장음표시 사용
271쪽
At non Saturnus talem, nec Iuppiter, & Mars Essiciunt motum, nec Lunae Mercuriive Aut Veneris siclus: verum haec gaudent epicyclis :Cur non scintillat Saturnus, Iuppiter, & Mars , Ut Sol ' quum tamen a nobis longe altius absimi, Nec magno a itellis fixis diserimine distent Nimirum, quoniam non sic volvuntur uti Sol , Sed sua permittunt epicyclis corpora ferri. Forte aliquis solem non scintillare putabit. Io. At si hunc perspiciet summo quum mane resu Vel quum descendit brumali tempore in undas , Quando acies illum melius tolerare valebit. Tunc circumvolvi, tunc scintillare videbit. Nec quisquam hoc a deo magnum ac mirabile dicat, Singula si tali volvuntur sidera motu : coeli, Nonne magis mirum est . tam immensi corpora Tam celeri semper ferri vertigine, ut omnes Praevertant volucres,ventosque & fulmina vinearit Unde nota: Ille pater rerum, mundique creator , a Q. Omnia quae fecit, distinxit in haec duo,motum Atque quietem , atqui in terris , centroque locata est Ipsa quies proprie, possedit caetera motus. Unda fluit, semperque aer agitatur & ignis , I'raecipue tamen in coelo est vis maxima movus :Et quo quaeque magis sphaera est sublimis, in illa
Fortior est mollis, inunduinque rapacius ambit. Quare illud coelum , quod primum mobile fertur Maximum habet motum : sed motus maximus ille est . Tempore qui minimo spatia & loca maxima transit. 3o. Ergo nictu oculi totum percurreret orbem, Ni obstarent illi sphaerae, quas continet in se , Irae nantes cursum illius, ne protinus omnem Volvencto raperet secum terram, Oceanumque Quippe animal nullum posset tunc vivere in illis. O rem mirandam in primi si quis non stupeat, Quum Secum agitat, tantam tam parvo tempore molem, Tam longius transire vias, iterumque reverti ,
272쪽
uine aliqui credunt, a diis totum aethera volvi, Assignantque suum motorem cuilibet orbi :Qui quasi pristino addictus, non destinat unquam Tam vastam versare molem noctesque diesque. Nec, quan vis cupigi , minimum requiescere posse. Felix servicio tali Deus ille profecto. Sed nugae sunt haec, commentaque inania eorum Qui cupiunt primi mortales inter haberi. O quot morosophos tellus parit, & philodo Xos. I o. Quare non tutum est facile omnia credete culin
Ille licet magni sit nominis, innumerasque Scribendo impleri nigra loligine charta S. Magni saepe viri mendacia magna loquuntur , Et nemo est adeo prudens, quin saepius erret.
Est igi tur ratio in primis quaerenda, fidesque Major in ambiguis rationi est semper habenda , Quam dictis hominum: namque haec sunt salsa stequenter
Quid ratio ostendit' eoelum stellasque moveri A diis, an per se, naturalique vigore fio. Qualis honor, vel quale lucrum , Vel quanta voluptas Esse potest divis, versantibus aethera semper, ut stultorum hominum vitae opportuna ministrentU tque seras pecudes, volucres , piscesque gubernent tSicne decet dominos servis serviret deosque Servitio aeterno damnati, ut pabula brutis , ac stultis pravisque ferant mortalibus escam Nonne decet potius libertas, maκ ima divos , Vs quocunque velint faciles accedere possint 'Ne tanquam dura devincti compede, nusquam So. Ire queant, semperque loco teneantur codem Aut tanquam siguli instantes operique rotaeque , Nianquam decedant scamno,nunqu3m OL ia captent.
273쪽
Nil.etenim per se aeternum est, nisi conditor orbis. Post ipsum aeterna est rerum natura suarum , Quas ipse eκ nihilo, stabili sed lege creavit, Ut non esse queant aliter quam justerat olim , diu in primum immensi jaceret fundamina mundi. S c aqua semper erit mollis, sic ignis adurens :Sie Rabilis tellus, sic semper mobilis aer . Sie k circumagi coelum sine fine necesse est :Sic forma & virtus herbis sua cuique tributa est , ro. Nec non arboribus, nec non animalibus ipsis , Ut nullo possint mutari prorsus ab aevo e Usque aded ipsius naturae immobilis ordo est , Usque adeo est eadem iam per divina voluntas rQuare si motus coeli est aeternus, oportet Naturalem esse, ut gravium leviumque videmus. Nam quod naturae est proprium , non deficit un
Si vero est alius motor, quandoque quiescit: Nil etenim aeterno violentum tempore durat. An stravium L levium natura potentior est quama I. Astrorum & coeli, ut possint per se illa moveri, Haec vero nequeant, nisi diis agitentur ab ipsis rTerra ergo atque ignis sunt aethere nobiliores . Saltem eκ hoc quod non motoris egent alieni, sunt. Sed per se a centro aut ad centrum tendere pota Credendum est igitur, coelestia corpora per se Atque suis formis, ut terra ignisque moveri. Natura est siquidem motore potentior omni , Naturam vincit solus Deus: & nihil sipso Excepto) est melius natura & majus in orbe. o. Naturam vero appello, legem omnipotentis Supremique patris, quam prima ab origine mundi Cunctis imposuit rebus, jussitque teneri Inviolabiliter, dum mundi secta manerent. Nam legem hanc rerum formis Detis indidit: unde Quum rebus dant esse, Dei mandata libenter Pisciunt sormae, & nequeunt hanc fallere legena.
Neuipe suis res a sormis taleo generantur ,
Quales praecepit qui sormas condidit ipsas. Haec vere ac p-rie natura est, & melius quom
274쪽
Forma aut materia,ut quidam posuere. etenim sunt Haec duo cunctarum potius primordia rerum , Vel causae primae, vel componentia prima , Non autem natura placent si nomina vera , Et nisi malimus dare salsa vocabula rebus.
Seu de hoc jam satis r ad reliqua accedamus , α
Sint deserta poli pulcherrima retna beati ,
An quisquam sedes illas teneatque colatque . Praesens hora monet solito nos dicere versu scoris, io. Quum coelum sit tam immensum, tantique de- Conspicuum tot sideribus, tam nobile corpus , Desertum & vacuum & solum incultum Cue ma neb:t Terra autem innumeris gaudebit,ia unda colonis rAn mare vel tellus, locus est jucundior atque Pulchrior 3c melior, vel toto major Olympo Propter quod potius, quam aether, mereant ut habere Tot cives, & tam variis animalia formis An re eis prudentis erit, fabricare pa ali Ingenuem molem, peregrino marmore ia auroxo. Egregiam,& m; re speciosam intusque forisque, Nolle tamen stabulo excepto) permittere quenquam Tam pulchras habitare aedes, vacuaque tenere 'Nempe est totius mundi sta ovium terra, in qua
Sunt omnes sordes, pulvis, coenumque simumque , ossa, Phatres carnes, varia eXCrementa animantiam. Quis memorare unquam tot foeda immundaque
possiet, Qua: tellus & pontus habent, ac semper habebunt tmis nescit pluvias, nebulas, nubesque, nivesque , Praelia Ventorum, tempestatumque furores, stant 3O. Quae mare perturbant, quatiunt terra, aera Ver- terra tamen pontusque tenet animalia multa rAt Coelum vacuum, vacuum coelum es e putatur
is vacuae pistius mentes, quae creditis istud fauippe suos etiam cives habet aether: & ait rasingula, sunt urbes coeli, sedesque dcorum.
275쪽
Illic & reges, populi inveniuntur x illic.
Sed veri reges, populi veri, Omnia vera :Non, velut hic, umbra simulacraque inania rerum , Quas cito mors rapit, & tempus, terio, inquina C,
Illic felices, immortales, sapientes :Hic habitatit miseri, mortales, insipientes :Illic pax & luκ regnant, & summa voluptas : loris Η ic bellum assiduum & tenebrae,& genus omne do-I nunc, & lauda terram hanc, hanc dilige vitam. 1 o. Imo aude, o demetis, stabulum hoc praeponeret
Verum aliquis dubitare potest, si durior aether Est adamante, & nil vacui reperitur in illo , Quomodo dii poterunt illic habitare, vel illas
Pergere, nimirum hoc iuri non posse videtur. Praeterca quum coequm ipsum n an possit arari Atque foui, quonam, pacto B. Echusqtie Ceres MoeNascentur, frugesque aliae, quarum indiget usus in Frivola sunt haec, & rugoso cligna cachinno. Namque sit ipse licet multo solidissimus aether , zo. Pervius est tamen , &cedens cultoribus, A tabobstat quin facile huc possint se ferre vel illuci ,
Et quacunque libet nihil impediente moveri. Coelicolis etenim tenuissima corpora cunctis Ille auct r mundi dedit; atque levissitna: quare Ipsis non opus est foribus, patulis oe fenestris.
Per meaios intrant muros, & marmora trananc mUsque adeo eli illis tenuis nazura, P Ozensque. Quis . nisi vidisset pisces habitare sub undis , Sub limo ranas, salamandras vivere in igne ,3 . Aere chameleonta. R pasci rore cicadas , Crederet at vera haec tamen & mira esse fatemur Plurima sunt, quae cum fieri non posse putemus Saepe tamen sieri possunt, & facta vide Daus. Cur non ergo Deus potuit quoque condere tales Coelicolas, qui per coelum tacite ire valerent , Nulliusque cibi vel potus prorsus egerenz Si potuit, certe voluit: nam turpe fruisset,
Tῖm pulchras sedes , tamque amplas linquere inanes. Atqui
276쪽
Atqui eoelicolis non est opus, ux vel arando , vel fodiendo parent alimenta juvantia vitam :Quandoquidem non sunt illis mortalia membra, quae instaurare solet sensim labantia victus :Nec siti iant unquam divi, esuri sintve beati. Denique nulla illos penitus contristat egestas: Quippe ultra fines Lunae illaetabile nil est. cuncta mala in terris posuit Deus, illaque clausic
In medio, & vetuit sacrum centingere coelum. io. Ergo felices vivunt, nectarque bibentes , Ambrosiae viridi pascuntur gramine, oujus Copia magna oritur passim coelestibus arvis. iCoelicolu in vero illorum felicior atque Nobilior vita est, loca qui magis alta frequentant. Nam quanto aethereis locus est sublimior oris . Tanto etiam melior, tantoque beat. Or idem est, Sed quid sunt maculae illae atrae, quae in Corpore lunae
Appa ent nam de his homines diversa loquuntur, Nil per se in coelo lucet, nisi Phoebus: ab illoao. Accipiunt lucem sellae omnes , ipsaque Luna IQuae quia cunctarum stellarum est ultima, & imam
ortivo est coeli sedem, terrisque propinquam Ut sit Iaca magis, minus &sincet a necesse est. Unde ejus partes quum non aequaliter omnes Sint albae, oc densae, & leves, lucisque capaces et Hinc non tota nitet luna. & maculosa videtur zNam partes albae & densae, levesque rege plane Nocturnum solem, reliquis sine luce relictis. Nocte igitur lucet, scd tempore luna diurno 3 D. In faciem nubis maculosae albescit Olympo. Sic & lam pyrides lucent in nocte volantes , Moκ redeunte die amittunt in lumine lumen , Et proprium ostendum amota fraude colorem. Namque dies vera ostendit, nox fraudibus apta est,
An vero, aeternum sit coelum, an coeperit olim ,
EXpectetque suum postslurima saecula finem , Pulchrum etiam scitu eri, unde hoc diversa sophori
277쪽
278쪽
Numectat liquidis exhalans jugiter undis,
Et calet ob solis radios tellure rest exos. Hic nebulae, hic pluviae, hic tenui cum rore pruinae
Atque nives, varia ventorum sorte Creantur.
Quippe data est ventis hujus non parva potestas Aeris: hi possitnt aestivo tempore frigus Gignere, & hybernis diffundere mensibus aestum :Ni nobis auferre valent & tradere fruges , Hi tibis inferre valent & demere morbos. ro Hurus ab aurora, Libycis venit Auster ab oris. Spirat ab occasu Zephyrus, borealia flabra Montibus a Scythicis, gelidaque oriuntur ab arcto. anter quos alii quoque sunt, quibus omnibus aEr
In serior servit, cumque aere terra laetumque. A ventis igitur nubes coguntur, ab ipsis Nubibus emanant imbres, flocci que nivales , Fulmen, ros, grando, matutinaeque pruinae :Tempore sed vario, vatia ratione modoqrie , Et variis etiam perstantibus aera ventis.
ao. Quorum qui mediae veniunt de parte diei ,
Nubesque & Dimbos pariunt, coelique calorem 2 Qui vcro eκ Scythicia regionibus, horrida gignunt Frigora: ab his fiunt glacies, nix, atque pruina , Tempore brumali: sed coelum aestate serenarit. Fert Zephyrus fiores, terramque virentibias herbis Vestit, dans avibus cantum, sit visque decorem. Eurus plerunque est bonus t at quandoque proce, lasConcitat ingentes, terris, pelagoque timenda S. Nos ventos vel dii aerei, vel sidera mittunt. 3 Q. Saepe etenim quum thesauros tellure latentes vult auscrre magus, Vel consecrare libellum.
Vel magico ritu quenquam sibi subdere divum :Audivi exortum ventum , subitamque procellam , Aut sata stravisse, aut haerentes vitibus uvas. Materiam ventis praebet vapor ortus ab undis.
Causa movens ipsos, dii sunt quibus a Fris est jus. Verum haec non sapiunt vulgo, neque talia Vulgus Credere vult. quid tum' geta mas ne zpponite PQ
279쪽
Millia qui ventos tempestatesque cier re tonitru sacere, & detrudere fulmina possiunt. Non tamen est. nego causas alias quoque, nascimae faciunt ventos: veluti sol, lunaque & altra Praesertim septem quae vulgo errantia dicunt 'Quoriam Opera exhalans vapor ad diversa ον
d , T, dum Romae, Decimo regnante Leon'
fissi antem angusto validum ventum oris hiatu quippe Cano infusam retinebat pectore lympham stabJecto igni resoluta exibat ab tite ' 'In faciem vento validi, longeque serebat Ergo etiam ventus resoluta emittitur unda , um vapor eri halans fugit impellente calore, Namque fugare solent sese contraria semper. C in parte etiam quam diximus aeris ima . Apparere solent regalia sata cometae , ao. Apparere solet variata coloribus Iris.
Dum sibi suri esto rauios impres a vapori. h. . IV ς-Vdςm, lximenque in nube relinquit Haud aliter quam quum circum nitet area lunam
Ceu quodam in speculo, solis formatur imaeo ,3 ou .regione autem crassa imaque aeris: unda Unda inquam occant, quae terram circuit omnem, Angust8que freto Herculeas inhiesna columnas, Diffundit sese, longe lateque pererros. time varium nomen sortitur, & hinc mare sertur
QVid , Tyrrhenumque, Adriacumque,
Et mare Erythranim , Sc quod Persidis alluit oras. C terrae occultas pellabitur uada cavernas, Ev
280쪽
Et fluit ac refluit semper, variumque saporem Accipit, ut varia est tellus, per vilcera cuius Transit sulfureumque a sulfure mittit odorem. Itinc aeterno quod tempore numina current :Quippe suos repetunt fontes, iterumque marines A a stuctus properant, illinc reditura vicissim. II re abeunt, illac redeunt, & aguntur in orbem Assidue , vegetantque ut sanguis corpora, terram :Haec eadem facit unda lacus, crassasque paludes ,
IO. Nec non perspicuos sontes,puteosque perennes. Denique ab Oceano emanat vis omnis aQuarum o
Quascunque orbis habet. lymphas hie edidit om
Partim sub terra, partim supra inpredientes. Partim etiam nigris de nubibus egredientes. Sed cur est adeo salsum mare, nunquid ab ipsa Natura istud habet' non arbitror. at sapor omnis
Undarum a terra causam trahit, inveniuntur
In tetra si quidem montes salis, hoc tegit aequor, Exugitque salem, liquidasque resolvit in undas.llo. Ergo sal, non Sol causa est salsedinis hujus. Nam cur Sol non stagna etiam salsa esticit idem tNempe illam terreae partem, quae non erat a Pta Usibus humanis, nimia salse dine abundans , Natura oceano substravit providar at illam Quae fuerat melior, quae dignior, uberiorque , DeteXit nobis, nobisque reliquit apertam :In qua sunt montes, colles, clivi, tumulique , Convalles, campi, rupes, sauces, juga, rura , Silvae, stagna, lacus, sontes, fluvii, atque paludes,3 n. Oppida parva, urbes magnae, pagi,villae, arces, ba Xa, metalla, hominum vitae opportuna tuendae , Huic terrae, illiusque opibus natura Deus que I'raeposuere hominem, & regem fecere animatum, Quotquot pontus habet , quotquot tellure m0
Ingeniumque illi ac mentem tribu dre: quibus se
Praeponat Cunctis, terrarumque imperet orbi :Rtque Deum agnoscens, illum metuat que colatque: