De Amiani Marcellini digressionibus quae ad externas gentes pertineant

71쪽

55 Suerint, in primis Valusius, indutabrogius, Gro novius, a

gnorUS, ne merum commentarium Scribere videat', nonnulla tantum attacturus sum ex his quae ad fines, corporis habitum, naturam, mores Spectant

u Quae ad fines spectant Amm. XXXI, 2 l.

Apud has gentes SaracenOS quarum exordiens initium ab Assyriis ad Nili cataractas porrigitur et Oufinia Blemmyarum,

Jornandis, De rebus Geticis,

libor VIII.

quorum natio leva, ut Priscus historicia refert, tu Maeotide palude ulteriorem ripam insedit.

...populiSque Salu sitietitibus errati. Per Meroen Blemyasque sero atramque Syenen.

b Quae ad corporis habitum spectant Amm. XXXI, 2, 2.

Ubi quoniam ab ipsis nascendi primitiis infantum erro sulcantur altius genae, ut pilorum vigor tempestinu emergens conrugatis cicatricibus hebetetur, seneScunt imberbes absque nulla vetustate, spadonibus simileS, compacti Omnes firmisque membris et opimis cervicibus, prodigiosae formae et pavendi, ut bipedes existimes bestias vel quales in commarginandis pontibus effigiati stipites dolantur incompte.

JOrn. De rebus Geticis,

Νam maribus erro eua Secautut antequam lactis nutrimenta percipiaut vulneris cogantur subire tolerantiam. Hinc imberbe SeneScunt, et Sine vetustate ephebi sunt: quia acies ferro sulcata tempesti-Vam pilorum gratiam per cicatrices

ib sumit. . .

Erat iis species pavenda nigredine sed velut quaedam, si dici potest, deformis ossa, non acies; habensque magis puncta quam lu

mina ...

Claudian. lib. I, in Rusin. , V, 329.

Nec plus nubigenas duplex Datura biformes Cognatis aptavit equiS.

Geus animi membrisque minax ita vultibus ipsis Infautum UuS. horror uest. Ousurgit in are tum

72쪽

iuduineuiis perluuiu sui uni lini eis , ei ex pellibus silvestrium murum cousarcinulis,

c uost ad naturam Spectant Amm ., XXXI, 2 l.

dum feritatis excedit.

XXXI, 2 11.

Per indutias insidi

d Qua ad mores spectant Amm ., XXXI, 2, 30.

Hunui absque lare vel lege aut victu stabili dispalantur,

XXXI, 2,

subito de iudustrii dispersi viges

cunt,

Saraceni sed errant Semper per spatia longe lateque distenta sine lare siue sedibus fixis

XXXI, 2, 2 l.

Halaui Hunnisque per omnia SUPPareS, Verum victu mitiores et cultu, mi a potui da te iniit emiuia ubi irant eaveritis visus adest oculis abseutibus ocia cerebri . . . Sic stropter proelia uasis Ma tertius deformat aeuior, quia tensa geuarum Non tuteriecto, i latior,

d Orn. l. II.

Hunuigari hinc sunt uoti quia ab ipsis pellium murinarum venit

commercium.

Hunnorum gens omni ferocitate atrocior.

Paulus, lib. XI Monumenta Germaniae fol. 187, 11.

atrocioribus IIunnis.

Si fallat Chunus quid mirum St

D. Ambrosius, Patrol. Mi-yne, CXI, 603.

quum siue legibus vivant.

.. .Reerrima nullo Ordine mobilitas insperatisque recUrSUS.

Αlauos quoque pugna ibi pares, sed humauitatis victu formaque dissimiles.

llinc perspici potest quam parum ab Ammian in is dom

73쪽

vixerunt.

Pro Ammiano adhuc militat ea res dignissima qui animadvertatur quo nostra zaei ut viri doctissimi antiquorum populorum Origini, externae formae, moribus, religionibus, institutis cognoscendis accuratiorem dant operam, eo magis ejus

diligentia, veritatis studium, fidos confirmantur . Sed id pra cipue mirandum est quod sex ejus digressibus aliquot sententias quas pro erroribus alii habunt, alii defendendas esse arbi-.trati sunt. Sic auctore d'An villo Ariorum sedes malo locavit Ammianus, quod malo intellexit quae do his scripsserat Ptole maeus . Contra, simos soli in credere velis, non est credibilo haec ex eodem scriptor eum transtulisse , nam, Si id fecisset, non dixisset si oras usquo ad Indiam porrecto et Gangem , quoniam Ptolomaeum lotam Scythiam ultra maum atque inter hujus amnis caput et Seras posuis Se conStat. Sic hanc Ammiani opinionsem, videlicet Burgundiones esse si obolem romanam B, quam nonnulli viri errorem habent aliquid veri continere asso voravit Fusto de Coulanges'.

. Conser Bellogia et Ethnographie autoi3e,2 partie, p. 8έ-90 3 partie, Le genie gaulois, p. 25 Duruy, Histoire de Romatris, 1885, t. VII, p. 28; t. VI, p. 4 et suiV. SArbois de diabainville, es premier habitant de Europe, 1877, iure II, p. 43 et 144 Dieseubacti, Origines Europinae, die alten Votheo Europa mi thren Sippen und achbarn ludien Franc sor aut Main, 1861. p. 41 Vivien de Salut-Martin, lude deleostraphie ancienne et 'ethnographie asiatique t. I, p. 10 et UiV. Leutherie, a novene maritime ancienne et moderne, p. 158 Jalin loc. it. Memoire de Academi de Inscriptions t. VIII, p. 10 emoire surae division que D empereur romainson falles de a Gaul en plusleur provinces, par de La Barre De arditis Geographie de a Gaule romaine 18 8 t. II, p. 20l; agner, Comment in Ammianum, . III, p. 35 et 36, ed. rsurdi. MilllenhOss, Oc. il. 3. Band p. 86. 2. Memoires dea'Academi de Inscription et BelleS-Lestres t. XXXII, p. 576 d'Anville, Recherches geographiques et hiStorique Sur a Serique des anciens, Memoire sur a Serique p. 203. 3. Os selin, Iecherches surcia geographie Systematique des anciens, Paris, 18l3, t. IV, p. 275 et 2I6.4. XXVIII, 5, 11.5 Drapeyron, De Buroundiae historia et ratione politica, thesis, Parisiis 1869, 1 Him ly, Formation territoria te des tal de Europe centrale,

p. 216. 6. I, Invasio germanique et a in de Empire 189l, p. 40-443.

74쪽

Ut antea disputata breviter 00mplectamur, Ammianum in

his digrossionibus quod ad externas gentes pertinent, conspicuum veritatis amorem prodidisse non est infitiandum. Et0nim is quanquam suo in Romanorum dominatum rei tu insti. tuta studio suodque in Graeciam pietati nonnunquam indulsit, tamen u0njure dicundus est findecorum Romanorumque ccircus admirator, utpote qui neque barbarorum virtutes, neque civium suorum vitia reticuerit. Idem minimo despiciendus ostin his qua visa vel tradita retulit. Quibus in notandis, praecipuo nomadum vita, tantam diligentiam atque tam subtiluacumen prae Stitit, ut aequalium seriorumque scriptorum testimoniis confirmata sint quae scripsit. Contra Vero habendum est

judicium in his legendis quae ex prioribus auctoribus petivit. Namque, etsi in nonnullis scriptoribus evolvendis, et aliquot robus doligendis non defuit diligentia, tamen compluribus

in locis, privsertim in his ubi externarum gentium situm Ommemoravit, Brum auctorumque intelligentem existimatorem sin dubi non e praebuit.

75쪽

CONCLUSIO

Ut exposita et disputata concludam, non os infitiandum Ammianum in his componundis digressionibus quae ad externo populo pertinent, legentibusque requiem et divorticula

ex longo rerum breviter propositarum transcurSu parant, complures auctores in au Xilium vocasse. Neque me fugit eum

populos jam notos, velut Scythas, Egyptios, Seras, SarmataS,

Medos,iersas larthos, Gallos, et ceteros quos enumerare longum it, quale Vetere ostenderant, plerumque de Scrip Si 8Se.

Ι autem, etsi permulta prioribus auctoribus tribuit, tamen non negligenda didit Ammianua. quid om scio non eas fuisse ejus doctrinam et ubertatem ut iud plena et perfecta omnium gentium notitia peti possit Etenim de Gallorum atquo aliquot germanorum populorum moribus, religione disciplinis institutis quae Ammiani aetate vigebant, multa sunt desideranda. Contra in iis digressionibus quae ad alias gentes quoque notas Spectant, velut PerSas, AEgyptios, Burgundiones,

Medos, liracios, nonnulla reperias qupe ad Marcellinum nostrum esse referenda videntur. Sed praecipue de postoris meruit

quod populis sero ignotis qui tunc vagabantur, inspiciendis atque describendis primus incubuit, et aliquot ros tradidit

quarum memoria fortasse periisset, nisi eas investigas sol. Quam in rem officiendam tantam humani animi cognitionem, tantum acumen tantamque diligentiam contulit, ut jucunda varietate fore plenae et exactae earum imagines Xprimantur quae in mentem altius penetrent. Sed magis quam illa novitas et rerum varietas laudanda est in his descriptionibus fides cum recti honestiquo studio conjuncta Ammianus enim,

76쪽

eis miles romanus suit, natura ad omnem virtutem ei omnΡvitium percipienda n0iundaque ila sui impulsus ut barbarorum dequus existimator plerumque jure dici possit. Rursus non

inlicias ibunt quicum tu digressiones accuratius perlegerint ubi de populis jamdiu notis agitur, non tantum in materia

larga quidem conquirenda, sed otiam in materia examinanda diligentiam, curam, sobrium judicium depius dosuisse et cuilibet legenti cauto esse progrediendum. Atque, ut pauci Sabsolvam, multo minus apud me valet Ammiani scriptoris auctoritas, quam illa auctoritas Ammiani poregrinatoris et iuvestigat0ris. II in jam intelligi potest quam et quatenus ad externas

gentes describendas expeditus se peritus foret Noster. Id autem manifestius erit cuique conferunt hunc auctorem cum prioribus qui in iisdem rebus versati sunt. Inter quo praeclaro quidem Viros, haud spornendus locus, ni fallor, o tribuendus est . Fatendum est quidem eum Straboni essu imparem quod non propositum habuit Ostendere quo pacto populorum mores, natura, caelo, Si tu informarentur atque

rogerentur . Neque tanta ubertate singulos mores descripsit, ut Tacito et Herodoto sit X aequandus. Complures tamen priores aut fere aequales auctores rerum amplitudine et Ovitale superavit. Nonne enim jus descriptiones sunt copiosiores

quam illae Sallustii, Maelm, Plinii, Q. Curtii Ptolomaei, Solini,

Rus Festi, ut alios omittam, descriptiones' Sed longius progrediar atque viro jam laudato Vivien de S ain t-Martin asA0ntior asseverant Ammianum habendum osse illum Scriptorem in quo creberrimae notiones aptissimaeque ad docendum inveniantur de his populis qui imperium romanum e Verterunt'.

1. Cf. Auerbach Quid sibi voluerit Strabo thesis, p. 89 M. Dubois, Xamen de a geographie de Strabsn, p. 201. 2. Vivie de Salut-Martin Histoire de a uetooraphie 18J5, p. 176 et p. 183 et Suiv. p. 10 DOSSOD Etude sui Quinte-Curce, p. 20 et 20T; SAn ville, Notice surcia Gaule ancienne, preface, p. Vi-ix, 1760. Paris Fuste de Cou-lauges, Invasio germanique, ed. 189l, p. 235. 3. Vivie de Salut-Martin, Etudes de gelagraphie ancienne et 'ethnographie asiatique t. I, P. 109.

77쪽

Νequo minore acumine gentium aut mos ei Spe Xit quam

Herodotus et Strabo. In his autum quae ad gentium habitum et cultum describendos portinent, priori inferior, posteriori propior, fortaSse ducendus est. Is quidem proprio motu minus fuit impulsus ad disputandum, materiamque Xaminandam quam Strabo . Sed non multo minus sano integro quo judicio usus est quam Herodotus, acitus, Ptolemaeus. Neque dubium osso mihi vido turquin, ut rerum amplitudine, sic diligentia, fide, veritatis studio, Maelae, . Curtio, Solino praestet. Itaque, ut uno Verborum X pudiam, inter illos auctores qui iisdem rebus vacaVerunt, ostrum Herodoto, Straboni, agito investigationum percunctationumque copia fide, diliguntia cudere, sed iisdem

His explanatis, credo in offecisse id quod mihi proposui, ut illustrarem quantum doctrinae, ingenii, fido in geutibus X turnis inspiciundis et u scribsendis adhibitori Ammianus, et quibus torminis saeptum fuerit ejus ingenium.

78쪽

. l, linea s, teste quid suoptem. 33, linea 19 lecye : Diodoro

79쪽

ΤABULA

INDEX auctorum et operum laudatorum CΑΡΠ I. - ui et ex quibus auctoribus lauserit Ammianus C pG II. - Quid suopte ingenio invenerit Ammianus .... 30CΑΡΠ ΙΙΙ - Quae Ammiano fides sit habenda TCONCLUSIO 59

80쪽

Vidi ac perlegi, Lutetis Parisiorum in Orbona, R. d. VI Idus an ann. MDCCCXCVIII. Facultatis Litterarum in Universitate Parisiensi Decanus, Α HIMLΥ. Typis mandetur, Aeademiae Parisiensis nect0r, GREARD.