De simplicium medicamentorum facultatibus libri undecim / Theodorico Gerardo Gaudano interprete

321쪽

proista materia eueni ut:e acriore A calidiore tali etia

proueniente fuligine, ex dulciore simili quoque S liine

fuligine proueniete prim i enim rhuris fuligine utuntur in ocularias medicinas ista,eas videlicet quae ad oculos etianu phlegmone ictatos accomodatur .atque etian uiuaxione vexatur,xulcera habet:n ad illa expurgat, A. car. ne implet. Ad haec usurpat quoque ea ad facultates quatvocat callibi e pharas Praeterea terebinthina myrrhaeque fuligo molestia caret non aliter quam thuris sed styracis i quod amodo valentior est: magis etiam picis liquidae, qua etia magis cedri. Porro acrioribus, tu tur ad vitia superciliorum vocataptita,&erosos oculorum angulos humi-

40' ςςix phlegmone. At mollioribus mitioribusque

tum ad haec.tum ad ea ad que competere paulo superius diximus thuris fuliginem.

Lybistici radix semen ex genere excalfacientiu sunt, adeo ut d menses cieant, trina prouocent, flatusque

extinguant.

Lini semen eium statuosum est , etiani si frigatur adeὁ sane recremetitia humiditate plenum est. Est vero etia in primo ordine quodammodo calidum ac humiditatis cccicatis quodammodo in medio est situm.

Linoet ollis Mercurialis.

Linorostide utuntur omnes ad ventris purgationes duntaxat Verum enimuero siquis eius facere periculuvolet in cataplasmate, sane admodum eam esse digeren-3 tis experietur facultatis.

Lochitidis eiu videlicet quc seme habet tria gulare, caspidis figura radix potissimis quod amodo simili est radici datici: proinde urinam ciet. Porro eius que scolopedrie similia habet folia, ea ad glutinanda vulnera idonea sunt viridia, sed sicca cum aceto lienes induratos sanant.

Lγcion. Lyeion,siue pyx acanthon, arbor spinosa ex qua lyciuquod vocant conficitur,id videlicet medicamentum in

iiij quidum

322쪽

A L. DE IMPL. FDIC. quidum quo ad sugillata utuntur, δέ sedis orisque phleg- monas,Vlcerationesque,tum hepetas,putredines cae ra contumacia, aures pure fluentes, intertrigines ac paronychias. Est autem facultatis exictatoria e uino ia

altera quide nutu partiti differente atque calida ali ra

terrestri 'ira da,ex qua adscrictionε ei. po Gl de qualitas pus a medicamEto inest, digerit Veia&d Don parum,nope in secundo ordine I alore aui

ra ac redicamine, ut abstergente quidenis ad putredinesi

uimini rici , R imuliebri profluit o adhibente, Lyciura' eaqua . LVcia Cappadocia plui imum prouenit sed tis ii purgans ad omnia valentiti, eh. ς'indicum

ri us sanguinem empla ramodo illit reprim 'o titi reliquas sanguinis eruptione sistere ho Elz si siccus eius multo magis Potadysenteritas aesta

Gi00ς ,ac muliebre profluuium habiti 'US' ς chnis Lychnidos coronariae semen calidum est secussi, ni mda in modo ordine, aut iam etiam tertio:scchm an retae Lotos. Lotus domestica, qua quida triphylion. hoc est tris,lςia

nominant', ut mediocrite ebheri u ae

si plurima in Libya prouenit: semen eiu secus Epri tinis e Galfacientiu in abistque nonnihilla uti porro Aegyptiae toti semen etiam in panes fingitur Lotos arbor.

323쪽

FACULTATIBUS LIB. VII. i stignorum assulae derasae muliebri accommodantur profluuio,&dysenteriis,& coeliacis affectibus. Decoquuturuero interim in aqua .interii in vino,nimirum prout usus Poposcerit,nec infundutiar tantum,sed libutur. Quinetiam quod pilos defluentes cohibeat, non mediocre signum est ipsum adstringentis esse cuiusdam .similiter mediocriter desiccantis facultatis. Dictum quippe est in sermo de ladano eiusmodi esse facultatisoportere,quod fluentes capillos esset cohibiturum.

stumultum acerbo,cum levicula quada acri. monia odorata,iucundu sane redolens,ut pleraque aromata siue odorata quae ex India couehuntur. Videtur itaque & ipse ex ista costare essentia, pleraq; terrena frigida paucula ero calida,& tenuia partium. Quaobrem valete desiccat,adstringitque proinde coeliacis & dysentericis miscetur facultatibus in tertio exiccantium consistens ordine, in caloris frigorisque disserentia neutrum insigniter efficiens.

Dilabathrunt. Malabathri solium cum spica nardi simillimam faculaxatem obtinet.

Malua,agrestis quidem digerentis paululum 5 emollientis leuiter est facultatis: hortensis vero quald plus habet aqueae humiditatis,tato facultate imbecillior est. Fructus eius tanto validior est,quanto siccior Porro huius generis est ea quae anadendron malache nuncupatur, sed efficacissima compraehensarum indigerendo. Appellatur etiam Althea. Mandragora vincentem habet facultatem refrigeratoriam adeo ut terti,sit ordinis refrigerantium. Verun tamen nonnihil etiam caloris inest in pomis humiditatis: proinde soporem ea conciliandi vim habent Radicis cortex clim si valentissimus, non tantum refrigerat: sed& desiccat.reliquum quod intus est,imbecillum est.

Marathrum.

324쪽

GAL DE SIMPL. MEDIC. Marathrum. Forniculum.

Foeniculum tam valeter excalfacit, ut ex tertio ordine

rit Proinde ac procreat: quod si admodum desiccare nosane es siceret .suffusis eadem ratione auxiliatur urinas

mensesque ciet. Porro est calter uisniculum quo naagmtudine rippomarathrum nuncupant e T radii

quocirca vel rem quoque eo nomine sistere videtur Nee qsuae manifesta illis inesse videtur adstrictio Hesius no ra-d' modo jed feme Cachry assimile est potestq; calculo frageren auriginosos sanare mensesque rina mouere,no tamen ac cogerere sicut illud si periti . l'

est lippomarathrum cuius semen rotundum est acre

nastiche.

Mastichecandida quidem. Chia consueto more co-biis est, adstrua gente videlicet, emollioue Proinde stomachi,ventri intestinorii iecorisque inst. inmatio itas

competat, utputa secundo ordine e calfacie, et a Nigra vero,que Aegyptia cognominatur, tum magi, dsiccat,tum minus adstrinpit quamobrem aptior est ad eaq aevalidiorem di estionein per halituu exposcunt hac ratione furuncumtonum est remedium. Porro n

-mpuit. Vnde constat essentiae ipsum ess e subtilis Madrum est. Ostusum ero in quarto horum volumanum est, quod

325쪽

quod cum ad extremam tenuitatem atque elaboratione terrena pertingit substantia antara proueniat qualitas. Itaque mirum non est si lubricos interina atrio e sum modis sed etiam foris impositu Siquide id praestare posse

saporem amarum monstratum est Nec sane etiam mirandus lepras clauo Amyrmecias eiiciat,ei praesertim qui insuperioribus libris compraehEsorum haud est immemor. Sic vero etia orthopnoeam iuuat, menses prouocat,qui utiq; ob crassitiem aut viscositate retenti fuerint. In summa vero,ubi sectione,extersione,desiccatione, excalfactione est opus, praestantissimum id remedium est. Melilotum mistae facultatis est habet enim quiddam adstringens:sed Higerit iocoquic copiosior enim in eo est substantia calida quam frigida.

Mel desiccat ex calfacit ordine secundo . Est autem simplicis,quoad fieri potest,tum facultatis,tum temperamenti, extergentis, ut nobis appellare mos est , medicamentorum speciei existens. Porro coctum minus acre abstersoriumque redditur itaque ad sinuosorum viceruglutinationes eo utuntur. Caeterum si quod me amarum est, ceu Sardoiam clarum est ipsum mista esse facultatis, tanquam si nostrum quispiam ei absinthium admiscuisset. Sed 4acchar, ut vocat,quod ex India atque felici Arabia convehitur, in calamis, ut aiunt,concrescit,&ipsum mellis est species, minus certe nostrate dulce, sed adsimile, ei vires obtinens,quod ad abstergendum desiccandum, digerendum attinet. Porro quatenus nec inimicum stomacho est ceu nostras,nec sit in asterens, eatenus ab illo substantia dissert.

Melis phyllii marrubio simile est faculiate, sed plurimu ab eo vincitur: quaobre nec utitur eo quispia. Superuacaneu siquid c foret praesente marrubio cuius latus est ubique terraru prouetus, velle uti melissophyllo caeteriis cui forte ad manu qua loq; marrubiuio fuerit,illo tiliceat,modo non exciderit quanto ab hoc exuperetur. Mespitum.

326쪽

GAL DE SIMPL. MEDIC.

Necori. Papauer . 'elle maceratum edunt. At eius quod primo Oeri

urantur,

327쪽

quadam partiti' eum. rigiditatis vehemen asserim L iunt. Eu enim ex quarto ultimo refrigerantium ordine . Porro quo pacto maxime ex methodomistionem facere oporteat, non est praesentis tractationis proprium Ad eius quae de compone iis medicamentis agit,quae post hoc opus a nobis exponetur.

Necon ceruitis Papaver cornutum.

Papauer cornutum nominatum quidem sic est a semine leuem in uersionem habente, velut Cenum graecum: ut bouis cornu esse videatur simile. Vocatur porro quibusdam paralium,qua loquidem ut plurimum fixta mare nascitur. Vim habet incidendi, abstergendi. Itaque radix herba in qua decocta ad dimidium, hepaticos affectus odiuuat. Porro folia is flores sordida admodum&contumacia ulcera iuuant: sed ea reiicere oportet ulceribus iam expurgatis. Adeo enim abstergere valent, ut purae quoque carnis nonnihil liquent. Hoc virium robore non sordem duntaxat sed crustam ulceribus detrahit.

Papauer herculeum. vocatur vero δέ aphrodes, hoc est spumosum: eo quod totum candidum est spumosum, exile. Semen habet pituitam expurgans.

Malus non omnis eiusdem naturae est,uelut nec eiusdefructus. Quippe quaedam mala dulcia sunt, quaedam au sera,non nulla acida,alia extreme, Ioluta laquea: sane in istis aqueum exuperat: ut temperies eorum sit tum humidior, tum frigidior: in acerbis autem terrenum frigidum. In austeris vero tum istud, tum aqueum frigidum, sicut in dulcibus aqueum temperatum. Sic quoque succi cortices,soliaque arborum inter sese disssident. Itaque si austeriora sint atque acidiora,vulnera illis glutinare possis,tum in phlegmonarum principio influxionem repercutere, ac stomachum ventremque exolutum , ac languidum roborare at aquosioribus mediocres ph legmonas incipientes iliscentes remittere. Sed haec iam ad curandi rationem attinent:proinde ea citius etiam relinquenda. Porro

328쪽

daque insit humiditas: vel hin .Giada quota Drum nullus omnino succus durare, ac vetustat mi e re possit, verum acescant corrumpanturque uniuersi Solus enim cydonioru fruthorum utpote quae propter ncentem adstrictionem minus iter: sunt hu id sueeu,

Melea perfice haec vulgis nunc ab omnibus vocatur Persice tantum illo videlicet omisso Melea Ipsa stitur arbor in germinibus, foliis vincentem habet amas qua hi em: proinde folia eius triti super umbilicum impo

canten est. Fructias eius, nempe esculentuin hoc persicuhumidior est frigidior temperie. Nelia armenice Malus armenica.

Melea medice, hii tu luctus non amplius malum medicum sed ab omnibus citi uim nuncupari adsolet in zmine quidem vincentem habens qualitatem acida tae cana, ut Ipsum terti j sit ordinis rei cantium refici erat atrumque 'in cortice vero itidem desiccantem emi eriem est sortitus, non, arum tamen habentem acri inoni pro inde desiccat hic secundo excessu,non tamen risidus est

sed aut emperatus aut paulo infra. Porro caro eius Dari

re crassi succi est, V pituitosa frigidaque. Nam

ditur sicut 'cortex. semen omne' di ineptum est tumi

amaria est, digerendi videlicet siccandique saeuit: tem bimens,secundo quodammodo ordine a tempera

Meum

329쪽

quadam partiti' Velim. Metim, hirius radices perutiles sunt, calida tertio ori dine, sicca secundo: proinde urinam mensesque ciere volentes hoc tu satiar pharmaco. Sed si plusculum sumatur, capiti dolorem mouet,utpote clim plusculum sit calidum quam sic cum quippe cum hunaiditatem cruditi sculain etiamnum 5 Hatuosam caliditatem ad caput deserat,at. que ita ipsum assiciat laedatque

Mila trachii a Liuiculis plena est . Variena naue amboribus circumuoluitur sursum deorsum Folia leuiter acria gustantibus si ni, alioqui utentibus calida.

Nilax lcia, hoc est uis.

Milax lua quodammodo iam dictae similes vires obtinet.

Mori fructus maturus quidem ventrem subducit, immaturii vero ubi aruerit, admodum restringit. Itaque ad dysenterias accommodus est affectiones coeliacas, de quascunque alias fluentes contunditur autem, ac obsoniis commiscetur velut rho fructus: aut si cui ita videatur, ex aqua aut vino bibat. Porro quod maturorum succus ad stomatica medicamenta sit utilis, propteream videli-eet quae inest illi adstrictionem, neminem latet. Praeterea ad alia complura pallicularia,quae mediocrem poscunt adstridi ionem competit. At matura mora praeter acerbitatem 5 aciditatem sortita sunt: S tota adeo arbor in omnibus sim partibus istam aliquam vim obtinere videtur ex restringente Sc purgante compositam Attameni in radicis cortice purgatoria cum quadam amaritudine exuperat, adeε, S latum lumbricum interficiat. in aliis autem partibus restri gens vincit in foliis tamen

germinibus quodammodo media utrisque temperies est. A Fagrζs. Myagri semen pingue est: nam si tundatur, oleosum quid effundit, quod emplasticam vim obtinet.

Fungus

330쪽

pungiis frigida bumidaque admoduia. obrem etiam proxime ad deleteriam Menecantem ta- cultatem accedit: sane inter eos sunt qui interficiant

bs te radix paruo bullo similis est facultatis contrahentis:na cum farina erina. hoc est lolij,apertam vulvam sanare scribit Dioscorides.

Myos itis, quidam vero myos ita desiccat secundo Ordine:caeterum nullam euidete in caliditatem possidet Ndirice. an raris. Nyrice abstergentis est accidentis facultatis, absque perspicua desiccatione: habet vero etiam adstrictionei ii nuridum Has ob qualitates facultate que admodum radice siue tolus siue extremis ramulis. Sana porro den

tium dolores Caeterum fructus, cortex non paucam

sortita sunt adstrictionem, adeo phali proxima situ, nisi quod aceίbita, euid ii est' tua seu

inyrace fructui temperatura inest inaequalis immissa est ei in iaciturae eius nullia partium tenuitas, atove, ab -

-ndi: quod sane gallae non accidit. Atium ti bi

la forte ad inaniam non erit, eo uti liceat ad omni ad qu illa timur: ut eisdem cortice. Porro myris combustae cinis ad modusti desiccatoria facultati s

quς ex secundo ordine fuerit incalfacientium, adiuncta