de aether stra Pulchri habet, atque boni torum illud cernitur e Coelestes orbes, ubi summi est regia patris. Et quanquam rebus non ulla in talibus insit Materia, haud ideo tamen entia falsa putato. que 3O. Nam sunt vera magis, magis d persecta magis- Pulchra his , materiae quibus est data portio rebus Forma et enim quaecunque ipsam se sustinet, absque Materia: auxilio, lonae est persectior illa quae sine materia per se consistere non quit. Ergo illic formae rerum sine materia sunt Icxsecta ac purae, quar nec longaeva vetustas Laede.
290쪽
Loedere, nec vis ulla potest disIblvere fati . . Plurima sunt illic etiam pulcherrima, quae non Corporeo in mundo omnipotens natura Creavisi Ex quibus emanant selicia gaudia divis :Gaudia quae nequeunt humana voce referri: Gaudia quae nullo possunt amittier aevo. Has formas incorporeas divina Platonis Mens olim agnovit: quanuis turba invida tanti Scripta viri carpat, risuque illudat amaro UM :ro. Sed cunctis non nosse datum est mysteria diis Pauci haec percipiunt, mundi quibus annu Ic auctor, Datque suum, ut possint speculari talia, lumen. Postremo divum sunt illic millia tot, quQt, vel frondes habet omne nemus, vel littus arenaS: Vel pisces Nereus, vel stellas maκimus aether :Imo horum numerus numero non clauditur ullo: Nam cur sinitos secit Deus, infinitos Si potuit sacere, ut sua gloria latior esset . Praesertim quum sit prorsus sine limite munctus , eto. Ut supro, ostensum , & stabili ratione probatum est.
Verum incorporei quum sint, omnique carentes Materia, idcirco mutantur tempore nullo : Non senio aegrescunt, Anil patiuntur amasti. Non somno aut esca utuntur, nullumque laborem Norunt. perpetua est illis & laeta juventus , Summaque libertas: nulli servitur ab ullo, re quisquam cogit, nec quisquam cogitur : unum Duntaxat Dominum agnoscunt , Regemque P .
tremque Communem cunctis : illum venerantur amantque,ao. Ultrq illi adsistunt, parent ultro, atque ΠΑ-
caudentes, ejus laudes & facta canentes. Quisque illi 1tudet obsequio ac pietate placere. uella absunt, odio nullo inridi ave laborant.
Faκ aeterna viget, concordia maXima, amorque. .
Mutuus est illis semper, nulla insidiarum Suspici', nullusyε dolus sentitur ab illis.