장음표시 사용
291쪽
ei uxnus vocant myrmecias tollunt, aceto ipsum maeerantes. Nonnulli autem dum floret salix cortice metua incidunt, iuccum quendam colligunt, utunturque ad ea quae pupillas offuscant, extergente videlicet simulque tenuium partita medicamine. Vti vero illo ad multa quis possit,si quidem talis fuerit.
civ MED Ic AMENTORUM Facultatibus, Liber septimus.
medicaminii facultatibus commentarium scripturus, necessarii duxi praefari, solis iis ape tu ac clarii fore,qui in superioribus libris no velut aliud agε te aut obiter fuerint versati:alios vero potius perpera inali dituros, quam eoru quae in eo diceda sunt aliquid addiscituros existimo: tum sese falsuros,& nos forsan tanquam n5
recte quaeda scripserimus, aluntaturos,atq; conuiciis laceraturos. Itaq; qui sanioris mentis sunt,monitis scio au- 3 scultabunt:ac siqua illis cura est praesentis huius specula tionis,ab initio totum opus perlegent. Atqui praecuriositate potius quam discendi studio huc accesserunt,monita nostra cotemnent. Enimuero mirii videri non d bella inueti sunt qui mysterior u libros a mysteriis alieni leger no sunt reueriti. Verum illos sui autores no scripserant prophanis:nec ego,me Hercules,ris qui in principiis non sunt exercitati. Exponetur hoc in libro,& eo qui huc sub- loquitur,rcliquaru plantarum prinis facultates,eo doctrinae ordine,
292쪽
ne ordine,qui inniteris a quibus incipiti visit r. Antec dente ita ii libro usq; ad ,progressi sumus. Hic aute principium sumemus aκnd modo praemonentes etia quod ad ante demonstrata principia totu reseremus.Siquide hinc omnis membratim medicamentorum in agendo prouenit diuersitas quod hactenus eoru unumqnodq; aut calidum est,aut frigidii,aut siccum, aut humidii,aut tenuium partium,aut crassaria. Caeterii iuxta exacta veritate quatenus copraehensorum unoquoque processum sat, explicatu certe est impossibile sed nos id tame claris limitibus circunscribere sumus conati,qui quidem ad artis usum sufficerent: Unum esse medicamentorum genus monstrantes,
quod ad simile corporibus nostris teperaturam pertingeret cura colore qui in illis est,mutationis alterationisque acciperet principi u. Alteria,quod calidiust nos efficeretur:cuius quatuor costituedos esse ordines visum est. Prim lini qui sensu obscurus sit,adeo ut ratione sit opus, quae verum de praehendat. Alterum ab eo secundu quodammodo iam sensu clarum. Tertium deinde alium,qui valenter quidem ex calfaciat,sed nondum urat. Que sequitur qua solus&postremus iam adurens. sic quoq; refrigerantium. Primum quide eorum quae rationis suosidio indigent,ut refrigerare demonstrentur. Secundum eorum quae sensibiliter refrigerant. Tertium eorum quae valenter. Q iartum eorum quae extinguunt,ac mortem fissiore induciit. Proportione istorum4 de humectantibus.
At mihxha essentia est tenui,& calida sicca a tem
perie ex tertio quodammodo ordine utraq; qua colitate Horum manifesta sunt indicia, partim gustu apparentia partim experietia cognita Gusta siquidem acris palam calida est, ac paulum omnino amaritudinis obtinet Periclitantibus autem dc corpori admouctibus extrinsecus imposita primum quidem valde excalfacit: mordicat, cutemq; exugit, postremo etiam ulcus efficit. In corpus aute intro assumpta,tum it se per sese sicca,tum etiam cum melicrato,perspicuo calfacito sudores ciet,omneq; corpus tu digerit,ium exiccat.
293쪽
Ea ratione ducti quida ipsam contra corporis concussiones rigoresque per circuitum repetentes adhibuerunt foris quidem oleo incoctam toti corpori inunguentes uni frictione non segni, intro assumentes sicuti est dictum. attinetii coxendicibus eam quidam in aegritudinibusilchi adicis aquam si renuum remedium illinunt. Trahie enim quae in profundo haerent ad superficiem, totumque adeo articulum ex calfacit cutemq; non obscure adurit, mens Ssque tum pota,tum apposita admodum efficaciterio prouocat. Bonum etia elephanticorum remedium no eo quod strenue tenues humores digerat, verumetiam quia extenuet incidat valenter crassos, qui talem morbum procreat. Sic&cicatricibus atris candorem redditi sugillata digerit.sed ad talia recente adhibere quani arentem,praestat. Quippe arefacta vehementior redditur
ad rei tum promptior. Porro talis cum sit,ad venenatarum bestiarum morsus assumitur,velut etiam cauteria quaecunque medicamenta calida sunt Macria, tenuiumq; partium, quaeque facile ex alto ad sese circuniacentem orii nanem humiditatem possunt attrahere.Caeterum quae illi inest amaritas, plane exigua est: verum ad quaedam ita eL scaciter agit, ut qua valentissima est, nimirum cum coniuncta sit vehementi calori cum tenui essentia. Quare&ascaridas 'umbricos succus eius aut infusus, aut epotus enecat. Eadsm ratione auri u vermes,aut si al:cubi in corporis parte sinuosa aut implicata, quae putredine tenten- Iur, talis prouenerit assectus sicc conceptum seu pota seu admota interimit eiicit. Igitur incidendi quidem ei vis adest propter calorem eius, tenuitatem, amaritudia nem: abstergendi vero propter unica amaritudinem. Itaque asthmaticis ob omnia ante dicta prodest ictericis vero siue regio morbo laborantibus,potissimum ob amaritudinem,sicut alia fere omnia amara,vtpote abstergentia expurgantia in iecinore prouenientes obstructiones. Ad omnia iam dicta emcacior est montana
Calamus odoratus leviculam quadam adstrictionem, ac minima acrimoniam possidet: agna ex parte essentia eius
294쪽
eius terrena est Maerea, in caliditatis nigiditatisq; eoniugatione temperata. Quamobre moderate urinam mouet. α facultatibus quae iecori stomachoque imponii tur,misceri potest: tum in fomenta quoque teri, quae phlegmones gratia, aut irritandis mensibus assumtitur utiliter admiscetur. Ponatur itaq; habeaturq; secundi ordinis eoru quae ex calfaciunt desiccant, valentius tamen desiccant quam ex calfaciunt. In est quoque ei quaedam partium tenuitas,velut aliis omnibus odoratis, uti aromatibus. Caeterum illorii compluribus tenuium partium plurimum, calamo vero non multum adest.
Calami phraginitis radicem cu bulbis aculeos sipiates ex alto extrahere quida scripsere,ceu trahendi quaedavis ei inesset. Nos tamen eius rei periculum non fecimus: verum quanta gustu liceat coniicere, abstergente facultatem pollidet non paucam,minim Eque acrem Quin etiam folia ipsa abstergetis sunt facultatis cortex vero eius c5bustus admodum tenuium partium, digerentis facultatis efficitur,adiunctum habens abstersorium quiddam,ut exiccet excalfaciat tertio quodammodo ord me, plus tamen desiccet quam ex calfaciat Vitandus est eius flos, quam anthelen vocant. Nam si in aures incidat, adeo tenaciter adlicrens affigitur, ut auelli non possit,auditumq; vitiat quamobrem saepissime exurdat.
Cancani radix facultatem habet mordacitatis experte,d modice exiccantem: essentiam crassam, emplasticam. Quapropter macerata vino sicut tragacantha, lincta arteris asperitates sanat mec minus si quis eam comadat: c 'eus eius defluens prodest arteriar similiterit lyyyrteta. canabis. Canabis sementatus extinguit adeoque desiccat, ut si
plusculum edatur genituram exiccet. Sunt qui viridem succum exprimetes ad aurium dolores, ab obstructione,
capillos Fumus. Capillos,alij captios,acris simul & amariqualitatis est
295쪽
13sparticeps nec tamen plane expers est acerbae Quamobrem urinam biliosam multamque prouocat sanatque iocinoris obstructionesi debilitates Succus eius oculoruaciem cui non paulum trahens lachrymarum,velut ipse fumus. Nam hinc ei appellatio indita Plebeius quidae uti solebat ad stomachum roborandum, unaque ventrem lubricandum. Siquidem herba primum desiccatain condebat porro cum uti volebat subductionis quidem gratia,melicrato inspergebat: roborandi vero causa vinor nimirum diluto. Capparis radicis cortex vincentem habet qualitatem amaram,proxima acrem,deinde acerbam. Ex quo liquet quod diuersis pugnantibusq; coste facultatibus quippe abstergere,purgare,incidere potest amaritudine ex calfacere,incidere,digerere acrimonia:porro contrahere densare costringere acerbitate. Itaq; lienes induratos,siquid
aliud hoc medicamentum iuuare valet,lum foris idoneis illinendis remediis admistum tum intro in corpus assumptum liue decoctum in aceto aut oxymelite, id genus siue aridum contusum illi sq; permistum quippe La perte crassos lentos' humore hoc pacto sumptum euacuet, nec eos tantum per urinas, sed per ventrem saepe etiam sanguinolentos defert, unde&lienes adiuti sunt.
ἐκ coxarum dolores. Quinetia menses promouet ex capite purgat detrahitque, quod ἁπoΦλεγματι go vocant,
auxiliaturque ruptis atq; conuulsis Caeterum cuinam ivsum potioni in quoq; affectuu misceri conueniat non est praesentis instituti persequi,sed aut eius ubi de co ponendis agitur medicamentis,aut ubi curandi traditur methoclus Porro radicis eius cortex ulceribus malignis cataplasmatis modo impositus non malum est remediu ut qui
tium labores praedictarum qualitatum ratione adiuuat,n eram cum aceto coctus,interim cum vino saepe etias Ius dentibus mansus ac morsus. Sed non pertinet ad praesens negociu,quado quodq; horum tempestiuum sit, letanire nec enim id nuc proposita est:sed ex quoq; particularium
296쪽
Ianum eius operum, virili eius quandam sumere indicationem, sermonem ad principia ab initio proposita reducendo. Ex dictis ergo clarum est, incide di litandam ei facultatem inesse, itemq, extergendi, ligerendi, contra bendi. Vitiligines a quidem curaceto detrahit,& chorrcidas duros tumores digerit,idoneis ad ea medicam ctis mistus. Radicis cortici, fructus proportione virium respondet, nisi quod ad omnia sit imbecillior. Imo de foli, caules eius similem vim obtinent: meminique me soliis quandoque paucis diebus duritiem choeradis naturam referent ccliscussis e. Sed admiscemus scilicet illis quippiam quod eorum viri uobtundat vehemetiam. Nec mirum est quod auri u vermes amaritate occidant sua. Porro capparis' a in admodum seruentibus regionibus prouenit, ut quam fert Arabia, multo est nostrate acrior, adeo ut plurimum etiam habeat facultatis adurentis.
Nasturtissemen adurentis seu causticae facultatis particeps est,uelut napy proinde coxendicis capitis dolores, atq; adeo quodcunque rubrificationem postulat, eo ex calfaciut sicut napy. Miscetur quoq; remediis quae exhibenturasthmaticis,tanqua valenter crassos succosinci de re valeat, velut iapy. Nam per omnia ei simile est.
Porro herba arefacta similem semini vim possidet. Humida vero est ac viridis propter aquear humiditatis admistione multo semine interiorem adeoq; tunc mordacitas eius moderata est,ut cum pane ea uti liceat ceu obsonio.
Cardamomia est ipsum sane facultatis admodum calidae, non tamen usq; adeo ut nasturtium: sed quanto suauius magisque fragrans est nasturtio tanto imbecillior ei calida facultas inest nec enim ulcerare idoneia est vel
ipsum per se illitum. Porro adiunctum habet quiddam etiam amaritudinis,qua lumbricos interscit, cum aceto Ualenter sora detergit. caron. Cari semen calfacies exiccat tertio quodammodo ordine,moderate acrem qualitatem possidens:itaque Ha-
297쪽
ne,sed 'tenuium admodum partium est,gustu vero plustringens Quamobrem ob haec omnia incidit simul duedagerit urin corpore sunt recrementa, ad T o u etiam instrumentis addit Idoneum vero etiam uno resi si mensiibus, cam videlicet a copia simul Pe s tud his
excrementorum,quod sufficiat evacuari nequi Carya arbor tum in foliis, tum ingeminibus adstrictionem quandam possidet, aereium euidentem uetamq; in nucis putamine recenti pariter sicco:proinde eo tutiones quoque uti solent. At nos eius expressi succo similiter ut mororum juborum,in melle decocto v cestomatica medicaminis utimur , ad omnia reliqua didbemus ad qui modo dicti succi conuenire censenturior etiam facile exprimitur: d quo diutius recoditum fuerat
lopas sanant,ac non ulli ad neurotrota, hoc est neruorum
vulnera tutur aeterlim si reces sit,adstrint tis qua talis et a obtinet. At quod imperfectu est Vim
' cnodum siccum, veluti resiqui fructu, omi uti
rum,qu nimirum poticae nuncupatur, plus tabes essentiae terrest is ac frigidae:itaque etia susci austerior tum cortex,tum planta, tum fructus apparet eastes h
nuci male sunt quae quibus su 264,
298쪽
Caucalis quidam daticum sylvestrem nuncupant: est enim ei adsimilis gustu simul ac viribus ex calfacit enim ut ille, desiccat,tum urinam ciet, muria ad repositionem conditur.
Carpesium simile est vocato phu, hoe est valerianae non gustu tantum,sed iacultate . sed plus habet tenuitatis:proinde magis eo etiam viscerum obstructiones extergit,& riuam mouet,renesque calculis degravatos expurgat. Non tamen eatenus tenuium est partium,ut liceat loco cinnamomi, si non ad manum sit,usurpare, sicuti faciebat Quintus Praestantius est ponticum carpesium Laertio non ainen vel ipsum cinnamomi viribus vicinuest,im si non paruo deterius optima casa. Nuncupatur
trunque a montibias quibusdam Pamphiliae,in quibus nascitur. Ingensque eius prouentus est in Syria.
Milium primo ordine refrigerat Exiccat verὁ tertio exoluto,aut certe secundo intenso Paululum etiam habet tenuitatis Ex hac tum consistentia,tum temperatura ei quidem plane inter omnia frumentaria edulia mini-naum conseii nutrimenti. Sed ventrem desiccat. Porro foris impositum in sacculis idoneum est somen tu iis quae citra morsum exiccari postulant: cataplasmatis modo illitum exiccare potest attamen admodum friabile est:
proinde difficilis est eius in cataplasmatis Vsus. cedrum. Cedrus specie duplex est,altera fruticosa iuniperis adsimilis,altera arbor non exigua:utraque est calida siccae que temperaturae tertisquodammodo ordinis secundum utrunque Caeterum cedrea vocatur ita cedri oleum quartum etiam ordinem videtur attingere, quemadmodum calida simul: tenuium partium. Mollem itaq; carnem prompte citraque dolorem putrefacit,sicut alia omnia,quae cum eiusdem sint in calfaciendo ordinis adsunctam etiam habent substantie tenuitatem. At in duris plusculo temporein vix effectum potest consequi. Porro talia omnia medieamenta septica vocantur, septa:sed inter sese
299쪽
rer sese maioris minorisque ratione dissident. Est autem in hoc genere medicamentorum ex primo cinfirmissi. mo ordine cedrea:pleraque enim eorum admodum sunt
efficacia. Talia itaque hortuoru corporum carnes corrumpunt: at cedrea exiccat,simulque a corruptione tuetur corpora demortua,utpote humiditates eorum depascens, caeterum solida corpora haud attingens. At in vi uentibus calor ipse qui in corporibus est, cedreae vires adaugens, causa essicitur ut tenerae ab ea carnes deuraniatur. Nec mirum videri debet, si cam tanta polleat potentia, tendes pediculo' tineas,&in corporibus natos vermes interficere valeat,tum fictum viventem quidem interimat, mortuum autem eiiciat,sicut sane etiam coitus semen pudendo circumlita Proinde partu aduersum est medicamentum,si sic utaris aulli secundum: Aliaque multa eiusmodi particulatim efficit. Itaque argumentum est ipsum valenter ex calfacere,sicut ubi dentium foraminibus instillatur. Siquidem dolores eorum mitigat, sed de ipsos confringit. Extenuat quoque oculorum cicatrices:&visiis hebetudini ab humorum crassitudine ortae medetur. Porro quod eius est pinguissimum S ad unguem oleosum , quod suspensis supra eam dum coquitur lanigexcipitur ac colligitur,tota cedrea tenuius quide est, sed
minus acre,quanquam non minus ex calfaciens. Eandem
quippe rationem habet ad id, quod reliquum est cedreae
crassius illud videlicet, quam oleum ad amurcam. Proin de illud ,utpote crassius,mordax est, Maiore aperiendi facultate praeditia.Itaq; ulcera irritat phlegmonenq; illis excitat. Porro oleos illa cedrea adeo clementibus est vi- ribus,ut etiam plebeij experientia docti vulnera ouibus occasione tondendi a forfice facta, illa illita sanent, Gutetiam pice humida. Vtiatur autem ea ad ovium scabie, ricinos, Graeci κροτωνα vocant. Porro cedridesinam ita fructum cedri nuncupant)moderatiores vires obtinent, adeo ut comedi quoque poss)nt Attamen si liberalius iis utare,capiti dolorem inserent, ardor Smque ac morsum in ventre percipies.
300쪽
Centaui ij magni radix sicut gusti contrarias qualitates,ita in usu contrarios effectus praestat Gustu itaque acris simul adstringe usque apparet cum levicula dulcedine. At in actionibus acrimonia quidem caliditatis opera ostentat, menses prouocans, foetum mortuum euelalens,vivumque corrumpens atque eliciens. Adstrictio vero opera crassa terrenaeque frigiditatis, clam ulcera glutinet, sanguinem reiicientibus prosit. Exhibentur auteeius drachmae duae, febrientibus quidem cum aqua febri vero liberis cum vino. Porro secundum omnium' simul qualitatum actionem, ruptis,conuulsis,dyspnoeae, siue spirandi difficultati,tum inueteratae tum conuenit . Nec enim in talibus euacuare solum quod praeter naturam est
oportet,sed partem quoque euacuatam roborare ac conia firmare.Vacuationi itaque accomoda est acrimonia ti-que cum non sola sit,ac pura, sed aut dulcedini iuncta,aut certe non prorsum amaritudini. Siquidem vehementiam tunc atque violentiam ista illi temperata quadam substantia cuiusmodi est dulcis,non obtinebit. Porro ad ea qua euacuata sunt, roboranda contrahendaque, adstrictione est opus. Eadem quae radix & succus ipsius efficit: utunturque eo quidem vice lycij.
Centaurij minoris radix plane inefficax est: sed caulis eius extremus, potius folia quae illi inhaerent, fores, utiliora sunt: vincit in eis qualitas amara paululum habens adstrictionis atque ob eiusmodi temperametum admodum exiccatorium est medicamen, expers mordacitatis. Porro quod omnia talia utiliora sint,supra commonui,&nunc nihilo secius tamen nos repetere tempestiuum est mnes eius particulatim actiones memorantes. Vlcera itaque magna herba ipsius recentis illitu glutinanti iro vetusta, quaeque aegre ad cicatricem perducique ut, cicatrice eode modo utentibus includiatur. Arefacta vero glutinatoriis desiccatoriis miscetur facultatibus iis videlicet quae sinus fistulas sanare sunt natς,veter Ssque diiritia emollire,tum ulcerum maligni cacoethesanare. Miscetur etia iis quae rheumaticis affectibus