Joannis Fieni Andoverpiani De flatibus humanum corpus molestantibus, commentarius novus ac singularis. In quo flatuum natura, causæ & symptomata describuntur, eorumque remedia facili & expedita methodo indicantur

31쪽

re JOAN. FI EN U smundo suus Deus est,animus. Sunt . de spiritus angelici, intellectus di voluntas, i ipsique sua habitacula. sunt etiam calidum, frigidum, humidum, . siccum, eXterioribus corin respondentia elementa. . In calido' apparent coruscationes, & variae ignitae imagines, phrenitis, inflammatio, erysipelas, causus. Inh mido destillationes, S cx iis indurati tophi pluviam & grandinem repraesentantes T fluxus denique &tefluxus humorum in suis alveis, venis & arteriis conspiciuntur. Ceterum in terreo elemento hujus parvi mundi omnium planissime apparet cum magno mundo simil1tndo. Quod enim in terra sent lapides &saxa,hoc in corpore nostro sunt ossa: quinimo & ipsa saxa Ovidio magnae parentis cisa diculur: aque post tergum magnae jactaterastentis. Magna Prens terra eli, lapides in com

32쪽

. DE FLATIBUS. II Quod in terra plantae, frutices,&arbores, hoc in homine pili sunt.

Porro inquit Gil.) generatio pilorum eadem est quae plantarum. Nam quemadmodum ex istis quae dam arte arbitrio agricolarum, quaedam juxta naturales causas Proveniunt: eoderil modo S. in animalium corporibtorvo. quidem alicui triticum aut hordeum, aut

aliquod cerealium seminum in se insita habenti, caput assimilatur. aliis vero herbis, quae in aridioribus crescunt regionibus, reliqui totius corporis, pili similem generationem sortiuntur. Quid quaeso, de

terrae motu dicam p quando contingit intra terrae viscera plurimas generari dxhalationes per virtutembolis N altrorum, ex materia ipsiuSterrae ,-hiimiditate terrae immersa; sit egredi nequeant ob eam nimis compactam, aut Ventorum grossitiem, necesse est terra: mo-orum quadam in parte fieri. Sic videmus ex spiritibus statuosis cor- Poris

33쪽

t IOAN. FiΕNus . . poris nostri cavitatibus inclusis,exi tumque. quaerentibus, magnos se inde tremores fieri; quam rem pulchre Ioannes Langius depingit. Certe est, fi magna parvis conferre

fas eae, quemadmodum ventus vita ceribus terrae inchasus, terram erupturus tremula Conquassat motu:

sic aer flatulcus musculorum aliarumque corporis partium quae disteruli potandi velamine circumseptus, eas palmo concutit, doneC per distentum velamen erupit. Η

jus causam cum sebs ignoret, illic subesse animam arbitratur. Quippe quamdiu sine injuria effuit, & ρο- tentibus viis innoxius discedit:

nullus est tremor corpori ; sin autem discedendi facultas 'obturatis. meatibus erepta est, nec fugae t cum invenit ἰ lustrando omnia, angustias locorum dimovet & cla stra sua conatur effringere. fic evconit ut spiritu luctante N egressiunquaerente corpus concutiatur. Datur & alia hujus tremoris r . tio.

34쪽

DB FLATIBUS . . Is

tio. Corporis namque cavitatibus inclusus flatulentus. spirituS, viscerum calore insito motu everberaturi cursu parum libero incalescit tenuiorque redditur. Hic qua data porta, in universum coreus, partesque principes, sese inlinuat, &celer, motu in loca sensibilia irr enS , non modo. sua qualitate ea. assicit, sed Sc substantia tenui sti mulat, distendit, divellit, vulneratque eas partes omnes quibus Obvius fuerit. omnis enim causa mordaX motaque , sive frigida sive calida, animanti horrorem & rigorem inducit. Tertio vero, hic spiritus cum ultro citroque permeans, facultati expultrici molestus fit, tum ipsas partes contristat; quae ita exagitatae, festinantes ad expellendum noxium , contrahunt ac constringunt sese, & concussione quassationeque vexantur. Quare Flatus, qui similem cum Ventocpnti itionem s litus est , similes etiam producit aflectus. Verum

nunc

35쪽

16 Jo AN. FrΕN Us nunc tempestivum est quid flatus

sit explicare.' s

NUllos hactenus' vigere contugit qui Flatus descriptionem

tradant, aut ex quorum monumen

tis rectius ea colligi poterat quam ex Galeno: Flatus inquit est v por ab humore, pituito cibo' aut potu, ab imbecillo calore excitatus. verum haec definitio cum conver

tibilis sui Dialectice .oquar) non

sit; perfecta minime esse potest. Varii namque vapores ex cibo &potu in ventriculo contdntis ad cerebrum exhalant, ut in ebriis accidit. ad oculos eriam, ut in suffusione per consensum ventriculi, qui fatus . nec sunt nec dicuntur. EContrario autem flatuosus ille spiritus ex humore melancholico in

36쪽

- De FLATIBUS II hyposhondriis enatus, vcre fatus est, nulla tamen definitionis parte comprehensiuS. Limatius ita uel; velim , Flatum hoc modo describi: Flatus est multitudo quaedam ha . lituos spiritus ex cibo δ potu, hu- - more pituit so aut melancbolico imbecillo calore in animalis

corpore e XCitus. Dico, multitudo, quod levi halitus aut Vapor, a cinbu S nunquam corpuS etiam optime constitutum immune est, nullo modo flatus dicatur, aut ullum inflationis sensum praebeat. Cui sententiae .Gal. .subscribit dicens: Ventosos ab Hippocrate dici pntandum cst, qui in ventre colligunt

copiam fatuosi spiritus, qui vel perructus bombos seu crepitus, in-

. feriae crumpe DS CScernitur, vel remanet, dc continentes partes distendit. VentuS quinetiam teste Arist. nihil aliud est, nisi aer multus fluctu ans-coactus. Quare autem hic

vaporis ico halituosum spiritum labr Lib. s. in Alb. 72.

37쪽

18. Io AN. F1EN Us substituam, ex eodem Arist. iisque quae deinceps dicentur, discendiunarbitror, cum nihil certi hac de re ex Galeni scriptis haurirequis V leo; utpote qui haec, halitum, spiriarum halituosum & vaporem per omnia. sua opera indistincte confundat. Halituosum enim Spiritum ex succis sensim exealfactis gignid ut Therapeui.'-T . .Vaporem esse humorem eXtenuatum , de

Sympl. caus. lib. I. & de Simpl. ' 'med. facult. lib. x. Halitum de mi m medium quid esse inter levissimum tenuissimumque spiritum re sanguinem, qui plane absolutus attenuatusque ea, de Naturalibus facult. lib. 3. Quae quidem omnia coincidunt confundunttumiae, & veluti Synonyma, unam rendem que rem significant. quare Physicis. qui accuratius & subtilius tal a por- scrutantur , disserenda relinquo. Porro nec definitioni obest quod Gal. dicit, Auctiorem cliorem, si incidat in crassam & glutinosam pitui-

38쪽

DE FLATIBUS. I9

. . .

pituitam, in crassum fatum eam resolvere. Quandoquidem calor, tametsi in se vaIidus sit, comparatione tamen facta ad humoris quantitatem & aequalitatem, me rito imbecillis existimabitur; utpote qui elevare spiritalm, minime tamen resolvere possit. Eadem habenda ratio in iis est, qui immodi-rato potu vel robustissimum calorem opprimunt. Atqui quo in loco fatus generetur, deinceps dicendum erit.

De loco generationis Flamum D Raecedente cap. diximus exHipp. dc Gal. 1ententia, Ventosos appellari eos, qui in Ventre. colligunt copiam flatuosi spiritus, qui vel per ructus , vel per effatus

inferne erumpens excernitur, Vel remanet dc continentes partes di

stendit. Ex quibus verbis facile' colli

39쪽

neram generationis eorum esse: nam per rustum non poterant, nec inferne crumpere, nili in ventriculo

aut intestinis ortum sumpsissent. Ventus quoq; in magna hac mundi

machina non aliunde quam a terra nascitur: Cum enim imbre terra perfusa est, inquit Arist. tum ea Rab eo calore qui in illa est, dc a superiore concalefacta, respirationes reddit, in quo ventorum vim diXimus consistere. Ubi. autem maximam vim aquae terra excipi;; ibi magna vis halituum oriatur necelse est, non secus atque ex viridibus lignis largior fumus. In homine profecto quod terrae maxime respondet, ventriculus est. Galenus enim conferens ventriculum hominis cum terra, inquit: Idcirco animalibus vice' terrae fabrefecit natura ventriculum, veluti promptuarium quoddam cibi, quemadmodum stirpibus terram. Quippe

40쪽

DE FL A T IBUS. 2Iverae ad Vcntriculum productae , chylum ex eo in nutritionem totius corporis exugunt, non aliter quam radices stirpium in terrram de mil-sar, roti plantae e X ea assumunt trimentum tota namque haec actionaturalis cum sit, haud secus in animalibus quam in plantis perficitur. Ventriculo itaque cum terra maNima proportio est. sed terra ex bearida & c Ssucca, nisi largo humore imbuatur, fructus non fert, ut Vir

gilius ait:

Tum syster omnipotens Decundis imis bribus aether Con tigiis in gremium latae descendis,

ta omnes .

Humectata autem ventos, ut Iupra demonstravimus, essicit. Sic ventriculus noster, cum ut membra-nosus dc aridus, nisi mediocri cibo& potu irrigetur reficiaturque, reliquum corpus suo alimento de fim-

, μγ, ROMA