장음표시 사용
21쪽
inexhausto illo luminis &caloris Fonte veluti potabant. Cum hoc Anno curiosius ullicatione, quavis parum tuta, oblectatus fuerim, non semel admiratus sum, quomodo Aegri, qui tota nocte cum Morte luctarant, mane sub Pomticibus, velut Angues ad Solem cutem curantes, erecti starent, ac tantum virium ij super suisset, ut campos etiam peragrarent;perstitit tamen in omnibus satis commoda cibi appetentia, quin pers spe non paucos audiui de nimis
parca alimonia conquerentes; ac re vera huiusmodi eb- res, quantum obseruare licuit, fuere magis famelicae, qua siticulosae.
XI. Verminatio nunquam alias maior fuit , nec solum in Pueris, sed etiam in prouectioris artatis hominibus. Meminime vidisse Rusticum quendam annorum circiter o sub Porticu ad Solem ex Febris accessu rigentem , axqi navalde singultientem, a quo cum sciscitatus essem, num Vernae reiecisset, ac ille respondisset, se aliquot Vermes inferius, ac superius deiecisse singultum, a cuius molestia se potissimum liberati instabat, a Vermibus stomachum a cessentibus fieri asserui cum autem forte puluerem Chi-Chinae sibi a Medico Forensi prςscriptu in promptu habet et , permisi ut illum assumeret. Siluit pertinax Sing Ultus Una cum febre, quae tamen paucis post diebus redijx, sed sine tam molesto Symplomate. Alias postea ex per Iussum huiusmodi remedi)genus in lumbricis puerorum enς candis quod mihi Oeliciter cellit. X l. Sanguis, aut in hac Constitutiones ista Venae duceba-xur , ut plurimum crassus subpallidus apparuit; in nonnullis etiam ct erodes obseruabatur, quamuis exteritis in Corpore similis color non floreret. Alui excrementa imb
22쪽
omni biis fere febricitantibus crassi per os reijciebantur sub acida potius erant, quam amara. Vrinae ut plurimum cratis ac turbidae, multumq; lateritiI sedimenti habentes reddebantur, ac persipe in febribus, in quibus nulla erat cacoethiae suspicio Hypochondria in omnibus duri, ac distenta XIII. Quibusdam, postquam illos huiusmodi tertianae sebres
diu exercuis ent, apparuere Parotides, quae ut plurimum suppurabat , at neq; hoc pacto cotumacissimae sebres su- mouebantur. Curaui Mulierem utero gerentem, quae, cum per integrum Septebris Mensem fi bricitas et, oborta Parotide, ac Deliciter suppurata, de adtoncrum tempus perpurgata, nondum tamen, cum iam Anni finis imminci a febre immunis est; adeo contumax, ac pene indomabilis erat fomes, cui haerebant hae fcbres Caeterum nunquam ii visa contumaciores fibres ad recidivandum magis pronae,
quae magis Medicorum industriam eluderenti siquidem
nec repetita phlebotomiae, nec purgationes, nec mille altaxi pharmaca, quae pleno gutture tamquam manus Deo tum Receptariorum Chorus adeo celebrat, quicquamis Osuere. immo obseruatum, citius, ac tutius relli tutos, quibus nec sanguis detractus, nec purgantia exhibita, nec ullum aliud remedij genus administratum, toto salutis negotio Naturae morborum Medicat ici commisso. Foelicius, tamen cellit, quibus purilationes, & vomitiones praescrip t', quam quibus pluries secta et Uen, ij namq; in deterius semper labebantur. Vidi pauperem Agricolam a dilaplicite itiana ad longum tempus conflictatum, Sciam
magno discrimine versantem, cui nec detractu S suerat san-hguis, nec ullum aliud remedij genus adhibitum solo Uihi
23쪽
t generos potu meo consilio propinatis vlicuercoualuisses s multos alios noui hoc solo cardiaco restitutos, quae usu , ac caeter is remedij ablegatis. X lv. Cum autem uiusmodi Tertians febres non soluColonos, sed etiam Oppidorum maiorum, S Urbium Incolas, si non tam populariter, saltem eadem contumacia fatigaret, ac sti potius remediorum exasperare, tur, quam mit scerent, mihi visum est hoc Anno apud nos contigisse id quod apud Plutarcum legimus in libro de Oraculorum defectu, quod nempe in hae Constitutione, quaedam Medici Artis Oracula obmutuerint,dum causam ignorarent quare prae conceptae opinioni de magna medicamentorum Q. pra morbos quoscumque potestate Tertianae sebres intermittentes,ut plurimum citra maligsitatis suspicionem, minime auscultarent quare locum habuit Virgilianum illud. - ssere Magistri, Phil rades Chiron Am baoniusq; Melampus XV. Maior itaq; pars Medentium apud Nostrates, ut Vulgi calumnijs,& assiduis aegrorum querimonijs se subducerent, in hac Tempestate ad Peruviani Corticis sacram Anchora Confugere, at parum prosperὸ nam in periculosiores scopulos aegrotantes suos pers pe deduxere. Vsu febr Uugi per aliquot dies equidem sub doloso cinere latebat ignis, verum post liminio violentior recandescebat. Qui tamen perit jores erant, ac rebus aegrotantium magis quam pymptiae ambitioni consultum v sebant, Obaut sine mi XVI. Hoc itaq; tenore processite brib acies per totam
instatem ac te tum AutumnumRura,&Cppi a in se stando, flustra Euartanam Herandii u aegris scinteruallum aliquod I--α. arii quotidianis paroxismis expectantibus; nam pauci hoc
24쪽
Anno visi sunt Quartanarij sicuti nec obseruare contigit Synochas ullas, vel Febres ardentes, sed solum Tertianas, quae quidem sub finem Autumni,d prima parteHyemis rariores sciere, sed grauiores,intermittentes quidem in principio , sed quae tandem in continuas, dentas, grarent, ut plurimum cum solita periodo circa Vesperas Aegris horrescentibus.
XVH Febrili huic Exercitui,qui stativa castra posuerat inter Padu,&Viam Aemilia,quam transgredi ausus non est cum in toto illo tractu qui Colles,& hanc Viam interiacet, inculpata Valetudine, & secura rusticatione uti concessum fuerit multi alij Morbi iunxere se comites , qui sporadice vagantes multas praedas agebant, ut Alui profluuia, cteri, Apoplexiae, Hydropes, Catarrhi praefocatiui , alijq; Affectus. Qui Dysenteria hoc Ano laborar ut citius, absiae licius euasere quam qui Diarrhaea. XVIII. Vim huius Constitutionis Viri robustiores, Dadulti facilius tolerarunt, minus Foeminae, ac Pueri, quorum qui infra trimatum erantiere omnes periere. In solo in alis oppido plus quam ter centum Pueros reserunt extinctos, ut ex eiusdem Oppidi Nec rologio constat Magna quoque fuit Infantilis strages in Mirandulano agro MNouella-riensi. Ad dies aliquot febriles paroxis mos tolerabant, postmodum fiebant Icterici, ac paulo post Epilepticis in.
iuitibus correpti occumbebant. Caeterum prae multitudine hominum decumbentium pauci sunt extincti, ac potius ex diuturnitate morbi, S re tuentibus recidi uis, quae Febris vehementia succubueresqui tamen fuere superstites magna ex parte facti sunt Icterici, Lienosi,&Cache-
25쪽
is , h*'V mal moratae Costitutionis experta quoq;
: cuiuscunq; generis Animalia, quae in magno numero anterieres sicut autem in ea quam describit Silius Italicus,
V sic fuit S praeseruida, Vim ramisensere canes, ita in Liibi' stigid/,in prae humida prima clades Pecudum fuit, qui
bus, poliquam per dies aliquot aegrotasset,ve ut per crisimapparebant Variolae in capite mcollo, ac plerumque ab ijsdem excoecabantur sicinus ex vehemetia morbi non pei rierant, tandem ex inedia contabescebant. Sues quoque turmatim suffocati moriebantur. Vidit etiam pers spe in d i s lix Arator concidere
is Vnqu/m parcius nobis mellificarunt Apes, vel propriis in i ras εἰξόύ, isedibu , tinctae, vel alio migrantes Bombyces quoque mitio quidem cateruatim peribant, qui vero superstitessu' ' ipso opificio semianimes,d ignaui concidebant. iiii NimiV ζssem si cuncta singillatim recensere vellem Exi tispicium aliquod, Pecudum praecipue, quarum maior suit strages, identide celebrare,ac hariolari quaenam esset talis morborum causa. non abs re suisset, si per tempus licuisset. XX. Scio non defuturos qui me coarguant, quod ad Ueteri nariam transgrediar; oblatrent quantum velint, quod ta' lia obseruare Medicam Artem profitenti indecorii nequaquam crediderim. Egit id Medicorun Maximus, quem puduit scrutari, quare Bobus facilius quam caeteris Animalibus excidant femora; haec autem sunt illius verba, si ης mini quod scia obseruata. Brebus tunc mali excidunt i mo-
'vissimi existunt, fiunt aute tenuissimis,ues adfinem
ς' mis. Tunc igitur etiam maxime luxantur si tamet .m huius 1 luidua in Medicina scribere covebit. Verum conueniri liq;
26쪽
Atqui si celebriores Anatomici tot sectiones. tot experimenta per mortes Brutorum agunt, ut Anatomiam in hiscgenere comparatam, quam in Medicina desiderari dictum Maissis erat,apietissimi Bacconis, ta habeamus,cur nolicebit quoq; Mi με illos umorbosos affectus obseruareὸ Quin MedicoChirurgolicere interdum absq; Artis dedecore Bestijs mederinstendit Eruditissimus Vir Carolus Patinus in sua elegatissima oratione in Archi-Lyclo Patauino Anno I 682. habita. XXI. Atq; haec sunt quae in morbida huius Anni Constitu- itione magnae parte ipsemet obseruaui, quae ab ingenuis Professotibus, xfidis Amicis mihi communicata sunt, quae quidem reser re pro ut obuenerint, non magni nego- iij est, at illoruis causas rimari, ac in medium proterre, qui Iatro sopborum,&Eruditorum hominum palato sapiant, hoc opus audendum tamen pro viribus ac -- Teutanda Via est , qua me quoq; ossim
XXII. Cos ne morbos, quos Populares, Epidemicos appellant a Comunibus causis progigni extra omne Controueri ealean est a Comunes autem caussiunt potissimuAer nobis circumfluus aliunde tamen siue ex superioribus siue ex instrioribus infectus comunia Alimenta mali succi, Si qui corruptae. Ex his omnibus, sed promptius ab Aere , t aquam e comunissimo Fote, quo nemo non potare cogitur, Morbos quosdam derivari, qui multos eo de tempore astaciant, omnium pariter est consensus Adligne vero nostram Ruralem Epidem iam excitandam in unum conuenisse S Aerem vitiatum,&praua Alimenta ingesta, sas est arbitrari. Primum quidem locum Aeria sua naturali temperie non solum secundum Anni tempore recedenti
27쪽
centi, sed particulis humanae naturae incongruis ad sati ratem pleno, concedendum putarim secundum autem locum prauis Alimentis, inquis vitiatis. Quamuis autem de Miasmate Contagioso aliqua posset esse suspicio, dum vno in aliqua familia a Febre correpto, caeteri paulo post ex eadem Febre decumberent, id tamen potius in comunem Diathesim ad maturitatem eodem tempore euectam, non secus ac cum Autunno fructus eodem tempore maturescunt, referendum duxerim, quam in estiuuium aliquod Lota iliosu,quod e primo egrotate expirasceteros alliceret. XX Quanti autem reserat ad bonam valetudinem in Ae re puro, d sedis exhalationibus maxime remoto Ggere, nemo non nouit; nam scuti Pisces scelicius degusia esca salubrior sunt, si in aqua pura ac sincera vivant, secus vero si in aqua foeda, Scorrupta, ita homines forticiorem vitam, ac longaeuuiorem ducunt, si Aer sincerus si secus autem si crasi us, Mnebulosus. Nec abs re vulgatum dictum illud , quod tales sint Corporis nostri humores, ac spiritus, qualis sit Aer hinc ijs in locis ubi Aer tenuior est ac defaecatior, vividiora, & acutiora ingenia florere solen , ubi verbcrassior, hebetiora, ac stolidiora, quare Boeoti', Bataui antiquitiis male audiebant, unde Horatius.
Boeotum in eras inares aere natum. V . . .
XXIV. Non vacat hic disquirere, quat Ea Vitam peremnandam adeo necessarius sit Aeris usus is uomodo is Vascula Pulmonum se insinuet, quid in mas a sanguinea ericiat, dum illi permiscetur; circa id insudarunt Docti Lsmi Viri, ac ultimo Ett mullerus in elegantissima sua Dicsςrtatione de Abstruso Respirationis negotio; solum Odo j si illa e xaminanda immorabor, quae insignemineri mutation cin
28쪽
lationem inferre possunt, ac illum fi sua naturali medIocritate de ijcere Certu est enim quod si Aer Respirationi
idoneus es e debet S consequenter ad vitalia munera snecesse eis, ut quandam seruet mediocritatem, ut neque supra modum crassus sit, nec nimis tenuis, nam si tenuior si ac rarior quam par est, Respirationi in idoneus euadit, v Machina Boyeliana satis euincit, ac testantur qui in edit illimis Montibus dissiciliorem experti sunt Respiratio-δ δει - . nem, quam inimis Vallibiis, iis ait notante Thoma Cornelio; si vero cralsior sit S ad laturitatem Vaporibus, xexhalationibus oppletus, ad Respirationis munus obeundum minime aptus est, immo sufficationis periculum infert, ut ex eadem Machinasneum Hic patet, metalloruin fossores in fodini sis penumero experiuntur, qua 'e causa
4. iii Hippocrates Somnum 1 co 'perto, ut ipse ait, com-ι. .... mendabat, nimirum, ut Vallesius & Ballonius interpretantur dormiendu esse in amp , o claui, sed corpore iragulis bene contecto, qua ratione facilior ei anhelitus, nec a frigido Aere partes sentientes pungente interturbatur somnus. XXV. Notabiles autem in Aere alterationes seno de ijs loquor, quae secundum Naturae leges, xvaria Anni tempora ex necessitate fiunt, sed de intempestiuis Uenti potissim v, imbres copiose sciunt Solares enim radi ob aequi e Solis ad nos iu Verticem accessum Aere semper aqualitercalefacerent, si is aliunile alterationem non susciperet. Haud secus Terrs exhalationes, ex paludibus, stagnis, seu nimis vlio in os solo eundem non raro contaminant. In nostro vero casti Aerem a copios, imbribus, in lutulenta Constitutione vitiatum suisse existimandum est sicuti
29쪽
et iam a Ventis Borealibus intempestiuum redditum, qui
cum Verno tempore, ac per totam fere statem nunquasilui illant , Solarium radiorum vim hebetando,Vaporum a leni calore eleuatorum discussionem prohibuerint, xvolatiles Spiri rus quos in suo ad noluum Verticem accessa Sol quaquauersum diffundi r versus Australem plagam retro pulerint. Ex quo factum, ut ijs in locis, ubi statariae fuerant Aquae, Aer circa Veris principium tepescens, multos vapores, uetras exhalationes in sinu suo exceperit 3Αer vero sic pollutus, ac partibus volatilibus quae a Sole pro manant, ulterius delli tutus, dum intra Corpora eorum qui his in locis degebant admitteretur, totius massae ianguineae crassim, Scaeterorum fluidorum sylla sim naturale perturbarit. XXVI. Reor itaque a naturali suae dulcedinis,&fluiditatis statu massam sanguineam desciuisse, crassiorem consistentiam, quam par est acquisiuisse; sicuti,& proportionem ablatam inter Bilem,& succum Pan creaticum, illa qui dem laguidiori,hoc fortiori reddito. E 'Cinio potissim si Vo lariles Spiritus in Terra defluere,e Terra vero ut pote succis mineralibus referta continuo acidas particulas sursum efferri, ingeniosum est Clarissimi Sylvis excogitatum, sedis a M. rationibus,&experimentis confirmatum. Quare cum in huius Anni pluuiosa,&frigida Constitutione Ae partiuvolatilium, S spirituosarum magna penuria laboraret, itaque ex parte acidis particulis e terra lutulenta ac e luti sermentata eleuatis maxime abundaret, mirum no est,p0stmodu intra star hospitia exceptus talem diathesim induxerit , qua tam magna febrium propago emana-xit Acidam vero dylarasiam potvis,qua biliosam, Malcha linam
30쪽
linam Iri,niuersum praeualuisse, duo poti Iimum euineunt
primum,quod hoc Anno in tam ampla Febrium segete nullam Synochum, nullam Febrem ardentem obseruare contigerit, alterum, quod huiusmodi Febres, ut plurimuinis, veluti superius annotauimus, potius famelicae suerint, quam siticulosae. Nec miretur quispiam, qubd Terrianae libris naturam ex
pra dominio Acid Miners potius deducam, quam Alchalinae, qualis celatur Biliosus humor; nam ex quanam materii, quaeso, in hac Constitutione tam horrida, pria cellosi, ac media Aeitate frigida po i sum ciborupituit oci succi, ex quanam materia,tu quam an rabilis copia gi id buit,
quae sussiceret ad procreandam tam numero S a Febri uiri
sobolem,ac illam tandi ii alendam Nec desunt Proseisores celeberrimi qui ab hoc non multum di sentiunt,inter quos fit mullerus , qui pro causa proxima Tertia nifebris mi eramittentis statuit sermen uim salino acidum, in legitimis quidem magis volatile,& activum , minus autem volatile, subiecto visci do irretitu in nothis XX Ull. Praeter Aeris malam Constitutionem, tamquamuhuius Epidemici Affectus comunissimam causam, alis quoq; nec parui momenti in idem cons rarunt, scilicet ut uatnores ad acidam dy crasam disponerent nimirum praua alimenta ingesta, ut fructus hor i a rubigali lue vitiati, ni mi Piscium ingurgitatio e uti genus nultiis Agricolis insolens, in quorum stomacho cibis sortioribu Sasui 'to se cile putrescebat, hoc est facile acescebat , cum nullo cui dentiori signo putrescentia se prodat, quam per acorem; his addi possunt Puteales aqvs ex nimia illuuiuiae coenosq,
di semiputridet, ac denique Bo: eales Veiit , qui Acidi nitrusi