장음표시 사용
171쪽
testas cuded mone is esset tolerabili quadam conniueiuia, Matra spem veniae relictum erat ut loquitur alibi admodsi proprie Molin. aliquot giana valoris intrinseci, tuna quoad pondus, tum qiro ad ligam non curare. Qtiod Artifices Scriptores hactenus, utiqtioque I inperis Constitutiones Remedium voca uertint. De quo ita loqttitur Albe. Brun. non procul ab initio sui traditatus de Monet. Et thabent Magistros monetales intelligit, de remedio in pondere denarium v-num, in liga granum vnuin, pro quarta parte cuiuslibet unciae, ubi plura equillatur, uti de auro pari id post, quod conductor habeat de remedio in liga partem octauam Vnius carasti, Min numero medium ducatum. Octaua autem pars caraeti, secundhm nostram et veram eius diuisione, sesquigranum denotat secundi mi iunialiorumq; opinionem, superius reiectam S explosam, tria grana significaret ex quo illi singulos caractos, uti denarium quemlibet in argento, ita hic caractum in auro in partes seu grana a . dispescunt. Quindue etiam e trium granorum, nec non pollea unius grani indulgentiae loco attribui, maxime inter aurifabros, meminit Molinaeu STtum. 87.&num seq.Quamuis subiungat, Monetarios passim licentius hac conniventia abuti, non tam virorum monetali uni, ut ipse infert, culpa, qui nil nili ad Regis nutum audent, quam Principum facto, qui siue necessitate temporum, siue suis, si uel alienis cupiditatibus acti, artem monetalem reliqua publica, plerunque etiam Rempubl. quaestui turpiter habent cruo Budarum libr. s. Assis respexisse videtur, ubi ita hac de re scriptum reliquit. Auaritia autem Principum vel temporum iniquitate imininutio ponderi posted inualuit id quod hodie apud nos quΟ-que obmurmurate hominum sermone nihilominus factitatur. In attreis enim Ο-stris binum ternumque momentorum inter trinacia tum lege quoq; admittitur. Remedium viri monet aloes appellat: id quod primu ementia edictali rati nautariorum
mancipibus indultum ne cui fraudi esset, siquis nuntiis ex multis leuiusculi fefel- Iistet auaritia pro iure suo sun apsit, ita ut nulli iam iusto priscoque pondere signet tur, ut qui priscor uni extant, aut os lentationis gratia in delici)s habeantur , aut prius accisi dem sim in otia mercia, ad collybuna prodeant : Hinc fit ut coronati , qui cruciati cognominantur , iam commerciales non sint, ut superpondia
Vidimus' hoc nostro lamentabili se si
cudo, idque exempl is plurina is, comm iones in commercijs, contractibus, annuis reditibus, ct censibus, insigne excitantibus S procreantibus, similes imposturas falsitates irrepsisse, quarum adhuc er- nam sentimus prope inextricabilem. De Remedio vero, quo de nobis est sermo, SI quod absque dolo malo, ac sine culpa, saltem per incuriam eorum qui monetas fabricant, introductum dicimus, Ita in Comit ijst Spirensibu Sanno Is 7 O. sanct T
Hoc vult in summa. Quod etiamsi an
te annum praement tiro. Ita temper obser
uatum fuerit, ut si in solo forte grano interuenisset operis fusi S fabricati defectus aliquis, ille iii sequenti opere foret restaurandus, nihilo minii tamen ex quo apparet, quosdam isto beneficio clicentia abusos, placuit in posterum propter collusionem Zygo statarum αἱ lapistrorum Monetali uin summamque de supi-M nam
172쪽
nam eorundem negligentiam, in eosdem debito inodo animaduertendum in rem diligentiori consideratione dignam fore. ibi is qPoad collusionem S crassam nimiamque ne I gentiam, quo Conis tutio respicit, quae dolo 1 olet aeqili parari, non alitem illisae effantibus, tam ligorole insistendum erit maxime cum, ut dictum,pi o impos bili ab omni biis artificibus lia beatur, ita ad princtum lanatissim omnia, maxime quantum attinet ad ipsam Iigam, Obsertiare velle. Atiaue istant illius Constit. Imp. mentem esse non dubito. In lirabantia penes Generales, seu Pr fectos primarios Monetales est, ad hic in dietis probationum diligenter attenedere. Magistri enim Monetales, tam e X- cessiim quam defectum notae praestitutae, hoc est siue praestantio ies siue deteriores monetas suas pede sibi constituto fec cerint, in dietis probatio imm poena pC-cuniaria illud ipsum indifferentc persoluere coguntur. Vnde, ut non semel intellexi, illis de annuo salario prouis una r et ditur , meo certe iudicio non tarn secundium iustitiae normam, quam arbitri juniuscuiusque censuram vi voluntatis domesticae propositum singulare. De quibus me uin non est ulteri sis verba Dis
Praeste ine ex puro puto, an ver A e X auro&argento permixto m
SUMMARIA. Puram materiam in cudendis numis senundam.
Georg. grues.sententia de hac quo b
. asotieta pura viaximus est thesurus. Pur lares num os extranei Mercatoresso
I srArtores eo merces vehunt ubi praesta, priuii aeriperis r.
ti saljs infert. Sehitentia priori contraria disicutitur.3 aeges sunt tuaria rogandae in Repub
satas designandos . qui quaml: bet
peculurum probent, aestunent.1 Nuvr optiri aut alias boni, siunt cuden i ruolae conclusio e t. 1 so in Isententia ex puro attroo argenta pectiniam facienda 1n. a Permixtionem metallori capitis poena plectendam. 13 minorum impuritatem falsitatem pro-
1 Principes nonnusti etiam fustatis vitio 'fluderet. IV c. quanto de iureiur explicatur. ID Pruiceps novo at mamittit a fictorol. Datis ex It. ι metallorum consi si e medio tolleου-
ιν Aurifabri quoque ex puro meta, πώ
a Paro ex auro se argento, an rerὸ permix to pecunia cudatur paruvrre erre.
a simo in rerum natura non est, de eos fra disciplatur. a Purum auram ct argentum non haberi secuti flan quoslam. ab Amuin agentum, ad summam purita. rem excoqui posse. a Ressublica aris x quae auri argentisos nis abundat.
an Γιθα blica faelix quae necessariasippe A
tar. hoc non potest, in Oelix. a Num ex puro vel mixto aurolixuri uda ruriarsim referre,
173쪽
3t Aurei optivii ex puro auro ct argentoD-cti licincti Iesboni qui ex permixto consunt. 3 Ad aurum rationes applicantur prosementia auctoris. 33 Rationes pluresproauctoris parte negat μ
3. Cluitas abundansm.tior tauri vel argenti copia es ultacitia illis in get, duror prestant Ior. 3 Alsrum praestantius mixtum , quam pu
s te menti vis quesis. 3 Cemento etiam in auro artifices utun- tur.3 Cementum quomodo fiat. sc umorum impurata non parit aliquam confisoirem. In araice , t yακτα. seu numorum depra
t Mixtura in numis usitatis defenditur. a Leges pru=res per post rines abrogare
. Aurifabri habent suum certum pe
AU merum Arifabris non bene conlieni in vasi, conficiendis. I sureos se arge uteos merpnumos hoc te pore νοῦς ud posse. D surum 2 argentum adsum. nam puritatem vale excoquere,quasi imp ibile, secundisn quo dam. . Concluso pro parte negati . . No 1 omnobus, qttodp.ilicis dat Mn. . c Ixtrito corcior meta certa prasribenda, ut is, obseruanda. Fo Poenio cohercio homines conseruat in
ARdua eii, multumque inter bonos
scriptores G doctos etiam viros, aliosque Mercatores insignes pauimagitata haec quςstio, praeste trae ex puro prito, an vero ex auro argento permixto monetam percutere. Quibusdam ait relitabiis Se ita dentibus, ex mero tum tinio, tum argento, alijs praestare a contuli ius fore ex mixto monetam abiicare. Qiti irioiem amplectuntur his potissimum argumentis S rationibus utuntur: Res quaelibet, quo melior est praeliantior per se, e Reipub totiq; humano generi utilior Sc magis pio ficu iudicatur. At moneta auream argentea pura, S aboliani extranea materia expurgata, melior est praestantior multis partibus permixto aere, alijs ire metalli S. Ergo praestate puro auro id argento, quam Cum alijs metallis permiXto num os fabricare, quam rem quoniam Insigni vir Georg. Astricola lib. i. de preci metallorum lucis cincte, admodumque eleganter in utram que partem disputauit tractauit, idci coepi λcuit mihi de verbo ad verbum illa hic interserere, init.
Sedi quaeritur, virum On Ctae Xau- - , Io puro, aut cum quo paucum argentum sit permix Lum , aut ex auro, In quom uJ-
tum algentum nisi signata, sit utilior Regioni vel iuitati. Simili modo de argentea moneta quaeritur, vir tim ex argent puro, aut cum quo modicum aes sit permisium, an in quo plurimum aeris insit, signata sit magis accommodata Regioni vel Ciuitati. Et autem in hac causa inter homines, multarum reri: m perit ossumna a dissensio quod ali monetam prcclosiorem , ali Vilio rena Regioni vel ciuitati multis in rebus magnis viiii esse contendant. Hi igitur tribus aurei S argentei numi puri, ai: fere puri probant tir, his argumentis utuntur Moneta iiii a thesauius est, qui en in id genus num o aure
174쪽
&quod habet ubique tant lina valet. in ci, verum cauere a magno damno , quoilli Otacta uica vel argete acum viliori me non modo rcgn uiri, Vel regio, vel oppidu, . tallo permista, in rcgione in qua cuditur sed etiam ipse contrahet. multum in alijs patum valet. Ita Oile magna ex parte postes Io rena o tunis de bonis spoliat tantum enim auri S argenti, qUant una valet moneta non possidet Pili acrgo inquiunt moneta preciosa magis ex silest, quξm ista illis Dei triae, cui ciuitati vel regioni sunt boni numi in Contra ' horum acerrimi aduersa-rij, qui bi: Domini monetam puram, aut fere i ram cudentes Reipubl. constitere non videntur, aiunt. Cui Regioni vel Ciuitati est moneta tam bona, in eam me catores undique merces inuehunt, cineam omne mercatores res, quas ad usus di multa viles S fucosas atque fal-Vitae necessarias expetinuis, aut externi quibus aeque ac speciosis eliciunt num os, quos collectos e regione evehunt rex portant. Si vero rerum, quibus eadem regio fertilis est, indigent, eas emunt non bonis illis, sed vilioribus numis, quos
secum apportarunt. Bono Sautem Onetarijs vendunt, qui eos cupide appetunt: nam minori emere posiunt , quam vel aurum vel argentum purum nondum si gnatum, aut promercale, monetari; Veromercatores sua sponte inuehunt, aut domestici, qui eas, quia gratam habent pecuniam, facile de incolis aliarum regionum mercantur. Contra, cui regioni, vel ciuitati viles numi sunt, ei nec externi mercatores tot res important, nec dOmestici, qud eorum moneta aliarum regionum incolis non sit accepta Itaque cum homines mercaturas non facient, iacebit vectigal de portorium, quod i Jd-ure QSnum OS argentum, ad argenteos externas rebus est impositum. Multitu in ad ij cienteS,Viliores percutiunt. do hominum a regione, cuius isto isodo queo inquiunt , cum pauci homines fortunae sunt affli istae, trus fugiet, Stadfo qui in parcim nimium tenaces, qui perentem aliam deuolabit: quorum utroque uni. in ii mercibu non collocant, bo-reb Regis, vel Principis, vel Ciuitatis, di uino retin Cant: Mercatores cum num facient. ' Vectigal portorium exigitur , incolae Alterum ' praeterea causa erit, cur mi Vibulum soluant, viles num os, qui merces ad cultum victum necessari Re Velini inceps, vel Respublica bonam quas Regio suppeditat, vilior emantur
precio, quare incolae amplana Sc Opio - 1am pecuniam facere non possunt Tum denique etsi merces in regionem vel oppidum inferantur, tamen Rex vel Princeps vel Ciuitas, quod numi, qui in res vectigalis ac portori nomine exiguntur, minus sint boni, detrimentum accipiet.
Idem ei accidet, cum tributa conferen tur aut aurum vel argentum , quia ipse incurrit in a agitana aliquam difficultatem, de Publicis exactionibus bonorum atque capitum cogetur Elgo cum Iustia vectigali portorio , tributo exactione, det niciati ii quam in viliori monoeta cu cnda motu nunti , non conuenit vesine en , Veio rins petim, vel sc natum prae cliti, L cxiguo quaestu dilucio du-- monetam cudit, non sibi S eis, in quos doni: natur, sed externis prodest, at nu- mos viles, quia nemo ex mercatoribus iregione exportat, sed reS, quas ea gignit, .enaptas semper usitatae ac tritae monetae copia erit. Deinde tot fucatae laterces in eam regionem non inuehuntur, quae vili Vtitur moneta, tum numis minus bonis vilius emitu cibus, vilius potio, vilius caeterae res. Cum autem haec a viris, item multarum rerum petitis sere summa contentione contra illos disputata sint,in disputentur, rationes explicandae
sunt, quibus Res pubi quaeque sibi ab his, , qu sisti timent, cauere post t. Primum leges sumptuaria sunt ro
gandae, ne incolae extra modum sum-ptibus, quos faciunt in res externaS, pro
175쪽
deant Etenim si tales sti mptus Rierint necessarii legitimi non effusi 3 inanio derati maximam pecuniae patiem ipsi teti-irebiliat atque conservabunt. Deinde fraudare non poterimus mercatore ς, nam sinum inobis erunt boni paucis merces vendent si minus boni, multis. Atque ita per Vtiamque vendendi rationem idem auri algenti puri pondus conseqtientur. Τlim ne mercatores num os mitria bonos, quos sectim apportarunt incolis aut ciui bus soluant pro bonis neve isdem ab alijs Regioni vel ciuitati importatos accipi fit, Rex vel Princeps, vel Respubl. facile cauere atque prouidere potest. Designet modo viros iuratos, qtriqtranqlle pecula iam externam probent, Mi quanti preci sit,ipsi significent mox eam minoris ars metquam valeat, de ferat legem ne oneta pluris valeat quam ipse decreuerit. Deinde si veretur, ne imperitum vulgus minu tulos num os externos non satis cognitos pro bonis accipiat, alteram ferat legem, quae prohibeat vulgus tales num talos accipere. Sint tamen homines, qui num os cum numis permutent, quos Graeci ex argenti
commutatione αργvrxuoiβeci nomina uersit,
quod genus hominum callidum S versutum, quia externo num os labet exploratos, minoris quam Valent aestimatos ac cipit, ut ex eis faciat lucrum: SI mercium emendarum causa quosque in regionem, in qua primum percussi sunt, remittit, quod ibi plurimum valeant. Neutro autem modo pecunia vilis detrimentum aliquod afferet incolis neuti'o Repi vel Principi, vel Reipubl. siue e stigat, siue porto rium, siue tributum exigat, quoniam verbmercatores etiam, qui ut duplex lucrum faciant, merces plet unque consueuerunt emere in regione, in qua suas inuexerui,
damnum facis si vili pecunia importataeas mercentur de incolis, bonam, qua vendentes acceperunt, ementes rursu Snum rabunt, nec ullam evehent e regione, qua Monetari j vendant. Postremo, quia dicunt numis minus bonis vilius emi cibum Z potionem,ac Peliquas res percutiantur
uncius tum enim eaedem res magno non ementur, aut si placet, aerei percutianturnum uti, quales hodie sunt Venetis a soluedo appellati. Nam aes purum signatum incolis minorem fraudem feret, quam eius portio cum argento permixta. Hoc igituri optimum est, ut numi puri percutiantur: aut quia Reges Principes, S Ciuitates, auro argentum, argento aes, suo quodam iure admiscent, boni saltem : Haec Agricola. Bodinus etiam in praecitato aliquoti H e cap. R. de Tenumar priori opinioni omni tib in sillit, eamque ad modum Vrget &mordicus tuetur. Praestare videlicet ex puro auro atque argento num os ferire, hoc est, e re fore Principsi, Uniuersitatis, ac totius populi confusionem verbis et allorum, vique ad eb insectatur ac damnat, Vt eam etiam p cena capitali, tamque in argento facito' quam in isto, coercendi in Itsfatuat, quod quondam etiam Taciti Augusti legibus promulgatis, salubriter constitutum exemplo ostendit. Ex ea conitione inferens tam crebras monetarum mutati ones toti terrarum orbi nocentissimas pestes, timorumque tam aureor uua quam argenteorum valoris extrinseci augmen ta quotidiana, intrinseci vero decrementa maxima, SI falsitates etiam in dies suboriri: Exempli gratia, ponamus nunHim denariorum decem ordinatum, qualem diximus es thallero Philippicos 3 sunt nonnulli ali quoque nostro etiam tempore stam pati: Constat illum eundem quoad sextam partem , hoc est denarios bino aereum existere.
Quid si moneta corruptores, quales A
prodierint , anne facile talem mixturam adhibebunt, ut puri tantum argenti contineant, Vel octo, septem, aut etiam sex tantummodo denarios aut circiter, desita lucrabuntur thalleros binos aut tres, de quo libet marco, quorum spacio unius diei decem aut duodecim facile conficient Hoc ipsum ego, ut in alijs locis, ita quoq; An V Ver pice in Urbem eo tempore a quibus di falsarijs naemini tentatum d perpetra-M 3 tum.
176쪽
tum, daterorum qile Philippicorum aliquot milia ibidem ni issecusos. Licet nebuIones isti tandem impune non euaserint. Has fraude R imposiuras expertu Sgygo states facili negotio, inodo attendat, adna odii naatitem disti cile, forte nullo pacto alitis, probandi scientia destitutus,
poterit animaduertet . Qua ex re quanti in Reiptibi Christianae damni e confusionis en per potitii imim ver nostrare ueta extrema hac tepestate, ubi tales mutationes freqtientes inti eniuntiar, Z impunite quasi relinquuntur,ado ii it,nc mon5 intelligit, ex quo etiam Principes viii, ius fabricandae monetae sibi usurpantes, non verentur, inamb laudi duci in t hac excogitata impostura , praxin vocant singularem, naulta milia coci adere satellites hinc MDianiliam alere, mi seiam qu tandem plebecillam, totam communitatem istiusmodi auitatibus decipere
ac defraudate. Rectius Milit, Innocentiust Pontifex in c. quantb, X tr. d Ciu- .retur. sensit ubi Regem Arragoniae eiusq; nomine omnem superioritatem admone t ves tali mutatione ac deminutione num O- 1 tim onanino abstineant, si fonte re pio-ha aliqila moneta tete pleiit, eandem pristino valori bonuatique restituant, Min meliorem formam ac statum reducant. Hinc d. cap. r.egregie admodum Bodinus.
Principi, inquit, non magis licet improbaniravit mala cudere otiana occidere, quam
gi astari, nec iure gentium, quo quidem, auri largenti rectum constitutum est, discedere t nisi Regis nomen ac splendorem anaittere, ac fati, moneta fabricator, quam Princeps appellam velit. Viderint,
.cipes nostri, dum lubinde pecuniam dilutioiem cleuiorem cudunt, sic enim con- . trale meti pios, SI Vires re iubi, quas atterunt,naoliuntur. Viderint Consiliores, seu potius deceptores, Ut merit eos notat tCxt. d. C. quanto, nec iuuat causari luci si, quod interim haec arte, seu praepostera calliditate facit Princeps, super singulis auri atque argenti libris,& que ibidem sequuntur. Huic morbo iraedicinam pro m
ptissimam S conuenientem inquiunt, Illi,
admodumque salubrem ac commodam ad inuentam , si modo confusio metallorum prohibeatur acie medio tollatur, numismata ex puro auro atque argento fabricentur. Quo Alber Brun. etiam respexisse dubita in habere non videtur, quinu. 11. sui tractatus satis rigorose in hunc modum est eloquutus: Tutius est, quoad Deu conscientiam, quoad honorem, de ipsorum Principum ac patria utilitatem, facere cudi pecunia in ex puro auro, vel ex argento, salte in in pecunia excedente Valorem duorum solidorum, seu unius parui grossi. Et haec utilitas, ait, excogitata fuit tempore Sanctissimi D. I apa Iuli II duita seruauit ad suasionem Reuerendis domini mei, D. Henrici Brunt, Archiepiscopi Tarentini, S Apostolica sedis Thesaurari j,&c. Neque haec tantummod,' monetari j , Verum etiam aurifabris similibus opificum magistris iniungendunt suadet, ut videlicet quantum fieri possit vasa pereo Ddem fue aurea, siue argentea confecta, supellex reliqua, ad pulitatem pro X inquaccedant. Quod fiet, ait Rod in si vicesima
quarta pallet deseditis concc datur, qua ratione auri argenti materiatum ad num os conficiendos, tum ad vasa conflanda, satis solida et futura, quae si purior sit, aut quatitur, aut sensui ludeteritur. Qiiod vero ex puro auro atq; argento numismata cudi possint, ex eo nitruimur satis, quod quondam talia fuerint percussa in hoc Ini perio, ut Bodin. refert, quae auri large lati numismata, usq; ad Plailippi Belli aetate purissima fuerunt, pi inus hic dimidiam aeri partem iis cui argento, quod factum est anno irco S circiter. Hoci plum his verbis testatur Agric. Rursus autem ordiar,ait, ab aureis monetis, quidem puris, etiamsi exteria ae sint: itaque singilli lateres Darici, qui fuerant ex auro puro signati, valent aureo Ung rico , idem Agricol libro de preci m. , all. i. Darius Rex Persa Iulia, ci: mcupet et tale monimentum suis relinquere, quale uultus P.Lae reliquisiὶt, ex aubo , quod qui
177쪽
fieri potuit, piarissimam X coxit, num OS percussit. Ex argento autem Aryandes, quem Cambyses AEgypto praefecerat, Darium imitatus, quare Herodoti etiam temporibus argentum Aryandi cum fuit puris sinum. Qii in Tiberius Imperator Hil pericum Regem Francorum, aliquot puri aureis aderim missis donauit, quo rit inmitisqile pendebat libram altera eiusque pars exprimebat imaginem Imperatoris, cilin hac inscriptione, Tiberi j Constantini perpetui Augusti, altera curriam, cui insid bat auriga, cum praeclara hac ins criptio
Argentei etiam numi Mosco itari unpuri esse perhibentur, nuper etiam in Mi sena Hieronymus, ciuis quidam Fribergius, cognomento Magdebilrgius, permissu Principum, non pauca argente a m ne tas puras cladebat quae exprimebat partim imagines notarorum Principum,&hominum Illustri im, cum Veterum, tum eorum qui proximis annis nobiscum eger ut
aevum, alit minc etiam agillit. His assentit Didactis Coti arru. Ueter. collat .rril misma cap. 2. numer. 6. Est tam n hac in parte, ait, admonendum. Veteres
Romanortem denarios, cudi solitos expuro argento, quod vulgbacen drado dici
mus,sius te incinctilber absque ulla ae
ris misit ira. Similes nunnos ex puro illo auro argento nos aliquando animi gratis,4 ad complacentiam bonorum viro rum Cudi procurauimus , uti memini su
Accedit huic sententiae, eamque coofirmat, imitandamqtie ac Teqilendam astruit Constitutio S. R. Imperil, habita anno ISO O. Augustae. I it Tonder Guid ciri ad Bilberen Uti visi degen rc cuius Verba haec sunt:
fch sic fons ad finem usque, c. Hoc vult
in effectu. Caesarea Maiestas, Statusve Imperi ordinaturos, ut per totum Romanum Imperium unifornris ac constans ex puro auro atque argento, omni alterius metalli mixtura explosa, monet acu datur
cursum habeat. Ex hic rationibus&auctoritatibtis, tum etiam sacri Romani Imperi Constitationibus sequi videtur pro aftfirmativa sententia, videli Cet satiust conducibilius fore, ex puro auro atque argento, quam aere aliquo permixto, monetam ferire, concludendum fore. Verum si praemissa omnia rectaus examinenturi ac ponderentur, peniti usque introspiciantur, statusque reruni presens, non verbis tantiim, qui retrbmultis annis fuit in considerationem trahatur, inueniemus contrariam fonti Oribus argumen
iis .motiuis stabilitam, atque fulcia tam , huic que subscribendum atq; insistendum fore. Et primo quidem, admiratione non leui dignum mihi videtur, quod praetacti auctores, eorundemque sequaces, usque Ideo Vrgeanti immam istam siue auri, siue argenti puritatem. de qua superius exa- di iussumus locuti,)ex eademque numisia mala aurea margentea cudenda consulant. Nam si frustra sermo ea de re instituitur,' quae in rerum natura non est, nec 16
inuenitur in eo enim onanes Philosophi, docti passim viri conueniunt, lup Cruacua, nulliusque momenti prorsus dent mis puris simplicibus, siue aureis, siue argenteis cudendis vel non cudendis autercatio cinuestigatio suscipitur. Atqui vero ex ijs quae supra sunt adducta, exploratum habemus, quo pacto praecitati Doctores, magnaque pars hominum peritiorum lentiat, firmiterque credat, i purum . , aurum largentum ab Artificibus a. ' beri non post , nullumque tale rep riri , quod non sit cum aliqua extrinseca materia coniunctum Ita Plinius,
178쪽
Plinius, Alberi. Brian. Bildaeus, Molinaeu S, Georg. Agricol Bilibaldus, etiam Bodi nus quod a inmodb,4 reliqui Doct communiter opinantur.
Quid quaeso est, quod tanta concertatione defendere, Principibusque ut sequitur persuadere conentur, praestare conducibiliusque esse, ex puro metallo pecunii facete, S fabrica tep Verum enim uerb, quia ostensum est, satisque probatum superius, conamunem Doct. esse errorem, ad stiminitatem culmen illud 4. Caraei . in auro, SI M. denariorum in argento veniti non posse, sed contrariam, quam tuemur, sententiam, veri Orem indubitatam permanere, ac ideo ab ea recedendum et aliquam esse. Iccir christi pii nicto ulterius immorari superila cane una e sic existimamus, saltem ita illum
simpliciter attigisse pro hac vice sufficiat.' Posito itaque atque conces , quod vi, dixi,omninh concedendum est, i ad summam puritatem aurum,S argent tim CX-
cootii posse.Videndum deinceps erit, quo pacto Rei pubi tum etiam priuatis hominibus utilius esse possit, ex eo potius quam
permixto metallonum os percutere. Ais tu quidem, e re Principum, Ciuitatium, Rerum publicamina, etiam totius denique Imperi j omniumque priuator tim hominum est e, abundare auro atqlle argento excoctissimo, permixtionem veris cum aere, aliaque viliori materia utilitatis parsim habere,& adferre posse. At in eo ios con ii enim iis, si modo ponderis ad pondus, masiae unius ad aliam masiam tantummodo fiat respectu S. 1 Fortit natam reuera felicem Regionem Rempti blicam dicimus, si aura argentique fodinis abundet, atque ita auro argentoque praedives sit: econtra vero mi nus illam felicem iudicantiis , quae istis Thesauris destituitur. Ita quoque non infimo loco collocandam Regionem pro certo habemus, quae nobis plene suppeditat omnia, ad vitae litimanae conseruatio- nena necessaria.Vacuam ver, S in frugiferam , inanem: pauperem fateri cogi-
mur terram, cui nec auri argentive so di-nae, nec aliqua rerum necessariartim copia, Unde num o si diuitias sibi incolae, ad
commerciorum mutuam obseruantiam
sustineiadam, comparari possint, diuiniat sis sit concessat attributa. Hinc ver,inferre velle, Rempubl. praedicto aliquo modorum locupletatam, coducibilius faetu ram, si num os ex puro auro atque argeto, non vero aliqua aeris particula permixto, ferire procuret, iusta, meo quidem iudi cio. rationab1li caret causta ac funda
Quemadmodum enim fieri potest, ut
Mercatores extranei ad istas partes , in quibus fortior moneta currit, merces su as copiosius, partius vero ad easdem, ubi debilior in usu est, transferant, ita e contrario fieri potest, ut nonnulli Mercatore S, vile S, fucosas, atque fallaces merces magna in copia ad talia loca vehant , spe intentione ut bonam irae stantiorem monetam requir fit atque exportent, indeque viliores aureos fabricari procurent.
Ita fit quod optima pecunia illi destituantur, S in locum istius merces vitiosa substituantur. Vt recte de admodum appO- si te infert Agricola. Et ita quod pro utilitate bonoq; Reipub. ac communitatis credebatur introductum, facile in eius inco- modum conuersum apparet. Sed dem iis , Ut propius aliquanto ad rem ipsam veniamus, huiusque controuersae quaestionis radicem ac fundamenturnarripiamus,demus inquam alibi currere,
non nisi ex puro auro atque argento numismata. Hi est certe tre Sin arcae istius naetalli purioris, praestantiores iudicabuntur, aliis tribu Saere permixtis. Atque hoe pacto verissima est sententia illa prior. Verum si sim metriam unam eandemque proportionem in puro aere aliquo permixto, siue auro, siue argento, constituamus,
quod fieri debere ratio ipsa. luper qua ars saec est fundata, omninb suadet atque re quirit de qtio quaedam suprὰ cap. N. ubi de
pede nronetariolum tractatuni fuit, dixi naus parum referre constanter a rinamus, siue ex puro auro vel argento, siue ex
179쪽
compatibilibtis meta is alijsset mixto, nil ira OS tam patri faciamus. Huia enim innaod in ipseritioque Agric de praec metall. xii de pia clate praecelsit, est elocutus 1 Tametsi autem pliri num tali rei&argente boni, Imo optimi sint S dicanthir, Hi tamen etiam boni dictantur,qtri S ex legit ilia a temperatura constiterint, rati isti fuerunt ponderis, S nota Regis vel Pi incipis vel Cieti iratis sigia ali fuerint, Qtiod vitiis exemplis subsequentibus, ad oculum hoc pacto commonii Ianuis. Tres stupra di istae arcae e puro argen
to confectae, aequiparantur quatuor marcis quorum liga ei noti ena denarior timtantun Jantlindemq; argenti illis tribus
Z non ulterius vita an tum quatitor Prae
dictis inest. Et iam eiusdem preci & a.
loris erunt quatuor illae, citatis sunt tres Π4 arcae ut lores. Multiplicatis enim marcis tribiis per denarios. in . exsurgit ni
denari in totum ;6. denar. to ii denaritioque denari producuntur, si
quaternarius cum numero mouenario
multiplicet ira cilicet 36 denar. Simili modo si ad manus habueris num orum e puro argento hoc est a. denar. Vt saepitis inculco . confector tim arca S 6. eae cor rei ponde tu nouem marcis ex odio
denarios puris fabricatis. Deductis enim
nar. 72. Et totidem pro uelaiunt quoque si per novenarium 8 deduc utur. In illis itaque sex arcis non plus residet reperiturque argenti puri puti, qua in istis praemissis nouem marcis denariorum. 8. Sic viginti quatuor arcae nil morum de puro argento tenentium solum sex denarios, tantuna argenti comprehendunt, quantum duod cim arcae expurissimo argento pandem habet aequabilitatem purum aurum in cum aere atque argento commixtum, obseruata semper eadem legitimae temperat urs proportione.
Extendamus nonnihil ad num os aureos istam doctrinam , quae alias intri- ta multis apparre posset. Habeo, exem
plicausa ex numis puris aureis mareas decem toto, quorum liga est.2 . Cata torum. Si similiter 2 t. arca habeam, tenentes ac recipientes de puro non nisi 8.
Caraetos, quales sunt numi Philippici: go de . nolint linis thalltantum in his, qtiatum in prioribus auci puri continetur, estque utrobique, quoad valorem illum intrinsecula ligar, par ratio, de qua liga nobis lii est fermo, etsi diuersitas sit in podere, quod quilibet facile animaduertit. Illi itaque Doctores, qui ex puro auro atque arget pecuniam fabricandam censent, de pondere parum sunt solliciti, satis esse putantes, ut ex simplici auro atque argento fiat Mea vero longe aliter fert opinio , cui, nisi fallor, S docti Mina
dolii, Seculares&Ecclesiastici facile sub
Firmiter enim, omniq; haesitatione semota tueor, naercatorem istu supra dictu, sesqui mille arcas ex argeto, quod octo est denariorum, in bonis habentem, ta potente fore, licet numi in decusi pro quarta parte sint aerei, quὰm qui ex meracissimo puroque puto argento mille arcas
possideat. Et quod hic de istiusmodi diuit ijs Mercatoris aut priuati hominis, dico idem etiam iudicium est fere dum de summo ali citius Regionis, Ciuitatis, aut Reipublicae thesauro, de Vectigalibus, de Teloni jς, annuis reditibus, pensionibus, alijsq; obuentionibus. Maiae mus hic in v-na eademq; per aduersarios mota Regula, qua pro certo ponitur, Quod ubi plus iauri argenti apud uniuersitatem reperitur non attento simplex, aut cum alio metallo sit per mixtum, ibidem locupletiorem Rempubi fore. Assumptio, iusta calculatione mediante, certissima permanet, non plus algenti in posteriori, qud in priori casu haberi. Sequitur ergo ex praemissis veri5 sententiam quam tuemur in- dii bitatam esse.' Immo ostendi posset preciosius ac prae
stantius esse aurum atque argentum confusum , ac cum alio metallo permixtum , quam illud ab solii te simplex , pii-rum, ab omni extranea materia reptim gatum
180쪽
gatum non quidem de per se , sed quo ad aliud, salua semper manente debita
requisita mixtura, δ pro p tione Onuenienti, unius etiani quoad aliud. In marca enim argenti via aquae est . de reari orium, quoad puritate in ibi quatuor sunt denari aeroi, in illa arca quae tantum puri argenti habet denarios .m ueniuntur denari j. 8. aerei. Atque ita in istis marcis duabus lucrabitur, qui ea Daccipit, S tantum purum argentum peribi
ult, Unam in arcana ex aere, quod sequitur necessario
inae res, ut nonnihil subtilis, exemplis fiet manifestior, per t. praeter- . videamus. f. de Collat .hono. ad verba. auod dico manifestius fit exeniplo Menalia nae aliquandoque ex Regelsis cuiusdam ni gistri Monetalis, iucundu nauertera hoc experimer,tum hausisse,quo pactot videlicet per genus quoddam einenti omnis materia aerea ex ipsis numis extrahi possit, ita ut o argentum sol num, sed aes ipsum utiliter extrahatur. Ita umpsi ni
marcas aliquot. io 3 C. O forte ex arge to . . denariorum aut circiter, prout capax'erat receptaculum saccus, cui imp
nebatur, docus ementationi destin tus, reqiti rebat, adhibito sale, sulphure,. alijsque n3ateri,s inibus praedictis mar
tiam ultra i inmissis ex odiis, inuenimus&excepimus postea num ulos eosdealbiores nitidioresque S ad puritatem ID. OE. vel etiam II denariorum emotat OS, pondere quidem, aliter enim fieri nequiridem ιnutos, forma vero literis arque inscriptionibus omnino s aluis existentibus. AEs, quod lana plane materiar in mersu inerat, rursus alio artificio ex trahebat ,&certis suis usibus destin batur. Hae e singularia sunt iucunda, si amque tunc utilitatem habent', quando videlicet argentum debilius proporti nabiliter minori precio, quam fortius,
puritati magis vicinum , haberi potest. Isto otiarn experimento nuper Inno
caussa sum usus r eosdemque reduxi ad 8-&-9. denari OS, licet alias mixtura ies eorum sit Vrsupra ostendi, denariorum 2
Quos ita purificatos, alioque S nitidiori colore apparentes multis, magni no minis viris mominis obtuli conspiciendos, quo intelligerent tantum argenti istis tot numero num ulis, quotl halle rus Imper. pro tempore valeret, inesse, quantum ipsemet thalle rus praedictus haberet atque complet ter tu puri r onti, ars quod superfuit in dict. lenariolis,quasi lucro eius, oui eos possidui, videtur ce
Eodern gerarere experimenti Arrifices 'etiam in numis aureis ut plurimurn tatur,naaxime Vero in argento deaurato.
Et hoc pacto non solum in massa seu numis aureis ipsum aurum, Verum Ctiam argentum saluum manet, in utilitatem possideartis e uertitur. Hurus quoque nae minit, non indiliges rerum istarum ita lagator Car. Molin. nurner. II S. Faciunt tamen, inquit, aurifices&Monetales genus t quoddam C ementi, ex lateribus corusis medicatis cum argilla, ubi aurum inchisiana, i . horis rgni ina missum, ab inlini aere penitissime purgatur nec non ab argento S alio metalloquar non pereunt, sed inueniuntur immersa emento, unde extrahuntur: separant uv. Et quae ibidem sequuntur . Eostem modo in superiori exemplo a vextrae tum in emento saluuiara peritur,
numis impositis integris existentibus, tescet leuioribus Vides ergo beneuo Ie Lector quo pacto Latius sit aliquando, abundare auro atque argento cum alijs metallis permixto, qui sinapii ei ac puro puto. Praetor ea ex distrat utro ne prioris argu meti P doctores moti etia altera illa, quς demutatione ac variario nec reba pecuniarum in medium erat ad iusta, corruit obiectio. Non f enim tam commixtio vnu morum decreta, proportionabiliter