Generalis temporum notio brevissimè exhibens vicissitudinem rerum humanarum ab orbe condito usque ad ætatem nostram, auctore Petro Ludovico Danes castellano ..

301쪽

xsta. , senes steli Onia atque in salutem uti eonfidere fas est θdissidetulum. In eomitiis, Augustae Vindelicorum , Caroli V. iussu , A. is3 o. celeb alis, oblata . . . Caesari a protestantibus ivit con sessia Augu-. ε stana , quam ' Fbilrypus manebim totius

jan.juri, ractis nys nomine. Conemnarat , quamque de-

. mitigato- inceps Lutherani maiori ex parte secuti sunt rum. Obiit Haee a Caesare rejecta est , damnatisque Ana- Vrite ber' baptistarum, Zvvinglianorum & Lutherano sectis, decretum ut omnes in avita reli- gione persisterent. Subsecutum est protestamitum foedua Smadeudicum Α is 3I eui C rolus pro conditione temporum eedere tantisper opportunum ratus, A. Pacem compotuit, ea lege ut edicta V Uormatiense & Augustanum integra suspenderentur x Lutheranique tolerarentur , donec concilii ainctoritate resaeniretur vi Crestebant interim res protestantium. αfirmabantur . Coneilium cecumenteum , adi quod tot: annix promeaverant , ubi a Paulo,ca I indictuna fuit , pervicaciter sinu runt x, Obtendentes liberum e non esse, neque aequum esse ut iudices sedeant , quos ut reos ludicari oportear. Lutherus, numquamquam

sub haec tempora celebrandi conellii s qiho. se ulamnandum esse dubitare non poterat . aiosior, paulo post eiusdem initium , ad iusti iudicia tribunal λ subitanea morte subintus.

302쪽

A Luthre. usque ad praesaelgi. 7. est, A. die I 8. Februarii, ἴςratas. an. Furor sactionis , morte ejus minime e tinctus fuit; quin potius eodem anno in apertam ad Iersus Caesarem . rebellionem bellumque prorupit , in. quo Carolus , Deo protegente ,

gloriosissime triumphavit., captis in praelio ambo a perduellium ducibus . , Frederico Saxoniae , & Philippo Hassiae re lo. a)Actum erat de Lutheranismo, nisi Caesar , aliis .bellis revocatus , inquietis hisce hoin, nibus indulgere aliquid coactus. Differt quae quidem indulgentia eo usque progressa est , ut in tractatu Passavisnsi, quo A. Issa. Pheem iniit eum M aura o electore .Sahoniae sliberum esse jussum sit novae religioms exer ei lium. Ab eo tempore Lutheranismus suissere se finibus eontinens, parvum , aut nubium prosectum secit, nisi quod seeuto princedente sub Gustani Adolpho Sueetae rege , .cristas vehementer erexerit e sed quas saetiddemittere i didicit eodem illo rege in praeli' occumbente , ad Lutetam A. i63r. Filia ejus νψina, quae ei in regno sueeessit, sing lari Dei benignitate illustrata , Catholieam

fidem tam serio eonstanterque amplexa est, ut r uin ultro dimittere, quam coelesti . n.s 4;. lumini . rebellare maluerit . . Super saxoniam quoque , unde funesta lues emersit, mise- m. richrdia' Domini diebus nostris .selieiter eo, δέν - .pit illucescere, cam Frederisus Augustus du*- SD

303쪽

so, ' Se es Religionis Saxoniae , hodieque rex Poloniae, ad avorum,sitorum fidem regretas est, eamque in fami liam suam & disionem , sedulo, rediicere nititur. Itae idipsuoi familiae in Germania aemulari videntur, & deserveseente iam prisdem odio adversus ortlaodoxos, pleri sique etiam doctrinae capitibus plurimam n itigatis, d Dei benigni tute lisne immerito sperari potest, non ploeul abesse ut potentissimum Se imaniae .eorpug , infeliei oli in separati ope dia scerpsum , in uni ratem. avirin fidei, felici te

me si Butherana desectio irmes meras pene sectas in orbem Christianum invexerit, dii oet men praeripuisunt Protestani ram quiee- . veros sere ita obumbrant , ut hi einii illis comis parati exigui plano momenti esse-vi deantur . Sint autem LM therani & Siseramentaνii , quirvulgato hodie nomine Calamstas dici solent L. non quod- eorum au r proprie , Calvina'

304쪽

novum hoc re rmationis genus ingenii sui fit btilitate plurimu m expolluerit , exornarit m reformarit, tamamque apud suos nominis e lebritatem fuerit consecutus, ud totius facti hinnis dux & eaput, persectaeque reformationis auctor, , pleriique agnitus sit . . Natus est. Diannes intiv IMUM Novioduni R Reardita die Iulii Ara. Iyos. patre Coardo, matre Ioanna le Franem talo illi bene fieta , eam. adhu o adolesteny esset , procuravit pater, simplex alterum, alterum curatum, quod utrumque post mortem patris vendidit.: Humaniores litteras S philomphiam: Lutetiae didicit, ubi pr mlim otiam novitatis gustum hausit a. Roberto Oliverano amne. suo .. Τheologiae perdiscendae , faren P mqa operam mimquam. dedit, nec steri, unquam

initiatus in . Diris rudentiae studia Aureliani. pri Huni inchoavit, possed 'Biturigibus prosecutus est t' ubi & linguas, didi est S pro G-

r L quo haereseos virus voi afflari coeperae

305쪽

Is32. Novioduniim egressus ,' quod ei ex paterna haereditate obvenire poterat , collegit, bina quae habebar sacerdotia vendidit , rebusque eompositis Lutetiam se contulit, ubi cum clanculum nova . dogmata disseminare coepisset , Ludovici Morin. singularem adve sus novatores vigilantiam fefellit profugiens: per fenestrana, & Engolisinam se reeepit A. Hie annis fere tribus , , venditatione

linguae Gracae, sumptibusque Ludovici Tillii, in eadem urbe Canonici , quem seduxerat, se sustentarit, majoremque partem F.iutionum Religionis Christianae , delineavit. Germaniam petit eollaturus sua dogmata cum doctoribus Lutheranis. Redit in Galliam , seque Pictavium confert ubi diserpulos colligere , nocturnos eongressus agere , suo more celebrare inecepit. At

nullam hie securitatem videns , Neracum tendit ad Mariaritam Navariae reginam , &Francisci I. Galliae regis sororem, quae nou Euangelio impense favebat . Inde Basileam fugit , ubi quatuor I iiωνivium libros absolvit & edidit , eosque Francisco l. dedicare ausus est. Hos ex Lucteri, Zoin iii, Μelanchionis & Oecolampadii scriptis maiori ex parte deprompsi se ereditur , ae stilumaeeommodans eastigatiorem, & nova quaedam dogmata priorum plaeitis adjiciens , nonnul- 'la 'etiam nova explicandi ratione convellens ,

, novi systematis auctor videri voluit , id quod ipsi ex Moto suecessit. Patrem itaque Luthe, riim agnoseit, sed a quo in aliquot dogmati . s usque aded dissidet, ut inter utriusque eiscipulos , toties tentata eoneordia eoalescere bactenus non potuerit . ,Perrexerunt

therani, calvit nos inter th; ereticos nu-

306쪽

A Luther. v q. adpraefat. V. 7. -3o merare . Praeeipua dissensionis capita. cirea Euehisistam , dc Iustitiam imputativam versamur. Realem & substantialem Christi in

eo Saeramento praesentiam , miris verborum

strophis ita impugnat cat,inus, ut identidem asserere videatur , quasi medium quoddam inter Zvvinglianos & Lutheranos systema stabilire vellet, cam doctrina eius, hae in parte , reipsa sit Zuvingliana , solo verborum suco aliquantillum temperata . Iustitiae .lo a litativae , haec contra Lutheranorum plaebea , dremata Calvinus adiecit 1 r. Plenam Rabsouitam esse fidelibus omnibus consequendae alutis certitudinem x. Iustitiam semel ade-

ptam, - Prorsas amitti non , posse . 3. Parvu-

os ex fidelibus parentibus ortos , cum siue

in foedere , . sine baptismo, iustificationis gra-

. tiam adipisci et ex quibus quae doctrinae .moi fra consenuantiar, alii demonstrarunt , densque lector satis ultro intelliget. Cηremo ni S quoque omneS, quae umquam. fuerint cla Eeclesia usitatae , multo vehementius quam Lutherani, Calvinistae reprobarunt , religim nem volentes, ut ipsis quidem videtur, om-

minti spiritualem , quo factum vix us

. dam tandem. retinuerint ..

Relicta silea, in Italiam ' Calvinus pro sectus est, ad , Renatam Ludoviei filiam ,

etiam trina mutavit α

ri voluit a.

307쪽

mores est An. I fys. Sed nimio novitatis a contentionis studio eitδ uterque eivibus di&Hrcuit , aeque instisantibus . Bernenfibus , quorum se iisibus accommodare noluerant , A. is 38. ambo civitate pulsi sunt. A Martino Rucero Argentorati Calvinus exceptus est , ubi Gallos suo , caussa resigionis profugos dinovae Theologiae dogmatibus novaque discM-plina mukuit. Cum A. Is i. ea timo, mire Calvino faverat in urbe Gene vensi sup Hor evasisset, ed illla revoeatus , honorificeque susceptus est.. Sedem suam his deinceps' ad mortem usque constituit, tantamque se sim auctoritatem nactus est , ut disciplinam votam , legesque pisscriberet , ae pro arbitrio Penz cuncta componeret . Geneva altera fieri vis est molembενga: quod haer in Germania , --erat ista in GaIlia. Inde calx rius quaqua- versum novi Euangelii ablegabat praecorres , conatus etiam is Amerream, penetrave o Italiam & Hispaniam inqiiisi ionis severitas rutabatuv. Neque a GaIlia rigor aberat.' EM-

, adversus novatores austera ad dum Fran

eipus L publicaverae t austeriora etiam He---ν - II. filius ejus, qui non paucos ex illa - secta eomprehensos ineend o pumic . Eo au- . tem , tristi & inexpectata morte sibIato , Principatus Frane ρὰ u totus Ca in ranor . t v tunc per Gullis, Huvnοτινα incerta or -- gine, vocari ea perene, seditionibus 'inqui 1 ms- fuit is , Hi deinde, aliquor P s Miciis Britati , contra regem conspirant , Ana μm , ubi tunc erat , clam eum abducere mo- semes . Re detecta , di sirpatur coniuratio et ' Ludovicus Borbonius princeps Condarias

308쪽

A Lutheri u . adpraes aeto. 26 7. 3cyrdia transversum egerant ) custodiae mancipi tur, eapitisque arcessitur. Moritur interea. Franciseus, nil,que carolo M. fratre & sile-- cc re eius, Hugonottorum furor , majore .iumpta . fiducia , in apertam rebellionem erumpitis Ita annis fere m. bella civilia farvierunt, horrendisque tumultibus agitata est Gallia. Ineendium hoc suorum studiis exci- statum , quo Calvini patria conflagrabat., aliquot ille annis eminus contemplatus est , jonee A. Is M. die I 6. Μah, artatis anno 16. vitae suae scaenam finiit, Christo Iudiei, tot malorum , si ve quae jam tum praeeess rane, sive quae deinde secuta sunt, rationem redditurus. Thesorus Brista Calvini demortui loeum &auctoritatem apud Genevenses per annos . o. ' magna ex parte occupavit . , collop/io. Fosae. quod juxta Reginae Catha inae de-- fiderium, A. is 6I. Catholicos inter & Ηu-: gonottos, nullo fructis Relebratum fuit ) mo. Calvino, Beza interfuerat, ubi apertὸ pro sessus eii , Christi Corpus ab Eveharistia

- Sacramento tanto abesse. intervallo, quando, coelum a terra remotum est. Bella civilia, - quae , A. 2ysiiu subsecuta sitnt , λψisse Begaereditur & animasse 'In his , multis sa)pra Ilia attriti potius quam domiti fuere rebelles e regnante autem Henrico II. vires non

modo recuperarunt, sed ducem nacti H nr cum Navarrae regem , bellicosum & genero. Profestia indole principem , rem eatholicam haud ν mnaedioetiter ' aifiixerunt a gravias etiam as

309쪽

nisi Navarraeus , regnum Galliae haereditatis iure iam eon securus , ad Catholieam & avis tam deeessorum suorum fidem , per singui rem Dei benignitatem , ex animo rediisset . Nox alia Galliis facies illuxit , quamquam

nondum tam serena , quin celebre illud edactum P anne sense in favorem novae religionis extortum fuerit; & Henrico IV. tragica mo

te stibiato, multum laboris relictum filio eius Ludoviso M , qui Cardinalis Riehelii eonsiliis adiutus, A. ι617. Rupellam, rebellionis arcem' sedemque , stupendis molitionibus expugnavit. Ita is hydram compressit, quam sveeetar eius Ludovicus XIV. cognomento Magnus, excidit , eum A. 168s.. Edictum Nannetense, quod superiorum temporum cadi Iamitas extorserat, revocavit , & omne Calvinianae religionis exercitium toto regno s

verissime interdixit . Plurimi rivrata haeres , ad Matris Ecclesiae gremium redierunt et alii in sa) Hulundiam, Angliam, Helvetiam,

aut Borusam se receperunt , ubi vetus reli- gio gemit , novaque , donee Deo aliter vu. sum fuerit , dominatur . Sed inter regiones

istas , Anglia hae in parte specialem considerationem exigit.

a alυἰniani taeendii sint illa ob annua Is 2. ex Gallia in visiva Belgii oppida delota , parem hie tumul tum rebellionemque pepererunt1 ac sensim plerasyuε pr viscias pervaserunt, scd ex toto XVII. pro viatiarum numero pracipue septem pertinaciter ac pariant, in quibus 'sub foederati Belgii nomine, ea secta hactεnus domina tur , usque a eo ut in synodo Dor raUna, qua an. I 618. in iisdem pro υἰnelii a calvinianis eelebrarae fuit , in ea D Gominaristarum adversus Arminianos, pro Illa eontra hos, rigidus alvinismus stemni decr. ro De rit ea rabatur er flabilitu/. .

310쪽

A Lutheri viue ad praes aerat. R. T. 3 π

Fidem Christi iam inde ante sinem saeculiseeundi, sub Eleutheνio Papa, Britannia ani- plecti eoeperat, eum ad eamdem insulam, sub finem saeculi sexti S. Gregorius Magnus misit Augustiaum , Melitum , & alios ex Ordine. s. Benedicti monachos, qui fingi Saxones, a quibus maior regionis pars fuerat occupata, a Paganismo ad Christianam religionem tradueerent . Ab eo tempore per annos ferὰ mille, in orthodoxa fide Anglia perstitit, aesingularem prae reliquis populis , erga Beati Petri sedem sa) devotionem testificata est , . donec eam Henricus VIIL a. Romani Ponti fieis obedieritia, totiusque. Ecclesiae Catholicae communione divulsit . Princeps erat multi, a natura dotibus instructus , cuius felleia &gloriosa fuere initia , quique edito contra Lutherum lueulento opere , A. I s 2I. .a Leone X. Defensoris Fidei titulum meruerat, qui quidem titulus, .eeessoribus eius tam speeiosus visis est, ut eum etiam in schisma te & haeresi retinendum sibi esse iudicaverint . At Henricum , haec praesertim tria egere praecipitem e dispar coniugium, Per versum eonsilium , pravaeque libidinis affectus indomitus. Duxerat Arthurus , ' Henrici frater natu ' .r Iom. maior, caιharinam Arragoniam Ferdinandi Hispaniarum regis filiam, quam, ut constans

fama est , Virginem intactamque reliquit s