장음표시 사용
91쪽
In quoproponitur mera antidoturi
I u morbo Gall. tacta .euacuatione alteratis visces ribus,atque exhibito syrup.Vel vino pr parato,valid Graia m. expurgato corpore, Meleet roborato, ut latum est, si videmus confirmatum morbum debemus venit ad veram,& certam viscerum alterationem,& hoc est quod possit immutare hepar, restituere Medictimentum hoc est decoctu igni fanta vel guaiaci, qu6 casus inuenit, experientia confirmauit . institui diem per tenuissimam victus rationem, iotu decocti, in quo est vis attenuans,b facultas superans mathum. Fuere quidam boni viri, qui cum vidissent viriguaiaci,& tenuissimum victum, credidere, quod Grum,quod agit medicamentum agit exiccando,digerendo,&sudorem prouocando,&ssicaeque sicabit Rdigeret aliud genus ligni.&ua aliqui tentarunt de
coct.ligni iuniperi,aliqui ligni ex pinu vetustiori, alii
ex cupresso,teda,citro,radicibus cretis,sanasseq; assectum. Ego vidi aliquos curatos lignofagi , qui comiecti in triremes,atque instituta victus ratione tenuissima laborantes ex toto liberantur sed iste non est usus medicus, sunt nugae omnes, quod guai, cum sanet, quia siccet,vel digerat,videmus enim quod nullum alium lignum prster indicu facit ho quod quaerimus, qui recte curare volunt assumantinuata cum non ut sudo em tantum cieant,& siccent istum, sed ut tota substantia tanquam antidotus morbi expel'lmyide ihil igitur quidnam sit hoc lignum iecild
quas facultates habet tertio quo generum sit quarto quomodo eligendum,quinto qua ratiόne exhibe-di m deco ctum factum ex hoc ligno
92쪽
examinatur Iuniperus o soluuntur' roblemata quaedam. Cap. XXXVIII.
postquam facta est Iuniperimentio nolui in , smedio cap. aliquid addere, ne cursum lectionis impe sdiam, sed obiter haec paucula dicenda occurrunt in hoc cap. inclusa, quae curiosi videant, atque rerum cupientes cognoscere causas, tetrici vero, acalusne sIoths fortasse maioribus impediti currant sine his.cribit Scal g. in lib. quem ad Gardan scribit exec.
18 o. cap. o. Grandiorem Iuniperum, quae Cedrum maxime aemulatur Harar vocant Arabes, Afri nominat Ettalch eius medulla in Numidia, candida, in Aethiopia, nigra, in Libia, purpurea, qua in scobem comminuta dicunt Afri Medici felicissimo successis vice Guaiaci ad morbum indicum profligandum uti; Aliud etiam praestantissimum remedium inuenit hominum curiositas, atque mali acerbitas, quod qui laborant, in Africa nisi remedijs sanantur si in Numidiam, aut Nigriticam sese conserant Aethiopiam solius coeli beneficio sine ullis medicamentis conua lescere dicuntur. Et ne gratis hoc dixisse videamur ut plurimi faciunt meri recitatores Historiarum 3Vtriusque addere liceat rationes,atque prius subtilitates quasdam in medium proferre. Iuniperi decoctum salutare est in quod succi sane traiectio acta est, ramenti iudice Dioscorid. necant deuorata. Idem fit in colochinthide; multum enim pinsendam, S cribrandam tenuissimo in cerniculo iubent ne homines enecet econtra Hiuchar succus lethalis, laria ea salubris , porri succus perniciosus, porrum ipsum editur sine noxa Videamus omnium storum causas, si morbu Gallicus est insciens hepar a totasti stantiao
93쪽
&substantia propria sanat licet sui siccitate, &Vi excalefactoria dici possit humores illos putridos seu
tes mortum , naturaeque obsistente temperare,qu
admodum enam humiditas mater est putredinis, itisiccitas ei reluctatur an quia acris est, Merodit humores illos putres, digerit ex Dioscorid libri Plin. libr. I 6 capita si an quia cariosam senectam non sentit, atque tanta eius cum igne familiaritas, ut multi afferante Iunipero factos carbones tanti .esse vi Vt per annu integru igne seruent incorruptξὶ fortasse Prometheus sur solaris ignis auxilio Mine
ne limoi ligni facula usus est, xvestales virgines absq;
Iabore igne annum his carbonibus seruabant, at ignis erodit omnia, conterit quaecunque ei afferuntur, ita decoctum iuniperi oblatum humorem putrem resecat, excedit, arque vindemiat. Decoctum autem salubre est, Ramenta isthalia ratio est haud absimilis ei, quae in coloquintidis apparatu circun- fertur, si enim optime non trituratur,4 cribratur litret, atque ulcerat, sic iuniperiscobes ob siccitatem adhaerendo suffocat. succus autem hiucae,' porri 'interficit. Ratio pendeta duplici causa una est pa tium tenuitas unde est facilitas penetrationis, altera est libera qualitas, iacultas ad nocendum in succo ipso, posteaquam soluta est societas, quam inierat
cum parte terrestri, qua pars eius ferocitatem c
bibebat qualitate aduersa, quemadmodum eius crassim dine tardabat celeritatem . At quare est quod Asti transeuntes in Numidiam, aut Nigriticam Aethiopiam latius coeli beneficio a lue Gallica libera tur an quia Numidia hodie Arabes dicti incolent messiterraneas Africae oras , montibus assiieti, Nomadesdicti a Pli libr. s. capit. 3. 3 a pernintandis pabulis circunferentes domo plaustris ductilibus unde vagi dicuntur, vagabundis enim popula
gionibus dediti ex equo, & lancea solis vectigalia hau
94쪽
DE MORBO GA L eo. φriunt currunt semper, semper armis vacantes in Retionibus illis calidioribus sudant, atque continuo laborant & ideo si exercitatione liberamur ab huius. modi morbo traseuntes in Numidarum aciebus ubi non nisi exercitati , non nisi graues vivunt Prouincias adeuntes possibile est , ut ab hoc morbo liberentur. Praeterea in Nigriticam Aethiopiam accedentes sub Aequatore,&Zona torrida positam liberantvx
que isti, quia caliditas aperit poros, ex quibus di fiant vapores putridi. Hinc est quod Neapoli, minIapigie regionibus calidioribus non ita sciuit morbus , sicut Patauit, atque in alijs, rigidioribus locis, inde enim difflat vapores a materia putrida eleuati, non congeruntur, non simul coaceruantur, Geuthis , ubi frigiditate stipante,& cutim densante intus detinentur, continuo crescunt, uniuntur validius, agunt sortius,obsident viscera, atque erodunt; neque homines ita citius in regionibus frigidis aduertant hoc morbo laborare quia malum intus occluditur diu seruatur, medullis infigitur,vi eius curam non habent, nisi quando radices firmas iecit ,
robur habet virium validissimum ita ut facile, quouis remedio superari non possit. Additur etiam quod Neapoli, ubi prius apparuit mitius fortasse redditus est, magis naturae familiaris, aut quia ibi mer tricum fugiunt amplexus is non sunt ita sco tis dediti, sicut alibi, Haec problematice, probabiliter dicta sint, non demonstratiue, quia cursim con est possibile demonstrare , quomodo ad ligni in diei examen descendamus,&de hoc isthaec dicta sussiciant.
95쪽
we natura ligni Guaiaci. Cap. XXXIX.
PRIMO ergo de Natura Gualaciloquamur. Vnu ' Veepto Io. Gallo, atque Consalu Ouido, omnea alio ignorarunt eius naturam Io Gallus scripst ei vis ligni sancti Consaluus fuit Hispanus nobilis, qui seripsit historiam Indiarum Hispano Idiomate adcirol. V. hic erat doctus Macumine ingeni excellenti Communis est opinio quod lignum hoc sit una plancta, cum geminas esse constet, Non una est arbor, sed duae sunt in distinguntur in propria Patria vacrias nominibus, Sid, quod soleo dicere lignum no uum, S ignum vetus reseratis ad duas species. Vni est quq vocatur in propria regione Gualaan, ndi Guaiacum, vel Gaia uni vocamus L& est lignum ex una specie . habemus praeterea palum sanctum, vel Jignum sanctum quod differt a priore, Madsuntn tae, effectus, sapor, diuersissima, quoniam autem palus sanctus deli)t ferri ad nos, ideo doleo non pos.s Mettim vobis ostendere, Qualis est arbor Guaiacus in ι ii Consetuo ita describitur primo in summario cap 86 seeundo in historia integra lib. Io .cap. a. est inquit)arbor altissima,&maxima, quae ad Iuglandis alti . tudinem pertingit, aliquando paulo minor est,coiti,ce praedita est pullo,&viridi macula maculato, ita ut subalbidus sit color, Folia habet Arbuti. plantassi hanc videre potestis in collibus istisci nos V mur lascibus ad ignes. quando exornant aedes pro nuptus, vel acris, frons est veluti lauri corbero appellant,&producit fructus rubros, qui comeduntur a pueris tructus luteos proseri per maturitatem qui
sunt veluti gemini lupini simul coniunctii ego habui hos fructus a quodam Monaco lignum durum,p5- derosum,&in media substantia nigrii, circunquaque subalbidum.
96쪽
sebalbidum. Haec est vera descriptio illius scriptoris quisuit in Indijs, Mea quar viderat Isteris mandauit . conferatis hanc cum descriptione Io Leonis
Aphricani, qui in ultima parte descriptionis loq uitur de ligno Gallico, quo utuntur Aphricani, &est lignuhabens solia spinosa, ut Iuniperus, unde colligo esse speciem cedri , I sanat sanat digeredo morbum, non quod vere sanet, secundum lignum est Palum Lignum sanctum toto celo distans a priori , Arbor ista est ma ctum gnitudinis Fraxini non vastissimae, ita habet Arno ius defcri glossi foliis fimillima, ita pleniora , ita pinguia,&ta, Pio,
men rasi sora & breuiora, Flores luteos producit, quos saccaro cond: resolent soluunt aluum, figuram non potui cogia oscere, nam a Mercatore donatum mihi est vascia Ium cum his floribus, assumebam mane coclear in soluebant aluum bis, aer fructus rotundi sunt iuglandum nucum forma, liquando magnitudine, crassitudine reueniunt nucum iuglandum maiorem, cortex est coloris cinericij, marmulatur fraxinum, in interna parte color pullus vi abemus igiturGuaiacum, lignum sanctum,quanuis inconsultationibus indifferenter sumamus has arbores licet eadem sit vis utriusque sciatis tamen quod in alijs. morbis dineris sunt iacultates; primo auto-xitatem Consalui distor, secundo experientiam Re fert Consalutis qu od quan uis usus utriusque ligni sit ad Gallicum, tamen lignum sanctum habet maiores vires ad alios morbos . Praeterea es superioribus diebus obseruaui quod in podagra,in articularibus morbis, in ischiatico a flectu, atque in roboratione ventriculi parum , aut nihil pro dcit Gua iacum, re prius obseruaui, quod palum sanctum nimis praestam est in his, in arctuum etiam dolotibus. Iam non invenitur lignum Indicum sanctum Sideo ne mire in si medici tantum tribuunt ligno Guas aco, di eo vlun: urin omnibus forsan docti experientia,
iam χο annis:sumioribus, quando signiain sanctum copiosum
97쪽
et a copiosum erat, iam non amplius de illo affertur, th, parum Guaia cum facit quidem aliquid ad hos ino bo , sed non picne, in ligno λnc O non adest colo nig r, credebant superiores, tu dis r nigra esset, vetusta, alba, noua arbori S sed decipiuntur, Meisi, deci ptus sum cum hic; sed postea cum adhibueri uidi igentiam, Si uerim in loco, ubi id strues, gna, horum lignorum pG tu obseruare omnia,&ie cognoui tiam disterentiam inter lignurn Guaiacum&sanctum. Ego vidi se ultrum Gua iaci paruum, sthabebat nigrum interius, concra Vero vidi crassitu dine mea lignum sanctum non habens nigrum in se, ideo dico eis e naturas lignorum diuersa - semperiiuGua aco es nigredo in medio, circum quaque adest color subalbidus, sapor armaru Scum acreduae qua..dam,in Guaiaco continetur pinguedo parua, tamen, vi cx:psa oleum educere possimus, H e ergo sunt naa. h. eae Gua iaci uigredo in medio iubalbida circunsta tia intercurretitibus linis lubnigrioribus, sapor ami
2 At te pinguedo copiosii sitra, ita ut duplicatum oleum
Ῥὰl cciis, extraharisu S, s porace magi3, ωminu a i rus, vii dedecocta pleniora. pynguiora, Macriora Valde: sentimus luauem odorem , t alibili, natura Lignorum. At habemus vetustum, nouum si uaiacum e tus, cortex crassus, truncus magnus amaror,&acre do parua. Iuvenescetis inditia sunt amaro nitior tinsignior acredo, amolitudo truncI tenuis,&gracilis, cid dico de Gnataco, intelligo etiam de ligno sis
cto,sed magis odoratum, magis pingue,magi, acre,&minus flauum est iuuenescens santi uni is num nos tenerrirnum accipere olemu , cita In Indicis regionibus accipere solent ex tenera arbore.
Uecii li Verum cpuoniam ex his arboribus una species de-gni sancti fertur ex insula Hispaniola , vel e nasuta beata,clus ditanta noltra Regione, altera desertur ex insuli
98쪽
Diui Ioanni ideo ligna rancida fiunt,quia nauigationes longae, ideo non possumus uti recentioribus signis,& quoniam Virtus magis seruatur in arbore maiori, semper eligere solent lignum maius Nun quam vicinurin Italia Guaiaco , quod non fuerit ab arbore resectum antequatuor, aut quinque annos, ideo semper maiorem truncii laudamus sed Not. in primis diebus solebant exhibere tantum lignum
Nnon erat usus corticis, reperitim est postea corti cera habere maiorem vim exiccandi, ideo merca tores caepere corticis mercaturam facere, quoniam
correx plurimi venditur, nam lingum vno Mocenico venditur pro singula libra, correx duobus, propterea lignum ob defectum tegmenti corrumpitur,&ex hoc non habemus Guaiaci decoctionem bonam . isti mercatores excoriant lignum, sicut caeter Quotiergo cum cortice habere potectis capite, quia in adest maior vis quam in excomato
Annuata cum notum Antiqui. Cap. XL.
v K aliqui qui opinati sunt antiquos de hoe
locutos .in voluere esse inuentum Arabum in lignufluic. quod Κaron appellat, d. esse tignunt Inesim, Tocat quientiam Κallem, confrivant hoc, quia huiusmodi medicamentum facit ad aflectus articulorum scuti Gualacum. Decepti sunt hi a voce ligni Indi. Nam temporibus Auic non patebat haec iudi occidentalis. Et quamuis Mattheolus,&alijscrapserint ex Taprobane,in catech ut deferri, tamen quicquid
ligni habuimus in Italia delatum est ex Hispanis Cassiliensibus ab Indiis occiduis. Nunquam Lusitani tignum Indicum ex Catechut asportarunt. Erat igitur lion uni Avice Indiis orientalibus,non tamen est
Guaiacum, nec parua lanctu Aliqui voluere et h
99쪽
rae. lignum descrptum ab Auic quod, elide en, vellis, 1 sebd Uuia vocat alio sunt qui velini esse Ebenum, a isti non valde decipiunt,minus decipiuntur in uitico acinia o errant poenitus,' i ta Edenus nigra est
palus est lignum flauu at in Guata eo adest nigredo, fundum petit aqua sicuti Ebenum pcrgo idem sunt. Sed hi e iam delinquunt; quoniam benus excepto
cortice tota nigra est Ebenus ficillime maceratulin aqua, facilius igne destruitur, Odorcm isagrantem mittit, in Gua iaco non est intcnsa nigredo dissicilem accratur ob pinguedinem suam &non nisi sis.ci odio horarum, at ebeni frustra magna per Io.n rasa fetet Gua iacum si aduratur, praeterea dissiciliuivritur. Hac ratione huiusmodi stii sententiae, quod hoc lignum ignotum uerit antiquioribus Arabibus, ex atque Graecis, sicut nec morbus Gallicus notus. Monsua ianus credebat Gua iacum nasci in nostris regiosi ni bus, &volebat esse arborem, quam ganum vocant
Ita Equia in medio est nigredo; circum quaque subal- bidus cour sed quia non habet amarorem, Macre, dinem hoc no obstat dicebat tuta hoc est ratione soli effeminati nostii, in quo nascitur. Sed grauiter delinquit Mont. videte folia Egani, sunt folia trifolis.
cortex non habet eundem colorem, magnitudo ligni diuersa, fructus Guaiaci sunt veluti gemini lupini,inegano est veluti quaedam siliqua, ideo distant,&λει ma, figura, toto caelo propterea non venite in hanc haeresim vos habere Gesaiacti m. Sed qua nam est Ina arbor haec est Laburnum Plin. Victruvis, ta mini consentit descriptio, lappellatio, qua vocatur haec arbor in Italia Bononiae, Nutina LauOrno dicitur Planta Eq.mi Reuertamur i tu ad nostrum institutum, S dicamus, quod vela curati affectionis proposita erit per decoctu ni lignia, dici,cuius duplex species, altera , quae est unacum , altera,quae
est palus sanctus; quod trutique aequaliter ficit id morbum reliquis
100쪽
affectibus stigidis articulorum, ventriculi imbecillitate praestantius est Guaiae lignum sanctum, ita fortasse dictum ob sanctosin miros effectus, qui ab eo derivant, sed aembo a propria substantia sanant
Gallicum, caeteros autem sedant morbos sudorem excitando sup uas humiditates exiccando, digere udo,atq; hepar & ventriculum roborando.Videamus inodo,quae sint qualitates, tire eorum.
te qualitatibin , viriliuigni Indici Cap. XLL
P, i iv, si deradamus statim duo percipiemus, Amarim a amarorem quendam,quo explebitur totum os,dein tigni de acredinem insignem, quae stimulat palatiam er Acredo tio si decoquamus in aqua decoctum primum amare Mor scit in Ore, secundo mordicat, tertio si ulcera ablia I tio . . mus valde pungit,4 mordicat. Quarto solet cale calefacit sacere strenue ventriculum labefactatum, est hae gnum et
communis opinio, &experimentum meum. Ita .n triculum ro
calefacit, quod si in intemperiebus calidis detur so bora . uet,&auget intemperiem, Ideo Gua iacum colligimus calidum esse, nam omnia amara necessario casida sunt; I frigida sint amata illa consta in ex duabus partibus, quarum altera, quae est in superficie amara, calida est frigida autem latet, plures sunt partes latentes, quam manifestae ideo refri erat,at in Guaiaco multae sunt partes amarae, non tatum superficiales, nam prima decoctione amarum est, in secunda remanet amaritudo, proptes hanc rationem asserototumimarum, per consequens
calidum Acria omnia calida sunt, ut in pluribus, at in Guataeo semper acredo adest in primo, secredo,& tertio decocto, ergo calidum est prae terea usus co